چه کسی صلاحیت تعیین «چهرههای ماندگار هنرهای تجسمی» را دارد؟
گمانهزنی در باره چهرههای ماندگار
آرش نصیری
دوم مهرماه این خبر روی سایت خانه هنرمندان ایران قرار گرفت و خبرگزاریها هم آن را نقل کردند: «دومین نمایشگاه آثار چهرههای ماندگار ایران با عنوان «قاب تجلی» جمعه ششم مهر در خانه هنرمندان ایران افتتاح میشود» که روز جمعه هم این نمایشگاه افتتاح شد. در همان خبر مشخص شد که محمود اسعدی دبیر این نمایشگاه است. او همانجا درباره برگزاری نمایشگاه «قاب تجلی» گفت: «هدف از برگزاری این نمایشگاه تداوم حرکت و جریان اصیل و اساسی انتخاب چهره ماندگار در کشور است. در دو دهه اخیر فرصتی فراهم شد تا بهترین شخصیتهای صاحبسبک در هنرهای تجسمی بهعنوان چهره ماندگار معرفی شوند و برپایی این نمایشگاه فرصت مغتنمی است تا آثار این هنرمندان برجسته به نمایش عموم گذاشته شود تا فرصت آشنایی همه اقشار جامعه، بهویژه جوانان با آثار آنها فراهم شود». تا اینجا خوب است و معلوم است که این کار قبل و بعد هم برگزار شده و خواهد شد و لابد در این سلسلهنمایشگاهها و به تناوب، بزرگان و ماندگاران هنرهای تجسمی معرفی میشوند، اما هنوز عنوان کلی و پوستر نمایشگاه جای سؤال داشت: اینکه چرا نوشته شده: «چهرههای ماندگار» و ننوشته است: «جمعی از چهرههای ماندگار». حتی میشد جلوی روتیتر نوشته شود: «دومین» تا مشخص شود اولین داشته و سومین هم خواهد داشت. اینها راههایی بود که میشد نشان داد از نظر برگزارکنندگان اینها جمعی از ماندگاران هنرهای تجسمیاند نه همه آنها. این موضوع رعایت نشد تا این سؤال به ذهن بیاید که چه مقام یا گروهی از مقامات این صلاحیت را داشتهاند که جمع حاضر را بهعنوان چهرههای ماندگار هنرهای تجسمی بدانند و جمع دیگری از بزرگان را نه. خود آقای اسعدی در همان خبر گفته که این نمایشگاه از سوی ماهنامه چهرههای ماندگار و خانه هنرمندان ایران برگزار میشود؛ یعنی این ماهنامه و خانه هنرمندان تعیین کردهاند که استادان محمود فرشچیان، محمد احصایی، غلامحسین امیرخانی، نصرالله افجهای، جلیل رسولی، یدالله کابلی، کیخسرو خروش، محمدحسین حلیمی، محمد سلحشور، عباس اخوین، علیاکبر صادقی، حبیبالله آیتاللهی، عبدالصمد حاجصمدی، امیراحمد فلسفی، علی شیرازی، اسرافیل شیرچی، جواد بختیاری و عینالله صادقزاده چهرههای ماندگار هنر هستند و آنهایی که در این فهرست نیستند از قبیل استادان ناصر عصار، حسین زندهرودی و منوچهر یکتایی هم نه. یعنی ما تا به حال حتی یک بانوی هنرمند هنرهای تجسمی نداشتهایم که شایسته نشستن در این فهرست مردسالارانه باشد. اگر بخواهیم مثبت نگاه کنیم باید فکر کنیم که لابد آنها به این بزرگان یا آثارشان دسترسی نداشتهاند؛ اما این گمانه هم رد میشود، چون بانوی هنر نقاشی ایران «ایران درودی» است و بهتازگی از بزرگداشت و رونمایی چاپ بیستم اتوبیوگرافیاش (در فاصله دو نقطه) در مشهد برگشته است. هنرمندان دیگری هم در این فهرست حضور ندارند که حتی اگر در قید حیات نیستند یا آثارشان در دسترس نیست، میشد وقتی قید «چهرههای ماندگار هنرهای تجسمی» مطرح میشود، از آنان نام برد. بنابراین به نظر میرسد برگزارکنندگان -سهوی یا خدای ناکرده عمدی- قصد و غرضی در این نامگذاری داشتهاند. اینکه یک نهاد بخش خصوصی بخواهد انتخابی داشته باشد و برای این انتخاب یا منافع اسم بزرگ و دهانپرکن بگذارد عجیب نیست؛ عجیب این است که یک نهاد رسمی مثل خانه هنرمندان چرا بر این انتخاب صحه گذاشته و بهاصطلاح پشت آن درآمده است. در این اوضاع و احوال و با توجه به اتفاقاتی که در حوزه هنرهای تجسمی میافتد، آدم حق دارد به همهچیز شک کند.
دوم مهرماه این خبر روی سایت خانه هنرمندان ایران قرار گرفت و خبرگزاریها هم آن را نقل کردند: «دومین نمایشگاه آثار چهرههای ماندگار ایران با عنوان «قاب تجلی» جمعه ششم مهر در خانه هنرمندان ایران افتتاح میشود» که روز جمعه هم این نمایشگاه افتتاح شد. در همان خبر مشخص شد که محمود اسعدی دبیر این نمایشگاه است. او همانجا درباره برگزاری نمایشگاه «قاب تجلی» گفت: «هدف از برگزاری این نمایشگاه تداوم حرکت و جریان اصیل و اساسی انتخاب چهره ماندگار در کشور است. در دو دهه اخیر فرصتی فراهم شد تا بهترین شخصیتهای صاحبسبک در هنرهای تجسمی بهعنوان چهره ماندگار معرفی شوند و برپایی این نمایشگاه فرصت مغتنمی است تا آثار این هنرمندان برجسته به نمایش عموم گذاشته شود تا فرصت آشنایی همه اقشار جامعه، بهویژه جوانان با آثار آنها فراهم شود». تا اینجا خوب است و معلوم است که این کار قبل و بعد هم برگزار شده و خواهد شد و لابد در این سلسلهنمایشگاهها و به تناوب، بزرگان و ماندگاران هنرهای تجسمی معرفی میشوند، اما هنوز عنوان کلی و پوستر نمایشگاه جای سؤال داشت: اینکه چرا نوشته شده: «چهرههای ماندگار» و ننوشته است: «جمعی از چهرههای ماندگار». حتی میشد جلوی روتیتر نوشته شود: «دومین» تا مشخص شود اولین داشته و سومین هم خواهد داشت. اینها راههایی بود که میشد نشان داد از نظر برگزارکنندگان اینها جمعی از ماندگاران هنرهای تجسمیاند نه همه آنها. این موضوع رعایت نشد تا این سؤال به ذهن بیاید که چه مقام یا گروهی از مقامات این صلاحیت را داشتهاند که جمع حاضر را بهعنوان چهرههای ماندگار هنرهای تجسمی بدانند و جمع دیگری از بزرگان را نه. خود آقای اسعدی در همان خبر گفته که این نمایشگاه از سوی ماهنامه چهرههای ماندگار و خانه هنرمندان ایران برگزار میشود؛ یعنی این ماهنامه و خانه هنرمندان تعیین کردهاند که استادان محمود فرشچیان، محمد احصایی، غلامحسین امیرخانی، نصرالله افجهای، جلیل رسولی، یدالله کابلی، کیخسرو خروش، محمدحسین حلیمی، محمد سلحشور، عباس اخوین، علیاکبر صادقی، حبیبالله آیتاللهی، عبدالصمد حاجصمدی، امیراحمد فلسفی، علی شیرازی، اسرافیل شیرچی، جواد بختیاری و عینالله صادقزاده چهرههای ماندگار هنر هستند و آنهایی که در این فهرست نیستند از قبیل استادان ناصر عصار، حسین زندهرودی و منوچهر یکتایی هم نه. یعنی ما تا به حال حتی یک بانوی هنرمند هنرهای تجسمی نداشتهایم که شایسته نشستن در این فهرست مردسالارانه باشد. اگر بخواهیم مثبت نگاه کنیم باید فکر کنیم که لابد آنها به این بزرگان یا آثارشان دسترسی نداشتهاند؛ اما این گمانه هم رد میشود، چون بانوی هنر نقاشی ایران «ایران درودی» است و بهتازگی از بزرگداشت و رونمایی چاپ بیستم اتوبیوگرافیاش (در فاصله دو نقطه) در مشهد برگشته است. هنرمندان دیگری هم در این فهرست حضور ندارند که حتی اگر در قید حیات نیستند یا آثارشان در دسترس نیست، میشد وقتی قید «چهرههای ماندگار هنرهای تجسمی» مطرح میشود، از آنان نام برد. بنابراین به نظر میرسد برگزارکنندگان -سهوی یا خدای ناکرده عمدی- قصد و غرضی در این نامگذاری داشتهاند. اینکه یک نهاد بخش خصوصی بخواهد انتخابی داشته باشد و برای این انتخاب یا منافع اسم بزرگ و دهانپرکن بگذارد عجیب نیست؛ عجیب این است که یک نهاد رسمی مثل خانه هنرمندان چرا بر این انتخاب صحه گذاشته و بهاصطلاح پشت آن درآمده است. در این اوضاع و احوال و با توجه به اتفاقاتی که در حوزه هنرهای تجسمی میافتد، آدم حق دارد به همهچیز شک کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.