|

خشونت در درمانگاه

بابک زمانی. رئیس انجمن سکته مغزی

چند وقتی است که خبرها و تصویری از خشونت در یک درمانگاه‌ به گوش می‌رسد و طبیعتا در فضای مجازی این خبر دست‌به‌دست می‌شود. در این میان مهم‌ترین نکته‌ای که مغفول می‌ماند، نادربودن حوادث این‌چنینی است. در جامعه هیجان‌زده‌ای که دلایل زیادی برای اضطراب فردی و جمعی وجود دارد و در فضایی که هر روز شاهد تنش‌ها و خشونت‌هایی در بین مردم هستیم، برخوردهای فیزیکی و خشونت‌آمیز میان گروه‌های مردم و پزشکان پایین‌تر از سطح خشونت جامعه است، درحالی‌که در فضای عمومی و رسانه‌ای پرخاش در برابر پزشکان بسیار شایع است. حتی در فرهیخته‌ترین سطوح هم، نظامِ سلامت در اذهانشان به «پزشکان» تقلیل یافته و به زعم ایشان، اراده و امیال مثبت یا منفی پزشکان است که تعیین‌کننده مختصات و معایب متنوع نظامِ سلامت به‌نظر می‌رسد. نه‌تنها دولت با سنت‌های مدیریتی به‌ارث‌رسیده‌اش پزشکان جوان را به شیوه‌ای خلاف حقوق اولیه انسانی، در شهرها و روستاها به کار می‌گیرد، بلکه روشنفکران و رسانه‌های عمومی حتی در چنین مقاطعی هم تمایلی به دفاع از این پزشکان نشان نمی‌دهند؛ گویی پزشکان در نظر ایشان به اندازه گروه‌های دیگری که در چنین مواقعی از آنها دفاع می‌کنند، قابل جانب‌داری نیستند. انگار دفاع از پزشکان، کاری روزآمد و موردپسند نیست و البته لایک‌خورش هم پایین است. اتفاقا دخالت و دفاع جامعه مدنی از حقوق اولیه انسانی پزشکان است که می‌تواند چنین جدلی را از منازعه میان اقشار مختلف مردم خارج و سطحی بالاتر از گفتمان اجتماعی پدید آورد.
پزشکان در جامعه امروز ما در حالی مشغول طبابت هستند که اذهان عمومی دائما تحت بمبارانِ پیام‌هایی غیردوستانه به آنها از جوانب مختلف است؛ بسیاری از پزشکان مجبور به پذیرش مسئولیتی هستند که هم شرایط و هم تعرفه‌های آن در‌مقایسه‌با همکاران خارجی‌شان در سطوحی بسیار پایین‌تر و حتی تحقیر‌آمیز است. این در حالی است که نگاه‌ها و سؤالات بسیاری از بیماران، جست‌وجوی بی‌سرانجام‌شان در گوگل (حتی بعد از توضیحات کامل طبیب)، مشورت‌گرفتن از افراد غیرمتخصص (از شاگرد داروخانه گرفته تا بستگان دور و نزدیک) مراجعات متعدد به پزشکان مختلف و ارزان فقط در یک روز و گاه حتی برخوردهایی بسیار تند و برخورنده، همه ‌و همه حاکی از اعتمادی نه‌چندان عمیق به پزشکان است. بخشی از این برخوردها الگوبرداری از هجمه‌های از ما بهتران فرهنگی یا حداقل بی‌تفاوتی آنها به تحقیر پزشکان بوده است.
همه اینها را پزشکان هرروزه شاهدند؛ اما برخورد فیزیکی و خشونت آن‌قدر که در سایر عرصه‌ها از مجلس گرفته تا سر کوچه و خیابان مشاهده می‌شود، در مورد پزشکان شیوع چندانی ندارد. این تفاوت دو علت بیشتر ندارد: یکی احترام عمیق و تاریخی مردم ما به پزشکان است که اجازه حرمت‌شکنی تا آن حد را نمی‌دهد و دیگری درک عمیق جامعه پزشکی از شرایط دشوار مردم و بردباری ایشان در برابر همه ناملایمات گفته و ناگفته است. این دو عامل است که باعث می‌شود گزارش‌هایی نظیر حادثه «دِیر» هر روز به گوش نرسد. اما چرا همین واقعه محدود هم بازتابی بسیار وسیع در شبکه‌های مجازی پیدا کرد؟ شاید به این دلیل که پزشکان از یک‌سو، باوجود همه مشکلات پیش‌گفته، همدلی چندانی از جانب جامعه مدنی احساس نمی‌کنند و از سوی دیگر، نگران افزایش این‌گونه برخوردها هستند، وگرنه کسی به فکر مقابله یا خدای‌نکرده انتقام‌جویی از عضوِ شواری شهر که تنها به ‌همین بهانه نامش را برای اولین‌بار شنیده، نیست.
خدا را چه دیدی! شاید یک روز جامعه مدنی متوجه مسئولیت‌های خود بشود و به‌جای انجمن‌ها و گروه‌های پزشکی، در چنین مواردی، بخش‌هایی از روشنفکران و فرهیختگان واکنش نشان دهند؛ نه‌تنها به ماجرای «دِیر»! بلکه به مشکلات عدیده و ساختاری‌ای که نه مشکل شخصی پزشکان بلکه مشکلات نظام سلامت به شمار می‌روند. شاید جامعه و نخبگانش بتوانند ریشه‌های مشکلات سلامت را هم ببینند و دریابند که پزشکان بعد از بیماران دومین قربانیان اصلی نواقصِ نظامِ سلامت هستند!
چند وقتی است که خبرها و تصویری از خشونت در یک درمانگاه‌ به گوش می‌رسد و طبیعتا در فضای مجازی این خبر دست‌به‌دست می‌شود. در این میان مهم‌ترین نکته‌ای که مغفول می‌ماند، نادربودن حوادث این‌چنینی است. در جامعه هیجان‌زده‌ای که دلایل زیادی برای اضطراب فردی و جمعی وجود دارد و در فضایی که هر روز شاهد تنش‌ها و خشونت‌هایی در بین مردم هستیم، برخوردهای فیزیکی و خشونت‌آمیز میان گروه‌های مردم و پزشکان پایین‌تر از سطح خشونت جامعه است، درحالی‌که در فضای عمومی و رسانه‌ای پرخاش در برابر پزشکان بسیار شایع است. حتی در فرهیخته‌ترین سطوح هم، نظامِ سلامت در اذهانشان به «پزشکان» تقلیل یافته و به زعم ایشان، اراده و امیال مثبت یا منفی پزشکان است که تعیین‌کننده مختصات و معایب متنوع نظامِ سلامت به‌نظر می‌رسد. نه‌تنها دولت با سنت‌های مدیریتی به‌ارث‌رسیده‌اش پزشکان جوان را به شیوه‌ای خلاف حقوق اولیه انسانی، در شهرها و روستاها به کار می‌گیرد، بلکه روشنفکران و رسانه‌های عمومی حتی در چنین مقاطعی هم تمایلی به دفاع از این پزشکان نشان نمی‌دهند؛ گویی پزشکان در نظر ایشان به اندازه گروه‌های دیگری که در چنین مواقعی از آنها دفاع می‌کنند، قابل جانب‌داری نیستند. انگار دفاع از پزشکان، کاری روزآمد و موردپسند نیست و البته لایک‌خورش هم پایین است. اتفاقا دخالت و دفاع جامعه مدنی از حقوق اولیه انسانی پزشکان است که می‌تواند چنین جدلی را از منازعه میان اقشار مختلف مردم خارج و سطحی بالاتر از گفتمان اجتماعی پدید آورد.
پزشکان در جامعه امروز ما در حالی مشغول طبابت هستند که اذهان عمومی دائما تحت بمبارانِ پیام‌هایی غیردوستانه به آنها از جوانب مختلف است؛ بسیاری از پزشکان مجبور به پذیرش مسئولیتی هستند که هم شرایط و هم تعرفه‌های آن در‌مقایسه‌با همکاران خارجی‌شان در سطوحی بسیار پایین‌تر و حتی تحقیر‌آمیز است. این در حالی است که نگاه‌ها و سؤالات بسیاری از بیماران، جست‌وجوی بی‌سرانجام‌شان در گوگل (حتی بعد از توضیحات کامل طبیب)، مشورت‌گرفتن از افراد غیرمتخصص (از شاگرد داروخانه گرفته تا بستگان دور و نزدیک) مراجعات متعدد به پزشکان مختلف و ارزان فقط در یک روز و گاه حتی برخوردهایی بسیار تند و برخورنده، همه ‌و همه حاکی از اعتمادی نه‌چندان عمیق به پزشکان است. بخشی از این برخوردها الگوبرداری از هجمه‌های از ما بهتران فرهنگی یا حداقل بی‌تفاوتی آنها به تحقیر پزشکان بوده است.
همه اینها را پزشکان هرروزه شاهدند؛ اما برخورد فیزیکی و خشونت آن‌قدر که در سایر عرصه‌ها از مجلس گرفته تا سر کوچه و خیابان مشاهده می‌شود، در مورد پزشکان شیوع چندانی ندارد. این تفاوت دو علت بیشتر ندارد: یکی احترام عمیق و تاریخی مردم ما به پزشکان است که اجازه حرمت‌شکنی تا آن حد را نمی‌دهد و دیگری درک عمیق جامعه پزشکی از شرایط دشوار مردم و بردباری ایشان در برابر همه ناملایمات گفته و ناگفته است. این دو عامل است که باعث می‌شود گزارش‌هایی نظیر حادثه «دِیر» هر روز به گوش نرسد. اما چرا همین واقعه محدود هم بازتابی بسیار وسیع در شبکه‌های مجازی پیدا کرد؟ شاید به این دلیل که پزشکان از یک‌سو، باوجود همه مشکلات پیش‌گفته، همدلی چندانی از جانب جامعه مدنی احساس نمی‌کنند و از سوی دیگر، نگران افزایش این‌گونه برخوردها هستند، وگرنه کسی به فکر مقابله یا خدای‌نکرده انتقام‌جویی از عضوِ شواری شهر که تنها به ‌همین بهانه نامش را برای اولین‌بار شنیده، نیست.
خدا را چه دیدی! شاید یک روز جامعه مدنی متوجه مسئولیت‌های خود بشود و به‌جای انجمن‌ها و گروه‌های پزشکی، در چنین مواردی، بخش‌هایی از روشنفکران و فرهیختگان واکنش نشان دهند؛ نه‌تنها به ماجرای «دِیر»! بلکه به مشکلات عدیده و ساختاری‌ای که نه مشکل شخصی پزشکان بلکه مشکلات نظام سلامت به شمار می‌روند. شاید جامعه و نخبگانش بتوانند ریشه‌های مشکلات سلامت را هم ببینند و دریابند که پزشکان بعد از بیماران دومین قربانیان اصلی نواقصِ نظامِ سلامت هستند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.