وعدهها را جدی بگیرید
بهمن کشاورز- حقوقدان
1- در تمام مواردی که بحث انتخاب فرد یا افرادی برای سمتی از هر قبیل مطرح است، موضوع برنامه این شخص یا اشخاص مطرح میشود. سپس در دوران تصدی اینکه آیا آنچه در برنامه اعلام شده، عملی گشته یا نه و اگر نگشته، چرا نگشته، دائما مطرح است و بالاخره در پایان کار ارزیابی برنامه و اجرای آن ملاک تصمیمگیری در مورد نحوه عملکرد منتخب یا منتخبان خواهد بود. واقعیت این است که بهطور سنتی برنامههایی در زمان گزینش مطرح میشود و متأسفانه در بسیاری از موارد قسمت اعظم آن به فراموشی سپرده میشود و ازاینرو -با توجه به حافظه تاریخی ضعیف ما- معمولا فراموش میشود که چه کسانی چه گفته بودند و چه برنامهای داشتند. راهحل این قضیه، بازبینی برنامهها از نظر عملیشدن یا نشدن بهطور مستمر و منظم است.
2- قانون آییننامه داخلی مجلس 236 ماده دارد. اخیرا سه ماده به این آییننامه اضافه و تعداد مواد آن 240 ماده شده است. یک مبحث بهعنوان مبحث پنجم -گزارش رئیسجمهوری و وزرا به مجلس شورای اسلامی- به فصل سوم قانون آییننامه داخلی اضافه شده است. این قانون در روز یکشنبه، 14 مرداد 1397 در شماره 21378 روزنامه رسمی چاپ شده و بنابراین از روز سیام شهریورماه لازمالاجراست و بهاینترتیب ماجرای برنامه و برنامهریزی و اجرای برنامه بسیار جدیتر شده است.
3- بهموجب مواد الحاقی: الف- رئیسجمهور و هر یک از وزرا موظف هستند در مردادماه هر سال بر اساس برنامههای ارائهشده در زمان تشکیل دولت و اخذ رأی اعتماد وزرا، اسناد و قوانین بالادستی و شاخصهای عملکردی متناسب با حوزه وظایف خود-که هیئترئیسه مجلس تعیین میکند- گزارش عملکرد سال گذشته و برنامه سال آینده خود را به صورت کمی و مقایسهای به مجلس شورای اسلامی تقدیم کنند.
ب- گزارش مذکور پس از اعلام وصول ظرف 48ساعت تکثیر میشود و در اختیار نمایندگان، کمیسیون یا کمیسیونهای مربوطه، معاونت نظارت و مرکز پژوهشهای مجلس قرار میگیرد. کمیسیون اصلی موظف است ظرف مدت یک ماه از وصول گزارش مطالب را جمعبندی و گزارش نهایی را به هیئترئیسه ارائه کند تا خارج از نوبت در دستور کار مجلس قرار گیرد. کمیسیونهای فرعی و معاونت نظارت و مرکز پژوهشها مکلفند ظرف 15 روز نتیجه بررسیهای خود را به کمیسیون اصلی ارائه کنند. بهاینترتیب کمیسیون اصلی وقتی گزارش خود را تهیه میکند، این اطلاعات را در دست خواهد داشت.
پ- گزارش هر کمیسیون در مورد عملکرد رئیسجمهور یا وزیر مربوطه همراه با توضیحات لازم بهوسیله سخنگو به مدت 20 دقیقه ارائه میشود و دو مخالف، هر یک به مدت 10 دقیقه، حق صحبت خواهند داشت. سپس رئیسجمهور حداکثر 30 دقیقه زمان خواهد داشت که از عملکرد خود دفاع کند و هر یک از وزرا نیز 20 دقیقه به همین منظور فرصت خواهند داشت.
ت- پس از گزارش کمیسیون و استماع مدافعات در مورد قانعشدن نمایندگان از عملکرد وزیر مربوطه با ورقه به صورت مخفی رأیگیری میشود؛ چنانچه عملکرد هر یک از وزرا به تأیید مجلس نرسد، طرح استیضاح، البته با رعایت اصل 89 قانون اساسی و مواد 219 تا 227 آییننامه داخلی مجلس در دستور کار مجلس قرار میگیرد.
4- ملاحظه میشود درخصوص اجزای مواد الحاقی نکات قابل بحثی وجود دارد و شاید ابهاماتی وجود داشته باشد که باید رفع شود اما بههرحال دولتها ناچار خواهند بود در مردادماه هر سال نامه اعمال خود را به مجلس ارائه دهند و این اقدام جنبه اطلاعی صرف ندارد زیرا ممکن است به استیضاح منجر شود. البته این فرایند در حدی که در مواد الحاقی پیشبینی شده، مختص وزراست. چنانچه گزارش تقدیمی به مجلس و توضیحات وزرا چنان باشد که آثار آن به رئیسجمهور متوجه شده و موجب ایجاد سؤال درخصوص توانایی او در اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرائی کشور شود، مسئله استیضاح رئیسجمهور مشمول مواد 228 تا 233 قانون آییننامه داخلی مجلس خواهد بود.
خلاصه اینکه دولتمردان چه آنها که هستند و چه آنها که بعدها خواهند آمد، درخصوص دادن برنامه (بخوانید وعده) باید حواس خود را بیشتر جمع کنند. والله اعلم.
1- در تمام مواردی که بحث انتخاب فرد یا افرادی برای سمتی از هر قبیل مطرح است، موضوع برنامه این شخص یا اشخاص مطرح میشود. سپس در دوران تصدی اینکه آیا آنچه در برنامه اعلام شده، عملی گشته یا نه و اگر نگشته، چرا نگشته، دائما مطرح است و بالاخره در پایان کار ارزیابی برنامه و اجرای آن ملاک تصمیمگیری در مورد نحوه عملکرد منتخب یا منتخبان خواهد بود. واقعیت این است که بهطور سنتی برنامههایی در زمان گزینش مطرح میشود و متأسفانه در بسیاری از موارد قسمت اعظم آن به فراموشی سپرده میشود و ازاینرو -با توجه به حافظه تاریخی ضعیف ما- معمولا فراموش میشود که چه کسانی چه گفته بودند و چه برنامهای داشتند. راهحل این قضیه، بازبینی برنامهها از نظر عملیشدن یا نشدن بهطور مستمر و منظم است.
2- قانون آییننامه داخلی مجلس 236 ماده دارد. اخیرا سه ماده به این آییننامه اضافه و تعداد مواد آن 240 ماده شده است. یک مبحث بهعنوان مبحث پنجم -گزارش رئیسجمهوری و وزرا به مجلس شورای اسلامی- به فصل سوم قانون آییننامه داخلی اضافه شده است. این قانون در روز یکشنبه، 14 مرداد 1397 در شماره 21378 روزنامه رسمی چاپ شده و بنابراین از روز سیام شهریورماه لازمالاجراست و بهاینترتیب ماجرای برنامه و برنامهریزی و اجرای برنامه بسیار جدیتر شده است.
3- بهموجب مواد الحاقی: الف- رئیسجمهور و هر یک از وزرا موظف هستند در مردادماه هر سال بر اساس برنامههای ارائهشده در زمان تشکیل دولت و اخذ رأی اعتماد وزرا، اسناد و قوانین بالادستی و شاخصهای عملکردی متناسب با حوزه وظایف خود-که هیئترئیسه مجلس تعیین میکند- گزارش عملکرد سال گذشته و برنامه سال آینده خود را به صورت کمی و مقایسهای به مجلس شورای اسلامی تقدیم کنند.
ب- گزارش مذکور پس از اعلام وصول ظرف 48ساعت تکثیر میشود و در اختیار نمایندگان، کمیسیون یا کمیسیونهای مربوطه، معاونت نظارت و مرکز پژوهشهای مجلس قرار میگیرد. کمیسیون اصلی موظف است ظرف مدت یک ماه از وصول گزارش مطالب را جمعبندی و گزارش نهایی را به هیئترئیسه ارائه کند تا خارج از نوبت در دستور کار مجلس قرار گیرد. کمیسیونهای فرعی و معاونت نظارت و مرکز پژوهشها مکلفند ظرف 15 روز نتیجه بررسیهای خود را به کمیسیون اصلی ارائه کنند. بهاینترتیب کمیسیون اصلی وقتی گزارش خود را تهیه میکند، این اطلاعات را در دست خواهد داشت.
پ- گزارش هر کمیسیون در مورد عملکرد رئیسجمهور یا وزیر مربوطه همراه با توضیحات لازم بهوسیله سخنگو به مدت 20 دقیقه ارائه میشود و دو مخالف، هر یک به مدت 10 دقیقه، حق صحبت خواهند داشت. سپس رئیسجمهور حداکثر 30 دقیقه زمان خواهد داشت که از عملکرد خود دفاع کند و هر یک از وزرا نیز 20 دقیقه به همین منظور فرصت خواهند داشت.
ت- پس از گزارش کمیسیون و استماع مدافعات در مورد قانعشدن نمایندگان از عملکرد وزیر مربوطه با ورقه به صورت مخفی رأیگیری میشود؛ چنانچه عملکرد هر یک از وزرا به تأیید مجلس نرسد، طرح استیضاح، البته با رعایت اصل 89 قانون اساسی و مواد 219 تا 227 آییننامه داخلی مجلس در دستور کار مجلس قرار میگیرد.
4- ملاحظه میشود درخصوص اجزای مواد الحاقی نکات قابل بحثی وجود دارد و شاید ابهاماتی وجود داشته باشد که باید رفع شود اما بههرحال دولتها ناچار خواهند بود در مردادماه هر سال نامه اعمال خود را به مجلس ارائه دهند و این اقدام جنبه اطلاعی صرف ندارد زیرا ممکن است به استیضاح منجر شود. البته این فرایند در حدی که در مواد الحاقی پیشبینی شده، مختص وزراست. چنانچه گزارش تقدیمی به مجلس و توضیحات وزرا چنان باشد که آثار آن به رئیسجمهور متوجه شده و موجب ایجاد سؤال درخصوص توانایی او در اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرائی کشور شود، مسئله استیضاح رئیسجمهور مشمول مواد 228 تا 233 قانون آییننامه داخلی مجلس خواهد بود.
خلاصه اینکه دولتمردان چه آنها که هستند و چه آنها که بعدها خواهند آمد، درخصوص دادن برنامه (بخوانید وعده) باید حواس خود را بیشتر جمع کنند. والله اعلم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.