|

نکته‌سنجی «ظریف»

فریدون مجلسی . تحلیلگر روابط بین‌الملل

ایراد و انتقادی که در همه این سال‌ها به درستی به اسراییل وارد شده این بوده که چرا نظیر همان سیاست‌هایی که یهودیان را آزرد و نابود کرد عینا در مورد فلسطینیان اعمال می‌کند؟ این بدان معنا نیست که منکر رنج و عذابی شویم که توسط اروپاییان به یهودیان وارد آمده و فاجعه «هولوکاست» را رقم زده است. واکنش تحسین‌برانگیز و واقع‌بینانه دکتر ظریف و تاکید بر اینکه ایران هیچ‌گاه هولوکاست را انکار نکرده است اشاره‌ای غیرمستقیم به این نکته دارد که گفته‌های غیرمسوولانه شخص دیگری در این‌باره را به حساب اطلاعات نادرست همان فرد بگذارید نه ایران. گسترش تدریجی این نوع مواضع در میان اهالی وزارت خارجه، دارای یک نقش نمادین است. همه می‌دانند وزارت خارجه وضع‌کننده دیپلماسی نیست بلکه مجری سیاست خارجی است اما عناصر دیپلماسی که باید کارشناسان باتجربه و متبحر باشند می‌توانند به‌عنوان کارشناس، آگاهی لازم را برای سیاست‌گذاری در اختیار مسوولان ارشد ذی‌ربط قرار دهند. درک واقعی و غیرشعاری دکتر ظریف از دیپلماسی عمومی، یکی دیگر از نتایج توضیحات ایشان در «توییتر» است. ایشان در کتاب خود با کمال فروتنی با انتقاد از دولت نهم و دهم می‌گوید که ما گروهی بودیم که سال‌های طولانی در وزارت خارجه کسب تجربه کرده و به بهای گزافی، به نقطه امروز رسیده‌ایم پس چرا باید همه این تجربیات به کنار گذاشته شود؟ وظیفه وزارت خارجه « ستیزه‌جویی» نیست بلکه پایان‌دادن به ستیزهاست. به‌عنوان مثال به صحنه مذاکرات ایران و آمریکا در عراق بنگرید؟ صحنه‌ای غیردیپلماتیک که دو طرف به هم اخم کرده‌اند. مذاکره‌کننده ارشد ایران، دیپلمات نبوده و از مسوولان نظامی سابق است و طرف آمریکایی هم با حالت تکبر، منتظر است تا ایرانی‌ها در مقابل آنان خشوع کنند. این شرایط مذاکره نیست و ظریف و همکارانش، به ظرافت این نکته را می‌دانند. هر کشوری دارای ابزار صلح‌آمیز است که وسیله آن مذاکره است و ابزار دیگر، استفاده از زور و تهدید نظامی است که ابزار آن اسلحه است. به‌طور طبیعی وقتی دیپلماسی به دست گروهی غیرمتخصص سپرده شود، جایی برای مذاکره باقی نمی‌ماند. محوربودن عقلانیت و مواضع اصولی، برای کشور مفید است.
نگارنده در آغاز امسال، کتابی را به اسم «ایران‌هراسی» ترجمه و روانه بازار کردم که نوشته استاد اسراییلی دانشگاه «تل‌آویو» و چاپ دانشگاه «پرینستون» آمریکاست. در این کتاب مفهوم واقعی صهیونیسم تشریح شده است. می‌گوید ما می‌خواهیم خودمان را در اسراییل، اروپایی کنیم. یعنی اگر ما در میان اروپاییان زندگی نکنیم، نیازی به کوچ‌دادن ما به محله‌های یهودی‌نشین نیست. نیمی از شهروندان اسراییل، دارای فرهنگ شرقی هستند و ما باید اینها را «اروپایی‌سازی» کنیم. غرب نیز اسراییل امروز را یک «همراه» در بین «غیر همراهان» در خاورمیانه می‌داند. در این کتاب گفته شده «دولت اسراییل حاضر بود‌ میلیاردهادلار هزینه کند تا مواضع هشت‌ساله گذشته در ایران علیه اسراییل اتخاذ شود» و این در حالی است که آنها، رایگان به این مهم دست یافتند. واکنش‌ها و رفتارهایی نظیر آنچه دکتر ظریف درباره هولوکاست و تبریک سال نو یهودی توسط وی و دکتر روحانی در توییتر انجام شد، دست «بهانه‌گیران» را تهی می‌کند. در ابتدای این دولت در «شرق» نوشتم که چشم امید مردم به دولت تدبیر و امید است و این یعنی «عزای اسراییل». تداوم مواضع اصولی، نشانه بسیار خوبی است. در خاتمه بد نیست به جنبه‌های مثبت استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط مسوولان هم اشاره کنم. فیس‌بوک و... اینها ابزارهایی «مباح» هستند و چه خوب است که ایرانیان هم بتوانند بدون محدودیت از ویژگی‌های مثبت آن بهره گرفته و وقایع دنیای امروز را مرور کنند.
ایراد و انتقادی که در همه این سال‌ها به درستی به اسراییل وارد شده این بوده که چرا نظیر همان سیاست‌هایی که یهودیان را آزرد و نابود کرد عینا در مورد فلسطینیان اعمال می‌کند؟ این بدان معنا نیست که منکر رنج و عذابی شویم که توسط اروپاییان به یهودیان وارد آمده و فاجعه «هولوکاست» را رقم زده است. واکنش تحسین‌برانگیز و واقع‌بینانه دکتر ظریف و تاکید بر اینکه ایران هیچ‌گاه هولوکاست را انکار نکرده است اشاره‌ای غیرمستقیم به این نکته دارد که گفته‌های غیرمسوولانه شخص دیگری در این‌باره را به حساب اطلاعات نادرست همان فرد بگذارید نه ایران. گسترش تدریجی این نوع مواضع در میان اهالی وزارت خارجه، دارای یک نقش نمادین است. همه می‌دانند وزارت خارجه وضع‌کننده دیپلماسی نیست بلکه مجری سیاست خارجی است اما عناصر دیپلماسی که باید کارشناسان باتجربه و متبحر باشند می‌توانند به‌عنوان کارشناس، آگاهی لازم را برای سیاست‌گذاری در اختیار مسوولان ارشد ذی‌ربط قرار دهند. درک واقعی و غیرشعاری دکتر ظریف از دیپلماسی عمومی، یکی دیگر از نتایج توضیحات ایشان در «توییتر» است. ایشان در کتاب خود با کمال فروتنی با انتقاد از دولت نهم و دهم می‌گوید که ما گروهی بودیم که سال‌های طولانی در وزارت خارجه کسب تجربه کرده و به بهای گزافی، به نقطه امروز رسیده‌ایم پس چرا باید همه این تجربیات به کنار گذاشته شود؟ وظیفه وزارت خارجه « ستیزه‌جویی» نیست بلکه پایان‌دادن به ستیزهاست. به‌عنوان مثال به صحنه مذاکرات ایران و آمریکا در عراق بنگرید؟ صحنه‌ای غیردیپلماتیک که دو طرف به هم اخم کرده‌اند. مذاکره‌کننده ارشد ایران، دیپلمات نبوده و از مسوولان نظامی سابق است و طرف آمریکایی هم با حالت تکبر، منتظر است تا ایرانی‌ها در مقابل آنان خشوع کنند. این شرایط مذاکره نیست و ظریف و همکارانش، به ظرافت این نکته را می‌دانند. هر کشوری دارای ابزار صلح‌آمیز است که وسیله آن مذاکره است و ابزار دیگر، استفاده از زور و تهدید نظامی است که ابزار آن اسلحه است. به‌طور طبیعی وقتی دیپلماسی به دست گروهی غیرمتخصص سپرده شود، جایی برای مذاکره باقی نمی‌ماند. محوربودن عقلانیت و مواضع اصولی، برای کشور مفید است.
نگارنده در آغاز امسال، کتابی را به اسم «ایران‌هراسی» ترجمه و روانه بازار کردم که نوشته استاد اسراییلی دانشگاه «تل‌آویو» و چاپ دانشگاه «پرینستون» آمریکاست. در این کتاب مفهوم واقعی صهیونیسم تشریح شده است. می‌گوید ما می‌خواهیم خودمان را در اسراییل، اروپایی کنیم. یعنی اگر ما در میان اروپاییان زندگی نکنیم، نیازی به کوچ‌دادن ما به محله‌های یهودی‌نشین نیست. نیمی از شهروندان اسراییل، دارای فرهنگ شرقی هستند و ما باید اینها را «اروپایی‌سازی» کنیم. غرب نیز اسراییل امروز را یک «همراه» در بین «غیر همراهان» در خاورمیانه می‌داند. در این کتاب گفته شده «دولت اسراییل حاضر بود‌ میلیاردهادلار هزینه کند تا مواضع هشت‌ساله گذشته در ایران علیه اسراییل اتخاذ شود» و این در حالی است که آنها، رایگان به این مهم دست یافتند. واکنش‌ها و رفتارهایی نظیر آنچه دکتر ظریف درباره هولوکاست و تبریک سال نو یهودی توسط وی و دکتر روحانی در توییتر انجام شد، دست «بهانه‌گیران» را تهی می‌کند. در ابتدای این دولت در «شرق» نوشتم که چشم امید مردم به دولت تدبیر و امید است و این یعنی «عزای اسراییل». تداوم مواضع اصولی، نشانه بسیار خوبی است. در خاتمه بد نیست به جنبه‌های مثبت استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط مسوولان هم اشاره کنم. فیس‌بوک و... اینها ابزارهایی «مباح» هستند و چه خوب است که ایرانیان هم بتوانند بدون محدودیت از ویژگی‌های مثبت آن بهره گرفته و وقایع دنیای امروز را مرور کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.