نگاهی به نمایشگاه تعطیلات بهنام صدیقی
فلانورهای رانده شده
علیرضا میرزایی
1 در تکتک فریمهای مجموعه «تعطیلات» «بهنام صدیقی» میتوان فلانور* یا پرسهزن، قهرمانی که در قرن نوزدهم در آثار «شارل بودلر» متولد شد را بازیافت. پرسهزن قهرمانی است جذاب که بعدا «والتر بنیامین» فیلسوف آلمانی مکتب فرانکفورت در کتاب «پاساژها» (اثر هنوز ترجمه نشدهاش) درباره آن بسیار نوشت. پرسهزن شهروندی است که با گردش گاهی بیهوده و گاهی آگاهانه در شهر میگردد. درحال قدمزدن روی آسفالت ـ این نماد تا هنوز زنده مدرن ـ میان ویترینهای پر زرقوبرق با کالاهایی لوکس و بدون قدرت خرید در خیابانهایی طویل و بیدروپیکر شهر. او با نگرشی رادیکال قدمزدن خود را به ابزار انتقادی رفتارهای مدرن شهری و در بالاترین حد بورژوازی سرمایهداری تبدیل میکند. و این اعتراض و منش انتقادی خاموش را شاید بتوان بارزترین خصیصه او دانست. بنیامین در «پروژه پاساژها» نقطه ثقل قهرمان «بودلر» را همین سرگردانی ناتمام و تاملهای انتقادی تودرتو قرار میدهد.
2 تعطیلات یا Holiday بهظاهر برای گردش و رفع خستگی مسافران (یا مهاجران) ** خستهای است که میخواهند بهدور از هیاهوی شهرنشینی، با بیرونشدن از شهر و تنفس در طبیعت ناب دمی بیاسایند. اما این فقط ظاهر داستان است. در هیچیک از عکسهای این مجموعه نمیتوان آسایش، راحتی و لذت از طبیعت را در چهره این مسافران دید. حداقل برای من اینها نه مسافران تفرج و لذت، که بیشتر همان پرسهزنهای خسته، منفعل و سرگردان خیابانها هستند که با پذیرش شکست در اعتراض، برای تامل در اضطراب و خودآگاهی خویش برای دمی از شهر بیرون شدهاند. اگر قدمزدن قهرمان «بودلرـبنیامین» نوعی رفتار فیلسوفانه و انتقادی در مواجهه با شهرنشینی جدید است، پس شاید تمام این قهرمانان سرگردان در طبیعت بهنام صدیقی را نماد اعتراضی به همان انفعال و عدمکارایی نگاه انتقادیشان در شهر دانست.
3 مهاجرت یعنی بیرونشدگی و انقطاع آگاهانه از دلمشغولیهای روزمره و اعتراض به روند جاری هرآنچه در حال جریان است. نیز پذیرش آگاهانه درد نوستالژی، به امید رخدادی جدید که به واسطه اتوماسیون خردکننده رخداد معنا به وجود آمده است. در واقع مهاجرت درحکم رفتاری شاعرانه است. اگر شعر اعتراض به دستور زبان جاری است، مهاجرت نیز نه نفی دستور زبان که نفی خود زبان است. هرچند همین زبان نفی شده در هیات مادرانهاش بعدا یقه پرسهزن ما را در نقطه جغرافیایی دیگری دوباره خواهد گرفت.
از این حیث عکسهای تعطیلات نه سفری برای تفرج و لذت که درحکم تمرین مهاجرت است. تمرینی شاعرانه و خواست تجربه برای بیرونشدن از دایره نمادین زبان. پذیرش آگاهانه بیرونشدگی به امید پرسه در آرمانشهری دیگر. از زاویهای دیگر و با نگاهی راستگرایانهتر شاید بشود پناهبردن به دامان طبیعت را نفی زیباییشناسی مدرن شهری و بازگشت به محاکات افلاطونی و به سمت پناه بردن به زیبایی طبیعی دانست. هرچند خود به این مورد دوم در این مجموعه مشکوکم. در هرحال چهرههای خسته و منفعل تکتک قهرمانان مجموعه «تعطیلات» بیشتر از آنکه خواست بازگشت به طبیعت و اراده معطوف به زیبایی الهی و یزدانشناختی نمود پیدا کند، بیشتر منشی است برای دفع زبالههای درونی و تجدید حیات برای پرسهای دوباره. هرچند این سرخوردگی را میتوان در تکتک این چهرهها بازیافت.
4 تعطیلات پروژهای مستند است. اما رفتار بهنام صدیقی با عکاسی مستند متفاوت است. او به جای آنکه در قابهایش به دنبال شگفتی یا ارعاب مخاطب باشد، با نگاهی اسنادی ـ انتقادی به آدمهای اطرافش مینگرد. زیبایی و ترکیب اکثر عکسهای این مجموعه (نه همه آنها) و نگاه بیتشویش و رسوب کرده بهنام، مجموعه را تا حد staged photography پیش میبرد. هرچند خود مجموعه یک روایت مستند باشد. اما روایتی معاصر و بهدور از جنجال و نگرشی معاصر در عکاسی مستند است که این روزها بهندرت میتوان چنین نگاهی را یافت. بهنام صدیقی چه در محتوا و چه در فرم اجرا به مخاطب عکاسی مستند ایران گوشزد میکند که در کنار رویکردهای سطحی، جنجالی و ژورنالیستی، با روشی دیگر و با استیلی پالوده و آرام نیز میتوان به عکاسی مستند پرداخت. نوعی عکاسی در این مجموعه به جرات عمیقترین و معاصرترین نگاه انتقادی به بطن جامعه است.
پینوشت:
* Flaneur
** ظاهرا این روزها بهنام صدیقی درگیر پروژهای درباره کسانی است که قصد مهاجرت دارند.
2 تعطیلات یا Holiday بهظاهر برای گردش و رفع خستگی مسافران (یا مهاجران) ** خستهای است که میخواهند بهدور از هیاهوی شهرنشینی، با بیرونشدن از شهر و تنفس در طبیعت ناب دمی بیاسایند. اما این فقط ظاهر داستان است. در هیچیک از عکسهای این مجموعه نمیتوان آسایش، راحتی و لذت از طبیعت را در چهره این مسافران دید. حداقل برای من اینها نه مسافران تفرج و لذت، که بیشتر همان پرسهزنهای خسته، منفعل و سرگردان خیابانها هستند که با پذیرش شکست در اعتراض، برای تامل در اضطراب و خودآگاهی خویش برای دمی از شهر بیرون شدهاند. اگر قدمزدن قهرمان «بودلرـبنیامین» نوعی رفتار فیلسوفانه و انتقادی در مواجهه با شهرنشینی جدید است، پس شاید تمام این قهرمانان سرگردان در طبیعت بهنام صدیقی را نماد اعتراضی به همان انفعال و عدمکارایی نگاه انتقادیشان در شهر دانست.
3 مهاجرت یعنی بیرونشدگی و انقطاع آگاهانه از دلمشغولیهای روزمره و اعتراض به روند جاری هرآنچه در حال جریان است. نیز پذیرش آگاهانه درد نوستالژی، به امید رخدادی جدید که به واسطه اتوماسیون خردکننده رخداد معنا به وجود آمده است. در واقع مهاجرت درحکم رفتاری شاعرانه است. اگر شعر اعتراض به دستور زبان جاری است، مهاجرت نیز نه نفی دستور زبان که نفی خود زبان است. هرچند همین زبان نفی شده در هیات مادرانهاش بعدا یقه پرسهزن ما را در نقطه جغرافیایی دیگری دوباره خواهد گرفت.
از این حیث عکسهای تعطیلات نه سفری برای تفرج و لذت که درحکم تمرین مهاجرت است. تمرینی شاعرانه و خواست تجربه برای بیرونشدن از دایره نمادین زبان. پذیرش آگاهانه بیرونشدگی به امید پرسه در آرمانشهری دیگر. از زاویهای دیگر و با نگاهی راستگرایانهتر شاید بشود پناهبردن به دامان طبیعت را نفی زیباییشناسی مدرن شهری و بازگشت به محاکات افلاطونی و به سمت پناه بردن به زیبایی طبیعی دانست. هرچند خود به این مورد دوم در این مجموعه مشکوکم. در هرحال چهرههای خسته و منفعل تکتک قهرمانان مجموعه «تعطیلات» بیشتر از آنکه خواست بازگشت به طبیعت و اراده معطوف به زیبایی الهی و یزدانشناختی نمود پیدا کند، بیشتر منشی است برای دفع زبالههای درونی و تجدید حیات برای پرسهای دوباره. هرچند این سرخوردگی را میتوان در تکتک این چهرهها بازیافت.
4 تعطیلات پروژهای مستند است. اما رفتار بهنام صدیقی با عکاسی مستند متفاوت است. او به جای آنکه در قابهایش به دنبال شگفتی یا ارعاب مخاطب باشد، با نگاهی اسنادی ـ انتقادی به آدمهای اطرافش مینگرد. زیبایی و ترکیب اکثر عکسهای این مجموعه (نه همه آنها) و نگاه بیتشویش و رسوب کرده بهنام، مجموعه را تا حد staged photography پیش میبرد. هرچند خود مجموعه یک روایت مستند باشد. اما روایتی معاصر و بهدور از جنجال و نگرشی معاصر در عکاسی مستند است که این روزها بهندرت میتوان چنین نگاهی را یافت. بهنام صدیقی چه در محتوا و چه در فرم اجرا به مخاطب عکاسی مستند ایران گوشزد میکند که در کنار رویکردهای سطحی، جنجالی و ژورنالیستی، با روشی دیگر و با استیلی پالوده و آرام نیز میتوان به عکاسی مستند پرداخت. نوعی عکاسی در این مجموعه به جرات عمیقترین و معاصرترین نگاه انتقادی به بطن جامعه است.
پینوشت:
* Flaneur
** ظاهرا این روزها بهنام صدیقی درگیر پروژهای درباره کسانی است که قصد مهاجرت دارند.
1 در تکتک فریمهای مجموعه «تعطیلات» «بهنام صدیقی» میتوان فلانور* یا پرسهزن، قهرمانی که در قرن نوزدهم در آثار «شارل بودلر» متولد شد را بازیافت. پرسهزن قهرمانی است جذاب که بعدا «والتر بنیامین» فیلسوف آلمانی مکتب فرانکفورت در کتاب «پاساژها» (اثر هنوز ترجمه نشدهاش) درباره آن بسیار نوشت. پرسهزن شهروندی است که با گردش گاهی بیهوده و گاهی آگاهانه در شهر میگردد. درحال قدمزدن روی آسفالت ـ این نماد تا هنوز زنده مدرن ـ میان ویترینهای پر زرقوبرق با کالاهایی لوکس و بدون قدرت خرید در خیابانهایی طویل و بیدروپیکر شهر. او با نگرشی رادیکال قدمزدن خود را به ابزار انتقادی رفتارهای مدرن شهری و در بالاترین حد بورژوازی سرمایهداری تبدیل میکند. و این اعتراض و منش انتقادی خاموش را شاید بتوان بارزترین خصیصه او دانست. بنیامین در «پروژه پاساژها» نقطه ثقل قهرمان «بودلر» را همین سرگردانی ناتمام و تاملهای انتقادی تودرتو قرار میدهد.
2 تعطیلات یا Holiday بهظاهر برای گردش و رفع خستگی مسافران (یا مهاجران) ** خستهای است که میخواهند بهدور از هیاهوی شهرنشینی، با بیرونشدن از شهر و تنفس در طبیعت ناب دمی بیاسایند. اما این فقط ظاهر داستان است. در هیچیک از عکسهای این مجموعه نمیتوان آسایش، راحتی و لذت از طبیعت را در چهره این مسافران دید. حداقل برای من اینها نه مسافران تفرج و لذت، که بیشتر همان پرسهزنهای خسته، منفعل و سرگردان خیابانها هستند که با پذیرش شکست در اعتراض، برای تامل در اضطراب و خودآگاهی خویش برای دمی از شهر بیرون شدهاند. اگر قدمزدن قهرمان «بودلرـبنیامین» نوعی رفتار فیلسوفانه و انتقادی در مواجهه با شهرنشینی جدید است، پس شاید تمام این قهرمانان سرگردان در طبیعت بهنام صدیقی را نماد اعتراضی به همان انفعال و عدمکارایی نگاه انتقادیشان در شهر دانست.
3 مهاجرت یعنی بیرونشدگی و انقطاع آگاهانه از دلمشغولیهای روزمره و اعتراض به روند جاری هرآنچه در حال جریان است. نیز پذیرش آگاهانه درد نوستالژی، به امید رخدادی جدید که به واسطه اتوماسیون خردکننده رخداد معنا به وجود آمده است. در واقع مهاجرت درحکم رفتاری شاعرانه است. اگر شعر اعتراض به دستور زبان جاری است، مهاجرت نیز نه نفی دستور زبان که نفی خود زبان است. هرچند همین زبان نفی شده در هیات مادرانهاش بعدا یقه پرسهزن ما را در نقطه جغرافیایی دیگری دوباره خواهد گرفت.
از این حیث عکسهای تعطیلات نه سفری برای تفرج و لذت که درحکم تمرین مهاجرت است. تمرینی شاعرانه و خواست تجربه برای بیرونشدن از دایره نمادین زبان. پذیرش آگاهانه بیرونشدگی به امید پرسه در آرمانشهری دیگر. از زاویهای دیگر و با نگاهی راستگرایانهتر شاید بشود پناهبردن به دامان طبیعت را نفی زیباییشناسی مدرن شهری و بازگشت به محاکات افلاطونی و به سمت پناه بردن به زیبایی طبیعی دانست. هرچند خود به این مورد دوم در این مجموعه مشکوکم. در هرحال چهرههای خسته و منفعل تکتک قهرمانان مجموعه «تعطیلات» بیشتر از آنکه خواست بازگشت به طبیعت و اراده معطوف به زیبایی الهی و یزدانشناختی نمود پیدا کند، بیشتر منشی است برای دفع زبالههای درونی و تجدید حیات برای پرسهای دوباره. هرچند این سرخوردگی را میتوان در تکتک این چهرهها بازیافت.
4 تعطیلات پروژهای مستند است. اما رفتار بهنام صدیقی با عکاسی مستند متفاوت است. او به جای آنکه در قابهایش به دنبال شگفتی یا ارعاب مخاطب باشد، با نگاهی اسنادی ـ انتقادی به آدمهای اطرافش مینگرد. زیبایی و ترکیب اکثر عکسهای این مجموعه (نه همه آنها) و نگاه بیتشویش و رسوب کرده بهنام، مجموعه را تا حد staged photography پیش میبرد. هرچند خود مجموعه یک روایت مستند باشد. اما روایتی معاصر و بهدور از جنجال و نگرشی معاصر در عکاسی مستند است که این روزها بهندرت میتوان چنین نگاهی را یافت. بهنام صدیقی چه در محتوا و چه در فرم اجرا به مخاطب عکاسی مستند ایران گوشزد میکند که در کنار رویکردهای سطحی، جنجالی و ژورنالیستی، با روشی دیگر و با استیلی پالوده و آرام نیز میتوان به عکاسی مستند پرداخت. نوعی عکاسی در این مجموعه به جرات عمیقترین و معاصرترین نگاه انتقادی به بطن جامعه است.
پینوشت:
* Flaneur
** ظاهرا این روزها بهنام صدیقی درگیر پروژهای درباره کسانی است که قصد مهاجرت دارند.
2 تعطیلات یا Holiday بهظاهر برای گردش و رفع خستگی مسافران (یا مهاجران) ** خستهای است که میخواهند بهدور از هیاهوی شهرنشینی، با بیرونشدن از شهر و تنفس در طبیعت ناب دمی بیاسایند. اما این فقط ظاهر داستان است. در هیچیک از عکسهای این مجموعه نمیتوان آسایش، راحتی و لذت از طبیعت را در چهره این مسافران دید. حداقل برای من اینها نه مسافران تفرج و لذت، که بیشتر همان پرسهزنهای خسته، منفعل و سرگردان خیابانها هستند که با پذیرش شکست در اعتراض، برای تامل در اضطراب و خودآگاهی خویش برای دمی از شهر بیرون شدهاند. اگر قدمزدن قهرمان «بودلرـبنیامین» نوعی رفتار فیلسوفانه و انتقادی در مواجهه با شهرنشینی جدید است، پس شاید تمام این قهرمانان سرگردان در طبیعت بهنام صدیقی را نماد اعتراضی به همان انفعال و عدمکارایی نگاه انتقادیشان در شهر دانست.
3 مهاجرت یعنی بیرونشدگی و انقطاع آگاهانه از دلمشغولیهای روزمره و اعتراض به روند جاری هرآنچه در حال جریان است. نیز پذیرش آگاهانه درد نوستالژی، به امید رخدادی جدید که به واسطه اتوماسیون خردکننده رخداد معنا به وجود آمده است. در واقع مهاجرت درحکم رفتاری شاعرانه است. اگر شعر اعتراض به دستور زبان جاری است، مهاجرت نیز نه نفی دستور زبان که نفی خود زبان است. هرچند همین زبان نفی شده در هیات مادرانهاش بعدا یقه پرسهزن ما را در نقطه جغرافیایی دیگری دوباره خواهد گرفت.
از این حیث عکسهای تعطیلات نه سفری برای تفرج و لذت که درحکم تمرین مهاجرت است. تمرینی شاعرانه و خواست تجربه برای بیرونشدن از دایره نمادین زبان. پذیرش آگاهانه بیرونشدگی به امید پرسه در آرمانشهری دیگر. از زاویهای دیگر و با نگاهی راستگرایانهتر شاید بشود پناهبردن به دامان طبیعت را نفی زیباییشناسی مدرن شهری و بازگشت به محاکات افلاطونی و به سمت پناه بردن به زیبایی طبیعی دانست. هرچند خود به این مورد دوم در این مجموعه مشکوکم. در هرحال چهرههای خسته و منفعل تکتک قهرمانان مجموعه «تعطیلات» بیشتر از آنکه خواست بازگشت به طبیعت و اراده معطوف به زیبایی الهی و یزدانشناختی نمود پیدا کند، بیشتر منشی است برای دفع زبالههای درونی و تجدید حیات برای پرسهای دوباره. هرچند این سرخوردگی را میتوان در تکتک این چهرهها بازیافت.
4 تعطیلات پروژهای مستند است. اما رفتار بهنام صدیقی با عکاسی مستند متفاوت است. او به جای آنکه در قابهایش به دنبال شگفتی یا ارعاب مخاطب باشد، با نگاهی اسنادی ـ انتقادی به آدمهای اطرافش مینگرد. زیبایی و ترکیب اکثر عکسهای این مجموعه (نه همه آنها) و نگاه بیتشویش و رسوب کرده بهنام، مجموعه را تا حد staged photography پیش میبرد. هرچند خود مجموعه یک روایت مستند باشد. اما روایتی معاصر و بهدور از جنجال و نگرشی معاصر در عکاسی مستند است که این روزها بهندرت میتوان چنین نگاهی را یافت. بهنام صدیقی چه در محتوا و چه در فرم اجرا به مخاطب عکاسی مستند ایران گوشزد میکند که در کنار رویکردهای سطحی، جنجالی و ژورنالیستی، با روشی دیگر و با استیلی پالوده و آرام نیز میتوان به عکاسی مستند پرداخت. نوعی عکاسی در این مجموعه به جرات عمیقترین و معاصرترین نگاه انتقادی به بطن جامعه است.
پینوشت:
* Flaneur
** ظاهرا این روزها بهنام صدیقی درگیر پروژهای درباره کسانی است که قصد مهاجرت دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.