|

تعداد کشته‌شدگان اعتراض‌ها در بصره به 24 نفر رسید

جان‌به‌لب‌رسیدگان در خیابان

در تابستان سال 2015 بسیاری از مردم بصره به خیابان‌ها آمدند و تظاهراتی ضددولتی را شکل دادند؛ اعتراض‌هایی که خواسته‌های مشخصی داشت: مقابله با فساد فراگیر، بی‌کاری، نبود خدمات عمومی، کمبود آب آشامیدنی و قطعی مکرر برق. دو سال بعد، مردم بصره دوباره راهی خیابان شده‌اند؛ دقیقا با همان خواسته‌های پیشین. اعتراض‌‌های بصره از ماه جولای آغاز شد و پس از توقفی کوتاه و با برآورده‌نشدن خواسته‌های معترضان، در روزهای آغازین ماه سپتامبر (سوم سپتامبر) از سر گرفته شد. روز پنجشنبه و در چهارمین روز از دور جدید اعتراض‌ها، معترضان به‌شدت سرکوب شدند. به‌‌ گزارش الجزیره، معترضان در شهر نفت‌خیز بصره چندین ساختمان دولتی را هدف قرار دادند و مقر دولت محلی و دفتر چندین حزب سیاسی را به آتش کشیدند. بر اساس گزارش‌ها، در اعتراض‌های روز پنجشنبه سه نفر از معترضان کشته و 14 نفر نیز زخمی شدند. به‌این‌ترتیب، تعداد کشته‌شدگان از آغاز دور جدید اعتراض‌ها به 10 نفر و از ماه جولای به این سو به 24 نفر رسید. آن‌طور که الجزیره به ‌نقل از یکی از مقامات امنیتی گزارش داده، یکی از معترضان پنجشنبه‌شب بر اثر آتش‌سوزی یکی از ساختمان‌های دولتی کشته شده است. معترضان خشمگین پنجشنبه‌شب به دفتر تلویزیون دولتی العراقیه حمله کردند و ساختمان حزب الدعوه (حزب حیدر العبادی، نخست‌وزیر عراق)، حزب شورای اسلامی و سازمان بدر را به آتش کشیدند. در درگیری با مأموران امنیتی، دو نفر از معترضان هنگام حمله به دفتر سازمان بدر کشته شدند. معترضان سپس به مقر عصائب اهل حق (شبکه خزعلی)، از مهم‌ترین گروه‌های شبه‌نظامی شیعه حمله کردند و پس از آن نیز به دفتر حزب حکمت ملی عراق و خانه رئیس شورای استان بصره یورش بردند. روز چهارشنبه نیز معترضان بزرگراه بصره- بغداد و جاده بصره به ‌ام‌القصر را مسدود کردند و سبب شدند بندر ‌ام‌القصر تعطیل شود. بندر ‌ام‌القصر نیز تحت‌ تأثیر اعتراض‌ها همچنان تعطیل است. از این بندر گندم، انواع روغن‌های گیاهی و قند و شکر وارد عراق شده و از اینجا به سراسر این کشور توزیع می‌شود. دولت عبادی منع رفت‌وآمد اعلام کرده بود، اما بعد از ساعتی منع رفت‌وآمد را لغو کرد.
این تظاهرات‌های گسترده باعث شد رهبر موقت پارلمان عراق خواستار برگزاری جلسه‌ای اضطراری در روز شنبه شود. آن‌طور که در بیانیه مرتبط با این جلسه آمده است، قانون‌گذاران عراقی در این جلسه مشکلات، راه‌حل‌ها و وضعیت اخیر را به بحث و بررسی می‌گذارند. مقتدی صدر، رهبر ائتلاف سائرون که پیروز انتخابات پارلمانی اخیر این کشور بود، در نطقی که به مناسبت دور جدید ناآرامی‌های بصره در تلویزیون عراق ایراد کرد، گفت دولت عراق یا باید در اجلاس فوق‌العاده پارلمان شرکت کند و پاسخ‌گوی ناآرامی‌های باشد، یا استعفا دهد. مقتدی صدر در پیامی در توییتر از معترضان خواسته است از «کرامت انسانی» خود دفاع کنند.
حمله خمپاره‌ای به بغداد
هم‌زمان با اعتراض‌های بصره، منابع امنیتی در عراق از حمله خمپاره‌ای به منطقه الخضرا در بغداد خبر دادند. حمله به منطقه الخضرا که ساختمان‌های دولتی و سفارتخانه‌های خارجی در آنجا واقع شده‌اند، با شلیک سه خمپاره صورت گرفت که پلیس می‌گوید تلفات جانی و مالی به دنبال نداشته است. همچنین نیروهای امنیتی تحقیقات گسترده‌ای را درباره عاملان و منشأ این حملات آغاز کرده‌اند. در سال‌های گذشته این اولین‌باری است چنین حملاتی به منطقه الخضرا که به‌شدت تحت حفاظت امنیتی است، صورت می‌گیرد. یک منبع که خواست نامش فاش نشود، گفت: پس از این حملات، صدای آژیرهای هشدار در منطقه الخضرا بلند شد. خمپاره‌ها از منطقه زیونه در بغداد شلیک شده‌اند.
شرح وقایع از زبان معترضان
روز پنجشنبه و پس از آنکه مقامات عراقی مقررات منع رفت‌وآمد را لغو کردند، ‌هزاران معترض در مرکز بصره تجمع کردند. معترضان با نیروهای امنیتی درگیر شدند و به سوی ساختمان‌های محلی دولتی کوکتل‌مولوتف پرتاب کردند. فعالان حقوق ‌بشر می‌گویند نیروهای امنیتی به سوی مردم آتش گشوده‌اند، اما دولت می‌گوید برخی از معترضان در حال تحریک مردم‌اند. علی سعد، یکی از معترضان 25ساله‌ای که روز پنجشنبه در مرکز بصره تجمع کرده بود، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فرانسه می‌گوید دولت با معترضان مثل خراب‌کاران برخورد می‌کند: «هیچ‌کدام از معترضان خراب‌کار نیستند. آنها فقط جانشان به لبشان رسیده و در این وضعیت آنها سنگ پرتاب می‌کنند و تایر می‌سوزانند؛ چراکه دولت هیچ اهمیتی به خواسته‌های آنها نمی‌دهد». احمد کاظم، یکی دیگر از معترضان، می‌گوید دولت باید تا دیر نشده به خواسته‌های معترضان پاسخ دهد. این معترض 42ساله خواسته‌های معترضان را چنین دسته‌بندی می‌کند: «خدمات عمومی، آب، برق و شغل». ادوارد مکی‌شاکر، یکی از معترضانی که روز چهارشنبه مورد حمله نیروهای امنیتی قرار گرفته است، به میدل‌ایست‌‌ای می‌گوید نیروهای امنیتی به سر او ضربه زده‌اند و او از شدت درد به خود می‌پیچیده است. به‌ گفته این معترض، او می‌ترسیده برای مداوا به بیمارستان برود؛ چون سربازان مرتبط با برخی احزاب سیاسی اطراف بیمارستان می‌چرخیده‌اند.
فقر، سهم مردم از نفت
بصره یکی از اصلی‌ترین کانون‌های فراورده‌های نفتی عراق است، اما مردم این شهر می‌گویند هیچ نفعی از ثروت نفتی عاید آنها نمی‌شود. به باور مردم، بخش عظیمی از درآمدهای نفتی را سیاست‌مداران و چهره‌های برجسته سیاسی عراق غارت می‌کنند؛ درحالی‌که تعداد بسیار کمی از ساکنان بصره در میدان‌های نفتی این شهر مشغول به کارند. شاکر می‌گوید: «روزانه از شهر من (بصره) بیش از شش‌هزارو 92 بشکه نفت از طریق بندر‌ ام‌القصر صادر می‌شود. پول این نفت کجا می‌رود؟ ما از سال 2003 به این سو هیچ پولی ندیده‌ایم». او همچنین از آب آلوده بصره شکایت دارد؛ آبی که آلودگی آن از 12 آگوست به مسمومیت بیش از 17‌ هزار نفر از ساکنان این شهر منجر شده است. یکی از سخنگویان وزارت بهداشت عراق روز پنجشنبه در کنفرانسی خبری گفت شش‌هزارو 280 نفر به دلیل مصرف آب بیش از حد شور، دچار بیماری اسهال شده‌‌اند. به ‌گفته این مقام عراقی، شهر بصره که یکی از شریان‌های عراق است، آلوده شده و در ماه‌های آینده بیماری‌های همه‌گیر و مرگ‌باری از راه می‌رسند.
به‌ گفته ساکنان بصره، آخرین‌باری که این شهر از تأسیسات کافی برای آب آشامیدنی برخوردار بود، به سال 1982 بازمی‌گردد. این در حالی است که در بسیاری از روزهای تابستان، دمای هوای بصره به بالای 50 درجه سانتی‌گراد می‌رسد و این شهر به یکی از گرم‌ترین نقاط روی کره زمین بدل می‌شود. یکی دیگر از خواسته‌های مردم، اشتغال است. بیشتر درآمد نفتی عراق صرف پرداخت حقوق به چهارمیلیون‌و500 ‌هزار کارمند بخش دولتی می‌شود، این در حالی است که هر سال 400 تا 420‌ هزار جوان به سن اشتغال می‌رسند، اما چشم‌اندازی برای ورود آنها به بازار کار وجود ندارد. فساد فراگیر در میان اکثر احزاب عراقی نیز مردم را بیش‌ازپیش خشمگین کرده است. به باور تحلیلگران، شاید اصلاح سیستم حکومت‌داری فاسد عراق کار دشواری به نظر برسد، اما نخبگان حاکم این کشور برای نجات خود راهی ندارند جز اینکه مردم را نیز در درآمدهای نفتی شریک کنند.

در تابستان سال 2015 بسیاری از مردم بصره به خیابان‌ها آمدند و تظاهراتی ضددولتی را شکل دادند؛ اعتراض‌هایی که خواسته‌های مشخصی داشت: مقابله با فساد فراگیر، بی‌کاری، نبود خدمات عمومی، کمبود آب آشامیدنی و قطعی مکرر برق. دو سال بعد، مردم بصره دوباره راهی خیابان شده‌اند؛ دقیقا با همان خواسته‌های پیشین. اعتراض‌‌های بصره از ماه جولای آغاز شد و پس از توقفی کوتاه و با برآورده‌نشدن خواسته‌های معترضان، در روزهای آغازین ماه سپتامبر (سوم سپتامبر) از سر گرفته شد. روز پنجشنبه و در چهارمین روز از دور جدید اعتراض‌ها، معترضان به‌شدت سرکوب شدند. به‌‌ گزارش الجزیره، معترضان در شهر نفت‌خیز بصره چندین ساختمان دولتی را هدف قرار دادند و مقر دولت محلی و دفتر چندین حزب سیاسی را به آتش کشیدند. بر اساس گزارش‌ها، در اعتراض‌های روز پنجشنبه سه نفر از معترضان کشته و 14 نفر نیز زخمی شدند. به‌این‌ترتیب، تعداد کشته‌شدگان از آغاز دور جدید اعتراض‌ها به 10 نفر و از ماه جولای به این سو به 24 نفر رسید. آن‌طور که الجزیره به ‌نقل از یکی از مقامات امنیتی گزارش داده، یکی از معترضان پنجشنبه‌شب بر اثر آتش‌سوزی یکی از ساختمان‌های دولتی کشته شده است. معترضان خشمگین پنجشنبه‌شب به دفتر تلویزیون دولتی العراقیه حمله کردند و ساختمان حزب الدعوه (حزب حیدر العبادی، نخست‌وزیر عراق)، حزب شورای اسلامی و سازمان بدر را به آتش کشیدند. در درگیری با مأموران امنیتی، دو نفر از معترضان هنگام حمله به دفتر سازمان بدر کشته شدند. معترضان سپس به مقر عصائب اهل حق (شبکه خزعلی)، از مهم‌ترین گروه‌های شبه‌نظامی شیعه حمله کردند و پس از آن نیز به دفتر حزب حکمت ملی عراق و خانه رئیس شورای استان بصره یورش بردند. روز چهارشنبه نیز معترضان بزرگراه بصره- بغداد و جاده بصره به ‌ام‌القصر را مسدود کردند و سبب شدند بندر ‌ام‌القصر تعطیل شود. بندر ‌ام‌القصر نیز تحت‌ تأثیر اعتراض‌ها همچنان تعطیل است. از این بندر گندم، انواع روغن‌های گیاهی و قند و شکر وارد عراق شده و از اینجا به سراسر این کشور توزیع می‌شود. دولت عبادی منع رفت‌وآمد اعلام کرده بود، اما بعد از ساعتی منع رفت‌وآمد را لغو کرد.
این تظاهرات‌های گسترده باعث شد رهبر موقت پارلمان عراق خواستار برگزاری جلسه‌ای اضطراری در روز شنبه شود. آن‌طور که در بیانیه مرتبط با این جلسه آمده است، قانون‌گذاران عراقی در این جلسه مشکلات، راه‌حل‌ها و وضعیت اخیر را به بحث و بررسی می‌گذارند. مقتدی صدر، رهبر ائتلاف سائرون که پیروز انتخابات پارلمانی اخیر این کشور بود، در نطقی که به مناسبت دور جدید ناآرامی‌های بصره در تلویزیون عراق ایراد کرد، گفت دولت عراق یا باید در اجلاس فوق‌العاده پارلمان شرکت کند و پاسخ‌گوی ناآرامی‌های باشد، یا استعفا دهد. مقتدی صدر در پیامی در توییتر از معترضان خواسته است از «کرامت انسانی» خود دفاع کنند.
حمله خمپاره‌ای به بغداد
هم‌زمان با اعتراض‌های بصره، منابع امنیتی در عراق از حمله خمپاره‌ای به منطقه الخضرا در بغداد خبر دادند. حمله به منطقه الخضرا که ساختمان‌های دولتی و سفارتخانه‌های خارجی در آنجا واقع شده‌اند، با شلیک سه خمپاره صورت گرفت که پلیس می‌گوید تلفات جانی و مالی به دنبال نداشته است. همچنین نیروهای امنیتی تحقیقات گسترده‌ای را درباره عاملان و منشأ این حملات آغاز کرده‌اند. در سال‌های گذشته این اولین‌باری است چنین حملاتی به منطقه الخضرا که به‌شدت تحت حفاظت امنیتی است، صورت می‌گیرد. یک منبع که خواست نامش فاش نشود، گفت: پس از این حملات، صدای آژیرهای هشدار در منطقه الخضرا بلند شد. خمپاره‌ها از منطقه زیونه در بغداد شلیک شده‌اند.
شرح وقایع از زبان معترضان
روز پنجشنبه و پس از آنکه مقامات عراقی مقررات منع رفت‌وآمد را لغو کردند، ‌هزاران معترض در مرکز بصره تجمع کردند. معترضان با نیروهای امنیتی درگیر شدند و به سوی ساختمان‌های محلی دولتی کوکتل‌مولوتف پرتاب کردند. فعالان حقوق ‌بشر می‌گویند نیروهای امنیتی به سوی مردم آتش گشوده‌اند، اما دولت می‌گوید برخی از معترضان در حال تحریک مردم‌اند. علی سعد، یکی از معترضان 25ساله‌ای که روز پنجشنبه در مرکز بصره تجمع کرده بود، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فرانسه می‌گوید دولت با معترضان مثل خراب‌کاران برخورد می‌کند: «هیچ‌کدام از معترضان خراب‌کار نیستند. آنها فقط جانشان به لبشان رسیده و در این وضعیت آنها سنگ پرتاب می‌کنند و تایر می‌سوزانند؛ چراکه دولت هیچ اهمیتی به خواسته‌های آنها نمی‌دهد». احمد کاظم، یکی دیگر از معترضان، می‌گوید دولت باید تا دیر نشده به خواسته‌های معترضان پاسخ دهد. این معترض 42ساله خواسته‌های معترضان را چنین دسته‌بندی می‌کند: «خدمات عمومی، آب، برق و شغل». ادوارد مکی‌شاکر، یکی از معترضانی که روز چهارشنبه مورد حمله نیروهای امنیتی قرار گرفته است، به میدل‌ایست‌‌ای می‌گوید نیروهای امنیتی به سر او ضربه زده‌اند و او از شدت درد به خود می‌پیچیده است. به‌ گفته این معترض، او می‌ترسیده برای مداوا به بیمارستان برود؛ چون سربازان مرتبط با برخی احزاب سیاسی اطراف بیمارستان می‌چرخیده‌اند.
فقر، سهم مردم از نفت
بصره یکی از اصلی‌ترین کانون‌های فراورده‌های نفتی عراق است، اما مردم این شهر می‌گویند هیچ نفعی از ثروت نفتی عاید آنها نمی‌شود. به باور مردم، بخش عظیمی از درآمدهای نفتی را سیاست‌مداران و چهره‌های برجسته سیاسی عراق غارت می‌کنند؛ درحالی‌که تعداد بسیار کمی از ساکنان بصره در میدان‌های نفتی این شهر مشغول به کارند. شاکر می‌گوید: «روزانه از شهر من (بصره) بیش از شش‌هزارو 92 بشکه نفت از طریق بندر‌ ام‌القصر صادر می‌شود. پول این نفت کجا می‌رود؟ ما از سال 2003 به این سو هیچ پولی ندیده‌ایم». او همچنین از آب آلوده بصره شکایت دارد؛ آبی که آلودگی آن از 12 آگوست به مسمومیت بیش از 17‌ هزار نفر از ساکنان این شهر منجر شده است. یکی از سخنگویان وزارت بهداشت عراق روز پنجشنبه در کنفرانسی خبری گفت شش‌هزارو 280 نفر به دلیل مصرف آب بیش از حد شور، دچار بیماری اسهال شده‌‌اند. به ‌گفته این مقام عراقی، شهر بصره که یکی از شریان‌های عراق است، آلوده شده و در ماه‌های آینده بیماری‌های همه‌گیر و مرگ‌باری از راه می‌رسند.
به‌ گفته ساکنان بصره، آخرین‌باری که این شهر از تأسیسات کافی برای آب آشامیدنی برخوردار بود، به سال 1982 بازمی‌گردد. این در حالی است که در بسیاری از روزهای تابستان، دمای هوای بصره به بالای 50 درجه سانتی‌گراد می‌رسد و این شهر به یکی از گرم‌ترین نقاط روی کره زمین بدل می‌شود. یکی دیگر از خواسته‌های مردم، اشتغال است. بیشتر درآمد نفتی عراق صرف پرداخت حقوق به چهارمیلیون‌و500 ‌هزار کارمند بخش دولتی می‌شود، این در حالی است که هر سال 400 تا 420‌ هزار جوان به سن اشتغال می‌رسند، اما چشم‌اندازی برای ورود آنها به بازار کار وجود ندارد. فساد فراگیر در میان اکثر احزاب عراقی نیز مردم را بیش‌ازپیش خشمگین کرده است. به باور تحلیلگران، شاید اصلاح سیستم حکومت‌داری فاسد عراق کار دشواری به نظر برسد، اما نخبگان حاکم این کشور برای نجات خود راهی ندارند جز اینکه مردم را نیز در درآمدهای نفتی شریک کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.