پیرو درج گزارش از فضای کسبوکار و همچنین اوضاع اقتصادی و معیشتی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در تاریخ 11/6 /1397 با عنوان «تابستان پرتنش هفتتپه» مستدعی است طبق قانون مطبوعات جوابیه زیر را در روزنامه خود به چاپ برسانید. در غیر این صورت مطابق قانون از طریق مراجع ذیصلاح پیگیریهای لازم انجام خواهد شد.
هفتتپه کجاست؟
موقعیت جغرافیایی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه ایجاب میکند که خوانندگان در ابتدای امر در جریان ابعاد و گستردگی این شرکت قرار گرفته تا تحلیلی دقیقتر از وقایع و اتفاقات این شرکت عظیم داشته باشند. شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در ١٤کیلومتری شهر شوش و ١٠کیلومتری معبد چغازنبیل در اراضیاي به وسعت ٢٤ هزار هکتار در سال ١٣٣٨ شروع به کار کرد و مطابق برنامهریزیهای صورتگرفته در دوره پهلوی دوم، توسط آمریکاییها و البته آنطور که خبرنگار محترم روزنامه «شرق» اشاره کرده، مرحوم ابتهاج، مقرر شد که این اراضی بهعنوان قطب کشاورزی علمی ایران در نظر گرفته شود. تصور ٢٤ هزار هکتار زمین زمانی برای خوانندگان عزیز کمی آشکارتر میشود که بدانیم زمینهای تحت تملک این شرکت از ٢٣ کشور جهان بزرگتر است. بنابراین اداره این شرکت عظیم شبیه اداره یک کشور و چهبسا سختتر باشد و توضیحاتی که در ادامه ارائه میشود شاید سختی راه را برای بخش خصوصی آشکارتر کند. در همین زمینه به اطلاع خوانندگان فهیم روزنامه «شرق» میرساند که این شرکت در فصل غیربهرهبرداری بیش از دو هزارو 900 کارگر و کارمند دارد که در فصل بهرهبرداری این رقم به نزدیک شش
هزار نفر میرسد. بنابراین در همین ابتدای امر این نکته بسیار مهم را برای خواننده عزیز روشن میسازد که بخش عمدهای از کارگران این شرکت به صورت فصلی بوده و در نتیجه در پایان فصل بهرهبرداری یعنی اواخر فروردین طبق سالهای متمادی (50 سال) از مجموعه جدا میشوند و تا بهرهبرداری سال بعد، یعنی اواخر مهرماه، دوباره برای کار به شرکت باز میگردند. دست بر قضا یکی از مشکلات جدی که هماینک شرکت با آن مواجه بوده این است که با توجه به بحران اقتصادی کشور، کارگران فصلی در پایان موسم بهرهبرداری هیچ علاقهای به جداشدن از شرکت ندارند و تنها مأمن و مأوی خود را بخش خصوصی میدانند. حال آنکه شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه به غیر از فصل بهرهبرداری بیش از 600 نیروی مازاد دارد و نگهداری بیش از هزارو 500 نفر کارگر فصلی و تأمین حقوق آنها امری محال است. این در حالی است که متأسفانه از زمان واگذاری شرکت به بخش خصوصی بسیاری از کارگران و حتی برخی مسئولان و متأسفانه برخی رسانهها به این موضوع که سالها در جریان بوده و ترخیص نیروی فصل بهرهبرداری امری عادی بوده را به چشم اخراج نیرو نگاه كرده و بخش خصوصی را در معرض انواع و اقسام فشارها و
تهمتها قرار میدهند.
بخش خصوصی به کجا آمد؟
آنطور که خبرنگار محترم «شرق» اوضاع شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه را قلمی کرده و از حضور چندساعته خود نیز کلیپی درست کرده که در فضای مجازی دست به دست میچرخد، این شرکت تا قبل از واگذاری در بهترین حالت خود قرار داشته و با استناد به صحبتهای چند کارگر، کارفرما را به تخریب مزارع، غارت زمینها و اموال شرکت و ازبینبردن تولید متهم میکند. از همه مهمتر اینکه واگذاری شرکت در جریان خصوصیسازی را مقوله پیچیده و مخفیانه و حاصل لابی و زدوبند تلقی کرده و با استناد به حرفهای یکی از کارگران سخن از مافیای اداره شرکت به میان میآورد. در این زمینه بیان چند نکته ضروری است:
1- این شرکت از بهمن ماه ١٣٩٤ طی یک فرایند قانونی در سازمان خصوصیسازی به بخش خصوصی واگذار شده است. اسناد واگذاری و کموکیف این امر در سازمان خصوصیسازی موجود است و انتظار میرود خبرنگار محترم روزنامه «شرق» که دسترسی به اطلاعات برایش چندان مشکل نیست، نحوه واگذاری این شرکت را از جناب آقای پوریحسینی رئیس سازمان خصوصیسازی استعلام کنند.
2- واگذاری این شرکت که زمانی یکی از طلاییترین شرکتهای تولیدکننده شکر در ایران بوده است، در حالی انجام شد که این شرکت در چند حوزه با مشکلات عدیدهای مواجه بود و برخلاف تصور رایج کارگران، این شرکت در آستانه فروپاشی با بیش از 480میلیارد تومان بدهی و زیان انباشته بود. بدهیهای وحشتناک به سازمان تأمین اجتماعی و همچنین ضرر انباشته سرسامآور به بانکها و مؤسسات دولتی (مانند مس سرچشمه!) و غیردولتی که اسناد آنها به دو نفر از خبرنگاران محترم «شرق» در دفتر روزنامه ارائه شده است، نشان میدهد که مدیریت دولتی قبل از واگذاری بخش خصوصی از هیچ کوششی برای زمینزدن شرکت دریغ نکرده و بخش خصوصی وارث مشکلات عجیبوغریب بوده است. اشاره به یک موضوع میتواند خوانندگان فهیم را در جریان حجم آوارها قرار دهد. دقیقا چند ماه قبل از واگذاری شرکت به بخش خصوصی بیش از هزارو 200 نفر بدون اخذ مجوز و آزمونهای استخدامی وارد شرکت شدند تا بخش خصوصی در همان ابتدای کار با یک بحران نیروی انسانی مواجه شود که با توجه به بافت قومی و قبیلهای این منطقه، دستزدن به یک نفر از این نیروها کاری بس دشوار بود با این حال بخش خصوصی هیچکدام از این نیروها
را اخراج نکرد.
3- برخلاف تصور برخی کارکنان محترم و همچنین تصویر ایجادشده از شرکت توسط خبرنگار محترم روزنامه «شرق»، شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه براساس گزارش حسابرسی که در اختیار خبرنگاران روزنامه قرار گرفته و به دلیل محرمانهبودن از انتشار آن معذوریم، در 20 سال گذشته به شدت زیانده بوده و روند سقوط این شرکت زمانی شتاب گرفت که در دولت آقای احمدینژاد یکمیلیون تن شکر با تعرفه صفر درصد، تأکید میشود صفر درصد، وارد ایران شد تا تولید شکر در ایران با بحران عظیمی مواجه شود. از همان زمان بود که بزرگترین اعتصاب کارگری در هفتتپه برپا شد که البته آن اعتصابات هم دستاورد دندانگیری نداشت و از آن زمان به بعد روند نزولی شرکت تشدید شد.
4- به این موارد که در بالا رفت، بدهی بیمه سازمان تأمین اجتماعی، مسدودبودن حسابهای بانکی، مسدودبودن کارت بازرگانی، بدهی به سازمانهای دولتی مانند آب، برق، گاز و از همه مهمتر شش ماه حقوق پرسنل خدوم و زحمتکش این شرکت تا قبل از واگذاری به بخش خصوصی، تخریب مزارع و فرسودگی شدید کارخانه 57 ساله را هم اضافه کنید. حال سؤال اینجاست که اصلا اگر شرکت نیشکر هفتتپه سودده بود، یک درصد احتمال واگذاری آن از سوی دولت میرفت؟ آیا دولت حاضر بود که چنین لقمه دندانگیری را به بخش خصوصی بسپارد و برایش آرزوی موفقیت کند؟ در کنار همه اینها باید به نحوه واگذاری و تهیه اسناد حسابرسی واگذاری از سوی سازمان خصوصیسازی اشاره کرد که حجم عظیمی از بدهیها و زیاندهبودن شرکت را در اسناد خود قید نکرده و بخش خصوصی پس از واگذاری و استقرار چند حسابرس حرفهای متوجه عمق فاجعه شده که اینک این امر در قالب یک شکایت حقوقی از سازمان خصوصیسازی در جریان است. خوانندگان عزیز کافی است مقایسهای کنند از وضعیت واگذاری شرکتهای دولتی به بخش خصوصی در کشورهای توسعهیافته با آنچه در ایران اتفاق میافتد. این مقایسه عمق فاجعه و شعاریبودن حمایت از
تولیدکننده داخلی را نشان میدهد. البته در این مجال جایی برای توضیح و درددل درخصوص ازبینرفتن زمینهای زراعی ناب، تخریب زهکشهای آبرسانی، ازبینرفتن آسفالت معابر و تخریب منازل مسکونی نیست که اگر به قلم بیاید مثنوی هفتاد من میشود.
همه این اتفاقات تلخ که در اثر سوءمدیریت و واگذاری قدیمیترین شرکت تولید شکر ایران به برخی مدیران نالایق انجام شد، به بروز چند اتفاق منجر شد: بهمحاقرفتن حق و حقوق کارگر، افت شدید تولید شکر در این کارخانه، نابودی زیرساختهای این منطقه و بالتبع نابودی اقتصادی هفتتپه و شهرهای اطراف خصوصا شوش. مثالی در این زمینه اوضاع اقتصادی و حجم خرابی را بیش از پیش تبیین میکند. مطابق آمار رسمی، تولید شکر این شرکت در سالهای ١٣٧٢ تا ١٣٧٤ رقمی بالغ بر صدهزار تن بوده است. این در حالی است که در زمان واگذاری شرکت به بخش خصوصی این رقم به ٣٥هزار تن تقلیل یافته بود که بخش عمدهای از همین شکر نیز از سوی مدیران وقت پیشفروش و بهتعبیری پیشخور شده بود. فاجعه زمانی رخ مینمایاند که خوانندگان فهیم روزنامه «شرق» بدانند که در برخی سالهای مدیریت دولتی، تولید شکر به ١٠هزار تن، یعنی یک دهم ظرفیت اسمی کارخانه هم رسیده بود.
5- نکته بسیار مهم دیگر که باید بدان اشاره کرد ذهنیت بسیار منفی اهالی نسبت به خصوصیسازی است چه آنکه اهالی هفتتپه و شوش از نزدیک شاهد یک تجربه تلخ در خصوصیسازی بودند. آنها از نزدیک شاهد انحلال شرکت قند دزفول (یا همان شوش) و بیکاری نزدیک به
500 نفر بودند. مطابق بررسیهای میدانی و گفتوگو با اصحاب رسانه که در بخش پایش میدانی شرکت نیشکر هفتتپه صورت گرفته، اهالی هفتتپه و شهرستان شوش با تجربه تلخ واگذاری بخش خصوصی مواجه بودند که همین اواخر و بعد از ١٥ سال دوباره به مدار تولید بازگشته است. این ذهنیت همواره با پرسنل شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه نیز همراه بوده و بخشی از کمکاریها، احساس عدم امنیت شغلی و همچنین اعتصابات به همین ذهنیت برمیگردد. بااینحال بخش خصوصی با اتکا به توان داخلی و همچنین از طریق اعتماد و اطمینانبخشی به کارمندان و کارگران زحمتکش توانست تولیدی را که به محاق رفته بود احیا کند.
بخش خصوصی غارت کرد یا...؟
بااینحال و با وجود تمام مشکلات و مضیقههای مالی بخش خصوصی نهتنها دست به تعدیل نیرو نزد که رقم نیروهای مشغول به کار را حفظ کرده است.
آمار اشتغالزایی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در اداره کار و امور اجتماعی شهرستان شوش موجود است و خبرنگار محترم روزنامه «شرق» میتواند تأثیر اشتغالزایی این شرکت بر میزان افت بیکاری و چگونگی حفظ نیروهای موجود را به تفصیل رؤیت کند؛ امری که در شورای کار شوش با حضور استاندار خوزستان و فرماندار و رئیس اداره کار شوش مورد تأیید قرار گرفت. مروری تیتروار بر عملکرد بخش خصوصی برای خوانندگان هم میتواند روشنگر چراغ راه باشد. طی همین دوسالواندی از واگذاری شرکت و در کنار تمام مشکلات اقتصادی که در بالا بدان اشاره شد، بخش خصوصی موفق شد با بهکارگیری نیروهای متخصص و ایجاد همدلی و همچنین افزایش بهرهوری و راندمان مزارع، تولید را به ٥٥هزار تن شکر در سال اول واگذاری برساند. حسب اطلاع خوانندگان عزیز، برآوردهای معاونت صنعت و بخش تحقیقاتی این شرکت نشان میدهد که امسال بهرغم تمام مشکلات در زمینه خشکسالی بیسابقه و با توجه به فعالیتهای تخصصی و علمی در مزارع و همچنین تعمیر بهینه کارخانه، شرکت به فضل خدا تلاش دارد تا همین میزان را حفظ کند. البته خوانندگان در جریان باشند که تا رسیدن به نقطه سربهسری، یعنی 72 هزار تن،
این شرکت فاصله زیادی دارد که مابهالتفاوت این مقدار از جیب سهامداران و مالکان طی دو سال گذشته به شرکت تزریق شده است. براساس آمار منتشرشده توسط حسابرسی که در اختیار روزنامه قرار گرفته است و گزارش تفصیلی آن به اطلاع عالیترین مقامات کشوری، استانی و حتی نمایندگان کارگری رسیده، هزینههای جاری شرکت (شامل حقوق و دستمزد، اورهال کارخانه، کشت، آب و برق و گاز و هزینههای جاری) در سال 96- 97 بیش از 200 میلیارد تومان بوده است اما عایدات بخش خصوصی از قبل فروش شکر، ملاس، باگاس، خوراک دام و اجاره زمینها تنها 136 میلیارد تومان در سال گذشته بوده است. از همه مهمتر خبرنگار محترم در گزارش خود به این نکته مهم توجه نفرمودند که شرکت در زمان واگذاری به بخش خصوصی هفت ماه حقوق عقبمانده داشت که اینک این رقم به دو ماه تقلیل پیدا کرده است و در این اوضاع اقتصادی که بسیاری از شرکتهای دولتی و اسمورسمدار با عقبافتادگیهای ششماهه و 10ماهه دستوپنجه نرم میکنند، امری قابلقبول و البته نه ایدهآل و مطلوب است. به شهادت اهالی و کارکنان منصف هفتتپه این شرکت زمان واگذاری تقریبا به خرابهای تبدیل شده بود و به همین دلیل بازسازی
زیرساختها در دستور کار بخش خصوصی قرار گرفت. راهاندازی کارخانه آسفالت پس از ١٥ سال، نوسازی بخشهای اداری، بازسازی سالن کیسهگری شکر مطابق آخرین استانداردها، بازسازی منازل مسکونی، احیای باشگاه فرهنگی - ورزشی نیشکر هفتتپه، افتتاح تاکستان امید با وسعت هزار هکتار، افتتاح باغات لیمو و مرکبات، راهاندازی خط بستهبندی شکر، افتتاح پروژه تولید کمپوست و خوراک دام و از همه مهمتر کشت نزدیک به سه هزار هکتار نیشکر که زمینهساز افزایش تولید برای سالهای بعد است، تنها بخشی از فعالیتهای شرکت طی همین دوسالواندی از واگذاری به بخش خصوصی بوده است. این در حالی است که راهاندازی کارخانه تولید رب گوجه، کارخانه چغندر قند با ظرفیت ١٢هزار و ٥٠٠ تن و همچنین راهاندازی کارخانه تولید MDF از دیگر پروژههای در دست اقدام است که بهزودی مجموعه نیشکر هفتتپه را آماده یک جهش اقتصادی کرده و ثمره آن در سفره اهالی هفتتپه و شهروندان شوش، اندیشمک و دزفول دیده میشود. همچنین برخلاف گزارش ارائهشده از زبان یکی از کارگران و براساس آمار موجود میزان جلب توریست در دو سال گذشته و براساس آمار ارائهشده اداره گردشگری شهرستان شوش بهشدت روند
افزایشی داشته که این امر حاصل ایجاد باغات و بزرگترین تاکستان خاورمیانه در اراضی هفتتپه است که توسط بخش خصوصی و با همت اهالی برپا شده است. توسعه و تکمیل این پروژه بزرگ توریستی در سال آینده مشخص میکند که آیا بخش خصوصی سبب کاهش گردشگری در هفتتپه شده یا برعکس، این صنعت را احیا کرده است. البته همه این طرحها زمانی به ثمر میرسد که فقط کمی به بخش خصوصی، فضای تنفس داده شود و کارکنان محترم و رسانهها بدانند که آواربرداری سالهای گذشته زمان میبرد. ضمن اینکه باید به این نکته مهم اشاره کرد که با وجود افزایش هزینههای خدمات و حقوق و مزایای پرسنل، فروش شکر بهعنوان اصلیترین محصول این شرکت با افزایش قیمت چندانی مواجه نشده که با کمی انصاف میتوان فهمید که بخش خصوصی با چه مشقتی در حال چرخاندن چرخ این شرکت چندهزار نفری با کلی نیروی مازاد است.
اندر مسائل کارگری و شورای کارگری
اما بخش دیگری از گزارش خبرنگار محترم به مسائل کارگری و مشکلات معیشتی این عزیزان و البته نمایندگان اشاره داشته است. در همین ابتدای امر باید این توضیح داده شود که مدیریت بخش خصوصی به مشکلات بخش عمدهای از کارکنان آگاه است و همه تلاش خود را برای بهبود وضعیت معیشتی این عزیزان بهکار بسته است.
اما خبرنگار محترم به این موضوع اشاره نکرده که بیمه کارکنان بدون هیچ مشکلی تمدید میشود و از همه مهمتر اینکه در این فضای پرالتهاب کنونی اقتصاد کشور و بر اساس منطق علم اقتصاد که حکم میکند مدیریت شرکت دست به تعدیل نیرو بزند، بهراستی کارفرما تاکنون چند نفر از کارکنان رسمی، روزمزد و قراردادی خود را اخراج کرده است؟ این را که کارفرما به پروندهسازی و تهدید و ارعاب و خفهکردن کارگر متهم میشود، باید در کنار آمار نیروهای اخراجشده قرار داد که هر آدم منصفی از جمله خبرنگار محترم روزنامه میتواند با یک مصاحبه با رئیس اداره کار شهرستان شوش به این اعداد و ارقام دست یابد.
همچنین ای کاش خبرنگار روزنامه اندکی دریچه دوربین خود را به سمت مخالفان اعتصاب میچرخاند تا فریاد نارضایتی بسیاری از کارکنان از اعتصاب اخیر را هم به تصویر بکشاند. همین الان بسیاری از کارگران و کارکنان میپرسند چرا این اعتصاب آخر شکل گرفت و دستاوردهای آن چه بود؟ جز اینکه روند تعمیر کارخانه، تغییر وضعیت قراردادها و کشت امسال به تأخیر افتاد، آیا چیزی عایدمان شد؟ اعتصاب آخر چنان فرسایشی و بیدلیل بود که داد بسیاری از فعالان کارگری شناسنامهدار در هفتتپه را هم درآورده است. به اذعان بسیاری از کارکنان، تعداد اعتصابکنندگان از 200 نفر تجاوز نمیکرد و این در حالی است که هماکنون شرکت بیش از دو هزارو 890 نفر کارگر و کارمند دارد.
از همه مهمتر اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور و همچنین مشکلات پیشآمده از سوی آمریکا بعد از خروج برجام مشکلات متعددی را برای کشور ایجاد کرده و در این فضای غبارآلود وظیفه ذاتی رسانه ایجاب میکند که حداقل با نگاه دوسویه و نه گفتوگو با برخی کارگران فصلی که پس از پایان کار از شرکت بهطور موقت ترخیص شدهاند، گفتوگو کند تا آنها کارفرما را به خفهکردن کارگر و نیروی انتظامی را به شکنجهگری متهم کند.
ایکاش خبرنگار محترم روزنامه «شرق» با کارگر رسمی شرکت هم گفتوگو میکرد و از او میخواست تا فیش حقوقیاش را جلوی دوربین بگیرد تا مشخص بشود که یک کارگر با چند کلاس سواد چگونه از یک کارمند تهراننشین با مدرک فوقلیسانس و دکتری بیشتر حقوق میگیرد. اسناد حقوقی این مطلب نیز در اختیار خبرنگار محترم «شرق» بعد از انتشار گزارش قرار خواهد گرفت تا بداند که نگاه یکسویه چگونه با ذات خبرنگاری مغایرت دارد.
البته به کارفرما هم حق بدهید که درحالیکه شبکههای خارج از کشور مانند «منوتو» و «بیبیسی» و گروههای چپ کارگری آن طرف آبنشین مدام مشکلات کارگری هفتتپه را در بوق و کرنا میکنند، انتظار داشته باشد که بعد از ورود غیرقانونی و بدون مجوز خبرنگار محترم به شرکت، حداقل با کارفرما هم به گفتوگو بنشیند تا خواننده بداند که کارفرما شمر بن ذیالجوشن نیست، او هم خدایی دارد و اعتقاداتی و اصلا براساس همین اعتقادات پا به یک شرکت ورشکسته گذاشته است.
نکته دیگر که خبرنگار محترم «شرق» از آن غفلت کرده (بخوانید تغافل) برگزاری انتخابات مجمع نمایندگان کارگری بود که با مدد کارفرما و بدون دخل و تصرف در فرایند انتخابات انجام شد. این مجمع با پیشنهاد و پیگیریهای مکرر کارفرما و ممانعت از هرگونه رد صلاحیت انجام شد تا کارفرما بهجای طرفشدن با هزاران کارگر بتواند با نمایندگان واقعی کارگران همکلام شود. دلیل برپایی چنین مجمعی هم غفلت و تأخیر مسئولان شهری برای تسهیل انتخابات شورای اسلامی کار (بخوانید شش ماه) بوده که کارفرما را وادار میکرد تا هر بار بهجای صحبتکردن با سه هزار نفر، با یک جمع برآمده از کارگران هم کلام شود. شواهد امر هم نشان میدهد که چنین حرکتی معقول بوده است. خوانندگان عزیز «شرق» بدانند که این انتخابات با خواسته کارفرما و بر اساس روندهای کاملا دموکراتیک شکل گرفته و هرچند وجهه قانونی ندارد و مورد تأیید اداره کار نیست، اما به کارفرما برای ایجاد یک فضای گفتوگویی عاقلانه و بهدور از احساسات کمک کرده که البته حاصل آن در نشست استانداری و توافقات صورت گرفته که در گزارش خبرنگار «شرق» نیز انعکاس یافته است.
در پایان ضروری است دو نکته دیگر را به استحضار خوانندگان عزیز برساند؛ اول اینکه شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه با مدیریت خصوصی هیچگاه اعلام نکرده که بهترین بوده و همواره بر این مهم تأکید کرده که هدف احیای دوران طلایی هفتتپه است که به فضل خدا و همت بلند اهالی هفتتپه، یعنی کسانی که دیرزمانی چغازنبیل را بنا کردهاند، این مهم را محقق میکند. اینک و براساس توافقات صورتگرفته، فصلالخطاب بین مسئولان عالی استانی، کارفرما و کارگر قانون است، قانون است و قانون و تمام تلاش بخش خصوصی هم آن است که در سایه قانون اهداف بلند را که همانا بهبود وضعیت معیشتی کارکنان و اعتلای هفتتپه است، محقق کند. نکته دوم اینکه به اعتقاد اکثر صاحبنظران سیاسی و اقتصادی و کسانی که دغدغه توسعه در ایران را دارند، تقویت بخش خصوصی و کوچکسازی دولت راه نجات ایران است. روزنامه «شرق» نیز که از دیرباز وجه همت خود را توسعه ایران قرار داده بیشک به این مسیر اعتقاد دارد و امید است که در این مسیر نه تنها نیشکر هفتتپه که دیگر بخشهای خصوصی را حمایت کند و دستاوردهای آنها را به موازات پوشش مشکلات در دستور کار خود قرار دهد.
پیرو درج گزارش از فضای کسبوکار و همچنین اوضاع اقتصادی و معیشتی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در تاریخ 11/6 /1397 با عنوان «تابستان پرتنش هفتتپه» مستدعی است طبق قانون مطبوعات جوابیه زیر را در روزنامه خود به چاپ برسانید. در غیر این صورت مطابق قانون از طریق مراجع ذیصلاح پیگیریهای لازم انجام خواهد شد.
هفتتپه کجاست؟
موقعیت جغرافیایی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه ایجاب میکند که خوانندگان در ابتدای امر در جریان ابعاد و گستردگی این شرکت قرار گرفته تا تحلیلی دقیقتر از وقایع و اتفاقات این شرکت عظیم داشته باشند. شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در ١٤کیلومتری شهر شوش و ١٠کیلومتری معبد چغازنبیل در اراضیاي به وسعت ٢٤ هزار هکتار در سال ١٣٣٨ شروع به کار کرد و مطابق برنامهریزیهای صورتگرفته در دوره پهلوی دوم، توسط آمریکاییها و البته آنطور که خبرنگار محترم روزنامه «شرق» اشاره کرده، مرحوم ابتهاج، مقرر شد که این اراضی بهعنوان قطب کشاورزی علمی ایران در نظر گرفته شود. تصور ٢٤ هزار هکتار زمین زمانی برای خوانندگان عزیز کمی آشکارتر میشود که بدانیم زمینهای تحت تملک این شرکت از ٢٣ کشور جهان بزرگتر است. بنابراین اداره این شرکت عظیم شبیه اداره یک کشور و چهبسا سختتر باشد و توضیحاتی که در ادامه ارائه میشود شاید سختی راه را برای بخش خصوصی آشکارتر کند. در همین زمینه به اطلاع خوانندگان فهیم روزنامه «شرق» میرساند که این شرکت در فصل غیربهرهبرداری بیش از دو هزارو 900 کارگر و کارمند دارد که در فصل بهرهبرداری این رقم به نزدیک شش
هزار نفر میرسد. بنابراین در همین ابتدای امر این نکته بسیار مهم را برای خواننده عزیز روشن میسازد که بخش عمدهای از کارگران این شرکت به صورت فصلی بوده و در نتیجه در پایان فصل بهرهبرداری یعنی اواخر فروردین طبق سالهای متمادی (50 سال) از مجموعه جدا میشوند و تا بهرهبرداری سال بعد، یعنی اواخر مهرماه، دوباره برای کار به شرکت باز میگردند. دست بر قضا یکی از مشکلات جدی که هماینک شرکت با آن مواجه بوده این است که با توجه به بحران اقتصادی کشور، کارگران فصلی در پایان موسم بهرهبرداری هیچ علاقهای به جداشدن از شرکت ندارند و تنها مأمن و مأوی خود را بخش خصوصی میدانند. حال آنکه شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه به غیر از فصل بهرهبرداری بیش از 600 نیروی مازاد دارد و نگهداری بیش از هزارو 500 نفر کارگر فصلی و تأمین حقوق آنها امری محال است. این در حالی است که متأسفانه از زمان واگذاری شرکت به بخش خصوصی بسیاری از کارگران و حتی برخی مسئولان و متأسفانه برخی رسانهها به این موضوع که سالها در جریان بوده و ترخیص نیروی فصل بهرهبرداری امری عادی بوده را به چشم اخراج نیرو نگاه كرده و بخش خصوصی را در معرض انواع و اقسام فشارها و
تهمتها قرار میدهند.
بخش خصوصی به کجا آمد؟
آنطور که خبرنگار محترم «شرق» اوضاع شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه را قلمی کرده و از حضور چندساعته خود نیز کلیپی درست کرده که در فضای مجازی دست به دست میچرخد، این شرکت تا قبل از واگذاری در بهترین حالت خود قرار داشته و با استناد به صحبتهای چند کارگر، کارفرما را به تخریب مزارع، غارت زمینها و اموال شرکت و ازبینبردن تولید متهم میکند. از همه مهمتر اینکه واگذاری شرکت در جریان خصوصیسازی را مقوله پیچیده و مخفیانه و حاصل لابی و زدوبند تلقی کرده و با استناد به حرفهای یکی از کارگران سخن از مافیای اداره شرکت به میان میآورد. در این زمینه بیان چند نکته ضروری است:
1- این شرکت از بهمن ماه ١٣٩٤ طی یک فرایند قانونی در سازمان خصوصیسازی به بخش خصوصی واگذار شده است. اسناد واگذاری و کموکیف این امر در سازمان خصوصیسازی موجود است و انتظار میرود خبرنگار محترم روزنامه «شرق» که دسترسی به اطلاعات برایش چندان مشکل نیست، نحوه واگذاری این شرکت را از جناب آقای پوریحسینی رئیس سازمان خصوصیسازی استعلام کنند.
2- واگذاری این شرکت که زمانی یکی از طلاییترین شرکتهای تولیدکننده شکر در ایران بوده است، در حالی انجام شد که این شرکت در چند حوزه با مشکلات عدیدهای مواجه بود و برخلاف تصور رایج کارگران، این شرکت در آستانه فروپاشی با بیش از 480میلیارد تومان بدهی و زیان انباشته بود. بدهیهای وحشتناک به سازمان تأمین اجتماعی و همچنین ضرر انباشته سرسامآور به بانکها و مؤسسات دولتی (مانند مس سرچشمه!) و غیردولتی که اسناد آنها به دو نفر از خبرنگاران محترم «شرق» در دفتر روزنامه ارائه شده است، نشان میدهد که مدیریت دولتی قبل از واگذاری بخش خصوصی از هیچ کوششی برای زمینزدن شرکت دریغ نکرده و بخش خصوصی وارث مشکلات عجیبوغریب بوده است. اشاره به یک موضوع میتواند خوانندگان فهیم را در جریان حجم آوارها قرار دهد. دقیقا چند ماه قبل از واگذاری شرکت به بخش خصوصی بیش از هزارو 200 نفر بدون اخذ مجوز و آزمونهای استخدامی وارد شرکت شدند تا بخش خصوصی در همان ابتدای کار با یک بحران نیروی انسانی مواجه شود که با توجه به بافت قومی و قبیلهای این منطقه، دستزدن به یک نفر از این نیروها کاری بس دشوار بود با این حال بخش خصوصی هیچکدام از این نیروها
را اخراج نکرد.
3- برخلاف تصور برخی کارکنان محترم و همچنین تصویر ایجادشده از شرکت توسط خبرنگار محترم روزنامه «شرق»، شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه براساس گزارش حسابرسی که در اختیار خبرنگاران روزنامه قرار گرفته و به دلیل محرمانهبودن از انتشار آن معذوریم، در 20 سال گذشته به شدت زیانده بوده و روند سقوط این شرکت زمانی شتاب گرفت که در دولت آقای احمدینژاد یکمیلیون تن شکر با تعرفه صفر درصد، تأکید میشود صفر درصد، وارد ایران شد تا تولید شکر در ایران با بحران عظیمی مواجه شود. از همان زمان بود که بزرگترین اعتصاب کارگری در هفتتپه برپا شد که البته آن اعتصابات هم دستاورد دندانگیری نداشت و از آن زمان به بعد روند نزولی شرکت تشدید شد.
4- به این موارد که در بالا رفت، بدهی بیمه سازمان تأمین اجتماعی، مسدودبودن حسابهای بانکی، مسدودبودن کارت بازرگانی، بدهی به سازمانهای دولتی مانند آب، برق، گاز و از همه مهمتر شش ماه حقوق پرسنل خدوم و زحمتکش این شرکت تا قبل از واگذاری به بخش خصوصی، تخریب مزارع و فرسودگی شدید کارخانه 57 ساله را هم اضافه کنید. حال سؤال اینجاست که اصلا اگر شرکت نیشکر هفتتپه سودده بود، یک درصد احتمال واگذاری آن از سوی دولت میرفت؟ آیا دولت حاضر بود که چنین لقمه دندانگیری را به بخش خصوصی بسپارد و برایش آرزوی موفقیت کند؟ در کنار همه اینها باید به نحوه واگذاری و تهیه اسناد حسابرسی واگذاری از سوی سازمان خصوصیسازی اشاره کرد که حجم عظیمی از بدهیها و زیاندهبودن شرکت را در اسناد خود قید نکرده و بخش خصوصی پس از واگذاری و استقرار چند حسابرس حرفهای متوجه عمق فاجعه شده که اینک این امر در قالب یک شکایت حقوقی از سازمان خصوصیسازی در جریان است. خوانندگان عزیز کافی است مقایسهای کنند از وضعیت واگذاری شرکتهای دولتی به بخش خصوصی در کشورهای توسعهیافته با آنچه در ایران اتفاق میافتد. این مقایسه عمق فاجعه و شعاریبودن حمایت از
تولیدکننده داخلی را نشان میدهد. البته در این مجال جایی برای توضیح و درددل درخصوص ازبینرفتن زمینهای زراعی ناب، تخریب زهکشهای آبرسانی، ازبینرفتن آسفالت معابر و تخریب منازل مسکونی نیست که اگر به قلم بیاید مثنوی هفتاد من میشود.
همه این اتفاقات تلخ که در اثر سوءمدیریت و واگذاری قدیمیترین شرکت تولید شکر ایران به برخی مدیران نالایق انجام شد، به بروز چند اتفاق منجر شد: بهمحاقرفتن حق و حقوق کارگر، افت شدید تولید شکر در این کارخانه، نابودی زیرساختهای این منطقه و بالتبع نابودی اقتصادی هفتتپه و شهرهای اطراف خصوصا شوش. مثالی در این زمینه اوضاع اقتصادی و حجم خرابی را بیش از پیش تبیین میکند. مطابق آمار رسمی، تولید شکر این شرکت در سالهای ١٣٧٢ تا ١٣٧٤ رقمی بالغ بر صدهزار تن بوده است. این در حالی است که در زمان واگذاری شرکت به بخش خصوصی این رقم به ٣٥هزار تن تقلیل یافته بود که بخش عمدهای از همین شکر نیز از سوی مدیران وقت پیشفروش و بهتعبیری پیشخور شده بود. فاجعه زمانی رخ مینمایاند که خوانندگان فهیم روزنامه «شرق» بدانند که در برخی سالهای مدیریت دولتی، تولید شکر به ١٠هزار تن، یعنی یک دهم ظرفیت اسمی کارخانه هم رسیده بود.
5- نکته بسیار مهم دیگر که باید بدان اشاره کرد ذهنیت بسیار منفی اهالی نسبت به خصوصیسازی است چه آنکه اهالی هفتتپه و شوش از نزدیک شاهد یک تجربه تلخ در خصوصیسازی بودند. آنها از نزدیک شاهد انحلال شرکت قند دزفول (یا همان شوش) و بیکاری نزدیک به
500 نفر بودند. مطابق بررسیهای میدانی و گفتوگو با اصحاب رسانه که در بخش پایش میدانی شرکت نیشکر هفتتپه صورت گرفته، اهالی هفتتپه و شهرستان شوش با تجربه تلخ واگذاری بخش خصوصی مواجه بودند که همین اواخر و بعد از ١٥ سال دوباره به مدار تولید بازگشته است. این ذهنیت همواره با پرسنل شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه نیز همراه بوده و بخشی از کمکاریها، احساس عدم امنیت شغلی و همچنین اعتصابات به همین ذهنیت برمیگردد. بااینحال بخش خصوصی با اتکا به توان داخلی و همچنین از طریق اعتماد و اطمینانبخشی به کارمندان و کارگران زحمتکش توانست تولیدی را که به محاق رفته بود احیا کند.
بخش خصوصی غارت کرد یا...؟
بااینحال و با وجود تمام مشکلات و مضیقههای مالی بخش خصوصی نهتنها دست به تعدیل نیرو نزد که رقم نیروهای مشغول به کار را حفظ کرده است.
آمار اشتغالزایی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در اداره کار و امور اجتماعی شهرستان شوش موجود است و خبرنگار محترم روزنامه «شرق» میتواند تأثیر اشتغالزایی این شرکت بر میزان افت بیکاری و چگونگی حفظ نیروهای موجود را به تفصیل رؤیت کند؛ امری که در شورای کار شوش با حضور استاندار خوزستان و فرماندار و رئیس اداره کار شوش مورد تأیید قرار گرفت. مروری تیتروار بر عملکرد بخش خصوصی برای خوانندگان هم میتواند روشنگر چراغ راه باشد. طی همین دوسالواندی از واگذاری شرکت و در کنار تمام مشکلات اقتصادی که در بالا بدان اشاره شد، بخش خصوصی موفق شد با بهکارگیری نیروهای متخصص و ایجاد همدلی و همچنین افزایش بهرهوری و راندمان مزارع، تولید را به ٥٥هزار تن شکر در سال اول واگذاری برساند. حسب اطلاع خوانندگان عزیز، برآوردهای معاونت صنعت و بخش تحقیقاتی این شرکت نشان میدهد که امسال بهرغم تمام مشکلات در زمینه خشکسالی بیسابقه و با توجه به فعالیتهای تخصصی و علمی در مزارع و همچنین تعمیر بهینه کارخانه، شرکت به فضل خدا تلاش دارد تا همین میزان را حفظ کند. البته خوانندگان در جریان باشند که تا رسیدن به نقطه سربهسری، یعنی 72 هزار تن،
این شرکت فاصله زیادی دارد که مابهالتفاوت این مقدار از جیب سهامداران و مالکان طی دو سال گذشته به شرکت تزریق شده است. براساس آمار منتشرشده توسط حسابرسی که در اختیار روزنامه قرار گرفته است و گزارش تفصیلی آن به اطلاع عالیترین مقامات کشوری، استانی و حتی نمایندگان کارگری رسیده، هزینههای جاری شرکت (شامل حقوق و دستمزد، اورهال کارخانه، کشت، آب و برق و گاز و هزینههای جاری) در سال 96- 97 بیش از 200 میلیارد تومان بوده است اما عایدات بخش خصوصی از قبل فروش شکر، ملاس، باگاس، خوراک دام و اجاره زمینها تنها 136 میلیارد تومان در سال گذشته بوده است. از همه مهمتر خبرنگار محترم در گزارش خود به این نکته مهم توجه نفرمودند که شرکت در زمان واگذاری به بخش خصوصی هفت ماه حقوق عقبمانده داشت که اینک این رقم به دو ماه تقلیل پیدا کرده است و در این اوضاع اقتصادی که بسیاری از شرکتهای دولتی و اسمورسمدار با عقبافتادگیهای ششماهه و 10ماهه دستوپنجه نرم میکنند، امری قابلقبول و البته نه ایدهآل و مطلوب است. به شهادت اهالی و کارکنان منصف هفتتپه این شرکت زمان واگذاری تقریبا به خرابهای تبدیل شده بود و به همین دلیل بازسازی
زیرساختها در دستور کار بخش خصوصی قرار گرفت. راهاندازی کارخانه آسفالت پس از ١٥ سال، نوسازی بخشهای اداری، بازسازی سالن کیسهگری شکر مطابق آخرین استانداردها، بازسازی منازل مسکونی، احیای باشگاه فرهنگی - ورزشی نیشکر هفتتپه، افتتاح تاکستان امید با وسعت هزار هکتار، افتتاح باغات لیمو و مرکبات، راهاندازی خط بستهبندی شکر، افتتاح پروژه تولید کمپوست و خوراک دام و از همه مهمتر کشت نزدیک به سه هزار هکتار نیشکر که زمینهساز افزایش تولید برای سالهای بعد است، تنها بخشی از فعالیتهای شرکت طی همین دوسالواندی از واگذاری به بخش خصوصی بوده است. این در حالی است که راهاندازی کارخانه تولید رب گوجه، کارخانه چغندر قند با ظرفیت ١٢هزار و ٥٠٠ تن و همچنین راهاندازی کارخانه تولید MDF از دیگر پروژههای در دست اقدام است که بهزودی مجموعه نیشکر هفتتپه را آماده یک جهش اقتصادی کرده و ثمره آن در سفره اهالی هفتتپه و شهروندان شوش، اندیشمک و دزفول دیده میشود. همچنین برخلاف گزارش ارائهشده از زبان یکی از کارگران و براساس آمار موجود میزان جلب توریست در دو سال گذشته و براساس آمار ارائهشده اداره گردشگری شهرستان شوش بهشدت روند
افزایشی داشته که این امر حاصل ایجاد باغات و بزرگترین تاکستان خاورمیانه در اراضی هفتتپه است که توسط بخش خصوصی و با همت اهالی برپا شده است. توسعه و تکمیل این پروژه بزرگ توریستی در سال آینده مشخص میکند که آیا بخش خصوصی سبب کاهش گردشگری در هفتتپه شده یا برعکس، این صنعت را احیا کرده است. البته همه این طرحها زمانی به ثمر میرسد که فقط کمی به بخش خصوصی، فضای تنفس داده شود و کارکنان محترم و رسانهها بدانند که آواربرداری سالهای گذشته زمان میبرد. ضمن اینکه باید به این نکته مهم اشاره کرد که با وجود افزایش هزینههای خدمات و حقوق و مزایای پرسنل، فروش شکر بهعنوان اصلیترین محصول این شرکت با افزایش قیمت چندانی مواجه نشده که با کمی انصاف میتوان فهمید که بخش خصوصی با چه مشقتی در حال چرخاندن چرخ این شرکت چندهزار نفری با کلی نیروی مازاد است.
اندر مسائل کارگری و شورای کارگری
اما بخش دیگری از گزارش خبرنگار محترم به مسائل کارگری و مشکلات معیشتی این عزیزان و البته نمایندگان اشاره داشته است. در همین ابتدای امر باید این توضیح داده شود که مدیریت بخش خصوصی به مشکلات بخش عمدهای از کارکنان آگاه است و همه تلاش خود را برای بهبود وضعیت معیشتی این عزیزان بهکار بسته است.
اما خبرنگار محترم به این موضوع اشاره نکرده که بیمه کارکنان بدون هیچ مشکلی تمدید میشود و از همه مهمتر اینکه در این فضای پرالتهاب کنونی اقتصاد کشور و بر اساس منطق علم اقتصاد که حکم میکند مدیریت شرکت دست به تعدیل نیرو بزند، بهراستی کارفرما تاکنون چند نفر از کارکنان رسمی، روزمزد و قراردادی خود را اخراج کرده است؟ این را که کارفرما به پروندهسازی و تهدید و ارعاب و خفهکردن کارگر متهم میشود، باید در کنار آمار نیروهای اخراجشده قرار داد که هر آدم منصفی از جمله خبرنگار محترم روزنامه میتواند با یک مصاحبه با رئیس اداره کار شهرستان شوش به این اعداد و ارقام دست یابد.
همچنین ای کاش خبرنگار روزنامه اندکی دریچه دوربین خود را به سمت مخالفان اعتصاب میچرخاند تا فریاد نارضایتی بسیاری از کارکنان از اعتصاب اخیر را هم به تصویر بکشاند. همین الان بسیاری از کارگران و کارکنان میپرسند چرا این اعتصاب آخر شکل گرفت و دستاوردهای آن چه بود؟ جز اینکه روند تعمیر کارخانه، تغییر وضعیت قراردادها و کشت امسال به تأخیر افتاد، آیا چیزی عایدمان شد؟ اعتصاب آخر چنان فرسایشی و بیدلیل بود که داد بسیاری از فعالان کارگری شناسنامهدار در هفتتپه را هم درآورده است. به اذعان بسیاری از کارکنان، تعداد اعتصابکنندگان از 200 نفر تجاوز نمیکرد و این در حالی است که هماکنون شرکت بیش از دو هزارو 890 نفر کارگر و کارمند دارد.
از همه مهمتر اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور و همچنین مشکلات پیشآمده از سوی آمریکا بعد از خروج برجام مشکلات متعددی را برای کشور ایجاد کرده و در این فضای غبارآلود وظیفه ذاتی رسانه ایجاب میکند که حداقل با نگاه دوسویه و نه گفتوگو با برخی کارگران فصلی که پس از پایان کار از شرکت بهطور موقت ترخیص شدهاند، گفتوگو کند تا آنها کارفرما را به خفهکردن کارگر و نیروی انتظامی را به شکنجهگری متهم کند.
ایکاش خبرنگار محترم روزنامه «شرق» با کارگر رسمی شرکت هم گفتوگو میکرد و از او میخواست تا فیش حقوقیاش را جلوی دوربین بگیرد تا مشخص بشود که یک کارگر با چند کلاس سواد چگونه از یک کارمند تهراننشین با مدرک فوقلیسانس و دکتری بیشتر حقوق میگیرد. اسناد حقوقی این مطلب نیز در اختیار خبرنگار محترم «شرق» بعد از انتشار گزارش قرار خواهد گرفت تا بداند که نگاه یکسویه چگونه با ذات خبرنگاری مغایرت دارد.
البته به کارفرما هم حق بدهید که درحالیکه شبکههای خارج از کشور مانند «منوتو» و «بیبیسی» و گروههای چپ کارگری آن طرف آبنشین مدام مشکلات کارگری هفتتپه را در بوق و کرنا میکنند، انتظار داشته باشد که بعد از ورود غیرقانونی و بدون مجوز خبرنگار محترم به شرکت، حداقل با کارفرما هم به گفتوگو بنشیند تا خواننده بداند که کارفرما شمر بن ذیالجوشن نیست، او هم خدایی دارد و اعتقاداتی و اصلا براساس همین اعتقادات پا به یک شرکت ورشکسته گذاشته است.
نکته دیگر که خبرنگار محترم «شرق» از آن غفلت کرده (بخوانید تغافل) برگزاری انتخابات مجمع نمایندگان کارگری بود که با مدد کارفرما و بدون دخل و تصرف در فرایند انتخابات انجام شد. این مجمع با پیشنهاد و پیگیریهای مکرر کارفرما و ممانعت از هرگونه رد صلاحیت انجام شد تا کارفرما بهجای طرفشدن با هزاران کارگر بتواند با نمایندگان واقعی کارگران همکلام شود. دلیل برپایی چنین مجمعی هم غفلت و تأخیر مسئولان شهری برای تسهیل انتخابات شورای اسلامی کار (بخوانید شش ماه) بوده که کارفرما را وادار میکرد تا هر بار بهجای صحبتکردن با سه هزار نفر، با یک جمع برآمده از کارگران هم کلام شود. شواهد امر هم نشان میدهد که چنین حرکتی معقول بوده است. خوانندگان عزیز «شرق» بدانند که این انتخابات با خواسته کارفرما و بر اساس روندهای کاملا دموکراتیک شکل گرفته و هرچند وجهه قانونی ندارد و مورد تأیید اداره کار نیست، اما به کارفرما برای ایجاد یک فضای گفتوگویی عاقلانه و بهدور از احساسات کمک کرده که البته حاصل آن در نشست استانداری و توافقات صورت گرفته که در گزارش خبرنگار «شرق» نیز انعکاس یافته است.
در پایان ضروری است دو نکته دیگر را به استحضار خوانندگان عزیز برساند؛ اول اینکه شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه با مدیریت خصوصی هیچگاه اعلام نکرده که بهترین بوده و همواره بر این مهم تأکید کرده که هدف احیای دوران طلایی هفتتپه است که به فضل خدا و همت بلند اهالی هفتتپه، یعنی کسانی که دیرزمانی چغازنبیل را بنا کردهاند، این مهم را محقق میکند. اینک و براساس توافقات صورتگرفته، فصلالخطاب بین مسئولان عالی استانی، کارفرما و کارگر قانون است، قانون است و قانون و تمام تلاش بخش خصوصی هم آن است که در سایه قانون اهداف بلند را که همانا بهبود وضعیت معیشتی کارکنان و اعتلای هفتتپه است، محقق کند. نکته دوم اینکه به اعتقاد اکثر صاحبنظران سیاسی و اقتصادی و کسانی که دغدغه توسعه در ایران را دارند، تقویت بخش خصوصی و کوچکسازی دولت راه نجات ایران است. روزنامه «شرق» نیز که از دیرباز وجه همت خود را توسعه ایران قرار داده بیشک به این مسیر اعتقاد دارد و امید است که در این مسیر نه تنها نیشکر هفتتپه که دیگر بخشهای خصوصی را حمایت کند و دستاوردهای آنها را به موازات پوشش مشکلات در دستور کار خود قرار دهد.