یک سالگی بحران پناهجويان روهينگيا
ميترا غفارياناصل-عضو انجمن حامي
نزديک به يک سال از بحران ايالت راخين ميانمار (برمه) و آوارگي صدها هزار روهينگيایی ميگذرد.
25 آگوست 2017 بود که در پي درگيري و خشونتهاي فراگير و آوارگي زنان و کودکان، نام مردم روهينگيا مجددا بر سر زبانها افتاد. در كمتر از يك ماه نزديک به نيمميليون نفر از شهرهاي شمالي ايالت راخين وارد منطقه کوکسسبازار بنگلادش شدند و سريعترين و گستردهترين مهاجرت پناهندگان در 50 سال گذشته در منطقه رقم زده شد. تعداد کل آوارگان 671 هزار نفر تخمين زده شد که از اين ميان بيش از 40 درصد کودکان زير 12 سال و بقيه نيز غالبا زنان و افراد مسن نيازمند به حمايتهاي مداوم بودهاند. امروز و پس از گذشت يک سال از اين بحران نزديک به 1.2 ميليون نفر از مردم روهينگيا در داخل اين کشور و در کشورهاي همسايه همچنان آوارهاند که آنها را با چنين فرايند افزايشياي به چهارمين گروه پناهندگان و آوارگان جهان از نظر حجم جمعيتي در سال 2017 تبديل کرده است. کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان تخمين زده نزديک به 130 هزار نفر از مردم روهينگيا در کمپهاي آوارهشدگان داخلي در ايالت راخين زندگي ميکنند، 900 هزار نفر در بنگلادش پناهنده هستند که از اين ميان 200 هزار نفر در بحرانهاي گذشته وارد اين کشور شده بودند و بيش از صد هزار نفر نيز در ساير کشورهاي منطقه شامل مالزي، هند و تايلند زندگي ميکنند. اين در حالي است که نزديک به 470 هزار روهينگيايي بدون تابعيت نيز در شهرهاي ايالت راخين ميانمار باقي ماندهاند. در يک سال گذشته تلاشهاي گاهوبيگاهي از سوي جامعه بينالملل و کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان براي حل اين بحران در جريان بوده است. تشکيل «کميسيون مستقل تحقيق» براي رسيدگي به خشونتهاي صورتگرفته در ايالت راخين و فراهمشدن امکان فعاليت آژانسهاي سازمان ملل در ايالت راخين يکي از اقدامات صورتگرفته است که در اول ماه ژوئن سال جاري (2018) به توافق طرفين رسيد.
توافق دوجانبه ميانمار و بنگلادش در ژانويه 2018 براي بازگشت روهينگياها نيز بهدليل فراهمنشدن شرايط براي بازگشت امن و تضمين نيازهاي اوليه روهينگياها با مخالفت آوارگان و جامعه بينالمللي روبهرو و پس از چندي متوقف شد. در مارس 2018 برنامه پاسخ مشترک براي بحران انساني روهينگيا در بنگلادش توسط سازمان ملل براي ادامه سال ارائه شد که با هدف تأمين رفاه و کرامت انساني، فراهمكردن کمکهاي نجاتبخش بهموقع، از طريق حمايت از راهحلهاي پايدار براي پناهندگان و مردم آسيبديده جامعه ميزبان که حدود 336 هزار بنگلادشي تخمين زده شده بود، آغاز شده اما با گذشت پنج ماه از آغاز طرح فقط 32 درصد از بودجه مورد نياز آن تأمين شده و کمبود بودجه ارائه خدمات به آوارگان را با مشکلاتي روبهرو کرده است. «رويکرد همبستگي» جديدترين رويکردي است که هفته گذشته توسط کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان معرفي شد.گزارشها از گستردگي ناامنيها در ميان اقليتهاي قومي و ديني، محدوديت جابهجايي براي روهينگياها در ايالت راخين، نبود اعتماد به دولت و نيروهاي امنيتي ميانمار، محدوديتهاي معيشتي و خطر محدودشدن به زندگي در کمپهاي نامناسب و شرايط حداقلي حكايت دارد كه از بزرگترين موانع براي بازگشت روهينگيا به ميانمار ارزيابي شدهاند. آخرين گزارش ديدهبان حقوق بشر از وضعيت تعداد بسيار محدودي از بازگشتکنندگان نيز اميدوارکننده نيست. پذيرش روهينگياها بهعنوان شهروندان ميانمار که از اصليترين درخواستهاي روهينگيا و جامعه بينالمللي براي بازگشت پايدار آنها به ميانمار بوده است، با پيشنهاد دولت اين کشور براي ارائه کارتهاي جايگزين بهعنوان «کارتهاي تأييد هويت ملي» براي روهينگياها در ماه مي سال جاري روبهرو شد. روهينگياها اقليت مسلمان بيتابعيت در ميانمار هستند که در پي تغيير قوانين شهروندي در سال 1982 عملا ديگر بهعنوان شهروند ميانمار شناسايي نميشوند و يکي از بزرگترين جمعيتهاي بيتابعيت (Stateless) در جهان را تشکيل دادهاند. در دهههاي گذشته گزارشهاي متعددي از اذيت و آزار روهينگياها و شرايط زندگي اوليه آنها در ايالت راخين و همچنين مهاجرت اجباري آنها به کشورهاي همسايه منتشر شده است. در آگوست 2017 اين درگيريها در ايالت راخين ميانمار مجددا شعلهور شد و با حمله آشوبگران روهينگيا به بيش از 12 ايستگاه پليس ايالت راخين و حملات تلافيجويانه و وحشيانه نيروهاي امنيتي ميانمار به اقليت روهينگيا و قتل، تجاوز و آتشزدن خانههاي آنها و مهاجرت اجباري حدود 700 هزار نفر به بنگلادش انجاميد.
نزديک به يک سال از بحران ايالت راخين ميانمار (برمه) و آوارگي صدها هزار روهينگيایی ميگذرد.
25 آگوست 2017 بود که در پي درگيري و خشونتهاي فراگير و آوارگي زنان و کودکان، نام مردم روهينگيا مجددا بر سر زبانها افتاد. در كمتر از يك ماه نزديک به نيمميليون نفر از شهرهاي شمالي ايالت راخين وارد منطقه کوکسسبازار بنگلادش شدند و سريعترين و گستردهترين مهاجرت پناهندگان در 50 سال گذشته در منطقه رقم زده شد. تعداد کل آوارگان 671 هزار نفر تخمين زده شد که از اين ميان بيش از 40 درصد کودکان زير 12 سال و بقيه نيز غالبا زنان و افراد مسن نيازمند به حمايتهاي مداوم بودهاند. امروز و پس از گذشت يک سال از اين بحران نزديک به 1.2 ميليون نفر از مردم روهينگيا در داخل اين کشور و در کشورهاي همسايه همچنان آوارهاند که آنها را با چنين فرايند افزايشياي به چهارمين گروه پناهندگان و آوارگان جهان از نظر حجم جمعيتي در سال 2017 تبديل کرده است. کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان تخمين زده نزديک به 130 هزار نفر از مردم روهينگيا در کمپهاي آوارهشدگان داخلي در ايالت راخين زندگي ميکنند، 900 هزار نفر در بنگلادش پناهنده هستند که از اين ميان 200 هزار نفر در بحرانهاي گذشته وارد اين کشور شده بودند و بيش از صد هزار نفر نيز در ساير کشورهاي منطقه شامل مالزي، هند و تايلند زندگي ميکنند. اين در حالي است که نزديک به 470 هزار روهينگيايي بدون تابعيت نيز در شهرهاي ايالت راخين ميانمار باقي ماندهاند. در يک سال گذشته تلاشهاي گاهوبيگاهي از سوي جامعه بينالملل و کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان براي حل اين بحران در جريان بوده است. تشکيل «کميسيون مستقل تحقيق» براي رسيدگي به خشونتهاي صورتگرفته در ايالت راخين و فراهمشدن امکان فعاليت آژانسهاي سازمان ملل در ايالت راخين يکي از اقدامات صورتگرفته است که در اول ماه ژوئن سال جاري (2018) به توافق طرفين رسيد.
توافق دوجانبه ميانمار و بنگلادش در ژانويه 2018 براي بازگشت روهينگياها نيز بهدليل فراهمنشدن شرايط براي بازگشت امن و تضمين نيازهاي اوليه روهينگياها با مخالفت آوارگان و جامعه بينالمللي روبهرو و پس از چندي متوقف شد. در مارس 2018 برنامه پاسخ مشترک براي بحران انساني روهينگيا در بنگلادش توسط سازمان ملل براي ادامه سال ارائه شد که با هدف تأمين رفاه و کرامت انساني، فراهمكردن کمکهاي نجاتبخش بهموقع، از طريق حمايت از راهحلهاي پايدار براي پناهندگان و مردم آسيبديده جامعه ميزبان که حدود 336 هزار بنگلادشي تخمين زده شده بود، آغاز شده اما با گذشت پنج ماه از آغاز طرح فقط 32 درصد از بودجه مورد نياز آن تأمين شده و کمبود بودجه ارائه خدمات به آوارگان را با مشکلاتي روبهرو کرده است. «رويکرد همبستگي» جديدترين رويکردي است که هفته گذشته توسط کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان معرفي شد.گزارشها از گستردگي ناامنيها در ميان اقليتهاي قومي و ديني، محدوديت جابهجايي براي روهينگياها در ايالت راخين، نبود اعتماد به دولت و نيروهاي امنيتي ميانمار، محدوديتهاي معيشتي و خطر محدودشدن به زندگي در کمپهاي نامناسب و شرايط حداقلي حكايت دارد كه از بزرگترين موانع براي بازگشت روهينگيا به ميانمار ارزيابي شدهاند. آخرين گزارش ديدهبان حقوق بشر از وضعيت تعداد بسيار محدودي از بازگشتکنندگان نيز اميدوارکننده نيست. پذيرش روهينگياها بهعنوان شهروندان ميانمار که از اصليترين درخواستهاي روهينگيا و جامعه بينالمللي براي بازگشت پايدار آنها به ميانمار بوده است، با پيشنهاد دولت اين کشور براي ارائه کارتهاي جايگزين بهعنوان «کارتهاي تأييد هويت ملي» براي روهينگياها در ماه مي سال جاري روبهرو شد. روهينگياها اقليت مسلمان بيتابعيت در ميانمار هستند که در پي تغيير قوانين شهروندي در سال 1982 عملا ديگر بهعنوان شهروند ميانمار شناسايي نميشوند و يکي از بزرگترين جمعيتهاي بيتابعيت (Stateless) در جهان را تشکيل دادهاند. در دهههاي گذشته گزارشهاي متعددي از اذيت و آزار روهينگياها و شرايط زندگي اوليه آنها در ايالت راخين و همچنين مهاجرت اجباري آنها به کشورهاي همسايه منتشر شده است. در آگوست 2017 اين درگيريها در ايالت راخين ميانمار مجددا شعلهور شد و با حمله آشوبگران روهينگيا به بيش از 12 ايستگاه پليس ايالت راخين و حملات تلافيجويانه و وحشيانه نيروهاي امنيتي ميانمار به اقليت روهينگيا و قتل، تجاوز و آتشزدن خانههاي آنها و مهاجرت اجباري حدود 700 هزار نفر به بنگلادش انجاميد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.