|

مسكو با تركيه بر سر ادلب معامله كرد

ديدار در رستوران دريايي

با بالاگرفتن تنش ميان ترکيه و آمريکا، رابطه مسکو و آنکارا روزبه‌روز بهتر مي‌شود؛ هرچند سوريه همچنان تا حدودي محل اختلاف دو طرف باقي مانده است. حالا رابطه روسيه و ترکيه آن‌قدر بهبود يافته که رجب طيب اردوغان، رئيس‌جمهوري ترکيه، ولاديمير پوتين، رئيس‌جمهوري روسيه را به صرف غذاهاي دريايي در رستوراني در استانبول دعوت کرده است؛ اقدامي که راشاتودي از آن به‌عنوان ديپلماسي غذاهاي دريايي ياد مي‌کند. روز جمعه و در حالي که مولود چاووش‌اوغلو، وزير خارجه ترکيه، براي بحث درباره بحران سوريه به مسکو سفر کرده بود، دعوت اردوغان را تقديم پوتين کرد و گفت «عزيزترين دوست شما»، آقاي اردوغان از من خواسته به شما سلام برسانم. او ابراز اميدواري کرده به زودي شما را در استانبول ببيند. شما قرار است به رستوراني دريايي برويد». داستان رستوران دريايي به نشست بريکس در ماه جولاي بازمي‌گردد. در آن زمان، پوتين به رئيس‌جمهوري ترکيه يادآوري کرد زماني از او براي رفتن به رستوراني دريايي در استانبول دعوت کرده بود. وقتي اردوغان گفت آن دعوت همچنان باقي است، رئيس‌جمهوري روسيه گفت اول مسئله صادرات گوشت به ترکيه بايد حل‌و‌فصل شود. اردوغان سريع دست‌به‌كار شد و در اواخر جولای صادرات گوشت روسيه به ترکيه آغاز شد. بنابراين حالا به نظر مي‌رسد شرايط برای ديدار دو طرف در رستوراني دريايي در استانبول مهیاست.
گفت‌وگو بر سر ادلب
اما اين دعوت تنها بخشي کوتاه از مأموريت وزير خارجه ترکيه در مسکو بود. مهم‌ترين بحث قرار بود درباره سوريه و به‌ويژه شهر ادلب باشد. با نزديک‌شدن به عمليات نيروهاي دولتي سوريه و جنگنده‌هاي روسي در ادلب، آخرين سنگر مخالفان دولت، گفت‌و‌گوهاي روسيه و ترکيه براي رسيدن به توافقي درباره سرنوشت اين شهر آغاز شده است. روز جمعه وزاري خارجه و دفاع روسيه و ترکيه در مسکو با يکديگر ديدار کردند و گرچه به نظر مي‌رسد توافقاتي صورت گرفته، اما تا حل‌وفصل ريشه‌اي اختلافات زمان زيادي باقي مانده است.
مولود چاووش‌اوغلو در کنفرانس مطبوعاتي مشترک خود با سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه، درباره آغاز عمليات در ادلب هشدار داد و گفت دو طرف بايد براي برقراري آتش‌بس، بر اساس توافق آستانه همکاري کنند. لاوروف نیز گفت اين کشور آماده تلاش‌هاي مشترک براي ثبات در منطقه و فراهم‌کردن شرايطي امن براي بازگشت آوارگان سوري به خانه‌هايشان است. بر اساس گزارش‌ها، مهم‌ترين توافق روسيه و ترکيه خنثي‌کردن گروه‌هاي تروريستي و ديگر مخالفان در ادلب بر اساس سازوکاري است که مانع از کشته‌شدن غيرنظاميان شود و احتمال انتقال آوارگان به ترکيه را از بين ببرد.
در اين ديدار، سرگئي لاوروف، حزب تحرير‌الشام، شاخه سابق القاعده و ديگر گروه‌هاي تروريستي را مسئول حمله به ارتش سوريه و پايگاه هوايي حميميم روسيه در مجاورت لاذقيه خواند. از آن سو، گرچه چاووش‌اوغلو بر اين نگراني روسيه صحه گذاشت، اما از روسيه خواست براي حمله به هيئت تحرير‌الشام صبر کند و همچنين بين اين گروه تروريستي و ديگر گروه‌هاي شورشي تفاوت قائل باشد. وزير خارجه ترکيه درباره عمليات ادلب گفت: «غيرفعال‌کردن همه گروه‌هاي تروريستي مهم است؛ چراکه آنها تهديدي براي مرزهاي ترکيه به شمار مي‌روند، اما راه‌حل نظامي نه‌تنها به فاجعه در ادلب می‌انجامد بلکه به فاجعه در کل سوريه بدل مي‌شود». توييت سفارت روسيه که به نقل از لاوروف منتشر شده بود نیز نشان مي‌داد روسيه تا حدودي در اين زمينه با ترکيه هم‌رأي است: «ما موافقيم که اولويت ما تفاوت قائل‌شدن بين گروه‌هاي مسلح که آماده همکاري براي حل بحران هستند، جبهه النصره باشد».
بر اساس گزارش‌ها، گروه‌هاي مختلف شورشيان با حمايت ترکيه در سازماني موسوم به جبهه ملي آزادي براي جنگيدن با هيئت تحريرالشام متحد شده‌اند. به نظر مي‌رسد اين تحرکات صداي ابومحمد الجولاني، رهبر هيئت تحريرالشام را نیز درآورده است. او هفته گذشته با انتشار ويدئويي گفت: «ترکيه متحدي شایان اعتماد در برابر دولت سوريه نيست و به ايست‌هاي ديده‌باني اين کشور نیز نمی‌توان اتکا کرد؛ چراکه مواضع سياسي ممکن است هر زماني عوض شوند». هرچند منابع مخالفان به سايت ميدل‌ايست‌آي گفته‌‌اند که تاکنون برنامه‌اي مبتني بر جنگ با هئيت تحريرالشام يا تسليم سلاح و خروج از ادلب به آنها اطلاع داده نشده است.
طبق توافق آستانه، ايران و روسيه به‌عنوان اصلي‌ترين حاميان دولت سوريه بايد با ترکيه، يکي از مهم‌ترين حاميان مخالفان، همکاري کنند. ادلب در واقع يکي از مناطق «عاري از تنش» است که تحت نشست آستانه برقرار شد و به مخالفان و خانواده‌هايشان اجازه مي‌داد به مناطق تحت آتش‌بس منتقل شوند؛ هرچند به غير از ادلب، دولت سوريه با همکاري هوايي روسيه همه مناطق عادي از تنش را پس گرفته است. بر اساس آمارها، بيش از دو ميليون سوري در کنار حدود صد هزار شورشي در ادلب زندگي مي‌‌کنند؛ شهري که با ترکيه هم‌مرز است. آنکارا در توافقي با ياران و روسيه بيش از 12 ايست نظارت نظامي در اين منطقه تأسيس کرده است. ترکيه مي‌گويد نگران است با آغاز عمليات ادلب، صدها هزار آواره سوري از مرز بگذرند و وارد ترکيه شوند. ترکيه در حال حاضر ميزبان سه ميليون پناهنده سوري است. این کشور در حالي نگران حمله نظامي به ادلب و تبعات اين حمله است که خود در ماه ژانويه سال جاري ميلادي عمليات نظامي فاجعه‌باري را در شهر عفرين، يکي از شهرهاي تحت کنترل کردها، آغاز کرد.
در چنين شرايطي، به نظر مي‌رسد عمليات ادلب بدون هماهنگي ترکيه و روسيه، به‌عنوان نمايندگان دو طرف جنگ، دشوار باشد. ولاديمير پوتين، رئيس‌‌جمهوري روسيه، نیز که ميزبان وزيران خارجه و دفاع روسيه و همتايان ترکيه‌اي آنها و نيز رؤساي سازمان اطلاعات دو کشور بود، نتايج همکاري دوجانبه و متعدد دو طرف را درباره پرونده سوريه ستود. رئيس‌‌جمهوري روسيه اعلام کرد هماهنگي اقتصادي عميقي بين ترکيه و روسيه در حل بحران سوريه وجود دارد و همکاري بين روسيه، ايران و ترکيه و کشورهاي ديگر منجر به پيشرفت‌هايي در اين راستا شده است.

با بالاگرفتن تنش ميان ترکيه و آمريکا، رابطه مسکو و آنکارا روزبه‌روز بهتر مي‌شود؛ هرچند سوريه همچنان تا حدودي محل اختلاف دو طرف باقي مانده است. حالا رابطه روسيه و ترکيه آن‌قدر بهبود يافته که رجب طيب اردوغان، رئيس‌جمهوري ترکيه، ولاديمير پوتين، رئيس‌جمهوري روسيه را به صرف غذاهاي دريايي در رستوراني در استانبول دعوت کرده است؛ اقدامي که راشاتودي از آن به‌عنوان ديپلماسي غذاهاي دريايي ياد مي‌کند. روز جمعه و در حالي که مولود چاووش‌اوغلو، وزير خارجه ترکيه، براي بحث درباره بحران سوريه به مسکو سفر کرده بود، دعوت اردوغان را تقديم پوتين کرد و گفت «عزيزترين دوست شما»، آقاي اردوغان از من خواسته به شما سلام برسانم. او ابراز اميدواري کرده به زودي شما را در استانبول ببيند. شما قرار است به رستوراني دريايي برويد». داستان رستوران دريايي به نشست بريکس در ماه جولاي بازمي‌گردد. در آن زمان، پوتين به رئيس‌جمهوري ترکيه يادآوري کرد زماني از او براي رفتن به رستوراني دريايي در استانبول دعوت کرده بود. وقتي اردوغان گفت آن دعوت همچنان باقي است، رئيس‌جمهوري روسيه گفت اول مسئله صادرات گوشت به ترکيه بايد حل‌و‌فصل شود. اردوغان سريع دست‌به‌كار شد و در اواخر جولای صادرات گوشت روسيه به ترکيه آغاز شد. بنابراين حالا به نظر مي‌رسد شرايط برای ديدار دو طرف در رستوراني دريايي در استانبول مهیاست.
گفت‌وگو بر سر ادلب
اما اين دعوت تنها بخشي کوتاه از مأموريت وزير خارجه ترکيه در مسکو بود. مهم‌ترين بحث قرار بود درباره سوريه و به‌ويژه شهر ادلب باشد. با نزديک‌شدن به عمليات نيروهاي دولتي سوريه و جنگنده‌هاي روسي در ادلب، آخرين سنگر مخالفان دولت، گفت‌و‌گوهاي روسيه و ترکيه براي رسيدن به توافقي درباره سرنوشت اين شهر آغاز شده است. روز جمعه وزاري خارجه و دفاع روسيه و ترکيه در مسکو با يکديگر ديدار کردند و گرچه به نظر مي‌رسد توافقاتي صورت گرفته، اما تا حل‌وفصل ريشه‌اي اختلافات زمان زيادي باقي مانده است.
مولود چاووش‌اوغلو در کنفرانس مطبوعاتي مشترک خود با سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه، درباره آغاز عمليات در ادلب هشدار داد و گفت دو طرف بايد براي برقراري آتش‌بس، بر اساس توافق آستانه همکاري کنند. لاوروف نیز گفت اين کشور آماده تلاش‌هاي مشترک براي ثبات در منطقه و فراهم‌کردن شرايطي امن براي بازگشت آوارگان سوري به خانه‌هايشان است. بر اساس گزارش‌ها، مهم‌ترين توافق روسيه و ترکيه خنثي‌کردن گروه‌هاي تروريستي و ديگر مخالفان در ادلب بر اساس سازوکاري است که مانع از کشته‌شدن غيرنظاميان شود و احتمال انتقال آوارگان به ترکيه را از بين ببرد.
در اين ديدار، سرگئي لاوروف، حزب تحرير‌الشام، شاخه سابق القاعده و ديگر گروه‌هاي تروريستي را مسئول حمله به ارتش سوريه و پايگاه هوايي حميميم روسيه در مجاورت لاذقيه خواند. از آن سو، گرچه چاووش‌اوغلو بر اين نگراني روسيه صحه گذاشت، اما از روسيه خواست براي حمله به هيئت تحرير‌الشام صبر کند و همچنين بين اين گروه تروريستي و ديگر گروه‌هاي شورشي تفاوت قائل باشد. وزير خارجه ترکيه درباره عمليات ادلب گفت: «غيرفعال‌کردن همه گروه‌هاي تروريستي مهم است؛ چراکه آنها تهديدي براي مرزهاي ترکيه به شمار مي‌روند، اما راه‌حل نظامي نه‌تنها به فاجعه در ادلب می‌انجامد بلکه به فاجعه در کل سوريه بدل مي‌شود». توييت سفارت روسيه که به نقل از لاوروف منتشر شده بود نیز نشان مي‌داد روسيه تا حدودي در اين زمينه با ترکيه هم‌رأي است: «ما موافقيم که اولويت ما تفاوت قائل‌شدن بين گروه‌هاي مسلح که آماده همکاري براي حل بحران هستند، جبهه النصره باشد».
بر اساس گزارش‌ها، گروه‌هاي مختلف شورشيان با حمايت ترکيه در سازماني موسوم به جبهه ملي آزادي براي جنگيدن با هيئت تحريرالشام متحد شده‌اند. به نظر مي‌رسد اين تحرکات صداي ابومحمد الجولاني، رهبر هيئت تحريرالشام را نیز درآورده است. او هفته گذشته با انتشار ويدئويي گفت: «ترکيه متحدي شایان اعتماد در برابر دولت سوريه نيست و به ايست‌هاي ديده‌باني اين کشور نیز نمی‌توان اتکا کرد؛ چراکه مواضع سياسي ممکن است هر زماني عوض شوند». هرچند منابع مخالفان به سايت ميدل‌ايست‌آي گفته‌‌اند که تاکنون برنامه‌اي مبتني بر جنگ با هئيت تحريرالشام يا تسليم سلاح و خروج از ادلب به آنها اطلاع داده نشده است.
طبق توافق آستانه، ايران و روسيه به‌عنوان اصلي‌ترين حاميان دولت سوريه بايد با ترکيه، يکي از مهم‌ترين حاميان مخالفان، همکاري کنند. ادلب در واقع يکي از مناطق «عاري از تنش» است که تحت نشست آستانه برقرار شد و به مخالفان و خانواده‌هايشان اجازه مي‌داد به مناطق تحت آتش‌بس منتقل شوند؛ هرچند به غير از ادلب، دولت سوريه با همکاري هوايي روسيه همه مناطق عادي از تنش را پس گرفته است. بر اساس آمارها، بيش از دو ميليون سوري در کنار حدود صد هزار شورشي در ادلب زندگي مي‌‌کنند؛ شهري که با ترکيه هم‌مرز است. آنکارا در توافقي با ياران و روسيه بيش از 12 ايست نظارت نظامي در اين منطقه تأسيس کرده است. ترکيه مي‌گويد نگران است با آغاز عمليات ادلب، صدها هزار آواره سوري از مرز بگذرند و وارد ترکيه شوند. ترکيه در حال حاضر ميزبان سه ميليون پناهنده سوري است. این کشور در حالي نگران حمله نظامي به ادلب و تبعات اين حمله است که خود در ماه ژانويه سال جاري ميلادي عمليات نظامي فاجعه‌باري را در شهر عفرين، يکي از شهرهاي تحت کنترل کردها، آغاز کرد.
در چنين شرايطي، به نظر مي‌رسد عمليات ادلب بدون هماهنگي ترکيه و روسيه، به‌عنوان نمايندگان دو طرف جنگ، دشوار باشد. ولاديمير پوتين، رئيس‌‌جمهوري روسيه، نیز که ميزبان وزيران خارجه و دفاع روسيه و همتايان ترکيه‌اي آنها و نيز رؤساي سازمان اطلاعات دو کشور بود، نتايج همکاري دوجانبه و متعدد دو طرف را درباره پرونده سوريه ستود. رئيس‌‌جمهوري روسيه اعلام کرد هماهنگي اقتصادي عميقي بين ترکيه و روسيه در حل بحران سوريه وجود دارد و همکاري بين روسيه، ايران و ترکيه و کشورهاي ديگر منجر به پيشرفت‌هايي در اين راستا شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.