تفکر دولتی، مانع بزرگ رشد ICT در آموزشوپرورش
خسرو سلجوقی. مشاور وزارت ارتباطات
فعالیت آموزشوپرورش در حوزه فناوری اطلاعات به دو دوره تقسیم میشود. اولین طبقهبندی مربوط به دهه 70 تا 80 است که بیشتر نرمافزارهای کاربردی مطرح بود. در آن زمان هفت سامانه نوشته شد. آموزشوپرورش برای نوشتن این هفت سامانه یک شرکت خصوصی با عنوان خصولتی تأسیس کرد و از طرف دیگر نوشتن این هفت سامانه را به بخش خصوصی سپرد. کار شرکت خصولتی نوشتن پروتکلها بود و البته کار هوشمندانهای بود، چون بعدها میتوانست این بخشها را به هم متصل کند. نتیجهاش این بود که سیستمهای تحت عامل «داس» طراحی شدند که بعدها یکی از اینها بسیار خوب بود و سازمان امور استخدامی بهعنوان نرمافزار کل دستگاه از آن استفاده کرد. دوره دوم از 80 تا 84 بود که مربوط به پروژه تکفا بود و 25 درصد از بودجه کل کشور به آموزشوپرورش داده شد. 25 درصد دیگر هم به وزارت آموزش عالی و بهداشت داده شد. این اقدام مهم و تأثیرگذاری برای توسعه فناوری اطلاعات بود. سال اول بودجهای که به آموزشوپرورش داده شد به سمت سختافزار رفت و البته ترجیح ما نرمافزار بود و سال دوم رفتند به سمت نرمافزار. مرحوم مهندس علاقهمندان که زحمت زیادی در این حوزه برای آموزشوپرورش کشیدند، میگفتند من وقتی میگویم سختافزار تعداد کامپیوترها را میشمارند و وقتی نرمافزار را در قالب سیدی به مسئولان بالادستی نشان میدادیم، میگفتند مگر میشود یک سیدی اینقدر هزینه داشته باشد! رنج بسیاری کشیدند تا بتوانند این موضوع را جا بیندازند. در نهایت مجوز ICDL فقط به آموزشوپرورش داده شد و همه باید از این ارگان مجوز میگرفتند و همین موضوع تأثیر عجیبی در توسعه ICT در ایران داشت. هم برای آموزشوپرورش و هم در سایر دستگاهها تحول بزرگی اتفاق افتاد. دوره بعدی از 84 تا 92 بود که هوشمندسازی روی سختافزار متمرکز شد و اکنون واژه گورستان سختافزار در آموزشوپرورش برای آن استفاده میشود. دقیقا در آن زمان محور این طرحها در آموزشوپرورش، کلاس بود و معتقد بودند اگر یک کلاس، هوشمند شود، کل مدرسه، هوشمند میشود، اما آمارها نشان میدهد که آن زمان این تفکر دردی را دوا نکرد. از سال 92 به این طرف سعی شد هوشمندسازی در نرمافزار و مغزافزار انجام شود و سختافزار در حد یک گوشی یا تبلت دیده شد. همهچیز کند پیش میرود و رضایتبخش نیست. به نظر من چیزی جز حرف تحویل جامعه ندادهایم. تفکر خصوصی در همان زمانها بسیار به سرعت کار کمک کرد و به این نتیجه رسیده بودند که با پول کم آموزشوپرورش نمیتوان کاری کرد، اما در دوره 80 تا 84 مجددا دولتی شد و یکی از ضعفهای آن زمان بود. در 84 تا 92 تقریبا همین بساط بوده و ما فقط تجهیزات گرفتهایم. آنچه اکنون مطرح است مقوله اقتصاد آموزشوپرورش است که بسیار مغفول واقع شده، زیرا رویکرد اقتصاد آموزشوپرورش هنوز دولتی است. اگر این نگاه باز شود، کارهای بزرگی در حوزه ICT میتوان انجام داد. البته جزیرهایبودن آموزشوپرورش هم مانع بزرگی است که منجر به کندشدن پیشرفت این نوع پروژهها در درون آموزشوپرورش میشود. مسئله دیگری که باید به آن توجه شود، تاریخچه فناوری است. زمانی سیستمعامل داس بود و وقتی جلوتر رفتیم بحث سختافزار بود و کامپیوتر و جلوتر که رفتیم اینترنت مطرح شد و این دوره تلفنهای همراه و شبکههای اجتماعی و رایانش ابری و ... مهم است و درواقع خود فناوری به ما چیزهایی را تحمیل میکند.
فعالیت آموزشوپرورش در حوزه فناوری اطلاعات به دو دوره تقسیم میشود. اولین طبقهبندی مربوط به دهه 70 تا 80 است که بیشتر نرمافزارهای کاربردی مطرح بود. در آن زمان هفت سامانه نوشته شد. آموزشوپرورش برای نوشتن این هفت سامانه یک شرکت خصوصی با عنوان خصولتی تأسیس کرد و از طرف دیگر نوشتن این هفت سامانه را به بخش خصوصی سپرد. کار شرکت خصولتی نوشتن پروتکلها بود و البته کار هوشمندانهای بود، چون بعدها میتوانست این بخشها را به هم متصل کند. نتیجهاش این بود که سیستمهای تحت عامل «داس» طراحی شدند که بعدها یکی از اینها بسیار خوب بود و سازمان امور استخدامی بهعنوان نرمافزار کل دستگاه از آن استفاده کرد. دوره دوم از 80 تا 84 بود که مربوط به پروژه تکفا بود و 25 درصد از بودجه کل کشور به آموزشوپرورش داده شد. 25 درصد دیگر هم به وزارت آموزش عالی و بهداشت داده شد. این اقدام مهم و تأثیرگذاری برای توسعه فناوری اطلاعات بود. سال اول بودجهای که به آموزشوپرورش داده شد به سمت سختافزار رفت و البته ترجیح ما نرمافزار بود و سال دوم رفتند به سمت نرمافزار. مرحوم مهندس علاقهمندان که زحمت زیادی در این حوزه برای آموزشوپرورش کشیدند، میگفتند من وقتی میگویم سختافزار تعداد کامپیوترها را میشمارند و وقتی نرمافزار را در قالب سیدی به مسئولان بالادستی نشان میدادیم، میگفتند مگر میشود یک سیدی اینقدر هزینه داشته باشد! رنج بسیاری کشیدند تا بتوانند این موضوع را جا بیندازند. در نهایت مجوز ICDL فقط به آموزشوپرورش داده شد و همه باید از این ارگان مجوز میگرفتند و همین موضوع تأثیر عجیبی در توسعه ICT در ایران داشت. هم برای آموزشوپرورش و هم در سایر دستگاهها تحول بزرگی اتفاق افتاد. دوره بعدی از 84 تا 92 بود که هوشمندسازی روی سختافزار متمرکز شد و اکنون واژه گورستان سختافزار در آموزشوپرورش برای آن استفاده میشود. دقیقا در آن زمان محور این طرحها در آموزشوپرورش، کلاس بود و معتقد بودند اگر یک کلاس، هوشمند شود، کل مدرسه، هوشمند میشود، اما آمارها نشان میدهد که آن زمان این تفکر دردی را دوا نکرد. از سال 92 به این طرف سعی شد هوشمندسازی در نرمافزار و مغزافزار انجام شود و سختافزار در حد یک گوشی یا تبلت دیده شد. همهچیز کند پیش میرود و رضایتبخش نیست. به نظر من چیزی جز حرف تحویل جامعه ندادهایم. تفکر خصوصی در همان زمانها بسیار به سرعت کار کمک کرد و به این نتیجه رسیده بودند که با پول کم آموزشوپرورش نمیتوان کاری کرد، اما در دوره 80 تا 84 مجددا دولتی شد و یکی از ضعفهای آن زمان بود. در 84 تا 92 تقریبا همین بساط بوده و ما فقط تجهیزات گرفتهایم. آنچه اکنون مطرح است مقوله اقتصاد آموزشوپرورش است که بسیار مغفول واقع شده، زیرا رویکرد اقتصاد آموزشوپرورش هنوز دولتی است. اگر این نگاه باز شود، کارهای بزرگی در حوزه ICT میتوان انجام داد. البته جزیرهایبودن آموزشوپرورش هم مانع بزرگی است که منجر به کندشدن پیشرفت این نوع پروژهها در درون آموزشوپرورش میشود. مسئله دیگری که باید به آن توجه شود، تاریخچه فناوری است. زمانی سیستمعامل داس بود و وقتی جلوتر رفتیم بحث سختافزار بود و کامپیوتر و جلوتر که رفتیم اینترنت مطرح شد و این دوره تلفنهای همراه و شبکههای اجتماعی و رایانش ابری و ... مهم است و درواقع خود فناوری به ما چیزهایی را تحمیل میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.