|

نگاهي به تحولات تيم پرطرفدار تبريزي

تراکتورسازي «پاريس کوچولو» مي‌شود

1- سال 2011 بود که پاي قطري‌ها به فوتبال فرانسه و ليگ يک اين کشور باز شد. خانواده سلطنتي قطر ابتدا با خريد 70 درصد و بعد با خريد 30 درصد باقي‌مانده سهام باشگاه پاري‌سن‌ژرمن، مالک اين تيم شدند. پاريسي‌ها در آن سال به غير از اينکه تيم پايتخت‌نشين فرانسه بودند، قدرت چنداني نداشتند (البته نه اينکه پاري‌سن‌ژرمن اصلا طرفداري نداشت و در گذشته هم قهرمان فرانسه نشده بود)؛ ليون در دهه گذشته تقريبا همه جام‌ها را درو کرده بود و مارسي هم که همچنان پرطرفدارترين تيم اين کشور محسوب مي‌شود. با‌اين‌حال قطري‌ها با برنامه‌اي بلندمدت به سراغ خريدن پاري‌‌سن‌رژمن رفتند و قصد داشتند تا پنج سال آينده اين تيم را فاتح ليگ قهرمانان اروپا کنند. در واقع زماني که قطري‌ها زمام امور را به دست گرفتند، دو هدف کوتاه و بلندمدت ترسيم کردند: هدف کوتاه‌مدت‌شان فتح جام‌هاي داخلي اعم از ليگ و جام حذفي بود و هدف بلندمدت‌شان هم اين بود که تيمي بي‌رقيب در اروپا بسازند.
1- دو ماه پيش، پس از آنکه سپاه به طور رسمي اعلام کرد قصد واگذاري سهام باشگاه تراکتورسازي را دارد، محمدرضا زنوزي وارد شد؛ تاجر ايراني که به‌عنوان يکي از 10 سرمايه‌گذار بزرگ ايراني شناخته مي‌شود. زنوزي البته با ورزش غريبه نبود و در زير‌مجموعه شرکت‌هاي عريض و طويلي که اداره مي‌کرد، نام يکي، دو باشگاه ورزشي از‌جمله گسترش فولاد و ماشين‌سازي تبريز هم ديده مي‌شد؛ اما زنوزی با خريد سهام صددرصدي باشگاه تراکتورسازي نشان داد با آينده‌نگري ويژه‌اي اين بار به سراغ فوتبال آمده است. او که خيلي خوب علم «پول‌درآوردن» را بلد است (به گواه بانک، مؤسسه و شرکت‌هاي مختلفي که همچنان زير نظر او و شرکت ثبت‌شده‌اش مشغول فعاليت هستند)، به سراغ باشگاهي رفت که هوادار دارد. درست است که تراکتورسازي در ايران به اندازه پرسپوليس و استقلال هوادار ندارد؛ ولي با درنظر‌گرفتن جامعه آماري، تقريبا در هر گوشه‌اي از ايران هوادار دارد و اين گستردگي علاوه بر هواداران پرشوري که در خود تبريز قرار دارند، مي‌تواند به برنامه‌هاي آينده اين باشگاه کمک کند. درست مثل پاري‌سن‌ژرمن، تراکتورسازي هم تيم چندم ليگ از لحاظ محبوبيت و افتخار محسوب مي‌شود؛ ولي حداقل ويژگي‌اش اين است که قابليت گسترده‌شدن فعاليت‌هايش را دارد.
2- با روي‌کارآمدن قطري‌ها و البته مداراي کوتاه با آنتوان کومبواره، مربي وقت، پاري‌سن‌ژرمن خيلي زود به فکر به‌خدمت‌گرفتن يک مربي صاحب‌سبک افتاد؛ مربي‌اي که نه‌فقط رزومه خوبي به‌عنوان بازيکن داشته باشد؛ بلکه کارنامه مقبولي هم به‌عنوان مربي داشته باشد. در همان نشست‌هاي کوتاه‌مدت چندين‌ساعته خيلي سريع توافق شد تا هدايت اين تيم به کارلو آنچلوتي سپرده شود؛ سرمربي شناخته‌شده ايتاليايي که راه قهرماني در ليگ و البته ليگ قهرمانان اروپا را بلد بود. پاريسي‌ها مي‌خواستند با کارلتو عصر جديدي را شروع کنند و طبيعتا به همان چيزي که در سر داشتند؛ يعني قهرماني در کوتاه‌مدت و البته جذب بازيکنان مهم دسترسي داشته باشند.
2- زنوزي به محض روي‌کارآمدن به اين شايعه دامن زد که قرار است يکي از مربيان صاحب‌سبک و مشهور دنيا به ايران بيايد و هدايت تراکتورسازي را بر‌عهده بگيرد. اين شايعه خيلي زود به واقعيت تبديل شد و جان توشاک، سرمربي صاحب‌سبک که رزومه خوبي در دوره بازيگري و البته رزومه بسيار درخشاني در عرصه مربيگري داشت، وارد تبريز شد تا هدايت تراکتورسازي را به دست بگيرد. توشاک ولزي، کاشف گرت بيل معروف، سابقه هدايت رئال مادريد و قهرمان‌کردن اين تيم در لاليگا را در کارنامه دارد.
3-با روي‌کارآمدن آنچلوتي بسياري از بازيکنان شاغل در ليگ ايتاليا راهي پاري‌سن‌ژرمن شدند. آنها مي‌دانستند اگر مربي‌اي مثل آنچلوتي فراخوان داده و آنها را به پاريس دعوت کرده، چندان بي‌دليل نيست. ژرمي منز، محمد سيسوکو و سالواتوره سيريگو نسل اول بازيکناني بودند که از ليگ ايتاليا آمدند. اين رويه بعد از آن دوباره ادامه داشت تا اينکه ابتدا خاوير پاستوره با انتقالي رکورددار راهي پاريس شد و بعد هم که مارکو وراتي با برچسب «پيرلو جديد» راهي پاريس شد. آنچلوتي ايتاليايي کار را با بازيکناني شروع کرد که شناخت خوبي از ليگ آنها داشت.
3- زنوزي که به توشاک وعده داده بود بازيکنان مدنظرش را به خدمت خواهد گرفت، به سراغ خريدن رفت. دست بر قضا همه ستاره‌هاي خارجي که توشاک براي تراکتورسازي مي‌خواست، همان‌هايي بودند که سابقه بازي در يک ليگ را داشتند: اسکاتلند. تراکتوري‌ها ابتدا به سراغ خريد دو بازيکن رفتند: هري فورستر که در گلاسکو رنجرز اسکاتلند بازي کرده بود و آنتونيو استوکس که او هم براي سلتيک گلاسکو به ميدان رفته است. در‌اين‌ميان تراکتورسازي براي اينکه سهميه بازيکنان غيرآسيايي‌اش خالي بماند، يک جا را رزرو کرد و به سراغ خريدن بازيکن آسيايي‌اش رفت؛ برخلاف ديگر تيم‌ها که معمولا از کشورهاي عربي خريد مي‌کنند، تراکتورسازي يوکيا سوگيتا را آورد تا اولين بازيکن ژاپني تاريخ ليگ برتر براي تراکتورسازي به ميدان برود. البته اين پايان ماجرا نيست.
اگر کارلتو به آنها که در ايتاليا بازي کرده بودند، دل بسته بود، توشاک هم ول‌کن ليگ اسکاتلند نيست؛ چون قرار است همين امروز و فردا لي اروين، مهاجم 24‌ساله تيم کيلمارناک اسکاتلند هم به تبريز بيايد و شاگرد جان توشاک شود.
4- پاريسي‌ها پي‌ برده بودند که اگر قرار باشد تيمشان بين بازيکنان داخلي فرانسه هم محبوب شود، بايد شانسي به اين بازيکنان بدهند. آنها در کنار ستاره‌هايي که از خارج از ليگ يک فرانسه آوردند، سراغ چهره‌هاي تقريبا شناخته‌شده ليگ فرانسه هم رفتند؛ کوين گاميرو، بلز متوئيدي و ميلان بيشواچ هم بازيکناني بودند که از ليگ يک فرانسه جذب تيم پاري‌‌سن‌رژمن شدند تا کنار تازه‌واردهايي که اغلب از ايتاليا آمده بودند، بازي کنند.
4- شايد اگر قانون سقف خريد بازيکن خارجي نبود، توشاک و زنوزي، بازيکنان خارجي بيشتري براي تراکتورسازي مي‌خريدند، ولي ازآنجاکه کلا چهار بازيکن بيشتر نمي‌توان خريد، تراکتورسازي جديد در کنار ستاره‌هايي که از ليگ اسکاتلند وارد کرده، راه را براي ورود بازيکنان ليگ برتر ايران به اين تيم هم باز کرد؛ آنها با خالي‌کردن فهرست و قطع همکاري با يکي، دو بازيکن ناراضي چند خريد مهم از جمله محسن فروزان، محمد طيبي و... را هم براي اين فصل از ليگ ايران داشتند.
5- پاريسي‌ها خيلي زود به اين موضوع پي بردند که اگر قرار باشد اسم اين تيم هميشه سر زبان‌ها بماند و در داخل و خارج از فرانسه هميشه يکي از مباحث، تغيير و تحولات در پاري‌سن‌ژرمن باشد بايد سراغ خريدن «چهره‌هاي فوتبالي» بروند نه اينکه الزاما اين چهره‌ها ستاره باشند. اتفاقا به‌همين‌دلیل بود که سياست خريد بازيکنان پا‌به‌سن‌گذاشته در اين باشگاه شکل گرفت. زلاتان ايبراهيموويچ و تياگو سيلوا در همين راستا خريداري شدند؛ هرچند شايد کمتر کسي تصور مي‌کرد زلاتان دوباره در اين تيم به بلوغ برسد و يکي از بازيکنان تاريخ‌ساز پاري‌سن‌ژرمن شود. ديويد بکهام، ستاره سابق منچستريونايتد هم با چنين رويکردي براي پاري‌سن‌ژرمن خريداري شد و چند ماهي در اين تيم توپ زد. حضور بکهام شايد از لحاظ فني چندان باري از روي دوش پاري‌سن‌ژرمن برنداشت، ولي اينکه بکهام، با همه فالوئرهایش در فضاي مجازي و تأثير در دنياي فوتبال پايش را به چنين تيمي گذاشته بود، تبليغ مثبتي براي پاري‌سن‌ژرمن بود.
6- مسعود شجاعي و اشکان دژاگه به‌عنوان دو کاپيتان تيم ملي ايران، بازيکن تراکتورسازي شدند. مسعود بعد از سال‌ها بازي‌کردن در ليگ‌هاي اسپانيا و يونان دوباره هواي برگشتن به سرش زد و راهي تراکتورسازي شد؛ آن‌هم در 33سالگي و با قراردادي سه‌ساله؛ اما اشکان دژاگه شرايطش کمي متفاوت است؛ ديگر کاپيتان تيم ملي ايران که اتفاقا روزهاي خوشي را در بوندس‌ليگا و ليگ برتر انگليس طي کرده، براي اولين‌بار است که طعم حضور در ليگ برتر ايران را مي‌چشد و به کشورش بازگشته است. او هم با قراردادي سه‌ساله به تراکتورسازي پيوسته است.
پايان: مشخص است که نه زنوزي قدرت مالي تيم مديريتي پاري‌سن‌ژرمن را دارد و نه اصلا تراکتورسازي توانايي فني پاري‌سن‌ژرمن را. بااين‌حال کنارهم‌گذاشتن نکات مشترک اين دو تيم (حتي اگر اتفاقي باشد) نشان مي‌دهد تراکتورسازي حداقل براي بازه زماني کوتاه‌مدت خيز برداشته تا در آينده به يکي از قدرت‌هاي ايران و در سطح بالاتر قدرت‌هاي آسيا تبديل شود. طبيعي است که کار اين تيم با توجه به مشکلات زيادي که بر سر راه باشگاه‌داري در ايران وجود دارد بسيار سخت و دشوار است، ولي اگر مديريت شفافي بر اين تيم حاکم باشد، چه‌بسا تراکتورسازي تبديل به يک «پاريس کوچولو» در سال‌هاي پيش‌رو شود.

1- سال 2011 بود که پاي قطري‌ها به فوتبال فرانسه و ليگ يک اين کشور باز شد. خانواده سلطنتي قطر ابتدا با خريد 70 درصد و بعد با خريد 30 درصد باقي‌مانده سهام باشگاه پاري‌سن‌ژرمن، مالک اين تيم شدند. پاريسي‌ها در آن سال به غير از اينکه تيم پايتخت‌نشين فرانسه بودند، قدرت چنداني نداشتند (البته نه اينکه پاري‌سن‌ژرمن اصلا طرفداري نداشت و در گذشته هم قهرمان فرانسه نشده بود)؛ ليون در دهه گذشته تقريبا همه جام‌ها را درو کرده بود و مارسي هم که همچنان پرطرفدارترين تيم اين کشور محسوب مي‌شود. با‌اين‌حال قطري‌ها با برنامه‌اي بلندمدت به سراغ خريدن پاري‌‌سن‌رژمن رفتند و قصد داشتند تا پنج سال آينده اين تيم را فاتح ليگ قهرمانان اروپا کنند. در واقع زماني که قطري‌ها زمام امور را به دست گرفتند، دو هدف کوتاه و بلندمدت ترسيم کردند: هدف کوتاه‌مدت‌شان فتح جام‌هاي داخلي اعم از ليگ و جام حذفي بود و هدف بلندمدت‌شان هم اين بود که تيمي بي‌رقيب در اروپا بسازند.
1- دو ماه پيش، پس از آنکه سپاه به طور رسمي اعلام کرد قصد واگذاري سهام باشگاه تراکتورسازي را دارد، محمدرضا زنوزي وارد شد؛ تاجر ايراني که به‌عنوان يکي از 10 سرمايه‌گذار بزرگ ايراني شناخته مي‌شود. زنوزي البته با ورزش غريبه نبود و در زير‌مجموعه شرکت‌هاي عريض و طويلي که اداره مي‌کرد، نام يکي، دو باشگاه ورزشي از‌جمله گسترش فولاد و ماشين‌سازي تبريز هم ديده مي‌شد؛ اما زنوزی با خريد سهام صددرصدي باشگاه تراکتورسازي نشان داد با آينده‌نگري ويژه‌اي اين بار به سراغ فوتبال آمده است. او که خيلي خوب علم «پول‌درآوردن» را بلد است (به گواه بانک، مؤسسه و شرکت‌هاي مختلفي که همچنان زير نظر او و شرکت ثبت‌شده‌اش مشغول فعاليت هستند)، به سراغ باشگاهي رفت که هوادار دارد. درست است که تراکتورسازي در ايران به اندازه پرسپوليس و استقلال هوادار ندارد؛ ولي با درنظر‌گرفتن جامعه آماري، تقريبا در هر گوشه‌اي از ايران هوادار دارد و اين گستردگي علاوه بر هواداران پرشوري که در خود تبريز قرار دارند، مي‌تواند به برنامه‌هاي آينده اين باشگاه کمک کند. درست مثل پاري‌سن‌ژرمن، تراکتورسازي هم تيم چندم ليگ از لحاظ محبوبيت و افتخار محسوب مي‌شود؛ ولي حداقل ويژگي‌اش اين است که قابليت گسترده‌شدن فعاليت‌هايش را دارد.
2- با روي‌کارآمدن قطري‌ها و البته مداراي کوتاه با آنتوان کومبواره، مربي وقت، پاري‌سن‌ژرمن خيلي زود به فکر به‌خدمت‌گرفتن يک مربي صاحب‌سبک افتاد؛ مربي‌اي که نه‌فقط رزومه خوبي به‌عنوان بازيکن داشته باشد؛ بلکه کارنامه مقبولي هم به‌عنوان مربي داشته باشد. در همان نشست‌هاي کوتاه‌مدت چندين‌ساعته خيلي سريع توافق شد تا هدايت اين تيم به کارلو آنچلوتي سپرده شود؛ سرمربي شناخته‌شده ايتاليايي که راه قهرماني در ليگ و البته ليگ قهرمانان اروپا را بلد بود. پاريسي‌ها مي‌خواستند با کارلتو عصر جديدي را شروع کنند و طبيعتا به همان چيزي که در سر داشتند؛ يعني قهرماني در کوتاه‌مدت و البته جذب بازيکنان مهم دسترسي داشته باشند.
2- زنوزي به محض روي‌کارآمدن به اين شايعه دامن زد که قرار است يکي از مربيان صاحب‌سبک و مشهور دنيا به ايران بيايد و هدايت تراکتورسازي را بر‌عهده بگيرد. اين شايعه خيلي زود به واقعيت تبديل شد و جان توشاک، سرمربي صاحب‌سبک که رزومه خوبي در دوره بازيگري و البته رزومه بسيار درخشاني در عرصه مربيگري داشت، وارد تبريز شد تا هدايت تراکتورسازي را به دست بگيرد. توشاک ولزي، کاشف گرت بيل معروف، سابقه هدايت رئال مادريد و قهرمان‌کردن اين تيم در لاليگا را در کارنامه دارد.
3-با روي‌کارآمدن آنچلوتي بسياري از بازيکنان شاغل در ليگ ايتاليا راهي پاري‌سن‌ژرمن شدند. آنها مي‌دانستند اگر مربي‌اي مثل آنچلوتي فراخوان داده و آنها را به پاريس دعوت کرده، چندان بي‌دليل نيست. ژرمي منز، محمد سيسوکو و سالواتوره سيريگو نسل اول بازيکناني بودند که از ليگ ايتاليا آمدند. اين رويه بعد از آن دوباره ادامه داشت تا اينکه ابتدا خاوير پاستوره با انتقالي رکورددار راهي پاريس شد و بعد هم که مارکو وراتي با برچسب «پيرلو جديد» راهي پاريس شد. آنچلوتي ايتاليايي کار را با بازيکناني شروع کرد که شناخت خوبي از ليگ آنها داشت.
3- زنوزي که به توشاک وعده داده بود بازيکنان مدنظرش را به خدمت خواهد گرفت، به سراغ خريدن رفت. دست بر قضا همه ستاره‌هاي خارجي که توشاک براي تراکتورسازي مي‌خواست، همان‌هايي بودند که سابقه بازي در يک ليگ را داشتند: اسکاتلند. تراکتوري‌ها ابتدا به سراغ خريد دو بازيکن رفتند: هري فورستر که در گلاسکو رنجرز اسکاتلند بازي کرده بود و آنتونيو استوکس که او هم براي سلتيک گلاسکو به ميدان رفته است. در‌اين‌ميان تراکتورسازي براي اينکه سهميه بازيکنان غيرآسيايي‌اش خالي بماند، يک جا را رزرو کرد و به سراغ خريدن بازيکن آسيايي‌اش رفت؛ برخلاف ديگر تيم‌ها که معمولا از کشورهاي عربي خريد مي‌کنند، تراکتورسازي يوکيا سوگيتا را آورد تا اولين بازيکن ژاپني تاريخ ليگ برتر براي تراکتورسازي به ميدان برود. البته اين پايان ماجرا نيست.
اگر کارلتو به آنها که در ايتاليا بازي کرده بودند، دل بسته بود، توشاک هم ول‌کن ليگ اسکاتلند نيست؛ چون قرار است همين امروز و فردا لي اروين، مهاجم 24‌ساله تيم کيلمارناک اسکاتلند هم به تبريز بيايد و شاگرد جان توشاک شود.
4- پاريسي‌ها پي‌ برده بودند که اگر قرار باشد تيمشان بين بازيکنان داخلي فرانسه هم محبوب شود، بايد شانسي به اين بازيکنان بدهند. آنها در کنار ستاره‌هايي که از خارج از ليگ يک فرانسه آوردند، سراغ چهره‌هاي تقريبا شناخته‌شده ليگ فرانسه هم رفتند؛ کوين گاميرو، بلز متوئيدي و ميلان بيشواچ هم بازيکناني بودند که از ليگ يک فرانسه جذب تيم پاري‌‌سن‌رژمن شدند تا کنار تازه‌واردهايي که اغلب از ايتاليا آمده بودند، بازي کنند.
4- شايد اگر قانون سقف خريد بازيکن خارجي نبود، توشاک و زنوزي، بازيکنان خارجي بيشتري براي تراکتورسازي مي‌خريدند، ولي ازآنجاکه کلا چهار بازيکن بيشتر نمي‌توان خريد، تراکتورسازي جديد در کنار ستاره‌هايي که از ليگ اسکاتلند وارد کرده، راه را براي ورود بازيکنان ليگ برتر ايران به اين تيم هم باز کرد؛ آنها با خالي‌کردن فهرست و قطع همکاري با يکي، دو بازيکن ناراضي چند خريد مهم از جمله محسن فروزان، محمد طيبي و... را هم براي اين فصل از ليگ ايران داشتند.
5- پاريسي‌ها خيلي زود به اين موضوع پي بردند که اگر قرار باشد اسم اين تيم هميشه سر زبان‌ها بماند و در داخل و خارج از فرانسه هميشه يکي از مباحث، تغيير و تحولات در پاري‌سن‌ژرمن باشد بايد سراغ خريدن «چهره‌هاي فوتبالي» بروند نه اينکه الزاما اين چهره‌ها ستاره باشند. اتفاقا به‌همين‌دلیل بود که سياست خريد بازيکنان پا‌به‌سن‌گذاشته در اين باشگاه شکل گرفت. زلاتان ايبراهيموويچ و تياگو سيلوا در همين راستا خريداري شدند؛ هرچند شايد کمتر کسي تصور مي‌کرد زلاتان دوباره در اين تيم به بلوغ برسد و يکي از بازيکنان تاريخ‌ساز پاري‌سن‌ژرمن شود. ديويد بکهام، ستاره سابق منچستريونايتد هم با چنين رويکردي براي پاري‌سن‌ژرمن خريداري شد و چند ماهي در اين تيم توپ زد. حضور بکهام شايد از لحاظ فني چندان باري از روي دوش پاري‌سن‌ژرمن برنداشت، ولي اينکه بکهام، با همه فالوئرهایش در فضاي مجازي و تأثير در دنياي فوتبال پايش را به چنين تيمي گذاشته بود، تبليغ مثبتي براي پاري‌سن‌ژرمن بود.
6- مسعود شجاعي و اشکان دژاگه به‌عنوان دو کاپيتان تيم ملي ايران، بازيکن تراکتورسازي شدند. مسعود بعد از سال‌ها بازي‌کردن در ليگ‌هاي اسپانيا و يونان دوباره هواي برگشتن به سرش زد و راهي تراکتورسازي شد؛ آن‌هم در 33سالگي و با قراردادي سه‌ساله؛ اما اشکان دژاگه شرايطش کمي متفاوت است؛ ديگر کاپيتان تيم ملي ايران که اتفاقا روزهاي خوشي را در بوندس‌ليگا و ليگ برتر انگليس طي کرده، براي اولين‌بار است که طعم حضور در ليگ برتر ايران را مي‌چشد و به کشورش بازگشته است. او هم با قراردادي سه‌ساله به تراکتورسازي پيوسته است.
پايان: مشخص است که نه زنوزي قدرت مالي تيم مديريتي پاري‌سن‌ژرمن را دارد و نه اصلا تراکتورسازي توانايي فني پاري‌سن‌ژرمن را. بااين‌حال کنارهم‌گذاشتن نکات مشترک اين دو تيم (حتي اگر اتفاقي باشد) نشان مي‌دهد تراکتورسازي حداقل براي بازه زماني کوتاه‌مدت خيز برداشته تا در آينده به يکي از قدرت‌هاي ايران و در سطح بالاتر قدرت‌هاي آسيا تبديل شود. طبيعي است که کار اين تيم با توجه به مشکلات زيادي که بر سر راه باشگاه‌داري در ايران وجود دارد بسيار سخت و دشوار است، ولي اگر مديريت شفافي بر اين تيم حاکم باشد، چه‌بسا تراکتورسازي تبديل به يک «پاريس کوچولو» در سال‌هاي پيش‌رو شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.