|

پمپئو ابعاد اقتصادی راهبرد «هند- اقیانوسیه» را تشریح کرد

همکاری به ‌جای تسلط

هم‌زمان با بالاگرفتن جنگ تجاری میان آمریکا و چین و با وجود خروج آمریکا از توافق‌نامه تجاری فرا‌اقیانوسیه پس از به‌قدرت‌رسیدن دونالد ترامپ، مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، روز دوشنبه و در آستانه سفر خود به آسیا، ابعاد اقتصادی راهبرد «هند- اقیانوسیه» ترامپ را شرح داد. راهبردی که آمریکایی‌ها با کنایه به چین می‌گویند، هدف آن همکاری واشنگتن با کشورهای آسیایی است و نه تسلط بر آنها. با‌این‌حال ناظران می‌گویند راهبرد آمریکا در واقع طرحی است برای مقابله با نفوذ روبه‌رشد چین در منطقه.
به گفته پمپئو واشنگتن خواستار آسیایی «آزاد و باز» است و نه تسلط بر هیچ کشوری؛ اشاره‌ای آشکار به نفوذ روبه‌رشد اقتصادی چین و افزایش تنش‌ها بر سر دریای مورد مناقشه چین جنوبی.
وزیر خارجه آمریکا که در اظهاراتش مدام به چین کنایه می‌زد، در اتاق بازرگانی این کشور گفت: «کشور ما، مثل بسیاری از متحدان و دوستان آسیایی‌مان، برای استقلال خود از یک امپراتوری که توقع تسلیم داشت، مبارزه کرده است. از‌این‌رو ما با استراتژی هند- اقیانوسیه، هرگز به دنبال تسلط نبوده و نخواهیم بود و مخالف هر کشوری هستیم که چنین رویه‌ای را پیش گرفته است».
وزیر خارجه آمریکا این هفته عازم تور آسیایی به مالزی، سنگاپور و اندونزی است تا بر تعهد دولت ترامپ در این منطقه و همچنین روی مسئله خلع سلاح هسته‌ای در کره‌شمالی تأکید کند. این سفر در بحبوحه تنش با پکن بر سر اعمال حاکمیت در مناطق مورد مناقشه در دریای چین جنوبی انجام می‌شود. پمپئو در جمع رهبران تجاری این منطقه در واشنگتن گفت: «زمانی که می‌گوییم هند-اقیانوسیه «آزاد» منظور ما این است که می‌خواهیم تمام کشورها و تک‌تک کشورها بتوانند از حاکمیت ملی خودشان در مقابل تهدید و اجبار سایر کشورها دفاع کنند. این همچنین به معنای حکمرانی خوب برای محافظت از حقوق شهروندی است.» پمپئو در تشریح واژه «باز» برای راهبرد
هند- اقیانوسیه ترامپ هم گفت که منظور این است که همه کشورها از دسترسی باز به دریاها و راه‌های هوایی بهره‌مند شوند. او همچنین تأکید کرد که آمریکا به دنبال راه‌حلی صلح‌آمیز برای مناقشات ارضی و دریایی این منطقه است.
وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که پمپئو در اولین مقصد سفرش به مالزی که پنجشنبه و جمعه خواهد بود، با تأکید بر ارزش‌های دموکراتیک مشترک، مذاکراتی با مقام‌های ارشد دولت مالزی در حوزه امنیت و منافع اقتصادی خواهد داشت. پمپئو پس‌از‌آن برای شرکت در نشست آسه‌آن راهی سنگاپور می‌شود که برای جمعه و شنبه برنامه‌ریزی شده است. وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: مایک پمپئو درباره تعهد مشترک برای خلع سلاح هسته‌ای کامل و جامع در کره‌شمالی، تأکید بر نظم مبتنی بر قانون در دریای چین جنوبی و مبارزه با تروریسم بحث و رایزنی خواهد کرد.
رقابت با چین
مقامات آمریکایی می‌گویند هدف راهبرد هند- اقیانوسیه این کشور رقابت مستقیم با پروژه جاده ابریشم جدید چین نیست؛ پروژه‌ای که با حدود یک تریلیون دلار بودجه که اکثر آن از سوی دولت چین تأمین می‌شود، پروژه‌های زیربنایی را با اتصال آسیا، بخش‌هایی از آفریقا و اروپا پیش می‌برد. آمریکایی‌ها می‌گویند قصد رقابت با این پروژه ندارند؛ بلکه به دنبال جایگزین پایدارتری با تشویق سرمایه‌گذاری بخش‌های خصوصی هستند. اسوار پراساد، استاد دانشگاه کورنل و دبیر پیشین بخش چین صندوق بین‌المللی پول، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری رویترز طرح آمریکا را در مقایسه با پروژه چین بسیار ناچیز می‌داند. به گفته پراساد تفاوتی وجود دارد بین طرح چین که نقش دولت در آن بسیار پر‌رنگ و گسترده است و طرح آمریکا که دولت ایالات ‌متحده نقش کم‌رنگی در آن دارد.
سیاست‌های ترامپ در قبال منطقه آسیا-اقیانوسیه در حدود دو سال اخیر موجب نگرانی کشورهای منطقه شده است. سیاست‌هایی از قبیل «نخست آمریکا»، خروج از پیمان تجاری فرا‌اقیانوسیه و افزایش اختلاف تجاری با چین که تهدیدی برای زنجیره اقتصادی کل منطقه است.
ایالات‌ متحده سال گذشته برای اولین بار از استراتژی خود برای توسعه اقتصادی هند- اقیانوسیه پرده برداشت. پمپئو «هند-اقیانوسیه» را منطقه‌ای معرفی کرد که شامل سواحل غربی ایالات ‌متحده تا ساحل غربی هند می‌شود و در مقایسه با «آسیا-اقیانوسیه» گسترده‌تر و دموکراتیک‌تر است؛ چرا‌که دیگر چین را که از نگاه برخی، کشوری خودکامه است، در خود جای نداده است. برایان هوک، مشاور ارشد سیاسی پمپئو، هم پیش از سخنرانی وزیر امور خارجه آمریکا گفت: طرح‌های ابتکاری جدید آمریکا بیشتر بر اقتصاد دیجیتال، انرژی و زیرساخت‌ها تمرکز خواهد داشت. آن‌طور که هوک مدعی شد، رویکرد آمریکا در قبال توسعه منطقه هرگز با هدف مقابله با طرح جاده ابریشم جدید چین (یک کمربند و جاده) نخواهد بود. منتقدان طرح جاده ابریشم جدید چین بر این باورند که این طرح بیشتر با هدف گسترش نفوذ چین در منطقه است؛ ولی پکن با رد این اتهامات تأکید کرده این طرح فقط یک پروژه توسعه‌ای است و از پیوستن هر کشوری به آن استقبال می‌کند.

هم‌زمان با بالاگرفتن جنگ تجاری میان آمریکا و چین و با وجود خروج آمریکا از توافق‌نامه تجاری فرا‌اقیانوسیه پس از به‌قدرت‌رسیدن دونالد ترامپ، مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، روز دوشنبه و در آستانه سفر خود به آسیا، ابعاد اقتصادی راهبرد «هند- اقیانوسیه» ترامپ را شرح داد. راهبردی که آمریکایی‌ها با کنایه به چین می‌گویند، هدف آن همکاری واشنگتن با کشورهای آسیایی است و نه تسلط بر آنها. با‌این‌حال ناظران می‌گویند راهبرد آمریکا در واقع طرحی است برای مقابله با نفوذ روبه‌رشد چین در منطقه.
به گفته پمپئو واشنگتن خواستار آسیایی «آزاد و باز» است و نه تسلط بر هیچ کشوری؛ اشاره‌ای آشکار به نفوذ روبه‌رشد اقتصادی چین و افزایش تنش‌ها بر سر دریای مورد مناقشه چین جنوبی.
وزیر خارجه آمریکا که در اظهاراتش مدام به چین کنایه می‌زد، در اتاق بازرگانی این کشور گفت: «کشور ما، مثل بسیاری از متحدان و دوستان آسیایی‌مان، برای استقلال خود از یک امپراتوری که توقع تسلیم داشت، مبارزه کرده است. از‌این‌رو ما با استراتژی هند- اقیانوسیه، هرگز به دنبال تسلط نبوده و نخواهیم بود و مخالف هر کشوری هستیم که چنین رویه‌ای را پیش گرفته است».
وزیر خارجه آمریکا این هفته عازم تور آسیایی به مالزی، سنگاپور و اندونزی است تا بر تعهد دولت ترامپ در این منطقه و همچنین روی مسئله خلع سلاح هسته‌ای در کره‌شمالی تأکید کند. این سفر در بحبوحه تنش با پکن بر سر اعمال حاکمیت در مناطق مورد مناقشه در دریای چین جنوبی انجام می‌شود. پمپئو در جمع رهبران تجاری این منطقه در واشنگتن گفت: «زمانی که می‌گوییم هند-اقیانوسیه «آزاد» منظور ما این است که می‌خواهیم تمام کشورها و تک‌تک کشورها بتوانند از حاکمیت ملی خودشان در مقابل تهدید و اجبار سایر کشورها دفاع کنند. این همچنین به معنای حکمرانی خوب برای محافظت از حقوق شهروندی است.» پمپئو در تشریح واژه «باز» برای راهبرد
هند- اقیانوسیه ترامپ هم گفت که منظور این است که همه کشورها از دسترسی باز به دریاها و راه‌های هوایی بهره‌مند شوند. او همچنین تأکید کرد که آمریکا به دنبال راه‌حلی صلح‌آمیز برای مناقشات ارضی و دریایی این منطقه است.
وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که پمپئو در اولین مقصد سفرش به مالزی که پنجشنبه و جمعه خواهد بود، با تأکید بر ارزش‌های دموکراتیک مشترک، مذاکراتی با مقام‌های ارشد دولت مالزی در حوزه امنیت و منافع اقتصادی خواهد داشت. پمپئو پس‌از‌آن برای شرکت در نشست آسه‌آن راهی سنگاپور می‌شود که برای جمعه و شنبه برنامه‌ریزی شده است. وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: مایک پمپئو درباره تعهد مشترک برای خلع سلاح هسته‌ای کامل و جامع در کره‌شمالی، تأکید بر نظم مبتنی بر قانون در دریای چین جنوبی و مبارزه با تروریسم بحث و رایزنی خواهد کرد.
رقابت با چین
مقامات آمریکایی می‌گویند هدف راهبرد هند- اقیانوسیه این کشور رقابت مستقیم با پروژه جاده ابریشم جدید چین نیست؛ پروژه‌ای که با حدود یک تریلیون دلار بودجه که اکثر آن از سوی دولت چین تأمین می‌شود، پروژه‌های زیربنایی را با اتصال آسیا، بخش‌هایی از آفریقا و اروپا پیش می‌برد. آمریکایی‌ها می‌گویند قصد رقابت با این پروژه ندارند؛ بلکه به دنبال جایگزین پایدارتری با تشویق سرمایه‌گذاری بخش‌های خصوصی هستند. اسوار پراساد، استاد دانشگاه کورنل و دبیر پیشین بخش چین صندوق بین‌المللی پول، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری رویترز طرح آمریکا را در مقایسه با پروژه چین بسیار ناچیز می‌داند. به گفته پراساد تفاوتی وجود دارد بین طرح چین که نقش دولت در آن بسیار پر‌رنگ و گسترده است و طرح آمریکا که دولت ایالات ‌متحده نقش کم‌رنگی در آن دارد.
سیاست‌های ترامپ در قبال منطقه آسیا-اقیانوسیه در حدود دو سال اخیر موجب نگرانی کشورهای منطقه شده است. سیاست‌هایی از قبیل «نخست آمریکا»، خروج از پیمان تجاری فرا‌اقیانوسیه و افزایش اختلاف تجاری با چین که تهدیدی برای زنجیره اقتصادی کل منطقه است.
ایالات‌ متحده سال گذشته برای اولین بار از استراتژی خود برای توسعه اقتصادی هند- اقیانوسیه پرده برداشت. پمپئو «هند-اقیانوسیه» را منطقه‌ای معرفی کرد که شامل سواحل غربی ایالات ‌متحده تا ساحل غربی هند می‌شود و در مقایسه با «آسیا-اقیانوسیه» گسترده‌تر و دموکراتیک‌تر است؛ چرا‌که دیگر چین را که از نگاه برخی، کشوری خودکامه است، در خود جای نداده است. برایان هوک، مشاور ارشد سیاسی پمپئو، هم پیش از سخنرانی وزیر امور خارجه آمریکا گفت: طرح‌های ابتکاری جدید آمریکا بیشتر بر اقتصاد دیجیتال، انرژی و زیرساخت‌ها تمرکز خواهد داشت. آن‌طور که هوک مدعی شد، رویکرد آمریکا در قبال توسعه منطقه هرگز با هدف مقابله با طرح جاده ابریشم جدید چین (یک کمربند و جاده) نخواهد بود. منتقدان طرح جاده ابریشم جدید چین بر این باورند که این طرح بیشتر با هدف گسترش نفوذ چین در منطقه است؛ ولی پکن با رد این اتهامات تأکید کرده این طرح فقط یک پروژه توسعه‌ای است و از پیوستن هر کشوری به آن استقبال می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.