|

عربستان پس از حمله حوثي‌ها صادرات نفت از تنگه باب‌المندب را متوقف کرد

مانور در دریای سرخ

با گذشت سه روز از حمله حوثي‌هاي يمن به کشتي عربستان در تنگه باب‌المندب، روايت‌هاي متفاوتي از اين حمله مطرح مي‌شود. وزير نفت عربستان‌سعودي روز چهارشنبه اعلام کرد در پي حملات حوثي‌هاي يمن (انصارالله) به دو نفت‌کش اين کشور در تنگه باب‌المندب، «تمام نقل‌وانتقالات نفت از درياي سرخ تا زمان تأمين مجدد امنيت اين تنگه متوقف خواهد شد». خالد الفالح با صدور بيانيه‌اي گفت: «دو نفت‌کش بزرگ عربستان صبح چهارشنبه در درياي سرخ هدف حمله آرپي‌جي‌هاي نيروهاي حوثي قرار گرفتند و تنها به يکي از اين نفت‌کش‌ها خسارت جزئي وارد آمد. بر همين اساس عربستان فعلا صادرات نفت از اين دريا را تا روشن‌شدن وضعيت و تأمين امنيت به نقل‌وانتقال دريايي از طريق باب‌المندب متوقف خواهد کرد».
ائتلاف نظامي عربستان که طي بيش از سه سال اخير با شيعيان حوثي يمن مي‌جنگد هم با صدور بيانيه‌اي اعلام کرد: «اين نفت‌کش‌ها حامل دو ميليون بشکه نفت بودند و در صورتي که آسيبي به آنها وارد مي‌شد، فاجعه‌اي زيست‌محيطي منطقه را فرامي‌گرفت. حمله اخير بار ديگر ثابت مي‌کند که تسلط حوثي‌ها بر بندر الحديده در تنگه باب‌المندب تهديدي جدي براي آزادي دريانوردي در آب‌هاي بين‌المللي درياي سرخ به شمار مي‌آيد». در ماه‌هاي اخير ائتلاف نظامي به رهبري عربستان حملات گسترده‌اي براي عقب‌راندن حوثي‌ها از بندر الحديده انجام داد. با توجه به محاصره زميني، هوايي و دريايي يمن از سوي ائتلاف عربستان، بندر الحديده تنها مسير ورود کمک‌هاي غذايي و دارويي به اين کشور به شمار مي‌آيد. سازمان ملل اخيرا براي جلوگيري از شدت‌گرفتن درگيري‌ها در الحديده که به وخيم‌ترشدن وضعيت انساني در يمن مي‌انجامد و تداوم ارسال کمک‌هاي انساني به اين شهر، ائتلاف عربستان را مجاب به توقف حملات به الحديده کرده است. اين ائتلاف از به‌قدرت‌رسيدن عبد ربه منصور هادي که از نظر رياض و حاميانش رئيس‌جمهور قانوني يمن است، حمايت مي‌کند. عربستان، ادعا مي‌کند که ايران از شيعيان حوثي يمن حمايت مالي و موشکي مي‌کند.
نفت‌کش يا ناوچه؟
بيانيه‌هاي وزير نفت و سخنگوي ائتلاف نظامي عربستان در حالي منتشر شد که کمي قبل از آن يک شبکه تلويزيوني وابسته به حوثي‌هاي يمن مدعي شد که حمله روز چهارشنبه نه به دو نفت‌کش عربستاني، بلکه به ناوچه جنگي «الدمام» صورت گرفته است. اين خبر را «مجتهد»، فعال سياسي عربستاني، در توييتر خود تأييد کرد. «مجتهد» پيش از اين در برخي موارد اطلاعاتي را منتشر کرده بود که با گذشت زمان صحت آنها مورد تأييد قرار مي‌گرفت. او اين‌بار هم در توييتي نوشت: «کشتي موردنظر که صبح روز چهارشنبه در نزديکي تنگه باب‌‌المندب هدف قرار گرفت، نفت‌کش نبود، بلکه ناو‌چه‌جنگي متعلق به عربستان‌سعودي بود، اما محمد بن‌سلمان، وليعهد اين کشور، تمايل نداشت اعتراف کند که انصارالله يمن قادر است ناوهاي جنگي را هدف قرار دهد، به همين دليل ادعا کرد که کشتي هدف قرار گرفته نفت‌کش بوده، در‌حالي‌که اعتراف به ناتواني در حفاظت از باب‌المندب، آن هم با گذشت بيش از سه سال از جنگ يمن، بدتر از اعتراف به هدف قرارگرفتن يک ناوچه جنگي بود».
تکذيب حمله به فرودگاه ابوظبي
يک روز پس از حمله حوثي‌ها به کشتي عربستاني، رسانه‌هاي اين جنبش از سه حمله به تأسيسات فرودگاه ابوظبي، پايتخت امارات متحده عربي، خبر دادند. ادعا شده بود که اين حملات به‌وسيله پهپاد «صماد 3» انجام گرفته و پروازهاي فرودگاه ابوظبي با اختلال روبه‌رو شده است. بااين‌حال مقام‌هاي اماراتي ادعاي حوثي‌ها را تکذيب و اعلام کردند که «فعاليت‌ها در فرودگاه طبق روال عادي است». فرودگاه ابوظبي هم در توييتر خود اعلام کرد که «روز پنجشنبه تنها يک سانحه خفيف براي يک تانکر سوخت‌رساني رخ داده است و همه‌چيز طبق روال عادي جريان دارد». پيش از اين حوثي‌ها بارها هشدار داده بودند که به تلافي همراهی امارات با عربستان در جنگ يمن، اهدافي در خاک اين کشور را هدف قرار خواهند داد. پدافند هوايي امارات در سال‌هاي اخير به سامانه تاد مجهز شده که مي‌تواند موشک‌هاي ميان‌برد و کوتاه‌برد را هدف قرار دهد. هم‌زمان با اين تحولات، انور قرقاش، وزير مشاور در امور خارجه امارات که به لندن سفر کرده بود، اعلام کرد که کشورش آماده است تا «با هدف مقابله با دشمنان» نيروهاي بيشتري در خاورميانه مستقر کند. او گفت: «ما آماده استقرار نيروهاي بيشتري در تمام خاورميانه براي مقابله با دشمنان خود هستيم. ديگر نمي‌توانيم به هم‌پيمانان غربي مثل آمريکا و بريتانيا وابسته باشيم». قرقاش همچنين ابراز اميدواري کرد که فشارها و تحريم‌هاي ايالات متحده در نهايت منجر به تغيير رفتار ايران در خاورميانه و توافقي جامع‌تر از برجام شود.

چرا باب‌المندب مهم است
تنگه باب‌المندب در جنوب درياي سرخ قرار دارد و محل پيوستن درياي سرخ و خليج عدن و اقيانوس هند است. عرض آن در باريک‌ترين قسمت حدود 25 کيلومتر و عميق‌ترين قسمت آن 310 متر عمق دارد. شهر و بندر حديده در يمن نيز در شمال اين تنگه قرار دارد. در شمال‌شرقي اين تنگه، يمن و در جنوب‌غربي آن هم دو کشور آفريقايي جيبوتي و اريتره قرار دارند. يک جزيره که در ميانه تنگه باب‌المندب قرار گرفته، اين تنگه را به دو کانال عريض‌تر در غرب و کانال باريک‌تر در شرق تقسيم کرده است. تنگه باب‌المندب مسير حياتي براي تجارت ميان آسيا و کشورهاي حوزه مديترانه به شمار مي‌آيد. کالاها از اين مسير ميان اروپا و آسيا منتقل مي‌شوند و همچنين يکي از مسيرهاي صادرات نفت از خاورميانه به اروپا و آمريکاي‌شمالي نيز تنگه باب‌المندب و سپس کانال سوئز محسوب مي‌شود. مؤسسه اطلاعات انرژي ايالات متحده تخمين زده است که در سال 2016 روزانه 4.8 ميليون بشکه نفت خام و محصولات نفتي از طريق اين تنگه صادر شده‌‌اند که مقصد 2.8 ميليون بشکه آن شمال و کشورهاي اروپايي بود. در سال 2015 نيز بيش از 59 ميليون بشکه نفت و مشتقات آن از طريق کشتي صادر شده که 60 درصد اين کشتي‌ها از تنگه باب‌المندب عبور کرده‌اند. سه تنگه هرمز، باب‌المندب و کانال سوئز مهم‌ترين مسير صادرات نفت در جهان به شمار مي‌آيند، به‌طوري‌که از بيش از 18 ميليون بشکه نفتي که روزانه از تنگه هرمز عبور مي‌کند، حدود پنج ميليون بشکه با عبور از باب‌المندب روانه اروپا مي‌شود. بر اساس گزارش بلومبرگ، عربستان روزانه 600 هزار بشکه نفت خام از طريق باب‌المندب به اروپا و آمريکاي‌شمالي صادر مي‌کند. روزانه 330 هزار بشکه ديگر هم از بندر رأس‌التنوره عربستان، واقع در درياي سرخ بارگيري مي‌شود. اعلام عدم عبور نفت‌کش‌هاي عربستان و احتمالا ديگر کشورهاي عرب حاضر در ائتلاف نظامي اين کشور از تنگه باب‌المندب باعث مي‌شود که نفت‌کش‌ها براي رساندن نفت خود به اروپا و آمريکاي‌شمالي مجبور به دورزدن قاره آفريقا شوند. اين مسير براي نفت‌کش‌هايي که به سمت هيوستون آمريکا مي‌روند حدود 28 درصد و براي نفت‌کش‌هاي عازم بندر روتردام هلند 78 درصد طولاني‌تر از عبور از باب‌المندب و کانال سوئز است.

با گذشت سه روز از حمله حوثي‌هاي يمن به کشتي عربستان در تنگه باب‌المندب، روايت‌هاي متفاوتي از اين حمله مطرح مي‌شود. وزير نفت عربستان‌سعودي روز چهارشنبه اعلام کرد در پي حملات حوثي‌هاي يمن (انصارالله) به دو نفت‌کش اين کشور در تنگه باب‌المندب، «تمام نقل‌وانتقالات نفت از درياي سرخ تا زمان تأمين مجدد امنيت اين تنگه متوقف خواهد شد». خالد الفالح با صدور بيانيه‌اي گفت: «دو نفت‌کش بزرگ عربستان صبح چهارشنبه در درياي سرخ هدف حمله آرپي‌جي‌هاي نيروهاي حوثي قرار گرفتند و تنها به يکي از اين نفت‌کش‌ها خسارت جزئي وارد آمد. بر همين اساس عربستان فعلا صادرات نفت از اين دريا را تا روشن‌شدن وضعيت و تأمين امنيت به نقل‌وانتقال دريايي از طريق باب‌المندب متوقف خواهد کرد».
ائتلاف نظامي عربستان که طي بيش از سه سال اخير با شيعيان حوثي يمن مي‌جنگد هم با صدور بيانيه‌اي اعلام کرد: «اين نفت‌کش‌ها حامل دو ميليون بشکه نفت بودند و در صورتي که آسيبي به آنها وارد مي‌شد، فاجعه‌اي زيست‌محيطي منطقه را فرامي‌گرفت. حمله اخير بار ديگر ثابت مي‌کند که تسلط حوثي‌ها بر بندر الحديده در تنگه باب‌المندب تهديدي جدي براي آزادي دريانوردي در آب‌هاي بين‌المللي درياي سرخ به شمار مي‌آيد». در ماه‌هاي اخير ائتلاف نظامي به رهبري عربستان حملات گسترده‌اي براي عقب‌راندن حوثي‌ها از بندر الحديده انجام داد. با توجه به محاصره زميني، هوايي و دريايي يمن از سوي ائتلاف عربستان، بندر الحديده تنها مسير ورود کمک‌هاي غذايي و دارويي به اين کشور به شمار مي‌آيد. سازمان ملل اخيرا براي جلوگيري از شدت‌گرفتن درگيري‌ها در الحديده که به وخيم‌ترشدن وضعيت انساني در يمن مي‌انجامد و تداوم ارسال کمک‌هاي انساني به اين شهر، ائتلاف عربستان را مجاب به توقف حملات به الحديده کرده است. اين ائتلاف از به‌قدرت‌رسيدن عبد ربه منصور هادي که از نظر رياض و حاميانش رئيس‌جمهور قانوني يمن است، حمايت مي‌کند. عربستان، ادعا مي‌کند که ايران از شيعيان حوثي يمن حمايت مالي و موشکي مي‌کند.
نفت‌کش يا ناوچه؟
بيانيه‌هاي وزير نفت و سخنگوي ائتلاف نظامي عربستان در حالي منتشر شد که کمي قبل از آن يک شبکه تلويزيوني وابسته به حوثي‌هاي يمن مدعي شد که حمله روز چهارشنبه نه به دو نفت‌کش عربستاني، بلکه به ناوچه جنگي «الدمام» صورت گرفته است. اين خبر را «مجتهد»، فعال سياسي عربستاني، در توييتر خود تأييد کرد. «مجتهد» پيش از اين در برخي موارد اطلاعاتي را منتشر کرده بود که با گذشت زمان صحت آنها مورد تأييد قرار مي‌گرفت. او اين‌بار هم در توييتي نوشت: «کشتي موردنظر که صبح روز چهارشنبه در نزديکي تنگه باب‌‌المندب هدف قرار گرفت، نفت‌کش نبود، بلکه ناو‌چه‌جنگي متعلق به عربستان‌سعودي بود، اما محمد بن‌سلمان، وليعهد اين کشور، تمايل نداشت اعتراف کند که انصارالله يمن قادر است ناوهاي جنگي را هدف قرار دهد، به همين دليل ادعا کرد که کشتي هدف قرار گرفته نفت‌کش بوده، در‌حالي‌که اعتراف به ناتواني در حفاظت از باب‌المندب، آن هم با گذشت بيش از سه سال از جنگ يمن، بدتر از اعتراف به هدف قرارگرفتن يک ناوچه جنگي بود».
تکذيب حمله به فرودگاه ابوظبي
يک روز پس از حمله حوثي‌ها به کشتي عربستاني، رسانه‌هاي اين جنبش از سه حمله به تأسيسات فرودگاه ابوظبي، پايتخت امارات متحده عربي، خبر دادند. ادعا شده بود که اين حملات به‌وسيله پهپاد «صماد 3» انجام گرفته و پروازهاي فرودگاه ابوظبي با اختلال روبه‌رو شده است. بااين‌حال مقام‌هاي اماراتي ادعاي حوثي‌ها را تکذيب و اعلام کردند که «فعاليت‌ها در فرودگاه طبق روال عادي است». فرودگاه ابوظبي هم در توييتر خود اعلام کرد که «روز پنجشنبه تنها يک سانحه خفيف براي يک تانکر سوخت‌رساني رخ داده است و همه‌چيز طبق روال عادي جريان دارد». پيش از اين حوثي‌ها بارها هشدار داده بودند که به تلافي همراهی امارات با عربستان در جنگ يمن، اهدافي در خاک اين کشور را هدف قرار خواهند داد. پدافند هوايي امارات در سال‌هاي اخير به سامانه تاد مجهز شده که مي‌تواند موشک‌هاي ميان‌برد و کوتاه‌برد را هدف قرار دهد. هم‌زمان با اين تحولات، انور قرقاش، وزير مشاور در امور خارجه امارات که به لندن سفر کرده بود، اعلام کرد که کشورش آماده است تا «با هدف مقابله با دشمنان» نيروهاي بيشتري در خاورميانه مستقر کند. او گفت: «ما آماده استقرار نيروهاي بيشتري در تمام خاورميانه براي مقابله با دشمنان خود هستيم. ديگر نمي‌توانيم به هم‌پيمانان غربي مثل آمريکا و بريتانيا وابسته باشيم». قرقاش همچنين ابراز اميدواري کرد که فشارها و تحريم‌هاي ايالات متحده در نهايت منجر به تغيير رفتار ايران در خاورميانه و توافقي جامع‌تر از برجام شود.

چرا باب‌المندب مهم است
تنگه باب‌المندب در جنوب درياي سرخ قرار دارد و محل پيوستن درياي سرخ و خليج عدن و اقيانوس هند است. عرض آن در باريک‌ترين قسمت حدود 25 کيلومتر و عميق‌ترين قسمت آن 310 متر عمق دارد. شهر و بندر حديده در يمن نيز در شمال اين تنگه قرار دارد. در شمال‌شرقي اين تنگه، يمن و در جنوب‌غربي آن هم دو کشور آفريقايي جيبوتي و اريتره قرار دارند. يک جزيره که در ميانه تنگه باب‌المندب قرار گرفته، اين تنگه را به دو کانال عريض‌تر در غرب و کانال باريک‌تر در شرق تقسيم کرده است. تنگه باب‌المندب مسير حياتي براي تجارت ميان آسيا و کشورهاي حوزه مديترانه به شمار مي‌آيد. کالاها از اين مسير ميان اروپا و آسيا منتقل مي‌شوند و همچنين يکي از مسيرهاي صادرات نفت از خاورميانه به اروپا و آمريکاي‌شمالي نيز تنگه باب‌المندب و سپس کانال سوئز محسوب مي‌شود. مؤسسه اطلاعات انرژي ايالات متحده تخمين زده است که در سال 2016 روزانه 4.8 ميليون بشکه نفت خام و محصولات نفتي از طريق اين تنگه صادر شده‌‌اند که مقصد 2.8 ميليون بشکه آن شمال و کشورهاي اروپايي بود. در سال 2015 نيز بيش از 59 ميليون بشکه نفت و مشتقات آن از طريق کشتي صادر شده که 60 درصد اين کشتي‌ها از تنگه باب‌المندب عبور کرده‌اند. سه تنگه هرمز، باب‌المندب و کانال سوئز مهم‌ترين مسير صادرات نفت در جهان به شمار مي‌آيند، به‌طوري‌که از بيش از 18 ميليون بشکه نفتي که روزانه از تنگه هرمز عبور مي‌کند، حدود پنج ميليون بشکه با عبور از باب‌المندب روانه اروپا مي‌شود. بر اساس گزارش بلومبرگ، عربستان روزانه 600 هزار بشکه نفت خام از طريق باب‌المندب به اروپا و آمريکاي‌شمالي صادر مي‌کند. روزانه 330 هزار بشکه ديگر هم از بندر رأس‌التنوره عربستان، واقع در درياي سرخ بارگيري مي‌شود. اعلام عدم عبور نفت‌کش‌هاي عربستان و احتمالا ديگر کشورهاي عرب حاضر در ائتلاف نظامي اين کشور از تنگه باب‌المندب باعث مي‌شود که نفت‌کش‌ها براي رساندن نفت خود به اروپا و آمريکاي‌شمالي مجبور به دورزدن قاره آفريقا شوند. اين مسير براي نفت‌کش‌هايي که به سمت هيوستون آمريکا مي‌روند حدود 28 درصد و براي نفت‌کش‌هاي عازم بندر روتردام هلند 78 درصد طولاني‌تر از عبور از باب‌المندب و کانال سوئز است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.