|

امید به جهانی بدون گرسنگی، استثمار و جنگ

در سال 1991، هم‌زمان با فروپاشی بلوک شرق و آغاز جنگ خلیج(فارس)، جورج بوش، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، به شکلی پرطمطراق اعلام یک «نظم نوین جهانی» کرد. از آن پس، جهان یکسره شاهد یک فرآیند نولیبرالی و بازسازماندهی سیاسی-اقتصادی بوده که بر آن عنوان گمراه‌کننده «جهانی‌سازی» نهاده شده است. همراه با این بازسازماندهی تولید بین‌المللی به‌مثابه ماهیت اقتصادی تحولات اجتماعی، انبوهی از بحران‌های مصیبت‌بار، جنگ‌ها و فروپاشی‌ها روی داده است. کتاب «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی (بازسازماندهی تولید بین‌المللی)»، به‌طور جامع و آماری به تحلیل این موضوع می‌پردازد که چگونه امروز، «نظم نوین جهانی» به یک بی‌نظمی جهانی همراه با جنگ و استثمار تبدیل شده است.
در این کتاب، حجم زیادی از وقایع و مواد خام در مورد اقتصادهای ملی و بین‌المللی در قرن بیستم ارائه می‌شود که عمدتا با تکیه بر نظریه لنین در «امپریالیسم؛ بالاترین مرحله سرمایه‌داری» تحلیل می‌شوند. نویسنده دیگری که از نظریات او در این زمینه استفاده شده ویلی دیکهوت، متفکر کمتر شناخته‌شده آلمانی (1992- 1904) است که در اثر خود «سرمایه‌داری انحصاری-دولتی در جمهوری فدرال آلمان» به پیش‌بینی دگرگونی‌های اساسی در سیستم انحصار جهانی و امپریالیسم پرداخته است. دیکهوت از مؤسسان «حزب مارکسیست- لنینیست آلمان» است. این حزب در ۱۹۸۲ توسط اعضای اتحادیه کارگران کمونیست آلمان تأسیس شد و ریشه‌های آن به جنبش چپ نو مائوئیستی در جنبش دانشجویی دهه شصت بازمی‌گردد. اشتفان انگل نویسنده کتاب هم خود از اعضای فعال و درگیر در ساختار حزب مارکسیست-لنینیست آلمان بوده است. او که متولد 1954 است به‌عنوان یک مکانیک ماهر در کارخانه‌های بزرگ زیادی به کار پرداخته و این روزها به‌عنوان روزنامه‌نگار شناخته می‌شود. از جمله آثار او می‌توان به «مبارزه بر سر شیوه تفکر در جنبش طبقه کارگر» (1995) و «استعمار نو و دگرگونی‌ها در مبارزه رهایی‌بخش ملی» (1998) اشاره کرد. «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی» در 2003 منتشر شد. انگل، در انتخاب عنوان کتاب از یک اسطوره آلمانی بهره می‌جوید: در «غروب خدایان»، پایان جهان دربرگیرنده خدایان خسته عهد عتیق است و از خاکستر حریق جهان، یک جهان ستودنی صلح‌آمیز و آکنده از زندگی لذت‌بخش گسترده می‌شود.
سازماندهی نولیبرالی
تغییر سازماندهی تولید در اقتصاد جهانی ارتباط وثیقی با فروپاشی بلوک شرق داشت. اقتصاد بسیار پربارتر تولیدی در غرب و وجود یک بازار جهانی یکپارچه ادامه حیات را برای اتحاد شوروی و بلوک شرق به‌مثابه یک حوزه اقتصادی که از باقی جهان منزوی بود ناممکن ساخته بود و انطباق نسبی مناسبات تولیدی آن‌ با مناسبات جهانی، به یک ضرورت اقتصادی فوری تبدیل شده بود. البته از نظر نویسنده اتحاد شوروی پیش از اینها یعنی از زمان کنگره بیستم حزب کمونیست اتحاد شوروی در فوریه سال 1956 خصلت سوسیالیستی خود را از دست داده بود. «با قبضه‌شدن قدرت از سوی یک بورژوازی نوین که از بوروکراسی مرکزی حزب، اقتصاد و دولت می‌آمد اتحاد شوروی به یک سرمایه‌داری انحصاری - ‌دولتی بوروکراتیک انحطاط یافت و از آن پس تنها وجه اشتراک آن با سوسیالیسم، نام آن بود». اِنگل پروپاگاندای «پایان سوسیالیسم» و حتی «پایان تاریخ» را صرفا هیاهوی پیروزمندانه نیروهای فاتح غربی می‌داند که رقیب «سوسیال- امپریالیست» خود را در یک جنگ رقابتی بی‌امان از صحنه به در کرده بودند و هدف عمده آن، دستکاری افکار ستمدیدگان و استثمارشدگان سراسر جهان بود که با یک نارضایی رشدیابنده بیش‌ازپیش در جست‌وجوی بدیلی برای جامعه سرمایه‌داری‌ هستند. «این نه سوسیالیسم، بلکه تجدیدنظرطلبی مدرن خروشچف، برژنف و گورباچف بود که همراه با فروپاشی شوروی در هم شکسته شد. این تجدیدنظرطلبی مدرن، سنگ‌بنای فلسفی سلطه بورژوازی نو در اتحاد شوروی و مبنای آمال آن یعنی تفوق بر رقیب اصلی‌ خود، ایالات متحده آمریکا، بود تا خود به‌عنوان ابرقدرت امپریالیست پیشتاز جهان به آقای جهان تبدیل شود». (ص22)
بازسازماندهی تولید بین‌المللی مرحله‌ای نوین در تکامل سیستم جهانی امپریالیستی به شمار می‌آید. به دنبال حذف موانع بزرگ در مسیر گشایش آزادانه بازار جهانی، یک جهش غول‌آسا در تکامل نیروهای تولیدی در پایان قرن بیستم روی داد و فرآیند بی‌سابقه تمرکز و تراکم فرامرزی در صنعت، کشاورزی، بازرگانی و بانکداری به حرکت درآمد و چشم‌انداز‌ اقتصادی و سیاسی را به‌طور عمیقی دگرگون کرد. بازار جهانی یکپارچه نو که انحصارهای بین‌المللی دسترسی آزادانه‌ای به آن دارند، تمام ساختارهای سنتی و سازمان‌یافته هنوز عمدتا ملی تولید و مبادله و شکل‌های ارتباطات، رقابت و همکاری متناسب با آنها را به طور بنیادین به چالش کشید. بااین‌حال، قدرت‌های حاکم حتی گامی هم در سطح بین‌المللی به سوی ایجاد یک روبنای سیاسی کارآمد و متناسب با این انقلابی‌سازی نیروهای تولیدی برنداشتند. نویسنده توضیح می‌دهد که در پی این بازسازماندهی تولید بین‌المللی چگونه دولت‌های ملی وادار به گشودن بی‌دروپیکر مرزهای خود و دست‌شستن از اقدام‌های حمایتی ملی در برابر رقابت بین‌المللی شدند: «همچون هجوم ملخ‌ها، انحصارهای بین‌المللی به اقتصادهای وابسته نومستعمراتی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین حمله‌ور شدند و به شکل افسارگسیخته‌ای نیروی کار، منابع مواد خام، نهادهای دولتی و صنایع سودمند آنها را قبضه کردند و بازارهای داخلی این ملل را در یک تاراج بی‌سابقه به انقیاد خود درآوردند. ایالات متحده آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی امپریالیستی، بیشترین نفع را از این غارت نواستعماری عاید خود کرد». (ص24)
صنایع سنتی در این اقتصادهای ملی ناگزیر بودند از کنارکشیدن به نفع سیستم‌های بین‌المللی تولیدی صنعت انحصاری به‌شدت بارآور یا جریان‌های تجاری ارزان‌قیمت‌ از سراسر جهان، و به‌این‌ترتیب، این کشورها از آخرین نشانه‌های خودفرمانی اقتصادی و استقلال محروم شدند. هم‌زمان، یک فرآیند جهانی خصوصی‌سازی و انحصاری‌سازی بنگاه‌های دولتی و نهاد‌های حکومتی شروع شد و به شکلی بی‌سابقه و سبعانه به بلعیدن دستاورد‌های اجتماعی‌ای پرداخت که طی دو قرن مبارزه طبقه کارگر به دست آمده بود. درعین‌حال، نقش سنتی دولت بورژوایی به‌عنوان تنظیم‌کننده مرکزی اقتصاد ملی به‌طور روزافزون جای خود را به یک سیستم رقابت جهانی میان دولت‌های ملی داد برای ارائه بهترین خدمات به انحصارهای بین‌المللی به انگیزه توسعه بهینه سرمایه‌های آنها و ایجاد یک فضای سیاسی مطلوب. قلب بازسازماندهی تولید بین‌المللی گرایش به انحلال نسبی سازماندهی ‌دولت‌-ملت در روابط تولید و مبادله بود، سازمانی که جای خود را به شبکه بین‌المللی پیشرفته‌ترین شیوه‌های تولید و مبادله تحت سلطه سرمایه مالی بین‌المللی داد و موجی از ادغام‌ها و تملک‌های فرامرزی آغاز شد و مبارزه رقابتی میان انحصارهای بین‌المللی، خصلت یک جنگ متقابل به خود گرفت. نویسنده در ادامه توضیح می‌دهد که چگونه هم‌زمان با این پدیده و در مکان‌های تولیدی انحصارهای بین‌المللی و مناطق اقتصادی ویژه‌ که همراه با آنها برپا شد، یک پرولتاریای صنعتی بین‌المللی پدید آمد که به طور عمده با سیستم تولید جهان‌گستر پیوند یافته است. تکامل پرشتاب ارتباطات از راه دور، به‌ویژه اینترنت، رشد خارق‌العاده‌ای برای سرمایه مالی بین‌المللی در نیمه دوم دهه 1990 به ارمغان آورد و سودهای سوداگرایانه سرسام‌آور از بازارهای سهام فوران کردند. توأم با این روند، انعطاف‌پذیری سراسری ساعت‌های کار شایع شد و جهش‌های عظیم در بارآوری کار مزدبگیران و حقوق‌بگیران روی داد. این جهش‌های عظیم، به استثمار سرمایه‌دارانه نیروی کار انسان بعد تازه‌ای بخشید. چرخ ادغام‌های بین‌المللی سرعت بیشتری به خود گرفت تا آنکه سرانجام در بحران‌ اقتصادی جهانی جدید در آغاز قرن بیست‌و‌یکم متوقف شد.
بحران‌های پی‌در‌پی
نولیبرالیسم یا همان بازسازماندهی تولید بین‌المللی تلاشی بود برای توقف بی‌ثباتی و بحران‌های مالی متعدد در نظام سرمایه‌داری اما برعکس، تمایل بحران‌خیز سیستم را عمیق‌تر و وخیم‌تر کرد. به این ترتیب، یک بحران ساختاری بین‌المللی نوین آشکار شد که از بحران جهانی اضافه‌تولید در آغاز قرن بیستم خبر می‌داد. بحران محیط ‌زیست در اقصی نقاط جهان به شکل تهدیدآمیزی شدت یافت و بی‌کاری فزاینده، نیمه‌بیکاری، فقر و نابودی وسیع معاش دهقانان کوچک، اوضاع زندگی توده‌های جهان را به چالش کشید. تشنج‌های اقتصادی کمابیش مسلم در اقتصادهای ملی، بحران سیاسی پنهان را در تمام کشورها حادتر کرد و حتی کشورهای امپریالیستی که در گذشته به‌نسبت باثبات بودند، از این بحران‌ها بی‌تأثیر نماندند و قدرت‌های حاکم بیش‌ازپیش به گسترش دستگاه قهر دولتی و انحلال حقوق و آزادی‌های دموکراتیک پرداختند.
تکامل ناموزون، مرحله نوینی از مبارزه را برای تقسیم مجدد جهان در میان بزرگ‌ترین انحصارهای بین‌المللی و بزرگ‌ترین قدرت‌های امپریالیستی آغاز کرد. جنگ، ارتجاع و تشدید همه‌جانبه تضادهای بنیادین و بی‌ثباتی رشدیابنده، صفت مشخصه این سیستم اجتماعی منسوخ است. نویسنده آغاز این مرحله نوین را پنجمین مرحله بحران عمومی سرمایه‌داری می‌داند که از ابتدای دهه 1990 آغاز شده است؛ مرحله‌ای که به نحوی محسوس به «تکامل عالی‌تر مبارزه طبقاتی بین‌المللی» انجامیده و مصادیق آن را از این جمله می‌داند: در مراکز امپریالیستی، پس از سال‌های متمادی آرامش نسبی، آگاهی طبقاتی طبقه کارگر بار دیگر در جبهه‌ا‌ی وسیع بیدار شده؛ در دنباله‌ای از کشورهای تحت ستم‌ امپریالیسم، به طور ویژه در آمریکای لاتین، بی‌ثباتی جامعه تا اندازه‌ای پیش رفته که یک جوش و خروش انقلابی فراملی به راه افتاده و نهایتا اینکه یک جنبش ضد‌جهانی‌سازی و طرفدار صلح و ‌محیط زیست در عرصه جهانی در کار نبرد علیه پیامدهای نولیبرالیسم و اختلال سیاسی توأم با آن به راه افتاده است. او در دیباچه هدف خود را از نگارش این کتاب این‌گونه عنوان می‌کند: «قصد کتاب حاضر، خدمت به بحث اید‌ئولوژیک و سیاسی و اتحاد در درون جنبش بین‌المللی مارکسیستی- لنینیستی و طبقه کارگر است. هدف آن، افراختن پرچم و ترویج راه انقلاب بین‌المللی پرولتاریایی است. این امر شامل مبارزه‌ با اصلی‌ترین تئوری‌ها و کنش‌های رفرمیستی، رویزیونیستی و ماجراجویانه ‌است که پرولتاریای بین‌المللی باید در کار تکمیل رسالت تاریخی خویش به فهم و درک آنها نائل شود. بدون دستیابی به پیروزی در این پیکار مقدماتی در زمینه اید‌ئولوژیک-سیاسی، در عمل نیز پیروزی انقلاب پرولتاریایی بین‌المللی غیرممکن خواهد بود».

در سال 1991، هم‌زمان با فروپاشی بلوک شرق و آغاز جنگ خلیج(فارس)، جورج بوش، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، به شکلی پرطمطراق اعلام یک «نظم نوین جهانی» کرد. از آن پس، جهان یکسره شاهد یک فرآیند نولیبرالی و بازسازماندهی سیاسی-اقتصادی بوده که بر آن عنوان گمراه‌کننده «جهانی‌سازی» نهاده شده است. همراه با این بازسازماندهی تولید بین‌المللی به‌مثابه ماهیت اقتصادی تحولات اجتماعی، انبوهی از بحران‌های مصیبت‌بار، جنگ‌ها و فروپاشی‌ها روی داده است. کتاب «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی (بازسازماندهی تولید بین‌المللی)»، به‌طور جامع و آماری به تحلیل این موضوع می‌پردازد که چگونه امروز، «نظم نوین جهانی» به یک بی‌نظمی جهانی همراه با جنگ و استثمار تبدیل شده است.
در این کتاب، حجم زیادی از وقایع و مواد خام در مورد اقتصادهای ملی و بین‌المللی در قرن بیستم ارائه می‌شود که عمدتا با تکیه بر نظریه لنین در «امپریالیسم؛ بالاترین مرحله سرمایه‌داری» تحلیل می‌شوند. نویسنده دیگری که از نظریات او در این زمینه استفاده شده ویلی دیکهوت، متفکر کمتر شناخته‌شده آلمانی (1992- 1904) است که در اثر خود «سرمایه‌داری انحصاری-دولتی در جمهوری فدرال آلمان» به پیش‌بینی دگرگونی‌های اساسی در سیستم انحصار جهانی و امپریالیسم پرداخته است. دیکهوت از مؤسسان «حزب مارکسیست- لنینیست آلمان» است. این حزب در ۱۹۸۲ توسط اعضای اتحادیه کارگران کمونیست آلمان تأسیس شد و ریشه‌های آن به جنبش چپ نو مائوئیستی در جنبش دانشجویی دهه شصت بازمی‌گردد. اشتفان انگل نویسنده کتاب هم خود از اعضای فعال و درگیر در ساختار حزب مارکسیست-لنینیست آلمان بوده است. او که متولد 1954 است به‌عنوان یک مکانیک ماهر در کارخانه‌های بزرگ زیادی به کار پرداخته و این روزها به‌عنوان روزنامه‌نگار شناخته می‌شود. از جمله آثار او می‌توان به «مبارزه بر سر شیوه تفکر در جنبش طبقه کارگر» (1995) و «استعمار نو و دگرگونی‌ها در مبارزه رهایی‌بخش ملی» (1998) اشاره کرد. «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی» در 2003 منتشر شد. انگل، در انتخاب عنوان کتاب از یک اسطوره آلمانی بهره می‌جوید: در «غروب خدایان»، پایان جهان دربرگیرنده خدایان خسته عهد عتیق است و از خاکستر حریق جهان، یک جهان ستودنی صلح‌آمیز و آکنده از زندگی لذت‌بخش گسترده می‌شود.
سازماندهی نولیبرالی
تغییر سازماندهی تولید در اقتصاد جهانی ارتباط وثیقی با فروپاشی بلوک شرق داشت. اقتصاد بسیار پربارتر تولیدی در غرب و وجود یک بازار جهانی یکپارچه ادامه حیات را برای اتحاد شوروی و بلوک شرق به‌مثابه یک حوزه اقتصادی که از باقی جهان منزوی بود ناممکن ساخته بود و انطباق نسبی مناسبات تولیدی آن‌ با مناسبات جهانی، به یک ضرورت اقتصادی فوری تبدیل شده بود. البته از نظر نویسنده اتحاد شوروی پیش از اینها یعنی از زمان کنگره بیستم حزب کمونیست اتحاد شوروی در فوریه سال 1956 خصلت سوسیالیستی خود را از دست داده بود. «با قبضه‌شدن قدرت از سوی یک بورژوازی نوین که از بوروکراسی مرکزی حزب، اقتصاد و دولت می‌آمد اتحاد شوروی به یک سرمایه‌داری انحصاری - ‌دولتی بوروکراتیک انحطاط یافت و از آن پس تنها وجه اشتراک آن با سوسیالیسم، نام آن بود». اِنگل پروپاگاندای «پایان سوسیالیسم» و حتی «پایان تاریخ» را صرفا هیاهوی پیروزمندانه نیروهای فاتح غربی می‌داند که رقیب «سوسیال- امپریالیست» خود را در یک جنگ رقابتی بی‌امان از صحنه به در کرده بودند و هدف عمده آن، دستکاری افکار ستمدیدگان و استثمارشدگان سراسر جهان بود که با یک نارضایی رشدیابنده بیش‌ازپیش در جست‌وجوی بدیلی برای جامعه سرمایه‌داری‌ هستند. «این نه سوسیالیسم، بلکه تجدیدنظرطلبی مدرن خروشچف، برژنف و گورباچف بود که همراه با فروپاشی شوروی در هم شکسته شد. این تجدیدنظرطلبی مدرن، سنگ‌بنای فلسفی سلطه بورژوازی نو در اتحاد شوروی و مبنای آمال آن یعنی تفوق بر رقیب اصلی‌ خود، ایالات متحده آمریکا، بود تا خود به‌عنوان ابرقدرت امپریالیست پیشتاز جهان به آقای جهان تبدیل شود». (ص22)
بازسازماندهی تولید بین‌المللی مرحله‌ای نوین در تکامل سیستم جهانی امپریالیستی به شمار می‌آید. به دنبال حذف موانع بزرگ در مسیر گشایش آزادانه بازار جهانی، یک جهش غول‌آسا در تکامل نیروهای تولیدی در پایان قرن بیستم روی داد و فرآیند بی‌سابقه تمرکز و تراکم فرامرزی در صنعت، کشاورزی، بازرگانی و بانکداری به حرکت درآمد و چشم‌انداز‌ اقتصادی و سیاسی را به‌طور عمیقی دگرگون کرد. بازار جهانی یکپارچه نو که انحصارهای بین‌المللی دسترسی آزادانه‌ای به آن دارند، تمام ساختارهای سنتی و سازمان‌یافته هنوز عمدتا ملی تولید و مبادله و شکل‌های ارتباطات، رقابت و همکاری متناسب با آنها را به طور بنیادین به چالش کشید. بااین‌حال، قدرت‌های حاکم حتی گامی هم در سطح بین‌المللی به سوی ایجاد یک روبنای سیاسی کارآمد و متناسب با این انقلابی‌سازی نیروهای تولیدی برنداشتند. نویسنده توضیح می‌دهد که در پی این بازسازماندهی تولید بین‌المللی چگونه دولت‌های ملی وادار به گشودن بی‌دروپیکر مرزهای خود و دست‌شستن از اقدام‌های حمایتی ملی در برابر رقابت بین‌المللی شدند: «همچون هجوم ملخ‌ها، انحصارهای بین‌المللی به اقتصادهای وابسته نومستعمراتی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین حمله‌ور شدند و به شکل افسارگسیخته‌ای نیروی کار، منابع مواد خام، نهادهای دولتی و صنایع سودمند آنها را قبضه کردند و بازارهای داخلی این ملل را در یک تاراج بی‌سابقه به انقیاد خود درآوردند. ایالات متحده آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی امپریالیستی، بیشترین نفع را از این غارت نواستعماری عاید خود کرد». (ص24)
صنایع سنتی در این اقتصادهای ملی ناگزیر بودند از کنارکشیدن به نفع سیستم‌های بین‌المللی تولیدی صنعت انحصاری به‌شدت بارآور یا جریان‌های تجاری ارزان‌قیمت‌ از سراسر جهان، و به‌این‌ترتیب، این کشورها از آخرین نشانه‌های خودفرمانی اقتصادی و استقلال محروم شدند. هم‌زمان، یک فرآیند جهانی خصوصی‌سازی و انحصاری‌سازی بنگاه‌های دولتی و نهاد‌های حکومتی شروع شد و به شکلی بی‌سابقه و سبعانه به بلعیدن دستاورد‌های اجتماعی‌ای پرداخت که طی دو قرن مبارزه طبقه کارگر به دست آمده بود. درعین‌حال، نقش سنتی دولت بورژوایی به‌عنوان تنظیم‌کننده مرکزی اقتصاد ملی به‌طور روزافزون جای خود را به یک سیستم رقابت جهانی میان دولت‌های ملی داد برای ارائه بهترین خدمات به انحصارهای بین‌المللی به انگیزه توسعه بهینه سرمایه‌های آنها و ایجاد یک فضای سیاسی مطلوب. قلب بازسازماندهی تولید بین‌المللی گرایش به انحلال نسبی سازماندهی ‌دولت‌-ملت در روابط تولید و مبادله بود، سازمانی که جای خود را به شبکه بین‌المللی پیشرفته‌ترین شیوه‌های تولید و مبادله تحت سلطه سرمایه مالی بین‌المللی داد و موجی از ادغام‌ها و تملک‌های فرامرزی آغاز شد و مبارزه رقابتی میان انحصارهای بین‌المللی، خصلت یک جنگ متقابل به خود گرفت. نویسنده در ادامه توضیح می‌دهد که چگونه هم‌زمان با این پدیده و در مکان‌های تولیدی انحصارهای بین‌المللی و مناطق اقتصادی ویژه‌ که همراه با آنها برپا شد، یک پرولتاریای صنعتی بین‌المللی پدید آمد که به طور عمده با سیستم تولید جهان‌گستر پیوند یافته است. تکامل پرشتاب ارتباطات از راه دور، به‌ویژه اینترنت، رشد خارق‌العاده‌ای برای سرمایه مالی بین‌المللی در نیمه دوم دهه 1990 به ارمغان آورد و سودهای سوداگرایانه سرسام‌آور از بازارهای سهام فوران کردند. توأم با این روند، انعطاف‌پذیری سراسری ساعت‌های کار شایع شد و جهش‌های عظیم در بارآوری کار مزدبگیران و حقوق‌بگیران روی داد. این جهش‌های عظیم، به استثمار سرمایه‌دارانه نیروی کار انسان بعد تازه‌ای بخشید. چرخ ادغام‌های بین‌المللی سرعت بیشتری به خود گرفت تا آنکه سرانجام در بحران‌ اقتصادی جهانی جدید در آغاز قرن بیست‌و‌یکم متوقف شد.
بحران‌های پی‌در‌پی
نولیبرالیسم یا همان بازسازماندهی تولید بین‌المللی تلاشی بود برای توقف بی‌ثباتی و بحران‌های مالی متعدد در نظام سرمایه‌داری اما برعکس، تمایل بحران‌خیز سیستم را عمیق‌تر و وخیم‌تر کرد. به این ترتیب، یک بحران ساختاری بین‌المللی نوین آشکار شد که از بحران جهانی اضافه‌تولید در آغاز قرن بیستم خبر می‌داد. بحران محیط ‌زیست در اقصی نقاط جهان به شکل تهدیدآمیزی شدت یافت و بی‌کاری فزاینده، نیمه‌بیکاری، فقر و نابودی وسیع معاش دهقانان کوچک، اوضاع زندگی توده‌های جهان را به چالش کشید. تشنج‌های اقتصادی کمابیش مسلم در اقتصادهای ملی، بحران سیاسی پنهان را در تمام کشورها حادتر کرد و حتی کشورهای امپریالیستی که در گذشته به‌نسبت باثبات بودند، از این بحران‌ها بی‌تأثیر نماندند و قدرت‌های حاکم بیش‌ازپیش به گسترش دستگاه قهر دولتی و انحلال حقوق و آزادی‌های دموکراتیک پرداختند.
تکامل ناموزون، مرحله نوینی از مبارزه را برای تقسیم مجدد جهان در میان بزرگ‌ترین انحصارهای بین‌المللی و بزرگ‌ترین قدرت‌های امپریالیستی آغاز کرد. جنگ، ارتجاع و تشدید همه‌جانبه تضادهای بنیادین و بی‌ثباتی رشدیابنده، صفت مشخصه این سیستم اجتماعی منسوخ است. نویسنده آغاز این مرحله نوین را پنجمین مرحله بحران عمومی سرمایه‌داری می‌داند که از ابتدای دهه 1990 آغاز شده است؛ مرحله‌ای که به نحوی محسوس به «تکامل عالی‌تر مبارزه طبقاتی بین‌المللی» انجامیده و مصادیق آن را از این جمله می‌داند: در مراکز امپریالیستی، پس از سال‌های متمادی آرامش نسبی، آگاهی طبقاتی طبقه کارگر بار دیگر در جبهه‌ا‌ی وسیع بیدار شده؛ در دنباله‌ای از کشورهای تحت ستم‌ امپریالیسم، به طور ویژه در آمریکای لاتین، بی‌ثباتی جامعه تا اندازه‌ای پیش رفته که یک جوش و خروش انقلابی فراملی به راه افتاده و نهایتا اینکه یک جنبش ضد‌جهانی‌سازی و طرفدار صلح و ‌محیط زیست در عرصه جهانی در کار نبرد علیه پیامدهای نولیبرالیسم و اختلال سیاسی توأم با آن به راه افتاده است. او در دیباچه هدف خود را از نگارش این کتاب این‌گونه عنوان می‌کند: «قصد کتاب حاضر، خدمت به بحث اید‌ئولوژیک و سیاسی و اتحاد در درون جنبش بین‌المللی مارکسیستی- لنینیستی و طبقه کارگر است. هدف آن، افراختن پرچم و ترویج راه انقلاب بین‌المللی پرولتاریایی است. این امر شامل مبارزه‌ با اصلی‌ترین تئوری‌ها و کنش‌های رفرمیستی، رویزیونیستی و ماجراجویانه ‌است که پرولتاریای بین‌المللی باید در کار تکمیل رسالت تاریخی خویش به فهم و درک آنها نائل شود. بدون دستیابی به پیروزی در این پیکار مقدماتی در زمینه اید‌ئولوژیک-سیاسی، در عمل نیز پیروزی انقلاب پرولتاریایی بین‌المللی غیرممکن خواهد بود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.