|

در جستجوی سلینجر

همه می‌دانند که جی.دی.سلینجر اهل گفتگو نبود و آن‌ها که این را می‌دانند شاید متعجب شوند از مواجهه با کتابی که عنوان «جی.دی. سلینجر، آخرین مصاحبه و سایر گفتگوها» را بر جلد خود دارد. چنین کتابی اما وجود دارد و ترجمه فارسی آن‌ هم با ترجمه سولماز دولت‌زاده در انتشارات آفتابکاران به چاپ رسیده است. در این کتاب اما برخلاف دیگر کتاب‌هایی که از همین مجموعه منتشر شده با گفتگوهای مفصل با نویسنده‌ای مواجه نمی‌شویم که با گشاده‌دستی از ادبیات و داستان‌نویسی و عادت‌های نویسندگی‌اش بگوید و تجربه‌های خود را در زمینه داستان‌نویسی بیان کند. این کتاب بیشتر شامل روایت‌هایی جذاب از شکست‌های کسانی است که کوشیده‌اند به هر حیله و ترفندی که شده به حریم خصوصی سفت و سخت نویسنده «ناطور دشت» راه پیدا کنند و به ضرب و زور از او حرف بکشند، ولو این حرف در حد تک‌جمله‌هایی کوتاه باشد. کتاب «جی.دی.سلینجر، آخرین مصاحبه و سایر گفتگوها» روایت‌هایی است از این تلاش‌ها و بیرون‌کشیدن تک‌جمله‌ها از زیر زبان سلینجر و همچنین روایت‌هایی از تلاش‌های ناموفق برای انجام مصاحبه با او. در این کتاب همچنین با تصویرهایی از شخصیت و زندگی سلینجر مواجه می‌شویم که در کنارهم‌نهادن آن‌ها سیمایی از نویسنده‌ای دور از جمع به دست می‌دهد. نویسنده‌ای که غیاب و تن‌ندادنش به مصاحبه هاله‌ای اسطوره‌ای گردِ او پدید آورده است، مخصوصا که او نویسنده یکی از محبوب‌ترین رمان‌های آمریکایی یعنی رمان «ناطور دشت» بوده است.
کتاب با مقدمه‌ای خواندنی از دیوید استریتفلد آغاز می‌شود. استریتفلد در این مقدمه پس از آن‌که سلینجر را «جادوگر شهر اُزِ ادبیات آمریکایی» لقب می‌دهد و شمایلی از انزوای او ترسیم می‌کند، گزارشی به دست می‌دهد از تلاش‌ها برای شکستن حریم نویسنده. این گزارش درواقع تصویری کلی است از آن‌چه در ادامه کتاب می‌خوانیم. استریتفلد نخست با لحنی کنایی و آمیخته به طنز از تقلاهای مجله تایم برای شکار نویسنده‌ای می‌نویسد که مشیِ او چندان به مذاق فرهنگ آمریکایی خوش نمی‌آید و باید به نحوی او را در این فرهنگ حل کند. او می‌نویسد: «اسطوره سلینجر در اوایل دهه طلاییِ شصت وقتی امپراتوری امریکا در اوج پیشرفت و روشنگری پیش می‌راند و مجله تایم مجری و بانی فرهنگ‌سازی جامعه بود، ریشه دواند. یک روز سردبیران تایم مشکل پیچیده‌ای برای خود ترتیب دادند: مشکل این بابا، سلینجر چیست؟ چرا از آغوش رسانه فراری است؟ دردش چیست؟ نه تنها رمان خارق‌العاده امریکایی، این ددِ افسانه‌ای بلکه نویسنده در نقش قهرمان، خردمند و منجی در اوج می‌درخشیدند و سلینجر در این میان نقش خود را ایفا نمی‌کرد. تایم عملیات حقیقت‌یابی گسترده‌ای به راه انداخت و اساسا گروهی از کارآگاهان خصوصی را به کار گرفت تا همان طور که به خوانندگانش قول داده بود بدون به‌خطرانداختنِ افراطیِ حریم خصوصیِ سلینجر پرده از رازهایش بردارد.» در جایی دیگر از همین مقدمه استریتفلد از موقعیت تناقض‌آمیزی سخن می‌گوید که این انزوای سفت و سخت سلینجر را به آن گرفتار کرده بود. طنز ماجرا این بود که کوشش بیشتر برای حفظ حریم شخصی به تهدید هرچه بیشتر آن منجر می‌شد. استریتفلد پس از روایت ماجرای شکایت سلینجر از ایان همیلتون، کسی که زندگینامه سلینجر را نوشت و در آن نامه‌هایی از سلینجر را که کپی‌رایت داشتند چاپ کرد، می‌نویسد: «سلینجر همیلتون را تا دادگاه عالی کشاند که البته تعجبی هم نداشت و برنده هم شد. اما مثل همیشه این پیروزی بهای گزافی برای سلینجر داشت. هرچه بیشتر تلاش می‌کرد از حریم خود دفاع کند؛ آزار مردم بیشتر می‌شد و نتیجه هم قابل پیش‌بینی بود: مصاحبه‌های جعلی می‌ساختند، نامه‌هایش را می‌فروختند و به خورد خبرنگاران می‌دادند و داستان‌هایش را قاچاق می‌کردند. همان‌طور که خودش یک‌ بار در یکی از نامه‌هایش برای معشوقه‌اش می‌نویسد: موفق‌بودن همانا شکست‌خوردن است.»
پس از مقدمه استریتفلد یادداشتی کوتاه آمده است با عنوان «به ندرت پاداشی به دست می‌آید، اما وقتی حاصل می‌شود، اگر بشود، بسیار زیبا و دلنشین است.» نویسنده این یادداشت ویلیام مکسول است. بعد از آن گفتگوی کوتاه شرلی بلانی با سلینجر آمده است با عنوان «حرفم را که با مردم در میان گذاشتم خیالم راحت شد.» این گفتگو که درواقع گپی دوستانه است، همان است که استریتفلد پس از اشاره به آن در مقدمه کتاب می‌گوید که بعد از چاپ آن سلینجر دیگر با بلانی حرف نمی‌زند. بلانی نوجوانی بوده که گهگاه با دوستانش به خانه سلینجر می‌رفته و از همین طریق توانسته ملاقاتی با او ترتیب دهد و حرف‌هایی از او بکشد و آن‌ها را به چاپ بسپارد. بعد از این گفتگو سلینجر در خانه‌اش را به روی نوجوانانی که گهگاه به خانه‌اش می‌رفتند می‌بندد و هرچه بیشتر در انزوا فرو می‌رود. بعد از گفتگوی بلانی، گزارش-گفتگویی از لِیسی فوزبرگ را می‌خوانید با عنوان «جی.دی.سلینجر از سکوتش می‌گوید». این گزارش - گفتگو حاصل یک گفتگوی تلفنی نیم‌ساعته با سلینجر است و این‌گونه آغاز می‌شود: «هفته گذشته نویسنده گوشه‌گیر، جی‌.دی. سلینجر آزرده‌خاطر از نشر غیرمجاز داستان‌های نخستش که پیش‌تر جزو کارهای پراکنده‌اش محسوب می‌شد سکوت بیست‌ساله‌اش را شکست و به انتقاد پرداخت و گفت سخت درگیر نوشتن مطالبی است که ممکن است هرگز در طول زندگی‌اش چاپشان نکند.»
ده دقیقه با جی.دی.سلینجر نوشته گِرگ هریگز عنوان مطلب بعدی کتاب است. بعد از آن نوشته‌ای با عنوان «اگر مثل خیلی از نویسنده‌ها تنهایی، تنها راه خلاصی ازش اینه که بنویسی» نوشته مایکل کلارکسون را می‌خوانید که روایتی از ملاقات با سلینجر را دربر دارد و بعد از این روایت، نوشته‌ای را از بتی اِپس با عنوان «لحظه‌ای متوقف شده در زمان». بعد از این‌ها نوبت به آخرین مصاحبه می‌رسد که در واقع گفتگوی ایان همیلتون با سلینجر است و مربوط می‌شود به همان ماجرای زندگینامه سلینجر به قلم همیلتون و چاپ غیرقانونی نامه‌های او در این زندگینامه و دعوای حقوقی این دو. در پایان کتاب نیز دو پس‌درآمد آمده، اولی با عنوان «در نقش سلینجر» به قلم جووانا اسمیت راکوف و دومی با عنوان «خیانت به سلینجر» به قلم راجر لثبری.

همه می‌دانند که جی.دی.سلینجر اهل گفتگو نبود و آن‌ها که این را می‌دانند شاید متعجب شوند از مواجهه با کتابی که عنوان «جی.دی. سلینجر، آخرین مصاحبه و سایر گفتگوها» را بر جلد خود دارد. چنین کتابی اما وجود دارد و ترجمه فارسی آن‌ هم با ترجمه سولماز دولت‌زاده در انتشارات آفتابکاران به چاپ رسیده است. در این کتاب اما برخلاف دیگر کتاب‌هایی که از همین مجموعه منتشر شده با گفتگوهای مفصل با نویسنده‌ای مواجه نمی‌شویم که با گشاده‌دستی از ادبیات و داستان‌نویسی و عادت‌های نویسندگی‌اش بگوید و تجربه‌های خود را در زمینه داستان‌نویسی بیان کند. این کتاب بیشتر شامل روایت‌هایی جذاب از شکست‌های کسانی است که کوشیده‌اند به هر حیله و ترفندی که شده به حریم خصوصی سفت و سخت نویسنده «ناطور دشت» راه پیدا کنند و به ضرب و زور از او حرف بکشند، ولو این حرف در حد تک‌جمله‌هایی کوتاه باشد. کتاب «جی.دی.سلینجر، آخرین مصاحبه و سایر گفتگوها» روایت‌هایی است از این تلاش‌ها و بیرون‌کشیدن تک‌جمله‌ها از زیر زبان سلینجر و همچنین روایت‌هایی از تلاش‌های ناموفق برای انجام مصاحبه با او. در این کتاب همچنین با تصویرهایی از شخصیت و زندگی سلینجر مواجه می‌شویم که در کنارهم‌نهادن آن‌ها سیمایی از نویسنده‌ای دور از جمع به دست می‌دهد. نویسنده‌ای که غیاب و تن‌ندادنش به مصاحبه هاله‌ای اسطوره‌ای گردِ او پدید آورده است، مخصوصا که او نویسنده یکی از محبوب‌ترین رمان‌های آمریکایی یعنی رمان «ناطور دشت» بوده است.
کتاب با مقدمه‌ای خواندنی از دیوید استریتفلد آغاز می‌شود. استریتفلد در این مقدمه پس از آن‌که سلینجر را «جادوگر شهر اُزِ ادبیات آمریکایی» لقب می‌دهد و شمایلی از انزوای او ترسیم می‌کند، گزارشی به دست می‌دهد از تلاش‌ها برای شکستن حریم نویسنده. این گزارش درواقع تصویری کلی است از آن‌چه در ادامه کتاب می‌خوانیم. استریتفلد نخست با لحنی کنایی و آمیخته به طنز از تقلاهای مجله تایم برای شکار نویسنده‌ای می‌نویسد که مشیِ او چندان به مذاق فرهنگ آمریکایی خوش نمی‌آید و باید به نحوی او را در این فرهنگ حل کند. او می‌نویسد: «اسطوره سلینجر در اوایل دهه طلاییِ شصت وقتی امپراتوری امریکا در اوج پیشرفت و روشنگری پیش می‌راند و مجله تایم مجری و بانی فرهنگ‌سازی جامعه بود، ریشه دواند. یک روز سردبیران تایم مشکل پیچیده‌ای برای خود ترتیب دادند: مشکل این بابا، سلینجر چیست؟ چرا از آغوش رسانه فراری است؟ دردش چیست؟ نه تنها رمان خارق‌العاده امریکایی، این ددِ افسانه‌ای بلکه نویسنده در نقش قهرمان، خردمند و منجی در اوج می‌درخشیدند و سلینجر در این میان نقش خود را ایفا نمی‌کرد. تایم عملیات حقیقت‌یابی گسترده‌ای به راه انداخت و اساسا گروهی از کارآگاهان خصوصی را به کار گرفت تا همان طور که به خوانندگانش قول داده بود بدون به‌خطرانداختنِ افراطیِ حریم خصوصیِ سلینجر پرده از رازهایش بردارد.» در جایی دیگر از همین مقدمه استریتفلد از موقعیت تناقض‌آمیزی سخن می‌گوید که این انزوای سفت و سخت سلینجر را به آن گرفتار کرده بود. طنز ماجرا این بود که کوشش بیشتر برای حفظ حریم شخصی به تهدید هرچه بیشتر آن منجر می‌شد. استریتفلد پس از روایت ماجرای شکایت سلینجر از ایان همیلتون، کسی که زندگینامه سلینجر را نوشت و در آن نامه‌هایی از سلینجر را که کپی‌رایت داشتند چاپ کرد، می‌نویسد: «سلینجر همیلتون را تا دادگاه عالی کشاند که البته تعجبی هم نداشت و برنده هم شد. اما مثل همیشه این پیروزی بهای گزافی برای سلینجر داشت. هرچه بیشتر تلاش می‌کرد از حریم خود دفاع کند؛ آزار مردم بیشتر می‌شد و نتیجه هم قابل پیش‌بینی بود: مصاحبه‌های جعلی می‌ساختند، نامه‌هایش را می‌فروختند و به خورد خبرنگاران می‌دادند و داستان‌هایش را قاچاق می‌کردند. همان‌طور که خودش یک‌ بار در یکی از نامه‌هایش برای معشوقه‌اش می‌نویسد: موفق‌بودن همانا شکست‌خوردن است.»
پس از مقدمه استریتفلد یادداشتی کوتاه آمده است با عنوان «به ندرت پاداشی به دست می‌آید، اما وقتی حاصل می‌شود، اگر بشود، بسیار زیبا و دلنشین است.» نویسنده این یادداشت ویلیام مکسول است. بعد از آن گفتگوی کوتاه شرلی بلانی با سلینجر آمده است با عنوان «حرفم را که با مردم در میان گذاشتم خیالم راحت شد.» این گفتگو که درواقع گپی دوستانه است، همان است که استریتفلد پس از اشاره به آن در مقدمه کتاب می‌گوید که بعد از چاپ آن سلینجر دیگر با بلانی حرف نمی‌زند. بلانی نوجوانی بوده که گهگاه با دوستانش به خانه سلینجر می‌رفته و از همین طریق توانسته ملاقاتی با او ترتیب دهد و حرف‌هایی از او بکشد و آن‌ها را به چاپ بسپارد. بعد از این گفتگو سلینجر در خانه‌اش را به روی نوجوانانی که گهگاه به خانه‌اش می‌رفتند می‌بندد و هرچه بیشتر در انزوا فرو می‌رود. بعد از گفتگوی بلانی، گزارش-گفتگویی از لِیسی فوزبرگ را می‌خوانید با عنوان «جی.دی.سلینجر از سکوتش می‌گوید». این گزارش - گفتگو حاصل یک گفتگوی تلفنی نیم‌ساعته با سلینجر است و این‌گونه آغاز می‌شود: «هفته گذشته نویسنده گوشه‌گیر، جی‌.دی. سلینجر آزرده‌خاطر از نشر غیرمجاز داستان‌های نخستش که پیش‌تر جزو کارهای پراکنده‌اش محسوب می‌شد سکوت بیست‌ساله‌اش را شکست و به انتقاد پرداخت و گفت سخت درگیر نوشتن مطالبی است که ممکن است هرگز در طول زندگی‌اش چاپشان نکند.»
ده دقیقه با جی.دی.سلینجر نوشته گِرگ هریگز عنوان مطلب بعدی کتاب است. بعد از آن نوشته‌ای با عنوان «اگر مثل خیلی از نویسنده‌ها تنهایی، تنها راه خلاصی ازش اینه که بنویسی» نوشته مایکل کلارکسون را می‌خوانید که روایتی از ملاقات با سلینجر را دربر دارد و بعد از این روایت، نوشته‌ای را از بتی اِپس با عنوان «لحظه‌ای متوقف شده در زمان». بعد از این‌ها نوبت به آخرین مصاحبه می‌رسد که در واقع گفتگوی ایان همیلتون با سلینجر است و مربوط می‌شود به همان ماجرای زندگینامه سلینجر به قلم همیلتون و چاپ غیرقانونی نامه‌های او در این زندگینامه و دعوای حقوقی این دو. در پایان کتاب نیز دو پس‌درآمد آمده، اولی با عنوان «در نقش سلینجر» به قلم جووانا اسمیت راکوف و دومی با عنوان «خیانت به سلینجر» به قلم راجر لثبری.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.