|

بهره‌گیری از تجربه، جلوگیری از اتلاف انرژی

محمد واشویی . ناشر

انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار و قدرت سیاسی دست‌به‌دست شد. احتمالا در حوزه‌های مختلف نگاه مدیران و دولتمردان طوری دیگر خواهد بود و نه الزاما عکس دولت قبلی. انصاف و اعتدال حکم می‌کند که راه‌های رفته را بسنجیم و به میزان دانش و بضاعتمان، از تجربه گذشته بهره بگیریم. در دوره‌های مختلف فرازوفرودهای بسیاری برای صنف نشر پیش آمده و نگاه مدیران مختلف فرهنگی موجب تقویت گروهی یا تضعیف گروه دیگر شده. شاید بهتر باشد بعد از آزمودن تبعیض‌ها و رسیدن به نتایج نادرست، اکنون نگاهمان را با اعتدال همراه کنیم و از تجربیات گذشته در جهت منافع عمومی صنف نشر بهره ببریم. مسلما در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز تغییراتی در سیاست‌های کلی صورت خواهد گرفت و لاجرم جابه‌جایی مدیرانی که نتوانند با سیاست‌های فرهنگی دولت جدید همراهی کنند رخ خواهد داد. اما ارزیابی عملکرد و آمارگیری از ماحصل برنامه‌های پیشین، می‌تواند روند اصلاح امور را بهبود بخشد. به نظر می‌رسد تاریخچه کاغذ یارانه‌ای می‌تواند مثال خوبی برای نگاه صنفی باشد. چنانچه می‌دانیم با تحریم‌ها و شرایط خاص اوایل دهه 60 بحران کاغذ اولین بحران صنف نشر بود. تمهید دولت آن دوره توزیع کاغذ انحصاری وارداتی بود که این علاج موقت آرام‌آرام تبدیل به اهرم کنترل و فشار وزارت ارشاد علیه ناشران شد. در دهه 70 ناشران متوجه اشکالاتی شدند که دلایل اعتراض آنها برای حذف کاغذ یارانه‌ای بود؛ از جمله عدم تنوع کاغذ، تبعیض‌ها در تخصیص کاغذ، شیوه‌های تسویه کاغذ با دولت، وابستگی اقتصادی ناشران به وزارت ارشاد و... . در دهه 80 نتیجه گرفتیم که رقابت آزاد ناشران بدون حمایت اقتصادی وزارت ارشاد می‌تواند صنف را رشد و کیفیت نسبی تولید را افزایش دهد. نهایتا اتحادیه ناشران طرح حذف کاغذ یارانه‌ای را مطرح کرد و در اواسط دهه 80 این اتفاق افتاد. شوکی چندماهه دامان ناشران را گرفت اما کم‌کم خریداران و ناشران هر دو با افزایش 10 تا 20درصدی قیمت کتاب کنار آمدند و صنف نشر استقلال را تجربه کرد. حالا چنانچه نظر اقلیتی بر بازگشت به شرایط پیشین باشد دلایلشان محترم است، اما تجربه اکثریت صنف بر استقلال اقتصادی ناشران است. این تاریخچه مختصر کاغذ یارانه‌ای می‌تواند نمونه‌ای از نگاه مستقل از سیاست‌زدگی به صنف باشد. انتصاب معاون فرهنگی ـ با تمام حوزه وسیعش ـ تاثیر مهمی در سرنوشت چهارسال آینده صنف نشر خواهد داشت. تصمیم‌سازی‌های حوزه معاونت فرهنگی ـ با توجه به سیاست‌زدگی‌های پیشین ـ اگر مستقل از گرایشات سیاسی و در فضای حرفه‌ای باشد می‌تواند ضامن بهبود کیفیت و کمیت امور شود. بنابراین انتخاب مدیران باتجربه و آشنا به حوزه معاونت فرهنگی، به‌ویژه اداره کتاب، که متعهدانه و دلسوزانه همراه و فارغ از گرایشات و سلایق عمل کرده‌اند، با دادن اختیارات لازم کمک به کاهش دشواری‌های حوزه نشر خواهد کرد تا شاید به ایده‌آل آقای وزیر در ممیزی کتاب و حمایت از ناشران و پدیدآورندگان نزدیک شویم.‌ گرچه تشکیل‌نشدن هیات نظارت، حجم بالای کتاب‌ها، عدم تدوین راهنمای ممیزی برای ناشران و... روال امور را کند و میزان خطا را بالا برده است، اما کسی که به این کاستی‌ها آگاه است و تجربه اداره تیم‌های ممیزی را دارد با حمایت وزیر محترم و دادن اختیارات بیشتر و به‌ویژه تشکیل هرچه زودتر هیات نظارت می‌تواند رضایت نسبی ناشران را به دست آورد.
کمااینکه در دولت قبل با ابتکارات شخصی و مدیریتی، قسمت زیادی از ممیزی‌های غیرحرفه‌ای را جبران می‌کردند. به نظر می‌رسد آماده کردن زیرساخت‌های این مهم چند سال طول بکشد اما رسیدن به این ایده‌آل دور از دسترس نیست. مطالعه دقیق و شناخت اشکالات گذشته و بهره‌گیری از نظر ناشران و اتحادیه صنفی از مصادیق کار حرفه‌ای در معاونت فرهنگی است. وزیر محترم حتما می‌دانند که حل پیچیدگی‌های اداره کتاب و معاونت فرهنگی می‌تواند نشان کفایت ایشان و نیز پاشنه آشیلشان باشد، بنابراین مشورت‌های سازنده و تصمیم‌های سنجیده قطعا مفید و راهگشا خواهد بود.

انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار و قدرت سیاسی دست‌به‌دست شد. احتمالا در حوزه‌های مختلف نگاه مدیران و دولتمردان طوری دیگر خواهد بود و نه الزاما عکس دولت قبلی. انصاف و اعتدال حکم می‌کند که راه‌های رفته را بسنجیم و به میزان دانش و بضاعتمان، از تجربه گذشته بهره بگیریم. در دوره‌های مختلف فرازوفرودهای بسیاری برای صنف نشر پیش آمده و نگاه مدیران مختلف فرهنگی موجب تقویت گروهی یا تضعیف گروه دیگر شده. شاید بهتر باشد بعد از آزمودن تبعیض‌ها و رسیدن به نتایج نادرست، اکنون نگاهمان را با اعتدال همراه کنیم و از تجربیات گذشته در جهت منافع عمومی صنف نشر بهره ببریم. مسلما در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز تغییراتی در سیاست‌های کلی صورت خواهد گرفت و لاجرم جابه‌جایی مدیرانی که نتوانند با سیاست‌های فرهنگی دولت جدید همراهی کنند رخ خواهد داد. اما ارزیابی عملکرد و آمارگیری از ماحصل برنامه‌های پیشین، می‌تواند روند اصلاح امور را بهبود بخشد. به نظر می‌رسد تاریخچه کاغذ یارانه‌ای می‌تواند مثال خوبی برای نگاه صنفی باشد. چنانچه می‌دانیم با تحریم‌ها و شرایط خاص اوایل دهه 60 بحران کاغذ اولین بحران صنف نشر بود. تمهید دولت آن دوره توزیع کاغذ انحصاری وارداتی بود که این علاج موقت آرام‌آرام تبدیل به اهرم کنترل و فشار وزارت ارشاد علیه ناشران شد. در دهه 70 ناشران متوجه اشکالاتی شدند که دلایل اعتراض آنها برای حذف کاغذ یارانه‌ای بود؛ از جمله عدم تنوع کاغذ، تبعیض‌ها در تخصیص کاغذ، شیوه‌های تسویه کاغذ با دولت، وابستگی اقتصادی ناشران به وزارت ارشاد و... . در دهه 80 نتیجه گرفتیم که رقابت آزاد ناشران بدون حمایت اقتصادی وزارت ارشاد می‌تواند صنف را رشد و کیفیت نسبی تولید را افزایش دهد. نهایتا اتحادیه ناشران طرح حذف کاغذ یارانه‌ای را مطرح کرد و در اواسط دهه 80 این اتفاق افتاد. شوکی چندماهه دامان ناشران را گرفت اما کم‌کم خریداران و ناشران هر دو با افزایش 10 تا 20درصدی قیمت کتاب کنار آمدند و صنف نشر استقلال را تجربه کرد. حالا چنانچه نظر اقلیتی بر بازگشت به شرایط پیشین باشد دلایلشان محترم است، اما تجربه اکثریت صنف بر استقلال اقتصادی ناشران است. این تاریخچه مختصر کاغذ یارانه‌ای می‌تواند نمونه‌ای از نگاه مستقل از سیاست‌زدگی به صنف باشد. انتصاب معاون فرهنگی ـ با تمام حوزه وسیعش ـ تاثیر مهمی در سرنوشت چهارسال آینده صنف نشر خواهد داشت. تصمیم‌سازی‌های حوزه معاونت فرهنگی ـ با توجه به سیاست‌زدگی‌های پیشین ـ اگر مستقل از گرایشات سیاسی و در فضای حرفه‌ای باشد می‌تواند ضامن بهبود کیفیت و کمیت امور شود. بنابراین انتخاب مدیران باتجربه و آشنا به حوزه معاونت فرهنگی، به‌ویژه اداره کتاب، که متعهدانه و دلسوزانه همراه و فارغ از گرایشات و سلایق عمل کرده‌اند، با دادن اختیارات لازم کمک به کاهش دشواری‌های حوزه نشر خواهد کرد تا شاید به ایده‌آل آقای وزیر در ممیزی کتاب و حمایت از ناشران و پدیدآورندگان نزدیک شویم.‌ گرچه تشکیل‌نشدن هیات نظارت، حجم بالای کتاب‌ها، عدم تدوین راهنمای ممیزی برای ناشران و... روال امور را کند و میزان خطا را بالا برده است، اما کسی که به این کاستی‌ها آگاه است و تجربه اداره تیم‌های ممیزی را دارد با حمایت وزیر محترم و دادن اختیارات بیشتر و به‌ویژه تشکیل هرچه زودتر هیات نظارت می‌تواند رضایت نسبی ناشران را به دست آورد.
کمااینکه در دولت قبل با ابتکارات شخصی و مدیریتی، قسمت زیادی از ممیزی‌های غیرحرفه‌ای را جبران می‌کردند. به نظر می‌رسد آماده کردن زیرساخت‌های این مهم چند سال طول بکشد اما رسیدن به این ایده‌آل دور از دسترس نیست. مطالعه دقیق و شناخت اشکالات گذشته و بهره‌گیری از نظر ناشران و اتحادیه صنفی از مصادیق کار حرفه‌ای در معاونت فرهنگی است. وزیر محترم حتما می‌دانند که حل پیچیدگی‌های اداره کتاب و معاونت فرهنگی می‌تواند نشان کفایت ایشان و نیز پاشنه آشیلشان باشد، بنابراین مشورت‌های سازنده و تصمیم‌های سنجیده قطعا مفید و راهگشا خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.