|

نجفی در نخستین نشست فصلی با کارشناسان و مدیران:

هویت جدیدی برای سازمان میراث تعریف می‌کنیم

صدرا محقق

هشت‌سالی می‌شد در ساختمان‌های سازمان میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از کارشناسان و صاحبنظران مطرح در زمینه‌های کاری این سازمان اثری دیده نمی‌شد. روز گذشته اما جلسه‌ای در ساختمان ارگ آزادی برگزار شد که تلافی همه این هشت‌سال را درآورد. این جلسه در عنوان خود «اولین نشست فصلی مدیران و فعالان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری» را داشت که با هدف تبیین سیاست‌ها و راهبردهای این سازمان برگزار شد. در این جلسه صندلی‌های آمفی‌تئاتر ساختمان ارگ آزادی پر بود از پیشکسوتان باستان‌شناسی و کارشناسان گردشگری و صنایع‌دستی. این اولین‌باری بود که «محمدعلی نجفی» و مسوولان منتخب او یعنی «مهدی حجت» معاون میراث، «محمد بهشتی» مشاور ارشد ریاست سازمان و گلشن، رییس پژوهشگاه در قامت مدیران جدید سازمان در جلسه‌ای عمومی حاضر می‌شدند.
دستور کار جلسه همانطور که از عنوان آن معلوم بود، تبیین سیاست‌ها و راهبردهای جدید سازمان بود. طبق برنامه، در این مراسم مهدی حجت، معاون میراث، «ملک شهرمیرزادی» به‌عنوان نماینده باستان‌شناسان، «نامور مطلق» به‌عنوان نماینده هنرمندان صنایع‌دستی، «رجبعلی خسروآبادی» نماینده بخش گردشگری و «فاطیما کریمی» به‌عنوان نماینده خبرنگاران صحبت کردند.
پس از همه اینها هم نوبت به رییس سازمان رسید تا اولین نطق رسمی خود در این جایگاه را در جلسه‌ای رسمی در سازمان بیان کند. نجفی ابتدا با اشاره به اهمیت و جایگاه سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در موضوعات مختلف و همچنین ابراز خوشحالی از حضور در این سازمان گفت: سازمان میراث‌فرهنگی کشور در دو دهه اخیر فرازونشیب‌های زیادی را پشت‌سر گذاشته و دستخوش تغییرات متعددی بوده است. فرازونشیب‌های این سازمان به‌گونه‌ای است که در چهارسال اخیر این سازمان چهار رییس جدید به‌خود دیده و اتفاقاتی مانند انتقال معاونت میراث‌فرهنگی به شیراز یا انتقال معاونت صنایع‌دستی به اصفهان ضربه‌های بدی به سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور در سال‌های اخیر وارد کرد.
رییس سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری گفت: تغییرات و جابه‌جایی‌های پی‌درپی در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری ما را از مسایل اصلی دور می‌کند، تا چهارسال آینده هم نباید وقتی را صرف این مسایل کنیم. محمدعلی نجفی همچنین افزود: «کسانی که به ادغام سال 83 معترض هستند، فکر می‌کنم باید قدری درباره ادامه ادغام یا منفعل‌شدن فعالیت‌ دو حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری در کنار یکدیگر تامل کنند. در این شرایط سرگرم‌شدن به مباحث تشکیلاتی و تغییرات پی‌درپی در سازمان کار اشتباهی است و ما را از مسایل اصلی دور می‌کند. فعلا زمان آن را نداریم که به این موارد توجه کنیم. باید معترضان در این قضیه تامل کنند که پس از ادغام آیا حرکتی در جهت هم‌افزایی بین دو بخش گردشگری و میراث‌فرهنگی انجام شد یا خیر؟»
نجفی تاکید کرد: اگر برنامه درستی برای هم‌افزایی میان دو بخش گردشگری و میراث‌فرهنگی ریخته شود، چه‌بسا اهداف ادغام‌کنندگان نیز تحقق یابد، بنابراین آنچه بعد از ادغام رخ می‌دهد، نمی‌تواند ملاک باشد که این کار به هدف موردنظر نرسیده است. معتقدم باید با یک تبیین جدید به این مساله نگاه کرد، مشی قبلی درست نبود.
وی با تاکید بر اینکه مسوولیتش در این سازمان، مدیریت فرهنگی است، ‌گفت: این سازمان یک سازمان علمی - فرهنگی است که باید به‌مثابه یک دانشگاه تلقی شود. این سازمان کارکردهای فرابخشی، ‌میان‌بخشی و بخشی دارد که هریک از سه بخش موجود در این سازمان در طول سال‌های گذشته فرازونشیب‌هایی داشته و متاسفانه‌ تغییروتحولات زیادی را پشت‌سر گذاشته است. از نظر سازمانی بحث‌های تشکیلاتی مانند جابه‌جایی‌های زیادی که در طول‌ سال‌های گذشته انجام شد و میان کارشناسان، اغتشاش‌هایی را به‌وجود آورد یا تصمیم‌گیری‌هایی که برای انتقال معاونت میراث‌فرهنگی به شیراز و معاونت صنایع‌دستی به اصفهان صورت گرفت که دست‌کم در کوتاه‌مدت باعث واردشدن آسیب‌های زیادی به بدنه سازمان شد. نجفی گفت: در سخنرانی‌های گذشته تعبیر کلمه‌ «لگدکوب»شدن سازمان را به‌دلیل همین نقل‌وانتقالات استفاده کردم.
رییس سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری در بخش دیگری از سخنانش تصریح کرد: در طول سال‌های گذشته هیچ‌گاه سازمان میراث‌فرهنگی نتوانست شأن خود را در حدی که باید، تبیین و از آن دفاع کند. در هشت‌سال اخیر نیز سیاسی‌شدن نگاه‌ها به میراث‌فرهنگی سومین مشکلی بود که این سازمان فرهنگی با آن روبه‌رو شد. رییس سازمان میراث‌فرهنگی با بیان این نکته که امروز باید در سطح تعیین راهبردهای کلان سازمان، این سه مساله را برطرف کنیم، تاکید کرد: اصل و اساس کار سه بخش میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری فرهنگ است، این سه بخش در عین حال که فرهنگی است یک نهاد رابط میان فرهنگ و صنعت نیز محسوب می‌شود. بنابراین با این نگاه باید به بازتعریف نقش و کارکردهای سازمان میراث‌فرهنگی بپردازیم و سازمان و ارگانش را با نگاه فرهنگی سامان دهیم و سازمان را به‌عنوان مبلغ و معرف فرهنگی به کشور بشناسانیم.
نجفی برای حوزه‌های صنایع‌دستی، میراث‌فرهنگی و گردشگری، تعبیر «سه‌کاره» را به کار برد و تاکید کرد: این سه کار سازمان باید به‌عنوان اعضای وابسته یک پیکره را تشکیل دهند. با این ادغام ما به نقطه‌ای می‌رسیم که این سه محور یک بدن واحد دارند و پس از آن امیدواریم هرکدام به کمک عضوهای دیگر بشتابند. او افزود: ما باید یک فرهنگ سازمانی و هویت جدید برای این سازمان تعریف کنیم، آن را بشناسانیم و عمل کنیم. سازمان باید برای خود یک عقبه اجتماعی ایجاد کند. این سازمان بدون عقبه اجتماعی، سرمایه اجتماعی ندارد. با سرمایه اجتماعی است که در جریان توسعه می‌تواند موفق باشد. بنابراین باید نخست از همه کسانی که درک فرهنگی دارند‌ و می‌توانند در این سازمان به ما کمک کنند، استفاده کنیم. این مدیر گفت: متاسفانه بخش عمده‌ای از اهل فرهنگ با سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری، رفت‌وآمد ندارند. اگر نگوییم آنها قهر هستند می‌توانیم بگوییم که رابطه خوبی با سازمان ندارند، بنابراین باید کاری کنیم که این افراد حتی اگر شده برای تفنن به سازمان رفت‌وآمد کنند. نجفی با تاکید بر لزوم حضور نخبگان و فرهیختگان در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری اظهار کرد: با بازشدن راه ورود این افراد می‌توانیم یک تعامل وسیع میان دانشگاهیان و اصحاب رسانه با مسوولان و کارشناسان سازمان داشته باشیم، ما نیاز زیادی به این تعامل داریم و باید آن را تقویت کنیم. آن‌وقت است که می‌توانیم از عقبه سازمان حرف بزنیم و به یک سرمایه اجتماعی برسیم و امیدوار باشیم که نقش خود را در توسعه کشور درمقابل ملت به خوبی ایفا می‌کنیم. نجفی نگاه‌ سیاسی‌داشتن به سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری را یک آفت برای این سازمان دانست و تاکید کرد: داشتن این نگاه ظلم به فرهنگ است، من این نگاه را متوقف می‌کنم و اجازه نمی‌دهم با هر بهانه‌ای و در هر چارچوبی این نوع نگاه وارد سازمان میراث‌فرهنگی شود، من مدیران متخصص را فرامی‌خوانم تا با کمک یکدیگر به این هدف برسیم. معاون رییس‌جمهور در بخش دیگری از صحبت‌هایش با تاکید بر لزوم توجه جدی به تقویت آموزش در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری گفت: رویکرد جدیدی که مدت‌ها به آن فکر می‌کنم، مساله استفاده از فضای ارتباطات در سطح جدیدی است، ما از امکان بزرگی در سطح ملی و بین‌المللی برخورداریم که هنوز از آن بسیار کم استفاده می‌کنیم، در این زمینه معتقدم نخستین قدم ایجاد فضای مجازی در سطح بسیار گسترده است. محمدعلی نجفی ادامه داد: به مشاورانی نیاز داریم که در کنار فعالیت‌های جنبی در مجمع مجازی مشاوران در حوزه‌های میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری فعالیت کنند. در این مجمع که دست‌کم هزارنفر را در سطح سازمان به عضویت خود قبول می‌کند، جریان تصمیم‌سازی در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری را به فضای بزرگ‌تری تبدیل می‌کنیم، این نخستین قدم در این سازمان است که باید انجام شود.
هشت‌سالی می‌شد در ساختمان‌های سازمان میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از کارشناسان و صاحبنظران مطرح در زمینه‌های کاری این سازمان اثری دیده نمی‌شد. روز گذشته اما جلسه‌ای در ساختمان ارگ آزادی برگزار شد که تلافی همه این هشت‌سال را درآورد. این جلسه در عنوان خود «اولین نشست فصلی مدیران و فعالان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری» را داشت که با هدف تبیین سیاست‌ها و راهبردهای این سازمان برگزار شد. در این جلسه صندلی‌های آمفی‌تئاتر ساختمان ارگ آزادی پر بود از پیشکسوتان باستان‌شناسی و کارشناسان گردشگری و صنایع‌دستی. این اولین‌باری بود که «محمدعلی نجفی» و مسوولان منتخب او یعنی «مهدی حجت» معاون میراث، «محمد بهشتی» مشاور ارشد ریاست سازمان و گلشن، رییس پژوهشگاه در قامت مدیران جدید سازمان در جلسه‌ای عمومی حاضر می‌شدند.
دستور کار جلسه همانطور که از عنوان آن معلوم بود، تبیین سیاست‌ها و راهبردهای جدید سازمان بود. طبق برنامه، در این مراسم مهدی حجت، معاون میراث، «ملک شهرمیرزادی» به‌عنوان نماینده باستان‌شناسان، «نامور مطلق» به‌عنوان نماینده هنرمندان صنایع‌دستی، «رجبعلی خسروآبادی» نماینده بخش گردشگری و «فاطیما کریمی» به‌عنوان نماینده خبرنگاران صحبت کردند.
پس از همه اینها هم نوبت به رییس سازمان رسید تا اولین نطق رسمی خود در این جایگاه را در جلسه‌ای رسمی در سازمان بیان کند. نجفی ابتدا با اشاره به اهمیت و جایگاه سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در موضوعات مختلف و همچنین ابراز خوشحالی از حضور در این سازمان گفت: سازمان میراث‌فرهنگی کشور در دو دهه اخیر فرازونشیب‌های زیادی را پشت‌سر گذاشته و دستخوش تغییرات متعددی بوده است. فرازونشیب‌های این سازمان به‌گونه‌ای است که در چهارسال اخیر این سازمان چهار رییس جدید به‌خود دیده و اتفاقاتی مانند انتقال معاونت میراث‌فرهنگی به شیراز یا انتقال معاونت صنایع‌دستی به اصفهان ضربه‌های بدی به سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور در سال‌های اخیر وارد کرد.
رییس سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری گفت: تغییرات و جابه‌جایی‌های پی‌درپی در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری ما را از مسایل اصلی دور می‌کند، تا چهارسال آینده هم نباید وقتی را صرف این مسایل کنیم. محمدعلی نجفی همچنین افزود: «کسانی که به ادغام سال 83 معترض هستند، فکر می‌کنم باید قدری درباره ادامه ادغام یا منفعل‌شدن فعالیت‌ دو حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری در کنار یکدیگر تامل کنند. در این شرایط سرگرم‌شدن به مباحث تشکیلاتی و تغییرات پی‌درپی در سازمان کار اشتباهی است و ما را از مسایل اصلی دور می‌کند. فعلا زمان آن را نداریم که به این موارد توجه کنیم. باید معترضان در این قضیه تامل کنند که پس از ادغام آیا حرکتی در جهت هم‌افزایی بین دو بخش گردشگری و میراث‌فرهنگی انجام شد یا خیر؟»
نجفی تاکید کرد: اگر برنامه درستی برای هم‌افزایی میان دو بخش گردشگری و میراث‌فرهنگی ریخته شود، چه‌بسا اهداف ادغام‌کنندگان نیز تحقق یابد، بنابراین آنچه بعد از ادغام رخ می‌دهد، نمی‌تواند ملاک باشد که این کار به هدف موردنظر نرسیده است. معتقدم باید با یک تبیین جدید به این مساله نگاه کرد، مشی قبلی درست نبود.
وی با تاکید بر اینکه مسوولیتش در این سازمان، مدیریت فرهنگی است، ‌گفت: این سازمان یک سازمان علمی - فرهنگی است که باید به‌مثابه یک دانشگاه تلقی شود. این سازمان کارکردهای فرابخشی، ‌میان‌بخشی و بخشی دارد که هریک از سه بخش موجود در این سازمان در طول سال‌های گذشته فرازونشیب‌هایی داشته و متاسفانه‌ تغییروتحولات زیادی را پشت‌سر گذاشته است. از نظر سازمانی بحث‌های تشکیلاتی مانند جابه‌جایی‌های زیادی که در طول‌ سال‌های گذشته انجام شد و میان کارشناسان، اغتشاش‌هایی را به‌وجود آورد یا تصمیم‌گیری‌هایی که برای انتقال معاونت میراث‌فرهنگی به شیراز و معاونت صنایع‌دستی به اصفهان صورت گرفت که دست‌کم در کوتاه‌مدت باعث واردشدن آسیب‌های زیادی به بدنه سازمان شد. نجفی گفت: در سخنرانی‌های گذشته تعبیر کلمه‌ «لگدکوب»شدن سازمان را به‌دلیل همین نقل‌وانتقالات استفاده کردم.
رییس سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری در بخش دیگری از سخنانش تصریح کرد: در طول سال‌های گذشته هیچ‌گاه سازمان میراث‌فرهنگی نتوانست شأن خود را در حدی که باید، تبیین و از آن دفاع کند. در هشت‌سال اخیر نیز سیاسی‌شدن نگاه‌ها به میراث‌فرهنگی سومین مشکلی بود که این سازمان فرهنگی با آن روبه‌رو شد. رییس سازمان میراث‌فرهنگی با بیان این نکته که امروز باید در سطح تعیین راهبردهای کلان سازمان، این سه مساله را برطرف کنیم، تاکید کرد: اصل و اساس کار سه بخش میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری فرهنگ است، این سه بخش در عین حال که فرهنگی است یک نهاد رابط میان فرهنگ و صنعت نیز محسوب می‌شود. بنابراین با این نگاه باید به بازتعریف نقش و کارکردهای سازمان میراث‌فرهنگی بپردازیم و سازمان و ارگانش را با نگاه فرهنگی سامان دهیم و سازمان را به‌عنوان مبلغ و معرف فرهنگی به کشور بشناسانیم.
نجفی برای حوزه‌های صنایع‌دستی، میراث‌فرهنگی و گردشگری، تعبیر «سه‌کاره» را به کار برد و تاکید کرد: این سه کار سازمان باید به‌عنوان اعضای وابسته یک پیکره را تشکیل دهند. با این ادغام ما به نقطه‌ای می‌رسیم که این سه محور یک بدن واحد دارند و پس از آن امیدواریم هرکدام به کمک عضوهای دیگر بشتابند. او افزود: ما باید یک فرهنگ سازمانی و هویت جدید برای این سازمان تعریف کنیم، آن را بشناسانیم و عمل کنیم. سازمان باید برای خود یک عقبه اجتماعی ایجاد کند. این سازمان بدون عقبه اجتماعی، سرمایه اجتماعی ندارد. با سرمایه اجتماعی است که در جریان توسعه می‌تواند موفق باشد. بنابراین باید نخست از همه کسانی که درک فرهنگی دارند‌ و می‌توانند در این سازمان به ما کمک کنند، استفاده کنیم. این مدیر گفت: متاسفانه بخش عمده‌ای از اهل فرهنگ با سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری، رفت‌وآمد ندارند. اگر نگوییم آنها قهر هستند می‌توانیم بگوییم که رابطه خوبی با سازمان ندارند، بنابراین باید کاری کنیم که این افراد حتی اگر شده برای تفنن به سازمان رفت‌وآمد کنند. نجفی با تاکید بر لزوم حضور نخبگان و فرهیختگان در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری اظهار کرد: با بازشدن راه ورود این افراد می‌توانیم یک تعامل وسیع میان دانشگاهیان و اصحاب رسانه با مسوولان و کارشناسان سازمان داشته باشیم، ما نیاز زیادی به این تعامل داریم و باید آن را تقویت کنیم. آن‌وقت است که می‌توانیم از عقبه سازمان حرف بزنیم و به یک سرمایه اجتماعی برسیم و امیدوار باشیم که نقش خود را در توسعه کشور درمقابل ملت به خوبی ایفا می‌کنیم. نجفی نگاه‌ سیاسی‌داشتن به سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری را یک آفت برای این سازمان دانست و تاکید کرد: داشتن این نگاه ظلم به فرهنگ است، من این نگاه را متوقف می‌کنم و اجازه نمی‌دهم با هر بهانه‌ای و در هر چارچوبی این نوع نگاه وارد سازمان میراث‌فرهنگی شود، من مدیران متخصص را فرامی‌خوانم تا با کمک یکدیگر به این هدف برسیم. معاون رییس‌جمهور در بخش دیگری از صحبت‌هایش با تاکید بر لزوم توجه جدی به تقویت آموزش در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری گفت: رویکرد جدیدی که مدت‌ها به آن فکر می‌کنم، مساله استفاده از فضای ارتباطات در سطح جدیدی است، ما از امکان بزرگی در سطح ملی و بین‌المللی برخورداریم که هنوز از آن بسیار کم استفاده می‌کنیم، در این زمینه معتقدم نخستین قدم ایجاد فضای مجازی در سطح بسیار گسترده است. محمدعلی نجفی ادامه داد: به مشاورانی نیاز داریم که در کنار فعالیت‌های جنبی در مجمع مجازی مشاوران در حوزه‌های میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری فعالیت کنند. در این مجمع که دست‌کم هزارنفر را در سطح سازمان به عضویت خود قبول می‌کند، جریان تصمیم‌سازی در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری را به فضای بزرگ‌تری تبدیل می‌کنیم، این نخستین قدم در این سازمان است که باید انجام شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.