سيدحسن خميني:
در توليد خاطرات به توليد انبوه رسيدهايم
جماران: حجتالاسلام سيدحسن خميني در همايش «روششناسي تاريخنگاري انقلاب اسلامي»، با بيان اينکه تاريخ انقلاب پيوند عميقي با شهداي انقلاب دارد، گفت: روزي از روزها که در جلسهای نشسته بوديم، بحثي مطرح شد و آقاي هاشمي گفتند چرا خاطرات مختلفي را که ضبط و پياده کردهايد، منتشر نميکنيد؟! در آن زمان هم جريانات ديگري بودند و خاطراتي هم منتشر ميکردند. همينجا بگويم اگر در هيچ بُعدي در تاريخ انقلاب کار نشده باشد، در توليد خاطرات به توليد انبوه رسيدهايم و به اندازه کافي خاطره موجود است! هرچند بعضيها مثل آقاي دعايي که بايد خاطره بگويند، نگفتهاند و بعضيها که نبايد بگويند، گفتهاند.
او افزود: اين مسئله معجوني پديد آورده که شما امروزه با انبوهي از کتابهاي خاطرات مواجه هستيد که شايد در گذشته به عللي اين واقعه انجام نميشده است؛ يکي اينکه نشر به اين راحتي نبوده و الان نشر نسبت به صد يا 200 سال قبل راحتتر شده و دوم اينکه حوادث مهمي اتفاق افتاده است؛ اين حوادث بازيگراني داشته و اين براي اين بازيگران مهم است که نقش خودشان را در اين حادثه بزرگي تاريخي، يا از باب فخر يا از باب وظيفه به اينکه اين خاطرات گم نشود يا هزاران انگيزه ديگر، بيان کنند.
سيدحسن خميني با اشاره به اينکه ما با حجم بسيار بالايي از تاريخ شفاهي مواجه هستيم، يادآور شد: اين هم فقط مربوط به دوستداران انقلاب نيست و حجم بسيار بالايي از آن مربوط به مخالفان است که شايد فرصت بيشتري هم داشتهاند. تاريخ شفاهي آکسفورد و تاريخ شفاهي هاروارد خيلي معروف است و مجموعههايي را منتشر کردهاند و متصديان برخي از آنها مخالفان قسمخورده انقلاب بودهاند.
او گفت: در جلسه بنياد تاريخ با حضور آقاي هاشمي جرقهاي زده شد که بهجاي توليد بخش ديگري از خاطرات، بحثي درباره «حجيت» در تاريخ داشته باشيم. اگر ما بتوانيم ملاکي ارائه دهيم که با آن بتوان نقد کرد و بتوان گفت که کدام درست و کدام غلط است، خيلي راحتتر ميتوانيم به کمک تاريخ انقلاب بياييم.
يادگار امام با بيان اينکه من نام اين ملاک را «اصول تاريخ» گذاشتم، تصريح کرد: به نظر من بسيار مهم است که خاطره امام را چه کسي نقل کرده است. کسي که نقل کرده، زمان تلقي حديث آيا ارتباط با امام داشته است؟
مثلا اگر يکي از علماي فقيد بزرگوار روايت و خاطرهاي از امام را درباره سال 1339 نقل کردهاند، شما ميتوانيد بگوييد اين روايت نقل مسنَد و درست است و خود ايشان آن را از امام شنيده است -البته اينکه ايشان در تلقي خود خطا کردهاند يا نه، در رابطه با همه افراد ميتواند پيش آيد-، اما اگر همين مرجع بزرگوار که بيترديد از شاگردان برجسته امام بوده است، خاطرهاي مربوط به سال 1363 را نقل ميکند، حتما با واسطه کسي بوده است؛ زيرا آنوقت ايشان در قم بوده و امام تهران بودهاند و اصلا جلسات خصوصي نداشتهاند.
سيدحسن خميني ادامه داد: مهمتر از زمان تلقي، زمان نقل است که رابطه فرد با آن شخصيت (در اينجا موضوع بحث امام است) چه بوده است؟ فردي سال 56 يا 60 جزء نزديکان امام بوده، اما بعدا به عللي مطرود شده و سال 79 خاطرهاي را نقل ميکند. کسي که اين خاطره را سال 79 نقل ميکند، آيا حبّ و بغض شخصي در نقلش هست؟
او افزود: بايد ببينيم کسي که تاريخ ميگويد، اصحاب سرّ امام و انقلاب است و ميزان دسترسي او چقدر بوده يا عوام است؟!
سيدحسن خميني اجتهاد در انديشه امام را علم رجال انقلاب دانست و اظهار کرد: يقين بدانيد با شيوهاي که ما پيش ميرويم، تاريخ انقلاب در ميان صدها هزار نقل راست و دروغ گم است. گرفتاري ما اين است که هرکس رسيده، سخني گفته و نميتوانيم جلوي آن را بگيريم؛ مگر ميشود جلوي سخنگفتن را گرفت؟! آنهم با اين فضايي که همه تريبون دارند. همين جلسه امروز را افراد بروند و به همين مجموعه بفرستند؛ ببينيد چه اختلافي در بيان پديد ميآيد.
يادگار امام درباره علت شکلگرفتن اين همايش گفت: واقعيت اين است که ما متخصص تاريخ نيستيم. اگر استادان همت نکنند و نقاط درد را نشناسند و براي اصول تاريخ و قاعدهمندشدن پيداکردن راست و دروغ از هم تلاش نکنند، با مشکل مواجه ميشويم؛ چون در تاريخ انقلاب، تاريخ زندگي امام مهم است.
جماران: حجتالاسلام سيدحسن خميني در همايش «روششناسي تاريخنگاري انقلاب اسلامي»، با بيان اينکه تاريخ انقلاب پيوند عميقي با شهداي انقلاب دارد، گفت: روزي از روزها که در جلسهای نشسته بوديم، بحثي مطرح شد و آقاي هاشمي گفتند چرا خاطرات مختلفي را که ضبط و پياده کردهايد، منتشر نميکنيد؟! در آن زمان هم جريانات ديگري بودند و خاطراتي هم منتشر ميکردند. همينجا بگويم اگر در هيچ بُعدي در تاريخ انقلاب کار نشده باشد، در توليد خاطرات به توليد انبوه رسيدهايم و به اندازه کافي خاطره موجود است! هرچند بعضيها مثل آقاي دعايي که بايد خاطره بگويند، نگفتهاند و بعضيها که نبايد بگويند، گفتهاند.
او افزود: اين مسئله معجوني پديد آورده که شما امروزه با انبوهي از کتابهاي خاطرات مواجه هستيد که شايد در گذشته به عللي اين واقعه انجام نميشده است؛ يکي اينکه نشر به اين راحتي نبوده و الان نشر نسبت به صد يا 200 سال قبل راحتتر شده و دوم اينکه حوادث مهمي اتفاق افتاده است؛ اين حوادث بازيگراني داشته و اين براي اين بازيگران مهم است که نقش خودشان را در اين حادثه بزرگي تاريخي، يا از باب فخر يا از باب وظيفه به اينکه اين خاطرات گم نشود يا هزاران انگيزه ديگر، بيان کنند.
سيدحسن خميني با اشاره به اينکه ما با حجم بسيار بالايي از تاريخ شفاهي مواجه هستيم، يادآور شد: اين هم فقط مربوط به دوستداران انقلاب نيست و حجم بسيار بالايي از آن مربوط به مخالفان است که شايد فرصت بيشتري هم داشتهاند. تاريخ شفاهي آکسفورد و تاريخ شفاهي هاروارد خيلي معروف است و مجموعههايي را منتشر کردهاند و متصديان برخي از آنها مخالفان قسمخورده انقلاب بودهاند.
او گفت: در جلسه بنياد تاريخ با حضور آقاي هاشمي جرقهاي زده شد که بهجاي توليد بخش ديگري از خاطرات، بحثي درباره «حجيت» در تاريخ داشته باشيم. اگر ما بتوانيم ملاکي ارائه دهيم که با آن بتوان نقد کرد و بتوان گفت که کدام درست و کدام غلط است، خيلي راحتتر ميتوانيم به کمک تاريخ انقلاب بياييم.
يادگار امام با بيان اينکه من نام اين ملاک را «اصول تاريخ» گذاشتم، تصريح کرد: به نظر من بسيار مهم است که خاطره امام را چه کسي نقل کرده است. کسي که نقل کرده، زمان تلقي حديث آيا ارتباط با امام داشته است؟
مثلا اگر يکي از علماي فقيد بزرگوار روايت و خاطرهاي از امام را درباره سال 1339 نقل کردهاند، شما ميتوانيد بگوييد اين روايت نقل مسنَد و درست است و خود ايشان آن را از امام شنيده است -البته اينکه ايشان در تلقي خود خطا کردهاند يا نه، در رابطه با همه افراد ميتواند پيش آيد-، اما اگر همين مرجع بزرگوار که بيترديد از شاگردان برجسته امام بوده است، خاطرهاي مربوط به سال 1363 را نقل ميکند، حتما با واسطه کسي بوده است؛ زيرا آنوقت ايشان در قم بوده و امام تهران بودهاند و اصلا جلسات خصوصي نداشتهاند.
سيدحسن خميني ادامه داد: مهمتر از زمان تلقي، زمان نقل است که رابطه فرد با آن شخصيت (در اينجا موضوع بحث امام است) چه بوده است؟ فردي سال 56 يا 60 جزء نزديکان امام بوده، اما بعدا به عللي مطرود شده و سال 79 خاطرهاي را نقل ميکند. کسي که اين خاطره را سال 79 نقل ميکند، آيا حبّ و بغض شخصي در نقلش هست؟
او افزود: بايد ببينيم کسي که تاريخ ميگويد، اصحاب سرّ امام و انقلاب است و ميزان دسترسي او چقدر بوده يا عوام است؟!
سيدحسن خميني اجتهاد در انديشه امام را علم رجال انقلاب دانست و اظهار کرد: يقين بدانيد با شيوهاي که ما پيش ميرويم، تاريخ انقلاب در ميان صدها هزار نقل راست و دروغ گم است. گرفتاري ما اين است که هرکس رسيده، سخني گفته و نميتوانيم جلوي آن را بگيريم؛ مگر ميشود جلوي سخنگفتن را گرفت؟! آنهم با اين فضايي که همه تريبون دارند. همين جلسه امروز را افراد بروند و به همين مجموعه بفرستند؛ ببينيد چه اختلافي در بيان پديد ميآيد.
يادگار امام درباره علت شکلگرفتن اين همايش گفت: واقعيت اين است که ما متخصص تاريخ نيستيم. اگر استادان همت نکنند و نقاط درد را نشناسند و براي اصول تاريخ و قاعدهمندشدن پيداکردن راست و دروغ از هم تلاش نکنند، با مشکل مواجه ميشويم؛ چون در تاريخ انقلاب، تاريخ زندگي امام مهم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.