|

نوشتن مثل نفس‌كشيدن

آثاري در حوزه نظريه تئاتر، نمايشنامه و داستان ازجمله كتاب‌هايي است كه انتشارات مانياهنر در روزهاي برگزاري نمايشگاه كتاب به‌‌چاپ رسانده است. «پيرزن كُرچ» نمايشنامه‌اي است از تادئوش روژه‌ويچ كه به‌تازگي و با ترجمه محمدرضا خاكي توسط اين نشر به‌چاپ رسيده است.
روژه‌ويچ داستان‌نويس، نمايشنامه‌نويس و شاعر مشهور لهستاني است كه تاكنون آثار مختلفي از او به فارسي ترجمه شده است. سابقه مطرح‌شدن نام روژه‌ويچ در فضاي ادبي و هنري ايران به دهه‌ها پيش برمي‌گردد. آربي اوانسيان و صدرالدين زاهد در دهه پنجاه نمايشنامه‌اي از روژه‌ويچ با نام «پيرمرد مضحك» را به فارسي برگرداندند و در آبان سال پنجاه‌وشش اين نمايشنامه در تئاتر چارسو به روي صحنه رفت و همان زمان متن اثر نيز به تعدادي محدود در كارگاه نمايش به‌چاپ رسيد. محمدرضا خاكي نيز در سال‌هاي اخير برخي از نمايشنامه‌هاي روژه‌ويچ را ترجمه كرده كه «پيرزن كرچ» را مي‌توان تازه‌ترين آنها دانست. روژه‌ويچ تاثير زيادي بر ادبيات نمايشي و تئاتر لهستان داشته و بسياري از چهره‌هاي مشهور تئاتر لهستان تحت تاثير او بوده‌اند.
اهميت روژه‌ويچ به‌قدري است كه برخي آثار و اشعار او در كتاب‌هاي درسي لهستان آمده و البته امروز او نه‌فقط شهرتي ملي بلكه شهرتي جهاني دارد. روژه‌ويچ جزو آن نسلي از نويسندگان لهستاني است كه جنگ و فجايع ناشي از آن را تجربه كرده بودند و تاثير اين وضعيت را مي‌توان در آثار آنها ديد. «پيرزن كرچ» يكي از نمايشنامه‌هاي كوتاه و در عين‌حال مهم روژه‌ويچ است. مترجم به‌جز خود نمايشنامه، پيوست‌هايي نظير چند شعر از روژه‌ويچ، مصاحبه‌‌اي با او، متن سخنراني‌اش هنگام دريافت جايزه بزرگ ادبيات اروپا و... به كتاب افزوده است. در ابتداي كتاب نيز متني كوتاه درباره «پيرزن كرچ» آمده كه در بخشي از آن مي‌خوانيم: «نمايشنامه پيرزن كرچ تصويري از اين نيروي آشفته، بي‌نظم، و پرهرج‌مرج زمين امروز ما به دست مي‌دهد. وقتي كه ديگر هيچ سلسله مراتبي از ارزش‌ها، و بزرگي و كوچكي‌ها وجود ندارد؛ و ديگر اهميت خاصي به چيزها داده نمي‌شود. فقط زباله و خرت‌و‌پرت‌هاست كه بالا مي‌آيند، سرريز مي‌شوند، و سراسر زمين را فرامي‌گيرند؛ درنتيجه، دنيا به يك زباله‌داني عظيم مبدل مي‌شود. ديگر بدي و شرارت -براساس آئين و آداب و يا اعمال جادويي- رانده نمي‌شود. حالا، زندگيمان در معرض تجاوز و هجوم و زباله‌هاست، مثل بالاآمدن آب‌ها،‌ و جاري‌شدن دريايي از چركي و كثافت. حالا آخرالزمان تمدن ما (در معناي مادي و معنوي آن) زاده شده در زباله‌ها، بزرگ‌شدن در زباله، برنزه‌شدن در زباله، جنگيدن در زباله و مردن در زباله است.»
«بلشويك‌ها» از ميخاييل شاتروف با ترجمه احمد پوري يكي ديگر از نمايشنامه‌هايي است كه در مدت اخير توسط مانياهنر به‌چاپ رسيده است. شاتروف نويسنده‌اي است كه در سال 1932 در شوروي به دنيا آمد و اولين نمايشنامه‌اش «دستان لطيف» نام داشت. اما آنچه باعث شهرت شاتروف شد، نمايشنامه «به نام انقلاب» بود كه روايتي است از ديدار اتفاقي دو بچه روستايي با لنين. ديداري كه مسير زندگي اين دو كودك را عوض مي‌كند. «به نام انقلاب» سرآغازي بود براي نوشتن آثاري ديگر درباره لنين و بعد از آن شاتروف نمايشنامه‌هاي ديگري مثل «ششم جولاي»، «بلشويك‌ها» و «يك روز سكوت» را نوشت و از اين‌رو مي‌توان گفت كه او به تئاتر مستند روي آورد. در ابتداي «بلشويك‌ها» توضيحاتي كوتاه درباره نويسنده آمده كه در بخشي از آن درباره ارتباط شاتروف و تئاتر مستند آمده: «...آنچه او مي‌نويسد صرفا مجموعه‌اي از اسناد تاريخي نيست كه براي صحنه تنظيم شده باشند بلكه مطالعه دقيق حوادث، اسناد و مدارك و ضرورت تاريخي آن‌ها، شخصيت‌هاي زنده و صحنه‌هاي هيجان‌انگيزي را در آثار او پديد مي‌آورد.» «بلشويك‌ها» يكي از آثار موفق شاتروف به‌شمار مي‌رود كه بارها به روي صحنه رفته است.
به‌تازگي دو كتاب از هرولد پينتر هم با ترجمه غلام‌رضا صراف از طرف نشر مانياهنر به‌چاپ رسيده‌اند: «ديالوگ با سه‌نفر و چند نمايشنامه ديگر» و «ضيافت و چند نمايشنامه ديگر». نمايشنامه‌هايي كه در اين دو كتاب كنار يكديگر به‌چاپ رسيده‌اند، نمايشنامه‌هايي كوتاه از پينتر هستند. در ابتداي «ديالوگ با سه‌نفر» بخشي از مقدمه جلد دوم نمايشنامه‌هاي پينتر و در ابتداي «ضيافت» هم سخنراني پينتر در سال 1970 به مناسبت دريافت جايزه ژرمن شكسپير ترجمه شده است.
«احمد فيلسوف» با عنوان فرعي «سي‌وچهار نمايشنامه كوتاه براي كودكان و هركس ديگر»، كتابي است از آلن بديو كه با ترجمه احمد حسيني منتشر شده است. بديو، روشنفكر و متفكر مشهور معاصر است كه در ايران هم به‌خوبي شناخته مي‌شود. تئاتر يكي از حوزه‌هاي مورد علاقه بديو است و او هم به عنوان نمايشنامه‌نويس و هم به عنوان نظريه‌پرداز تئاتر آثاري را به‌چاپ رسانده است. بديو در بخشي از مقدمه‌اش درباره نمايشنامه‌هاي اين كتاب نوشته: «موضوع اصلي اين نمايش‌نامه‌ها، قدرت انديشيده انسان و نحوه برخورد او با مسائل فلسفي است. يكي ديگر از موضوعات اين نمایش‌ها، توانايي افراد در ابداع زباني است كه به افراد كمك مي‌كند به توصيف شرايط زندگي بپردازند و درس و نكاتي از آن استخراج كنند كه به شيوه‌اي دقيق و مادي‌گرايانه و همچنين انتزاعي، به محتواي تجربه زيستي خود بينديشند، يعني به شيوه‌اي عام و جهان‌شمول.»
«خيابان صحنه است» عنوان كتاب ديگري است كه به‌تازگي توسط نشر مانياهنر به‌چاپ رسيده است. اين كتاب مجموعه‌اي از مقالات از نويسندگان مختلف درباره پيوند تئاتر و سياست و خيابان است كه با ترجمه علي قلي‌پور و انيسا رئوفي به‌چاپ رسيده است. نويسندگاني كه مقاله يا مقالاتي از آنها در اين كتاب انتخاب و ترجمه شده عبارتند از:‌ مايكل كربي، ريچارد شكنر، راني ديويس، ژان-ژاك لوبل، سيمون توين، پيتر هاندكه و آگوستو بوال.
از ديگر كتاب‌هاي تازه نشر مانياهنر مي‌توان به اينها اشاره كرد: «پانك راك» از سايمون استيونز با ترجمه علي‌رضا معصوم‌نژاد، «سفر سورين به تاريكي» از پل لپين با ترجمه فاطمه پورجعفري، «پرنسس» از دي.‌اچ.لارنس با ترجمه زهرا خليفه‌قلي و «اتوبوس» از استانيسلاو استراتيو با ترجمه واهيك خچوميان.

آثاري در حوزه نظريه تئاتر، نمايشنامه و داستان ازجمله كتاب‌هايي است كه انتشارات مانياهنر در روزهاي برگزاري نمايشگاه كتاب به‌‌چاپ رسانده است. «پيرزن كُرچ» نمايشنامه‌اي است از تادئوش روژه‌ويچ كه به‌تازگي و با ترجمه محمدرضا خاكي توسط اين نشر به‌چاپ رسيده است.
روژه‌ويچ داستان‌نويس، نمايشنامه‌نويس و شاعر مشهور لهستاني است كه تاكنون آثار مختلفي از او به فارسي ترجمه شده است. سابقه مطرح‌شدن نام روژه‌ويچ در فضاي ادبي و هنري ايران به دهه‌ها پيش برمي‌گردد. آربي اوانسيان و صدرالدين زاهد در دهه پنجاه نمايشنامه‌اي از روژه‌ويچ با نام «پيرمرد مضحك» را به فارسي برگرداندند و در آبان سال پنجاه‌وشش اين نمايشنامه در تئاتر چارسو به روي صحنه رفت و همان زمان متن اثر نيز به تعدادي محدود در كارگاه نمايش به‌چاپ رسيد. محمدرضا خاكي نيز در سال‌هاي اخير برخي از نمايشنامه‌هاي روژه‌ويچ را ترجمه كرده كه «پيرزن كرچ» را مي‌توان تازه‌ترين آنها دانست. روژه‌ويچ تاثير زيادي بر ادبيات نمايشي و تئاتر لهستان داشته و بسياري از چهره‌هاي مشهور تئاتر لهستان تحت تاثير او بوده‌اند.
اهميت روژه‌ويچ به‌قدري است كه برخي آثار و اشعار او در كتاب‌هاي درسي لهستان آمده و البته امروز او نه‌فقط شهرتي ملي بلكه شهرتي جهاني دارد. روژه‌ويچ جزو آن نسلي از نويسندگان لهستاني است كه جنگ و فجايع ناشي از آن را تجربه كرده بودند و تاثير اين وضعيت را مي‌توان در آثار آنها ديد. «پيرزن كرچ» يكي از نمايشنامه‌هاي كوتاه و در عين‌حال مهم روژه‌ويچ است. مترجم به‌جز خود نمايشنامه، پيوست‌هايي نظير چند شعر از روژه‌ويچ، مصاحبه‌‌اي با او، متن سخنراني‌اش هنگام دريافت جايزه بزرگ ادبيات اروپا و... به كتاب افزوده است. در ابتداي كتاب نيز متني كوتاه درباره «پيرزن كرچ» آمده كه در بخشي از آن مي‌خوانيم: «نمايشنامه پيرزن كرچ تصويري از اين نيروي آشفته، بي‌نظم، و پرهرج‌مرج زمين امروز ما به دست مي‌دهد. وقتي كه ديگر هيچ سلسله مراتبي از ارزش‌ها، و بزرگي و كوچكي‌ها وجود ندارد؛ و ديگر اهميت خاصي به چيزها داده نمي‌شود. فقط زباله و خرت‌و‌پرت‌هاست كه بالا مي‌آيند، سرريز مي‌شوند، و سراسر زمين را فرامي‌گيرند؛ درنتيجه، دنيا به يك زباله‌داني عظيم مبدل مي‌شود. ديگر بدي و شرارت -براساس آئين و آداب و يا اعمال جادويي- رانده نمي‌شود. حالا، زندگيمان در معرض تجاوز و هجوم و زباله‌هاست، مثل بالاآمدن آب‌ها،‌ و جاري‌شدن دريايي از چركي و كثافت. حالا آخرالزمان تمدن ما (در معناي مادي و معنوي آن) زاده شده در زباله‌ها، بزرگ‌شدن در زباله، برنزه‌شدن در زباله، جنگيدن در زباله و مردن در زباله است.»
«بلشويك‌ها» از ميخاييل شاتروف با ترجمه احمد پوري يكي ديگر از نمايشنامه‌هايي است كه در مدت اخير توسط مانياهنر به‌چاپ رسيده است. شاتروف نويسنده‌اي است كه در سال 1932 در شوروي به دنيا آمد و اولين نمايشنامه‌اش «دستان لطيف» نام داشت. اما آنچه باعث شهرت شاتروف شد، نمايشنامه «به نام انقلاب» بود كه روايتي است از ديدار اتفاقي دو بچه روستايي با لنين. ديداري كه مسير زندگي اين دو كودك را عوض مي‌كند. «به نام انقلاب» سرآغازي بود براي نوشتن آثاري ديگر درباره لنين و بعد از آن شاتروف نمايشنامه‌هاي ديگري مثل «ششم جولاي»، «بلشويك‌ها» و «يك روز سكوت» را نوشت و از اين‌رو مي‌توان گفت كه او به تئاتر مستند روي آورد. در ابتداي «بلشويك‌ها» توضيحاتي كوتاه درباره نويسنده آمده كه در بخشي از آن درباره ارتباط شاتروف و تئاتر مستند آمده: «...آنچه او مي‌نويسد صرفا مجموعه‌اي از اسناد تاريخي نيست كه براي صحنه تنظيم شده باشند بلكه مطالعه دقيق حوادث، اسناد و مدارك و ضرورت تاريخي آن‌ها، شخصيت‌هاي زنده و صحنه‌هاي هيجان‌انگيزي را در آثار او پديد مي‌آورد.» «بلشويك‌ها» يكي از آثار موفق شاتروف به‌شمار مي‌رود كه بارها به روي صحنه رفته است.
به‌تازگي دو كتاب از هرولد پينتر هم با ترجمه غلام‌رضا صراف از طرف نشر مانياهنر به‌چاپ رسيده‌اند: «ديالوگ با سه‌نفر و چند نمايشنامه ديگر» و «ضيافت و چند نمايشنامه ديگر». نمايشنامه‌هايي كه در اين دو كتاب كنار يكديگر به‌چاپ رسيده‌اند، نمايشنامه‌هايي كوتاه از پينتر هستند. در ابتداي «ديالوگ با سه‌نفر» بخشي از مقدمه جلد دوم نمايشنامه‌هاي پينتر و در ابتداي «ضيافت» هم سخنراني پينتر در سال 1970 به مناسبت دريافت جايزه ژرمن شكسپير ترجمه شده است.
«احمد فيلسوف» با عنوان فرعي «سي‌وچهار نمايشنامه كوتاه براي كودكان و هركس ديگر»، كتابي است از آلن بديو كه با ترجمه احمد حسيني منتشر شده است. بديو، روشنفكر و متفكر مشهور معاصر است كه در ايران هم به‌خوبي شناخته مي‌شود. تئاتر يكي از حوزه‌هاي مورد علاقه بديو است و او هم به عنوان نمايشنامه‌نويس و هم به عنوان نظريه‌پرداز تئاتر آثاري را به‌چاپ رسانده است. بديو در بخشي از مقدمه‌اش درباره نمايشنامه‌هاي اين كتاب نوشته: «موضوع اصلي اين نمايش‌نامه‌ها، قدرت انديشيده انسان و نحوه برخورد او با مسائل فلسفي است. يكي ديگر از موضوعات اين نمایش‌ها، توانايي افراد در ابداع زباني است كه به افراد كمك مي‌كند به توصيف شرايط زندگي بپردازند و درس و نكاتي از آن استخراج كنند كه به شيوه‌اي دقيق و مادي‌گرايانه و همچنين انتزاعي، به محتواي تجربه زيستي خود بينديشند، يعني به شيوه‌اي عام و جهان‌شمول.»
«خيابان صحنه است» عنوان كتاب ديگري است كه به‌تازگي توسط نشر مانياهنر به‌چاپ رسيده است. اين كتاب مجموعه‌اي از مقالات از نويسندگان مختلف درباره پيوند تئاتر و سياست و خيابان است كه با ترجمه علي قلي‌پور و انيسا رئوفي به‌چاپ رسيده است. نويسندگاني كه مقاله يا مقالاتي از آنها در اين كتاب انتخاب و ترجمه شده عبارتند از:‌ مايكل كربي، ريچارد شكنر، راني ديويس، ژان-ژاك لوبل، سيمون توين، پيتر هاندكه و آگوستو بوال.
از ديگر كتاب‌هاي تازه نشر مانياهنر مي‌توان به اينها اشاره كرد: «پانك راك» از سايمون استيونز با ترجمه علي‌رضا معصوم‌نژاد، «سفر سورين به تاريكي» از پل لپين با ترجمه فاطمه پورجعفري، «پرنسس» از دي.‌اچ.لارنس با ترجمه زهرا خليفه‌قلي و «اتوبوس» از استانيسلاو استراتيو با ترجمه واهيك خچوميان.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.