|

«امیر عشیری» کیست؟

جنتی جوان و الکساندر دومای ایرانی

داریوش معمار

نامش از آنجا بر زبان‌ها افتاد که وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی پیش از گرفتن رای اعتماد در مصاحبه‌ای به او در مقام تنها نویسنده ادبیات داستانی که بارها در دوره جوانی آثارش را خوانده اشاره کرد. امیر عشیری متولد 1303، کسی که در 15صفحه؛ نخستین داستان پلیسی ایرانی را با موضوع اعدام یک جوان ایرانی در آلمان به سال 1327می‌نویسد و به علی حافظی سردبیر مجله آسیای جوان برای انتشار می‌دهد. نقل‌شده جمالزاده زمانی بر عشیری لقب «الکساندر دومای ایرانی» را گذاشته و آنطور که میرعابدینی در کتاب صدسال داستان‌نویسی اشاره کرده دهه چهل این نویسنده به همراه جلال نعمت‌الهی و سعید قاضی، جزو مطرح‌ترین پلیسی‌نویسان در پاورقی مطبوعات عامه‌پسند بوده‌اند. عشیری تا امروز نزدیک 60عنوان کتاب منتشر کرده و ترجمه‌هایی هم به نامش نشر یافته که او در گفت‌وگویی اعلام کرده ساختگی هستند. از نکات جالب درمورد شخصیت این نویسنده بازمانده از نسل دوم پاورقی‌نویسان ایرانی، علاقه او در دوره نوجوانی به مسایل جاسوسی است، که ظاهرا همین موضوع وی را به سمت نوشتن داستان‌های جنایی می‌کشاند، نکته دیگر درمورد آثار امیر عشیری، رامین کارآگاه خیالی ‌داستان‌هایش است، این شخص در دوره‌ای چنان شهرتی پیدا می‌کند که یکی برای ازدواج با او طی نامه‌ای اعلام آمادگی کرده و دیگری از گمرک خراسان به تهران می‌آید تا وی را از نزدیک ببیند و عشیری مجبور می‌شود سفر به اروپا را بهانه ممکن‌نبودن این دیدار کند. از دیگر نکاتی که با جست‌وجو درمورد احوال عشیری به آن بر می‌خوریم، نظراتش در مورد وضعیت پاورقی‌نویسی در این سال‌هاست که رای او به شباهت آنها با فیلمفارسی‌های نازل و بی‌کیفیت قدیم با دختر فقیر و پسر پولدار است. آنچه درمورد آثار نویسندگانی مانند امیر عشیری اهمیت دارد این است که از سال‌های ابتدایی شکل‌گیری داستان‌نویسی در ایران، همواره پاورقی‌نویسانی مانند حسینقلی مستعان (در نسل اول و کسانی مانند عشیری در نسل‌های بعد، پلی بوده‌اند برای ارتباط میان مخاطبان نوجوان و جوانی که پا در مسیر مطالعه می‌گذاشتند، با جدی‌ترین آثار نویسندگان عصرشان، عامه‌پسند‌نویسان در دوره‌هایی نقشی حیاتی برای حفظ حداقل‌های قشر کتابخوان به‌خصوص میان نسل جوان را بازی کرده‌اند. با این توصیف هرچند نمی‌توان ادعا کرد علاقه‌مندی عالی‌ترین مقام فرهنگی دولت جدید در سن جوانی به آثار پاورقی‌نویس جنایی معروف دهه 40، می‌تواند امکانی برای اهل قلم باشد، اما شاید بتوان گفت؛ همین مختصر هم بارقه امیدی است برای آینده‌ای که از این پل می‌گذرد.
نامش از آنجا بر زبان‌ها افتاد که وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی پیش از گرفتن رای اعتماد در مصاحبه‌ای به او در مقام تنها نویسنده ادبیات داستانی که بارها در دوره جوانی آثارش را خوانده اشاره کرد. امیر عشیری متولد 1303، کسی که در 15صفحه؛ نخستین داستان پلیسی ایرانی را با موضوع اعدام یک جوان ایرانی در آلمان به سال 1327می‌نویسد و به علی حافظی سردبیر مجله آسیای جوان برای انتشار می‌دهد. نقل‌شده جمالزاده زمانی بر عشیری لقب «الکساندر دومای ایرانی» را گذاشته و آنطور که میرعابدینی در کتاب صدسال داستان‌نویسی اشاره کرده دهه چهل این نویسنده به همراه جلال نعمت‌الهی و سعید قاضی، جزو مطرح‌ترین پلیسی‌نویسان در پاورقی مطبوعات عامه‌پسند بوده‌اند. عشیری تا امروز نزدیک 60عنوان کتاب منتشر کرده و ترجمه‌هایی هم به نامش نشر یافته که او در گفت‌وگویی اعلام کرده ساختگی هستند. از نکات جالب درمورد شخصیت این نویسنده بازمانده از نسل دوم پاورقی‌نویسان ایرانی، علاقه او در دوره نوجوانی به مسایل جاسوسی است، که ظاهرا همین موضوع وی را به سمت نوشتن داستان‌های جنایی می‌کشاند، نکته دیگر درمورد آثار امیر عشیری، رامین کارآگاه خیالی ‌داستان‌هایش است، این شخص در دوره‌ای چنان شهرتی پیدا می‌کند که یکی برای ازدواج با او طی نامه‌ای اعلام آمادگی کرده و دیگری از گمرک خراسان به تهران می‌آید تا وی را از نزدیک ببیند و عشیری مجبور می‌شود سفر به اروپا را بهانه ممکن‌نبودن این دیدار کند. از دیگر نکاتی که با جست‌وجو درمورد احوال عشیری به آن بر می‌خوریم، نظراتش در مورد وضعیت پاورقی‌نویسی در این سال‌هاست که رای او به شباهت آنها با فیلمفارسی‌های نازل و بی‌کیفیت قدیم با دختر فقیر و پسر پولدار است. آنچه درمورد آثار نویسندگانی مانند امیر عشیری اهمیت دارد این است که از سال‌های ابتدایی شکل‌گیری داستان‌نویسی در ایران، همواره پاورقی‌نویسانی مانند حسینقلی مستعان (در نسل اول و کسانی مانند عشیری در نسل‌های بعد، پلی بوده‌اند برای ارتباط میان مخاطبان نوجوان و جوانی که پا در مسیر مطالعه می‌گذاشتند، با جدی‌ترین آثار نویسندگان عصرشان، عامه‌پسند‌نویسان در دوره‌هایی نقشی حیاتی برای حفظ حداقل‌های قشر کتابخوان به‌خصوص میان نسل جوان را بازی کرده‌اند. با این توصیف هرچند نمی‌توان ادعا کرد علاقه‌مندی عالی‌ترین مقام فرهنگی دولت جدید در سن جوانی به آثار پاورقی‌نویس جنایی معروف دهه 40، می‌تواند امکانی برای اهل قلم باشد، اما شاید بتوان گفت؛ همین مختصر هم بارقه امیدی است برای آینده‌ای که از این پل می‌گذرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.