|

خط‌ونشان وزرای خارجه کشورهای عضو گروه هفت برای روسیه

همه علیه مسکو

روسیه در سال‌های اخیر و به‌ویژه بعد از الحاق کریمه به خاک خود وارد تنش با غرب شده است؛ تنشی که در هفته‌های اخیر و به‌واسطه مسمومیت سرگئی اسکریپال، جاسوس دوجانبه در انگلستان و حمایت مسکو از بشار اسد در سوریه، بیش‌ازپیش شکل یک جنگ سرد را به خود گرفته است. همین مسئله باعث شده کشورهای غربی از هر فرصت و موقعیتی برای محکوم‌کردن و انتقاد از مسکو بهره می‌جویند که به‌عنوان آخرین مورد باید به موضع وزرای خارجه کشورهای عضو گروه هفت اشاره کرد. وزرای خارجه کشورهای گروه هفت که در شهر تورنتوی کانادا گرد هم آمده‌اند، متفق‌القول روسیه را به خاطر اقداماتی که نظم بین‌المللی را تضعیف می‌کند، محکوم کرده و از تشکیل کارگروهی برای بررسی رفتارهای روسیه خبر داده‌اند. از نظر وزرای خارجه کشورهای گروه هفت، حملات سایبری، مداخله در انتخابات کشورهایی همچون ایالات متحده و اقدام به ترور ازجمله رفتارهایی است که باعث بی‌ثباتی در سطح بین‌الملل شده و باید با دقت بیشتری رصد و کنترل شوند. همچنین طبق گفته بوریس جانسون، نگرانی‌هایی درباره اقدامات مسکو در سوریه و اوکراین وجود دارد. کریستیا فریلند، وزیر خارجه کانادا که میزبانی این اجلاس را برعهده دارد، نیز بر تعهد کشورهای گروه هفت بر مقابله و پاسخ‌گویی به مداخله خارجی تأکید کرد. او با اشاره به اتحاد کشورهای گروه هفت در قبال روسیه، خاطرنشان کرد: «آنهایی که به دنبال تضعیف دموکراسی‌های ما هستند باید منتظر عواقب آن نیز باشند». آنچه از لحن بیانیه مشترک وزرای خارجه و اظهارات فردی آنها، استنباط می‌شود، این است که کشورهای غربی یک گام از انتقاد صرف فراتر گذاشته و عملا به روسیه درباره رفتارش به صورت جدی هشدار می‌دهند. از دیگر سو، با پیشرفت تحقیقات درخصوص پرونده موسوم به «روس‌گیت» در آمریکا، شائبه‌ها درباره امکان مداخله روسیه به‌نفع ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور قوت می‌گیرد. با وجود این خط‌ونشان‌ها، وزرای خارجه حاضر در این نشست از روسیه خواسته‌اند تا به حل بحران سوریه کمک کند. به نظر خواسته کشورهای غربی به‌ویژه آمریکا این است که مسکو با قطع حمایت خود از رژیم اسد، زمینه را برای کناره‌گیری او از قدرت و روی‌کارآمدن دولتی که با غرب هماهنگی بیشتری داشته باشد، فراهم آورد. غرب در شرایط کنونی به هیچ عنوان به دنبال رویارویی مستقیم با روسیه نیست و عدم حمله به مواضع و پایگاه‌های روسی در جریان حمله موشکی سه کشور آمریکا، فرانسه و بریتانیا به سوریه نیز به‌خوبی مؤید این امر است. شاید در صورت تداوم تنش‌ها میان غرب و روسیه، تحریم‌های اقتصادی شدیدتری علیه روسیه در دستور کار آمریکا و اتحادیه اروپا قرار گیرد؛ تحریم‌هایی که در کارایی و میزان اثرگذاری آنها تردیدهایی جدی وجود دارد. سرگئی ریابکوف، معان وزیر امور خارجه روسیه، در واکنش به موضع گروه هفت، گفته است که مسکو از احتمال وضع تحریم‌های جدید علیه روسیه‌ هراسی ندارد. سرگئی لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه، نیز پیش‌تر از پیش‌فرض‌های روسیه‌هراسانه گروه هفت انتقاد کرده بود.
شمشیر دولبه تحریم
درواقع تحریم‌های پیشین غرب علیه مسکو نه‌تنها در عزم و موقعیت کرملین و پوتین خللی ایجاد نکرده، بلکه به نظر شماری از کارشناسان اقتصادی، در عمل به‌نفع نظام حاکمیتی روسیه تمام شده است. جالب اینکه اقتصاد روسیه در سال‌های اخیر نه‌تنها از رکود خارج شده، بلکه در سال ۲۰۱۷ میلادی رشد حدودا 1.5درصدی را نیز تجربه کرده است و به‌نظر وضع تحریم‌های جدید هم آسیب چندانی به رشد اقتصاد روسیه نخواهد زد. از دیگر سو، نباید از نظر دور داشت در کشورهایی با نظام‌هايي همچون روسیه، وضع تحریم‌ها و تقابل در غرب، عملا باعث تقویت حس ملی‌گرایی در میان مردم می‌شود. به‌نظر علت افزایش محبوبیت پوتین در روسیه با وجود افزایش قیمت‌ها در سال‌های اخیر را باید در همین تأثیر روانی جست‌وجو کرد. کشورهایی مانند کوبا و کره‌شمالی نیز مصادیق بارزی از ناکارآمدی تحریم‌های اقتصادی هستند. راینر آیشین‌برگر، اقتصاددان سوئیسی،‌ نیز هشدار می‌دهد که تحریم‌ها و محدودیت‌ها اغلب موجب استحکام پایه‌های قدرت اين حکومت‌ها می‌شود، چون آنها هستند که شیوه تقسیم منابع و کالاهای باقی‌مانده را تعیین می‌کنند.

روسیه در سال‌های اخیر و به‌ویژه بعد از الحاق کریمه به خاک خود وارد تنش با غرب شده است؛ تنشی که در هفته‌های اخیر و به‌واسطه مسمومیت سرگئی اسکریپال، جاسوس دوجانبه در انگلستان و حمایت مسکو از بشار اسد در سوریه، بیش‌ازپیش شکل یک جنگ سرد را به خود گرفته است. همین مسئله باعث شده کشورهای غربی از هر فرصت و موقعیتی برای محکوم‌کردن و انتقاد از مسکو بهره می‌جویند که به‌عنوان آخرین مورد باید به موضع وزرای خارجه کشورهای عضو گروه هفت اشاره کرد. وزرای خارجه کشورهای گروه هفت که در شهر تورنتوی کانادا گرد هم آمده‌اند، متفق‌القول روسیه را به خاطر اقداماتی که نظم بین‌المللی را تضعیف می‌کند، محکوم کرده و از تشکیل کارگروهی برای بررسی رفتارهای روسیه خبر داده‌اند. از نظر وزرای خارجه کشورهای گروه هفت، حملات سایبری، مداخله در انتخابات کشورهایی همچون ایالات متحده و اقدام به ترور ازجمله رفتارهایی است که باعث بی‌ثباتی در سطح بین‌الملل شده و باید با دقت بیشتری رصد و کنترل شوند. همچنین طبق گفته بوریس جانسون، نگرانی‌هایی درباره اقدامات مسکو در سوریه و اوکراین وجود دارد. کریستیا فریلند، وزیر خارجه کانادا که میزبانی این اجلاس را برعهده دارد، نیز بر تعهد کشورهای گروه هفت بر مقابله و پاسخ‌گویی به مداخله خارجی تأکید کرد. او با اشاره به اتحاد کشورهای گروه هفت در قبال روسیه، خاطرنشان کرد: «آنهایی که به دنبال تضعیف دموکراسی‌های ما هستند باید منتظر عواقب آن نیز باشند». آنچه از لحن بیانیه مشترک وزرای خارجه و اظهارات فردی آنها، استنباط می‌شود، این است که کشورهای غربی یک گام از انتقاد صرف فراتر گذاشته و عملا به روسیه درباره رفتارش به صورت جدی هشدار می‌دهند. از دیگر سو، با پیشرفت تحقیقات درخصوص پرونده موسوم به «روس‌گیت» در آمریکا، شائبه‌ها درباره امکان مداخله روسیه به‌نفع ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور قوت می‌گیرد. با وجود این خط‌ونشان‌ها، وزرای خارجه حاضر در این نشست از روسیه خواسته‌اند تا به حل بحران سوریه کمک کند. به نظر خواسته کشورهای غربی به‌ویژه آمریکا این است که مسکو با قطع حمایت خود از رژیم اسد، زمینه را برای کناره‌گیری او از قدرت و روی‌کارآمدن دولتی که با غرب هماهنگی بیشتری داشته باشد، فراهم آورد. غرب در شرایط کنونی به هیچ عنوان به دنبال رویارویی مستقیم با روسیه نیست و عدم حمله به مواضع و پایگاه‌های روسی در جریان حمله موشکی سه کشور آمریکا، فرانسه و بریتانیا به سوریه نیز به‌خوبی مؤید این امر است. شاید در صورت تداوم تنش‌ها میان غرب و روسیه، تحریم‌های اقتصادی شدیدتری علیه روسیه در دستور کار آمریکا و اتحادیه اروپا قرار گیرد؛ تحریم‌هایی که در کارایی و میزان اثرگذاری آنها تردیدهایی جدی وجود دارد. سرگئی ریابکوف، معان وزیر امور خارجه روسیه، در واکنش به موضع گروه هفت، گفته است که مسکو از احتمال وضع تحریم‌های جدید علیه روسیه‌ هراسی ندارد. سرگئی لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه، نیز پیش‌تر از پیش‌فرض‌های روسیه‌هراسانه گروه هفت انتقاد کرده بود.
شمشیر دولبه تحریم
درواقع تحریم‌های پیشین غرب علیه مسکو نه‌تنها در عزم و موقعیت کرملین و پوتین خللی ایجاد نکرده، بلکه به نظر شماری از کارشناسان اقتصادی، در عمل به‌نفع نظام حاکمیتی روسیه تمام شده است. جالب اینکه اقتصاد روسیه در سال‌های اخیر نه‌تنها از رکود خارج شده، بلکه در سال ۲۰۱۷ میلادی رشد حدودا 1.5درصدی را نیز تجربه کرده است و به‌نظر وضع تحریم‌های جدید هم آسیب چندانی به رشد اقتصاد روسیه نخواهد زد. از دیگر سو، نباید از نظر دور داشت در کشورهایی با نظام‌هايي همچون روسیه، وضع تحریم‌ها و تقابل در غرب، عملا باعث تقویت حس ملی‌گرایی در میان مردم می‌شود. به‌نظر علت افزایش محبوبیت پوتین در روسیه با وجود افزایش قیمت‌ها در سال‌های اخیر را باید در همین تأثیر روانی جست‌وجو کرد. کشورهایی مانند کوبا و کره‌شمالی نیز مصادیق بارزی از ناکارآمدی تحریم‌های اقتصادی هستند. راینر آیشین‌برگر، اقتصاددان سوئیسی،‌ نیز هشدار می‌دهد که تحریم‌ها و محدودیت‌ها اغلب موجب استحکام پایه‌های قدرت اين حکومت‌ها می‌شود، چون آنها هستند که شیوه تقسیم منابع و کالاهای باقی‌مانده را تعیین می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.