از غبار جاده
«یهشب توی اتاق هتلم تو بانکر هیل، صاف وسط لسآنجلس رو تخت نشسته بودم. شب مهمی توی زندگیم بود چون باید درباره هتل تصمیم میگرفتم. باس یا پول میدادم یا میزدم بیرون؛ تو یادداشت این رو نوشته بود؛ یادداشتی که خانوم صاحبخونه گذاشته بود زیر در. مشکل بزرگی بود و محتاج توجه دقیق. راهحل هم این بود که چراغها رو خاموش کنم و بگیرم بخوابم.» این آغاز رمان «از غبار بپرس» جان فانته است که بهتازگی با ترجمه بابک تبرایی توسط نشر چشمه منتشر شده است. جان فانته از نویسندگان و فیلمنامهنویسان قرن بیستم آمریکا است که خیلی دیر مورد اقبال قرار گرفت و به قول مترجم «از غبار بپرس»، «در تاریخ ادبیات، کمتر نویسنده بزرگی را به بداقبالی جان فانته میتوان یافت. اگرچه او توانست با نگارش فیلمنامههایی میانمایه برای هالیوود به فقر وحشتناکش پایان دهد، نه از گزند تبعیضهای نژادی در امان ماند و نه داستانهایش آنچنان که باید قدر دید. بخت یار او نبود و آثار شگفتانگیزش تا همین اواخر هم مهجور مانده بود.» «از غبار بپرس» از آثار مهم و مشهور جان فانته بهشمار میرود و برخی آن را با آثار کسانی چون کنوت هامسون، لویی فردینان سلین و بوکفسکی
مقایسه کردهاند. فانته خودش از علاقهمندان هامسون بود و عنوان این رمانش را هم از سطری از یکی از رمانهای او وام گرفته است.
«از غبار بپرس» داستان نابغهای بیستساله است که در جستوجوی عشق و اشتیاق و شهرت و ثروت راهی لسآنجلس شده و میخواهد نویسندهای بزرگ شود. رمان اولینبار در 1939 به چاپ رسید؛ یعنی زمانی که آثار مهم دیگری از نویسندگان شناختهشده آمریکا به چاپ رسیدند. بخشی از بداقبالی جان فانته به همعصربودن او با نویسندگانی چون همینگوی مربوط بود که باعث شد او در سایه آنها قرار گیرد. سالها باید میگذشت تا «از غبار بپرس» به چاپ مجدد برسد و اینبار با اقبال روبرو شود. مترجم در بخشی از یادداشت ابتدای کتاب درباره سبک نویسندگی فانته نوشته: «سوای همه ویژگیهایی که منتقدان در سالهای اخیر جزء مولفههای ممتاز نوشتههای فانته برشمردهاند (نظیر تکرار درونمایههای فقر، مذهب، خانواده، هویت و زندگی یک نویسنده؛ سبک صمیمی و بیتکلف؛ صداقت و صراحت در بیان عواطف انسانی؛ شخصیتپردازیهای کنشمند، برقآسا و شبهسینمایی؛ و همچنین زبان عصبی اما آمیخته با طنز) خصلت دیگر داستانهای او بهطورکلی و همین رمان به طور خاص، لحن پرشور و سیالی است که تا بیشترین حد ممکن خواننده را با ضدقهرمان دوستداشتنیاش همراه میکند.» مترجم برای انتقال لحن رمان
از زبان محاوره و فارسی گفتاری استفاده کرده است. چارلز بوکفسکی از ستایشکنندگان جان فانته بود و علاقه بسیاری به او داشت. در ترجمه فارسی «از غبار بپرس»، مقدمهای هم از بوکفسکی درباره فانته و این رمان او آمده است.
فانته در هشتم آوریل 1909 در ایالت کلرادو آمریکا به دنیا آمد. او در ابتدا داستانهای کوتاهی مینوشت و برای مجلات ادبی میفرستاد تا منتشر شوند که البته در آغاز تلاشهای او راه به جایی نمیبردند تا اینکه بالاخره یک نشریه داستانی از او را برای چاپ پذیرفت. از اینجا به بعد بود که فانته سعی کرد موقعیت خود را بهعنوان داستانکوتاهنویس به تثبیت برساند. او را از اولین نویسندگانی دانستهاند که در آثارش شرایط دشوار نویسندگان لسآنجلس را به تصویر کشیده است. میتوان تاثیر فانته را بر نویسندگانی چون بوکفسکی و جک کرواک دید اگرچه باید سالها میگذشت تا فانته بهعنوان رماننویس به شهرت برسد. اولین رمان فانته «جاده لسآنجلس» نام داشت که البته انتشارش تا سال 1985، دو سال بعد از مرگ نویسندهاش، به تاخیر افتاد. «جاده لسآنجلس» و «از غبار بپرس» دو رمان از چهارگانه «سرگذشت آرتورو باندینی» هستند و «تا بهار صبر کن» و «باندینی» عنوان دو رمان دیگر این چهارگانهاند. البته این چهار رمان بهرغم برخی شباهتهایی که به هم دارند بهعنوان آثاری مستقل مطرح هستند و نمیتوان آنها را ادامه یکدیگر دانست. مترجم درباره ویژگیهای این آثار نوشته:
«درونمایههای تکرارشونده آثار فانته را فقر، مذهب، خانواده، هویت ایتالیایی- امریکایی، ورزش و زندگی نویسندهها تشکیل میدهد. صدای رسای فانته، کاراکترهای پرشور، سبک سرراست، و آمیزه طنز و خودانتقادی سختگیرانه با صداقت عاطفی و دردناک» از مهمترین ویژگیهای رمانهای فانته است. در بخشی از رمان میخوانیم: «تلگرافش کردم. مغرور، کارمند تلگرافخونه رو نگاه میکردم که میخوندش. شعری زیبا، شعر من به کامیلا، ذرهای از جاودانگی از طرف آرتورو به کامیلا. پول تلگراف رو دادم و رفتم سرجام توی درگاه تاریک و منتظر شدم. همون پسره با دوچرخهش سر رسید. دیدم که تحویلش داد، دیدم کامیلا وسط کافه خوندش، دیدم که شونه بالا انداخت و پارهش کرد، دیدم که تیکههای کاغذ پر زدن و روی خاکاره زمین فرود اومدن. سرم رو تکون دادم و رفتم. حتا اشعار ارنست داوسن هم تاثیری روش نداشتن، حتا اشعار داوسن.»
«یهشب توی اتاق هتلم تو بانکر هیل، صاف وسط لسآنجلس رو تخت نشسته بودم. شب مهمی توی زندگیم بود چون باید درباره هتل تصمیم میگرفتم. باس یا پول میدادم یا میزدم بیرون؛ تو یادداشت این رو نوشته بود؛ یادداشتی که خانوم صاحبخونه گذاشته بود زیر در. مشکل بزرگی بود و محتاج توجه دقیق. راهحل هم این بود که چراغها رو خاموش کنم و بگیرم بخوابم.» این آغاز رمان «از غبار بپرس» جان فانته است که بهتازگی با ترجمه بابک تبرایی توسط نشر چشمه منتشر شده است. جان فانته از نویسندگان و فیلمنامهنویسان قرن بیستم آمریکا است که خیلی دیر مورد اقبال قرار گرفت و به قول مترجم «از غبار بپرس»، «در تاریخ ادبیات، کمتر نویسنده بزرگی را به بداقبالی جان فانته میتوان یافت. اگرچه او توانست با نگارش فیلمنامههایی میانمایه برای هالیوود به فقر وحشتناکش پایان دهد، نه از گزند تبعیضهای نژادی در امان ماند و نه داستانهایش آنچنان که باید قدر دید. بخت یار او نبود و آثار شگفتانگیزش تا همین اواخر هم مهجور مانده بود.» «از غبار بپرس» از آثار مهم و مشهور جان فانته بهشمار میرود و برخی آن را با آثار کسانی چون کنوت هامسون، لویی فردینان سلین و بوکفسکی
مقایسه کردهاند. فانته خودش از علاقهمندان هامسون بود و عنوان این رمانش را هم از سطری از یکی از رمانهای او وام گرفته است.
«از غبار بپرس» داستان نابغهای بیستساله است که در جستوجوی عشق و اشتیاق و شهرت و ثروت راهی لسآنجلس شده و میخواهد نویسندهای بزرگ شود. رمان اولینبار در 1939 به چاپ رسید؛ یعنی زمانی که آثار مهم دیگری از نویسندگان شناختهشده آمریکا به چاپ رسیدند. بخشی از بداقبالی جان فانته به همعصربودن او با نویسندگانی چون همینگوی مربوط بود که باعث شد او در سایه آنها قرار گیرد. سالها باید میگذشت تا «از غبار بپرس» به چاپ مجدد برسد و اینبار با اقبال روبرو شود. مترجم در بخشی از یادداشت ابتدای کتاب درباره سبک نویسندگی فانته نوشته: «سوای همه ویژگیهایی که منتقدان در سالهای اخیر جزء مولفههای ممتاز نوشتههای فانته برشمردهاند (نظیر تکرار درونمایههای فقر، مذهب، خانواده، هویت و زندگی یک نویسنده؛ سبک صمیمی و بیتکلف؛ صداقت و صراحت در بیان عواطف انسانی؛ شخصیتپردازیهای کنشمند، برقآسا و شبهسینمایی؛ و همچنین زبان عصبی اما آمیخته با طنز) خصلت دیگر داستانهای او بهطورکلی و همین رمان به طور خاص، لحن پرشور و سیالی است که تا بیشترین حد ممکن خواننده را با ضدقهرمان دوستداشتنیاش همراه میکند.» مترجم برای انتقال لحن رمان
از زبان محاوره و فارسی گفتاری استفاده کرده است. چارلز بوکفسکی از ستایشکنندگان جان فانته بود و علاقه بسیاری به او داشت. در ترجمه فارسی «از غبار بپرس»، مقدمهای هم از بوکفسکی درباره فانته و این رمان او آمده است.
فانته در هشتم آوریل 1909 در ایالت کلرادو آمریکا به دنیا آمد. او در ابتدا داستانهای کوتاهی مینوشت و برای مجلات ادبی میفرستاد تا منتشر شوند که البته در آغاز تلاشهای او راه به جایی نمیبردند تا اینکه بالاخره یک نشریه داستانی از او را برای چاپ پذیرفت. از اینجا به بعد بود که فانته سعی کرد موقعیت خود را بهعنوان داستانکوتاهنویس به تثبیت برساند. او را از اولین نویسندگانی دانستهاند که در آثارش شرایط دشوار نویسندگان لسآنجلس را به تصویر کشیده است. میتوان تاثیر فانته را بر نویسندگانی چون بوکفسکی و جک کرواک دید اگرچه باید سالها میگذشت تا فانته بهعنوان رماننویس به شهرت برسد. اولین رمان فانته «جاده لسآنجلس» نام داشت که البته انتشارش تا سال 1985، دو سال بعد از مرگ نویسندهاش، به تاخیر افتاد. «جاده لسآنجلس» و «از غبار بپرس» دو رمان از چهارگانه «سرگذشت آرتورو باندینی» هستند و «تا بهار صبر کن» و «باندینی» عنوان دو رمان دیگر این چهارگانهاند. البته این چهار رمان بهرغم برخی شباهتهایی که به هم دارند بهعنوان آثاری مستقل مطرح هستند و نمیتوان آنها را ادامه یکدیگر دانست. مترجم درباره ویژگیهای این آثار نوشته:
«درونمایههای تکرارشونده آثار فانته را فقر، مذهب، خانواده، هویت ایتالیایی- امریکایی، ورزش و زندگی نویسندهها تشکیل میدهد. صدای رسای فانته، کاراکترهای پرشور، سبک سرراست، و آمیزه طنز و خودانتقادی سختگیرانه با صداقت عاطفی و دردناک» از مهمترین ویژگیهای رمانهای فانته است. در بخشی از رمان میخوانیم: «تلگرافش کردم. مغرور، کارمند تلگرافخونه رو نگاه میکردم که میخوندش. شعری زیبا، شعر من به کامیلا، ذرهای از جاودانگی از طرف آرتورو به کامیلا. پول تلگراف رو دادم و رفتم سرجام توی درگاه تاریک و منتظر شدم. همون پسره با دوچرخهش سر رسید. دیدم که تحویلش داد، دیدم کامیلا وسط کافه خوندش، دیدم که شونه بالا انداخت و پارهش کرد، دیدم که تیکههای کاغذ پر زدن و روی خاکاره زمین فرود اومدن. سرم رو تکون دادم و رفتم. حتا اشعار ارنست داوسن هم تاثیری روش نداشتن، حتا اشعار داوسن.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.