«تخته سفید» و توسعه در آموزش
محمدرضا نیکنژاد
نگاهی گذرا بر فرایند توسعه در کشورهای توسعهیافته نشان میدهد که دستکم بخش مهمی از سیاستهای توسعهای آنان بر توسعه آموزشوپرورش متمرکز بوده است. این توجه ریشه در این حقیقت دارد که توسعه انسانیمحور توسعه همهجانبه یک جامعه است و آموزشوپرورش زیربناییترین نهاد حاکمیتی در توسعه انسانی. از اینروست که زندهیاد دکتر حسین عظیمی در بخشی از کتاب «مدار توسعهنیافتگی» مینویسد: «اگر به واقع دنبال توسعه اقتصادی جامعه هستیم، یکی از جاهایی که باید قویا و وسیعا موردتوجه باشد، مدارس ابتدایی و راهنمایی است. در اینجاهاست که باید پول خرج کرد، منابع تخصیص داد، به زندگی و به تعلیم و تربیت معلمان رسیدگی کرد. مدرسه باید احترام به آزادی بیان، حس نظمپذیری جمعی، احترام به حقوق دیگران را در وجود کودک رشد دهد و اگر مدرسه نتواند به این مهم دست یابد توسعه اقتصادی جامعه ما سامان نخواهد گرفت. پس یکی از استراتژیهای ویژه برای توسعه اقتصادی این است که به سراغ مدارس برویم. حتی اگر لازم باشد برای مدتی از پروژههای بزرگ چشم بپوشیم». توجه به توسعه در سطح سیاستگذاریهای کلان یک چیز است و زمینهسازی برای آن یک چیز دیگر. زمانی که نه مردم، نه روشنفکران، نه اندیشمندان، توجهی به چنین نهاد اثرگذاری ندارند، چگونه میتوان انتظار توجه به دستاندرکاران را داشت! یکی از ضروریترین نیازهای آموزشوپرورش درگیرکردن همه گروههای اجتماعی با آن است. خوشبختانه از این زاویه در چند سال گذشته توجه به نهاد آموزش بیشتر شده است. این توجه را به آسانی میتوان در صفحههای اجتماعی روزنامهها و البته شمار معلمان نویسندهای دید که این بار نه از دور بلکه از درونیترین لایههای نهاد آموزش دلنگرانیهای خویش را از وضع آموزش در دسترس جامعه قرار میدهند. با اینحال نمیتوان تلاشهای روزنامهها و خبرنگاران اجتماعی- آموزشی آنان را در گسترش و ژرفابخشی به این روند نادیده گرفت. از درخشانترین این تلاشها میتوان از تعیین صفحه هفتگی آموزشوپرورش- نخست در روزنامه اعتماد به نام «مدرسه» و سپس در روزنامه «شرق» و با عنوان «تخته سفید» یاد کرد. این روزها نزدیک به یک سال از پایهگذاری صفحه ارزشمند «تخته سفید» روزنامه «شرق» میگذرد. این صفحه در این مدت با انتشار تحلیلها، گفتوگوها و یادداشتهایی در پیوند با آموزشوپرورش و گرفتاریهای ریزودرشتش به دنبال انجام کاری حرفهای و تخصصی در این گستره بود و توانست کاری به نسبت درخور توجه و ماندگار را پیش ببرد. این صفحه با کوششهای ارزشمند خانم «اعظم پویان» و پشتیبانیهای دستاندرکاران روزنامه «شرق» با نگاهی به دور از آفتهای سیاسی، اجتماعی و شخصی در زمینه آموزشوپرورش، بازتابدهنده دیدگاههای کارشناسان با گرایشهای گوناگون است و سعي دارد زمینه گفتوگو میان آنان را فراهم کند و البته توجه دستاندرکاران را نیز به خود و جستارهای طرحشده جلب کند. گرچه روزنامه «شرق» و دستاندرکاران صفحه در این زمینه در آغاز راه هستند اما نگارنده به عنوان یک معلم به جرئت میتواند تلاشهای یکساله آنان را ارج نهد. امید که دستاندرکاران روزنامه «شرق» و صفحه «تخته سفید» بتوانند با اتکا به تجربه یکساله خویش و هدفهای از پیش تعیینشده در راه توسعه انسانی در آموزش تلاش کنند.
نگاهی گذرا بر فرایند توسعه در کشورهای توسعهیافته نشان میدهد که دستکم بخش مهمی از سیاستهای توسعهای آنان بر توسعه آموزشوپرورش متمرکز بوده است. این توجه ریشه در این حقیقت دارد که توسعه انسانیمحور توسعه همهجانبه یک جامعه است و آموزشوپرورش زیربناییترین نهاد حاکمیتی در توسعه انسانی. از اینروست که زندهیاد دکتر حسین عظیمی در بخشی از کتاب «مدار توسعهنیافتگی» مینویسد: «اگر به واقع دنبال توسعه اقتصادی جامعه هستیم، یکی از جاهایی که باید قویا و وسیعا موردتوجه باشد، مدارس ابتدایی و راهنمایی است. در اینجاهاست که باید پول خرج کرد، منابع تخصیص داد، به زندگی و به تعلیم و تربیت معلمان رسیدگی کرد. مدرسه باید احترام به آزادی بیان، حس نظمپذیری جمعی، احترام به حقوق دیگران را در وجود کودک رشد دهد و اگر مدرسه نتواند به این مهم دست یابد توسعه اقتصادی جامعه ما سامان نخواهد گرفت. پس یکی از استراتژیهای ویژه برای توسعه اقتصادی این است که به سراغ مدارس برویم. حتی اگر لازم باشد برای مدتی از پروژههای بزرگ چشم بپوشیم». توجه به توسعه در سطح سیاستگذاریهای کلان یک چیز است و زمینهسازی برای آن یک چیز دیگر. زمانی که نه مردم، نه روشنفکران، نه اندیشمندان، توجهی به چنین نهاد اثرگذاری ندارند، چگونه میتوان انتظار توجه به دستاندرکاران را داشت! یکی از ضروریترین نیازهای آموزشوپرورش درگیرکردن همه گروههای اجتماعی با آن است. خوشبختانه از این زاویه در چند سال گذشته توجه به نهاد آموزش بیشتر شده است. این توجه را به آسانی میتوان در صفحههای اجتماعی روزنامهها و البته شمار معلمان نویسندهای دید که این بار نه از دور بلکه از درونیترین لایههای نهاد آموزش دلنگرانیهای خویش را از وضع آموزش در دسترس جامعه قرار میدهند. با اینحال نمیتوان تلاشهای روزنامهها و خبرنگاران اجتماعی- آموزشی آنان را در گسترش و ژرفابخشی به این روند نادیده گرفت. از درخشانترین این تلاشها میتوان از تعیین صفحه هفتگی آموزشوپرورش- نخست در روزنامه اعتماد به نام «مدرسه» و سپس در روزنامه «شرق» و با عنوان «تخته سفید» یاد کرد. این روزها نزدیک به یک سال از پایهگذاری صفحه ارزشمند «تخته سفید» روزنامه «شرق» میگذرد. این صفحه در این مدت با انتشار تحلیلها، گفتوگوها و یادداشتهایی در پیوند با آموزشوپرورش و گرفتاریهای ریزودرشتش به دنبال انجام کاری حرفهای و تخصصی در این گستره بود و توانست کاری به نسبت درخور توجه و ماندگار را پیش ببرد. این صفحه با کوششهای ارزشمند خانم «اعظم پویان» و پشتیبانیهای دستاندرکاران روزنامه «شرق» با نگاهی به دور از آفتهای سیاسی، اجتماعی و شخصی در زمینه آموزشوپرورش، بازتابدهنده دیدگاههای کارشناسان با گرایشهای گوناگون است و سعي دارد زمینه گفتوگو میان آنان را فراهم کند و البته توجه دستاندرکاران را نیز به خود و جستارهای طرحشده جلب کند. گرچه روزنامه «شرق» و دستاندرکاران صفحه در این زمینه در آغاز راه هستند اما نگارنده به عنوان یک معلم به جرئت میتواند تلاشهای یکساله آنان را ارج نهد. امید که دستاندرکاران روزنامه «شرق» و صفحه «تخته سفید» بتوانند با اتکا به تجربه یکساله خویش و هدفهای از پیش تعیینشده در راه توسعه انسانی در آموزش تلاش کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.