بیعدالتی در یک اکران پررنگ و لعاب
جواد طوسی
هرچند میزان فروش فیلمهای نوروزی امسال را نمیتوان با سالهای قبل مقایسه کرد اما فروش پایین فیلم «فراری» علیرضا داوودنژاد در این مدت میتواند از جنبههای مختلف سؤالبرانگیز باشد. درباره فیلمهای کمدی اکران نوروز، فروش بالاتر «مصادره» مهران احمدی، نشان میدهد که هنوز رضا عطاران همراه با یادآوری دورانی سپریشده و چهرههایش مثل ابی و فرهاد و بازی با خطوط قرمز و نمایشگذرای کاباره و شوخی با ساواک و مأمور امنیتی در یک سیر پرشتاب تاریخی و... جواب میدهد؛ حتی اگر قصهای چهلتکه داشته باشی و از اینشاخه به آنشاخه بپری. «خرگیوش» اولین تجربه فیلمسازی مانی باغبانی را هنوز ندیدهام و نمیتوانم دربارهاش اظهارنظر کنم اما شنیدهها و گفتهها حاکی از یک کمدی موقعیت متکی بر کلام، در فضایی کموبیش ثابت است. قاعدتا چنین اجرایی در سینمای راحتالحلقوم و کلیشهپرداز ما ریسک بالایی میطلبد که مانی باغبانی و تهیهکنندهاش(حبیب اسماعیلی) به پیشوازش رفتهاند. اینطور که از فروش نهچندان بالای فیلم به نظر میآید، تماشاچی بدعادتشده نمیتواند آنطور که باید با این جنس کمدی ارتباط برقرار کند و شاید حس کنجکاوی اولیهاش در مورد سه بازیگر اصلی، عامل همین فروش نسبی بوده است. دو فیلم «به وقت شام» ابراهیم حاتمیکیا و «لاتاری» محمدحسین مهدویان هم با توجه به سوژههای انتخابی و حاشیههای ایجادشده در موردشان در زمان جشنواره فیلم فجر و تبلیغات وسیع تلویزیونی در طول اکران نوروزیشان، فروش قابل قبولی داشتهاند. بههرحال، موضوع داعش در «به وقت شام» و غیرت، ناموس و تعصب ملیتی در برابر سوءاستفاده از دختران ایرانی در دوبی در «لاتاری»، پتانسیل لازم برای جذب تماشاچی را دارند. به این نکته هم توجه داشته باشیم که هرکسی نمیتواند به این مضامین بپردازد و اول باید محرمبودنش را ثابت کند.در این میان، «فِراری» داوودنژاد قربانی اصلی اکران نوروز بود. در مقایسه با دیگر فیلمها و تهیهکنندگان قدرتمند و خودی «به وقت شام» و «لاتاری»، شرایط اکران خوب و مناسبی برای «فِراری» فراهم نشده و علاوهبر آن از تیزر تلویزیونی نیز تاکنون محروم بوده است.کافی است که تعداد سینماها و سانسهای این فیلم را با دیگر فیلمهای نوروز مقایسه کنیم تا به مفهوم عدالت پی ببریم.البته نقش تهیهکننده و پخشکننده و زمان مناسب اکران در اینگونه موارد، میتواند زمینهساز بحث مستقلی باشد. وقتی میبینیم علیرضا داوودنژاد با آن سابقه طولانی در فیلمنامهنویسی، کارگردانی، تهیه و تولید فیلم و اشرافش به روابط و مناسبات حاکم بر سینمای بعد از انقلاب و مسائل صنفی و نقاط آسیبپذیر بخش خصوصی چنین وضعیت غمانگیزی برایش رقم میخورد که خودش به فریاد میآید، متوجه میشویم که سینمای این دوران ما حال و روز خوب و بسامانی ندارد. در نگاهی منصفانه، «فِراری» نسبت به دیگر فیلمهای اکران فعلی لحن اجتماعیِ واقعبینانهتر و گزندهتری دارد. باید این نگاه دغدغهمند و نگران فیلمنامهنویس (کامبوزیا پرتوی) و کارگردان به حضور سیطرهآمیز قشر نوکیسهای که فرهنگسازی مخرب دارد و در این شکاف فاحش طبقاتی الگوسازی و رؤیاپردازی متوهم و ضربهزننده ایجاد میکند را ارج نهاد. در این آشفتهبازار و ویترینهای پررنگ و لعاب میبینیم که انسان پایبند به اصول و ارزشهای اخلاقی، محلی از اِعراب ندارد و به یک سیاهیلشکر تنها و درمانده تبدیل شده است. با این اوصاف و نشانههای قابل اعتنا و ریشهدار، چرا باید چنین اکران مهجور و ناعادلانهای شامل حال «فِراری» شود؟
هرچند میزان فروش فیلمهای نوروزی امسال را نمیتوان با سالهای قبل مقایسه کرد اما فروش پایین فیلم «فراری» علیرضا داوودنژاد در این مدت میتواند از جنبههای مختلف سؤالبرانگیز باشد. درباره فیلمهای کمدی اکران نوروز، فروش بالاتر «مصادره» مهران احمدی، نشان میدهد که هنوز رضا عطاران همراه با یادآوری دورانی سپریشده و چهرههایش مثل ابی و فرهاد و بازی با خطوط قرمز و نمایشگذرای کاباره و شوخی با ساواک و مأمور امنیتی در یک سیر پرشتاب تاریخی و... جواب میدهد؛ حتی اگر قصهای چهلتکه داشته باشی و از اینشاخه به آنشاخه بپری. «خرگیوش» اولین تجربه فیلمسازی مانی باغبانی را هنوز ندیدهام و نمیتوانم دربارهاش اظهارنظر کنم اما شنیدهها و گفتهها حاکی از یک کمدی موقعیت متکی بر کلام، در فضایی کموبیش ثابت است. قاعدتا چنین اجرایی در سینمای راحتالحلقوم و کلیشهپرداز ما ریسک بالایی میطلبد که مانی باغبانی و تهیهکنندهاش(حبیب اسماعیلی) به پیشوازش رفتهاند. اینطور که از فروش نهچندان بالای فیلم به نظر میآید، تماشاچی بدعادتشده نمیتواند آنطور که باید با این جنس کمدی ارتباط برقرار کند و شاید حس کنجکاوی اولیهاش در مورد سه بازیگر اصلی، عامل همین فروش نسبی بوده است. دو فیلم «به وقت شام» ابراهیم حاتمیکیا و «لاتاری» محمدحسین مهدویان هم با توجه به سوژههای انتخابی و حاشیههای ایجادشده در موردشان در زمان جشنواره فیلم فجر و تبلیغات وسیع تلویزیونی در طول اکران نوروزیشان، فروش قابل قبولی داشتهاند. بههرحال، موضوع داعش در «به وقت شام» و غیرت، ناموس و تعصب ملیتی در برابر سوءاستفاده از دختران ایرانی در دوبی در «لاتاری»، پتانسیل لازم برای جذب تماشاچی را دارند. به این نکته هم توجه داشته باشیم که هرکسی نمیتواند به این مضامین بپردازد و اول باید محرمبودنش را ثابت کند.در این میان، «فِراری» داوودنژاد قربانی اصلی اکران نوروز بود. در مقایسه با دیگر فیلمها و تهیهکنندگان قدرتمند و خودی «به وقت شام» و «لاتاری»، شرایط اکران خوب و مناسبی برای «فِراری» فراهم نشده و علاوهبر آن از تیزر تلویزیونی نیز تاکنون محروم بوده است.کافی است که تعداد سینماها و سانسهای این فیلم را با دیگر فیلمهای نوروز مقایسه کنیم تا به مفهوم عدالت پی ببریم.البته نقش تهیهکننده و پخشکننده و زمان مناسب اکران در اینگونه موارد، میتواند زمینهساز بحث مستقلی باشد. وقتی میبینیم علیرضا داوودنژاد با آن سابقه طولانی در فیلمنامهنویسی، کارگردانی، تهیه و تولید فیلم و اشرافش به روابط و مناسبات حاکم بر سینمای بعد از انقلاب و مسائل صنفی و نقاط آسیبپذیر بخش خصوصی چنین وضعیت غمانگیزی برایش رقم میخورد که خودش به فریاد میآید، متوجه میشویم که سینمای این دوران ما حال و روز خوب و بسامانی ندارد. در نگاهی منصفانه، «فِراری» نسبت به دیگر فیلمهای اکران فعلی لحن اجتماعیِ واقعبینانهتر و گزندهتری دارد. باید این نگاه دغدغهمند و نگران فیلمنامهنویس (کامبوزیا پرتوی) و کارگردان به حضور سیطرهآمیز قشر نوکیسهای که فرهنگسازی مخرب دارد و در این شکاف فاحش طبقاتی الگوسازی و رؤیاپردازی متوهم و ضربهزننده ایجاد میکند را ارج نهاد. در این آشفتهبازار و ویترینهای پررنگ و لعاب میبینیم که انسان پایبند به اصول و ارزشهای اخلاقی، محلی از اِعراب ندارد و به یک سیاهیلشکر تنها و درمانده تبدیل شده است. با این اوصاف و نشانههای قابل اعتنا و ریشهدار، چرا باید چنین اکران مهجور و ناعادلانهای شامل حال «فِراری» شود؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.