|

توفیق ماندگار است!

شهرام اقبالزاده

حسین توفیق با درگذشتش نام خود را در تاریخ مطبوعات جاودانه کرد؛ به گمان من در نشریات طنز پیش از انقلاب، دو نشریه جدی‌تر از بقیه بودند؛ چلنگر که به مدیریت محمدعلی افراشته منتشر می‌شد و این عبارت بر پیشانی آن آمده بود: «بشکنی‌ ای قلم ‌ای دست اگر پیچی از خدمت محرومان سر»؛ افراشته، توده‌ای و چلنگر نشریه‌ای سیاسی - اجتماعی بود که رویکردی حزبی داشت و با کودتای سال ٣٢ و مهاجرت اجباری افراشته کار آن متوقف شد و دیگری توفیق که نشریه‌ای اجتماعی - سیاسی بود که گذشته از طنزهای اجتماعی و سیاسی، فکاهیات نیز در آن نقش جدی داشت.
بچه که بودم، مادرم گاه‌وبیگاه، یاد مطالب طنز چلنگر می‌افتاد و آن را با خنده بازگو می‌کرد؛ اما برای خواندن توفیق، این توفیق را داشتم که خود آن را بخوانم، چون پدرم نه‌تنها مشترک همیشگی روزنامه کیهان و اطلاعات و خواندنی‌ها و البته مجله شکار و طبیعت به مدیریت مهندس اسکندر فیروز (که عاشق آن بودم) بود، بلکه مشترک توفیق هم بود که به‌جای «پیشانی‌نوشت» خانمان‌براندازی «چون» بشکنی‌ ای قلم...» و رویکرد حزبی، بیشتر به انتقاد اجتماعی با رویکرد سیاسی عام می‌پرداخت و این عبارت را بر پیشانی داشت: «همشهری شب جمعه دو چیز یادت نره، دوم روزنامه توفیق»؛ در همان هشت، 9 سالگی دور از چشم پدرم، واو به واو آن را می‌خواندم...
نمی‌توانم بگویم شکار و طبیعت را بیشتر دوست داشتم یا توفیق را، اما توفیق با روحیه بازیگوشانه کودک بیشتر هم‌خوانی داشت...
اکنون برخی از طنزهای سیاسی و فکاهی‌های آن را به یاری حافظه بازگو می‌کنم: اولین طنز را درباره انتخابات می‌نویسم؛ روال کار توفیق این بود که اصل خبر را به نقل از جراید می‌آورد و بعد با کنایه و ریشخند و دست‌انداختن و نقیضه‌گویی و اغراق، با ‌ترکیبی از کلام و تصویر خواننده را به خنده یا حیرت وامی‌داشت و به‌نوعی آشنایی‌زدایی و پرده‌دری می‌کرد...
١- امیرعباس هویدا نخست‌وزیر برای افتتاح دوره... م مجلس به تبریز رفت. (به‌نقل از جراید) در زیر کاریکاتوری از هویدا و کاکا توفیق آمده بود:
کاکا به صدراعظم عصایی: کجا میری؟
هویدا: تبریز
کاکا: صندوق بردی؟
هویدا: لبریز!!
2- اکنون تنها فکاهی‌ای تقدیم می‌کنم که خارج از نزاکت است... از این بابت پیشاپیش پوزش می‌خواهم:
در رستوران مشهور... پاریس از ساق پای جسد انسان ششلیک درست می‌کردند. (به‌نقل از جراید)
در آن زمان دو کمدین مشهور و محبوب خارجی، جری لوئیس و نورمن ویزدوم بودند؛ زیر کاریکاتوری که آن دو دور میزی در همان رستوران کذایی نشسته‌اند و هر دو دارند ریسه می‌روند، آمده:
جری لوئیس به نورمن ویزدوم: از وقتی که فهمیدم تو این رستوران از ساق پای آدم ششلیک درست می‌کنند، هرگز دنبلان سفارش نمیدم!!!!
یاد حسین توفیق مانا و روانش شاد!
پ.ن: از خدا پنهان نیست از شما چه پنهان، فکاهی‌های خیلی بامزه دیگری هم به یاد دارم که برای رعایت نزاکت از سویی و ترس از راه‌افتادن برخی کمپین‌ها از سوی دیگر، منصرف شدم!

حسین توفیق با درگذشتش نام خود را در تاریخ مطبوعات جاودانه کرد؛ به گمان من در نشریات طنز پیش از انقلاب، دو نشریه جدی‌تر از بقیه بودند؛ چلنگر که به مدیریت محمدعلی افراشته منتشر می‌شد و این عبارت بر پیشانی آن آمده بود: «بشکنی‌ ای قلم ‌ای دست اگر پیچی از خدمت محرومان سر»؛ افراشته، توده‌ای و چلنگر نشریه‌ای سیاسی - اجتماعی بود که رویکردی حزبی داشت و با کودتای سال ٣٢ و مهاجرت اجباری افراشته کار آن متوقف شد و دیگری توفیق که نشریه‌ای اجتماعی - سیاسی بود که گذشته از طنزهای اجتماعی و سیاسی، فکاهیات نیز در آن نقش جدی داشت.
بچه که بودم، مادرم گاه‌وبیگاه، یاد مطالب طنز چلنگر می‌افتاد و آن را با خنده بازگو می‌کرد؛ اما برای خواندن توفیق، این توفیق را داشتم که خود آن را بخوانم، چون پدرم نه‌تنها مشترک همیشگی روزنامه کیهان و اطلاعات و خواندنی‌ها و البته مجله شکار و طبیعت به مدیریت مهندس اسکندر فیروز (که عاشق آن بودم) بود، بلکه مشترک توفیق هم بود که به‌جای «پیشانی‌نوشت» خانمان‌براندازی «چون» بشکنی‌ ای قلم...» و رویکرد حزبی، بیشتر به انتقاد اجتماعی با رویکرد سیاسی عام می‌پرداخت و این عبارت را بر پیشانی داشت: «همشهری شب جمعه دو چیز یادت نره، دوم روزنامه توفیق»؛ در همان هشت، 9 سالگی دور از چشم پدرم، واو به واو آن را می‌خواندم...
نمی‌توانم بگویم شکار و طبیعت را بیشتر دوست داشتم یا توفیق را، اما توفیق با روحیه بازیگوشانه کودک بیشتر هم‌خوانی داشت...
اکنون برخی از طنزهای سیاسی و فکاهی‌های آن را به یاری حافظه بازگو می‌کنم: اولین طنز را درباره انتخابات می‌نویسم؛ روال کار توفیق این بود که اصل خبر را به نقل از جراید می‌آورد و بعد با کنایه و ریشخند و دست‌انداختن و نقیضه‌گویی و اغراق، با ‌ترکیبی از کلام و تصویر خواننده را به خنده یا حیرت وامی‌داشت و به‌نوعی آشنایی‌زدایی و پرده‌دری می‌کرد...
١- امیرعباس هویدا نخست‌وزیر برای افتتاح دوره... م مجلس به تبریز رفت. (به‌نقل از جراید) در زیر کاریکاتوری از هویدا و کاکا توفیق آمده بود:
کاکا به صدراعظم عصایی: کجا میری؟
هویدا: تبریز
کاکا: صندوق بردی؟
هویدا: لبریز!!
2- اکنون تنها فکاهی‌ای تقدیم می‌کنم که خارج از نزاکت است... از این بابت پیشاپیش پوزش می‌خواهم:
در رستوران مشهور... پاریس از ساق پای جسد انسان ششلیک درست می‌کردند. (به‌نقل از جراید)
در آن زمان دو کمدین مشهور و محبوب خارجی، جری لوئیس و نورمن ویزدوم بودند؛ زیر کاریکاتوری که آن دو دور میزی در همان رستوران کذایی نشسته‌اند و هر دو دارند ریسه می‌روند، آمده:
جری لوئیس به نورمن ویزدوم: از وقتی که فهمیدم تو این رستوران از ساق پای آدم ششلیک درست می‌کنند، هرگز دنبلان سفارش نمیدم!!!!
یاد حسین توفیق مانا و روانش شاد!
پ.ن: از خدا پنهان نیست از شما چه پنهان، فکاهی‌های خیلی بامزه دیگری هم به یاد دارم که برای رعایت نزاکت از سویی و ترس از راه‌افتادن برخی کمپین‌ها از سوی دیگر، منصرف شدم!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.