|

درخواست هنرمندان برآورده می‌شود؟

زمزمه تبدیل «سازمان سینمایی» به«معاونت»

طرح: کیوان زرگری

زمزمه تبدیل «سازمان سینمایی» به«معاونت»
شرق، فرزانه ابراهیم‌زاده: سازمان سینمایی که حدود دو سال پیش در میان برخی هیاهوها از دل معاونت سینمایی متولد شد و آرام‌آرام آنقدر قدرت گرفت که نَفَس مهم‌ترین نهاد غیردولتی و صنفی سینما یعنی «خانه‌سینما» را گرفت، شاید جشن سه‌سالگی‌اش را نگیرد. با مستقر شدن «علی جنتی» به‌عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ساختمان بهارستان زمزمه‌هایی مبنی بر بازگشت سازمان سینمایی به معاونت سینمایی شنیده می‌شود؛ هرچند این نام به‌جز سمتی که «جواد شمقدری» در این دو سال خود را به‌عنوان ریاست آن معرفی می‌کرد و تحمیل بار مالی سنگین بر دوش وزارتخانه، کاربرد دیگری نداشت. اگر سری به سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آدرس www.farhang.gov.ir بزنید، خواهید دید در ذیل معاونت‌ها نام بخش سینمایی به‌عنوان معاونت سینمایی آمده است. البته بحث کوچک‌ترشدن سازمان سینمایی و تبدیل دوباره آن به معاونت سینمایی نه‌تنها در فکر وزیر جدید ارشاد و مشاورانش است، که به نظر می‌رسد خواستی است که اهالی سینما نیز خواستار آن شده‌اند. روز دوشنبه 28 مرداد دو گروه از سینماگران در دو جلسه مختلف با علی جنتی خواستار کوچک‌ترشدن بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به‌طور خاص معاونت سینمایی شدند.
سازمانی با 350 پست
شایعه‌های راه‌اندازی سازمان سینمایی از زمانی رخ داد که جواد شمقدری صحبت از ریل‌گذاری در سینما کرد. او معتقد بود قطار سینمای ایران سال‌هاست از حرکت افتاده است و با ریل‌گذاری مجددی که در دولت نهم و دهم انجام شد با سرعتی شتابان به سمت پیشرفت می‌رود. در تیرماه 1390 شورایعالی اداری در خبری اعلام کرد که بنا به پیشنهاد مشترک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌جمهور، به‌منظور استفاده مناسب از ظرفیت‌های حوزه سینمایی کشور و رفع موانع و مشکلات مربوط به تولید و عرضه آثار سینمایی معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و موسسه پژوهشکده هنر و رسانه، موسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات با تمامی امکانات، منابع، تجهیزات، اعتبارات، تعهدات و نیروی انسانی در یکدیگر ادغام شوند و به سازمان امور سینمایی و سمعی و بصری کشور تغییر یابد. سازمان مذکور زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت خواهد کرد و ردیف بودجه آن به‌صورت مستقل در لایحه بودجه سنواتی کل کشور پیش‌بینی می‌شود. این سازمان بهمن سال 1390 رسما شروع به‌کار کرد و در بودجه دو سال گذشته نیز با ردیف بودجه‌ای و ایجاد پست‌های سازمانی گسترش یافت. در دو سال گذشته حدود 350 پست سازمانی با ردیف بودجه 25‌میلیاردتومانی ایجاد شد. بر اساس این تفکیک، بخشی از نهادهای غیردولتی و خصوصی در کنار این سازمان کارکرد خودشان را از دست دادند و ردیف بودجه‌ای آنها در اختیار بخش دولتی قرار گرفت. تشکیل سازمان سینمایی که قرار بود به اقتصاد هنر صنعت سینما کمک کند؛ در مغایرت با تاکید مقام‌معظم‌رهبری بر اجرای اصل 44 قانون اساسی است که بر کوچک‌ترشدن بدنه دولت و خصوصی‌سازی و سپردن کارهای اجرایی به نهادهای غیردولتی و خصوصی تاکید دارد. حضور سازمان سینمایی در همه مسایل سینما و دخالت در همه مسایل مربوط به آن باعث شد که نه‌تنها بدنه سینمای ایران ضعیف‌تر شود؛ بلکه اختلاف میان اهالی سینما بالا بگیرد. تعطیلی و مسایلی که در خانه‌سینما به وجود آمد؛ تنها بخشی از مسایلی بود که سازمان سینمایی در دو سال گذشته به آن دامن زد. در این مدت سازمان سینمایی با بیشتر نهادهای مرتبط با سینما دچار اختلاف‌های بنیادین شد؛ اختلاف‌هایی که وضعیت سینما را با مسایل شدیدی روبه‌رو کرد. یکی از این نهادها حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی بود که از نهادهای مهم و تاثیر‌گذار در تولید و پخش فیلم است. شهرداری تهران نیز یکی از نهادهایی بود که در جدال میان تصدی‌گری دولتی سازمان سینمایی، مساله‌ساز شد. دود این اختلاف نیز در نهایت به چشم سینما‌گران و سینمای ایران رفت. درگیری سازمان سینمایی با نیروی انتظامی نیز نمونه دیگری از حاشیه‌های این نهاد دولتی بود.
کم‌شدن تصدی‌گری دولت
روز 28مرداد دفتر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی میزبان دو گروه از سینماگران بود. در جلسه اول منوچهر محمدی، عبدالحسن برزیده، رضامیرکریمی، مجتبی راعی، احمدرضا درویش، ابراهیم حاتمی‌کیا و محمدحسین حقیقی در جلسه دیگری که بلافاصله پس از این جلسه برگزار شده است، هیات‌مدیره خانه‌سینما متشکل از فرهاد توحیدی، محمدمهدی عسگرپور، ابراهیم مختاری، امیر اثباتی، محمدرضا موئینی و... حضور داشتند. بنا به گفته‌های شرکت‌کنندگان در این نشست، بحث کاهش تصدی‌گری دولت و کوچک‌ترشدن سازمان سینمایی بحث هر دو گروه شرکت‌کننده در این دو جلسه بود. فرهاد توحیدی، مدیرعامل خانه‌سینما در گفت‌وگو با «شرق» ضمن تایید این مذاکرات گفت: «سازمان سینمایی سازمان تنومندی است که سالانه حدود 25‌میلیاردتومان بر دوش دولت هزینه می‌گذارد. اما این هزینه هیچ صرفه‌ای برای خود سینمای ایران ندارد. در چند سال گذشته درآمد سینمای ما کاهش پیدا کرده است. بر اساس پیش‌بینی‌ها امسال هم نزدیک به یک‌میلیون‌نفر از مخاطبان سینما کاهش می‌یابد. با چنین بحران جدی اقتصادی‌ای که در سینما وجود دارد؛ هیچ عقل منطقی نمی‌تواند لزوم وجود چنین سازمان عریض و طویلی را در حاشیه دولت توجیه کند.»
به گفته توحیدی، «دولت در سیاست‌های راهبردی خود باید نقش نظارتی داشته باشد و تصدی‌گری خود را کم کند تا نهادهای غیردولتی بتوانند در پیشبرد و بالا بردن کیفیت سینما کمک‌حال آن باشند. وظیفه نظارتی را یک دفتر هم می‌تواند انجام دهد. به‌جای آن هزینه‌ها باید در خود سینما و به‌نفع آن سرمایه‌گذاری شود.» مدیرعامل خانه‌سینما با بیان اینکه نظر آقای جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز بر همین کوچک‌ترشدن سهم دولت بود، گفت: «ایشان و مشاورانش مطالعات و اطلاعات خوبی در این مورد دارند و به این موضوع آگاهی کامل داشتند و از این پیشنهادها استقبال کردند.» منوچهر محمدی که جزو گروه نخستی بود که به دیدار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رفته؛ نیز به پیشنهاد برای کوچک‌ترشدن بدنه دولتی سینما اشاره کرده و به ایسنا گفت: «یکی از بحث‌های عمده این بود که چنان‌که ما بخواهیم سینمای رو به جلو و موفق در اندازه‌های قابل‌قبول و تراز انقلاب اسلامی داشته باشیم باید برای کوچک‌سازی معاونت سینمایی و حذف تصدی‌گری‌ها به‌طور جدی برنامه‌ریزی کنیم. به دلیل اینکه صرفا مسایل سینما به وزارت ارشاد محدود نمی‌شود و اثر سینمایی در مراحل توزیع، تولید و نمایش با نهادها و موسسات دیگری هم سروکار دارد، سینماگران حاضر پیشنهاداتی ارایه کردند مبنی بر اینکه وزارت ارشاد در مقام سکاندار اصلی سینمای کشور با نهادهایی چون صداوسیما، شهرداری‌تهران، حوزه هنری و سازمان‌های دیگر ذی‌ربط با یک نگاه کلان، تعاملاتی را پی‌ریزی کند تا به‌واقع محصولی که خروجی آن از وزارت ارشاد است و با مجوز آن ساخته می‌شود، در حوزه‌های دیگر دچار مشکل یا مساله نشود.»
شرق، فرزانه ابراهیم‌زاده: سازمان سینمایی که حدود دو سال پیش در میان برخی هیاهوها از دل معاونت سینمایی متولد شد و آرام‌آرام آنقدر قدرت گرفت که نَفَس مهم‌ترین نهاد غیردولتی و صنفی سینما یعنی «خانه‌سینما» را گرفت، شاید جشن سه‌سالگی‌اش را نگیرد. با مستقر شدن «علی جنتی» به‌عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ساختمان بهارستان زمزمه‌هایی مبنی بر بازگشت سازمان سینمایی به معاونت سینمایی شنیده می‌شود؛ هرچند این نام به‌جز سمتی که «جواد شمقدری» در این دو سال خود را به‌عنوان ریاست آن معرفی می‌کرد و تحمیل بار مالی سنگین بر دوش وزارتخانه، کاربرد دیگری نداشت. اگر سری به سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آدرس www.farhang.gov.ir بزنید، خواهید دید در ذیل معاونت‌ها نام بخش سینمایی به‌عنوان معاونت سینمایی آمده است. البته بحث کوچک‌ترشدن سازمان سینمایی و تبدیل دوباره آن به معاونت سینمایی نه‌تنها در فکر وزیر جدید ارشاد و مشاورانش است، که به نظر می‌رسد خواستی است که اهالی سینما نیز خواستار آن شده‌اند. روز دوشنبه 28 مرداد دو گروه از سینماگران در دو جلسه مختلف با علی جنتی خواستار کوچک‌ترشدن بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به‌طور خاص معاونت سینمایی شدند.
سازمانی با 350 پست
شایعه‌های راه‌اندازی سازمان سینمایی از زمانی رخ داد که جواد شمقدری صحبت از ریل‌گذاری در سینما کرد. او معتقد بود قطار سینمای ایران سال‌هاست از حرکت افتاده است و با ریل‌گذاری مجددی که در دولت نهم و دهم انجام شد با سرعتی شتابان به سمت پیشرفت می‌رود. در تیرماه 1390 شورایعالی اداری در خبری اعلام کرد که بنا به پیشنهاد مشترک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌جمهور، به‌منظور استفاده مناسب از ظرفیت‌های حوزه سینمایی کشور و رفع موانع و مشکلات مربوط به تولید و عرضه آثار سینمایی معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و موسسه پژوهشکده هنر و رسانه، موسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات با تمامی امکانات، منابع، تجهیزات، اعتبارات، تعهدات و نیروی انسانی در یکدیگر ادغام شوند و به سازمان امور سینمایی و سمعی و بصری کشور تغییر یابد. سازمان مذکور زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت خواهد کرد و ردیف بودجه آن به‌صورت مستقل در لایحه بودجه سنواتی کل کشور پیش‌بینی می‌شود. این سازمان بهمن سال 1390 رسما شروع به‌کار کرد و در بودجه دو سال گذشته نیز با ردیف بودجه‌ای و ایجاد پست‌های سازمانی گسترش یافت. در دو سال گذشته حدود 350 پست سازمانی با ردیف بودجه 25‌میلیاردتومانی ایجاد شد. بر اساس این تفکیک، بخشی از نهادهای غیردولتی و خصوصی در کنار این سازمان کارکرد خودشان را از دست دادند و ردیف بودجه‌ای آنها در اختیار بخش دولتی قرار گرفت. تشکیل سازمان سینمایی که قرار بود به اقتصاد هنر صنعت سینما کمک کند؛ در مغایرت با تاکید مقام‌معظم‌رهبری بر اجرای اصل 44 قانون اساسی است که بر کوچک‌ترشدن بدنه دولت و خصوصی‌سازی و سپردن کارهای اجرایی به نهادهای غیردولتی و خصوصی تاکید دارد. حضور سازمان سینمایی در همه مسایل سینما و دخالت در همه مسایل مربوط به آن باعث شد که نه‌تنها بدنه سینمای ایران ضعیف‌تر شود؛ بلکه اختلاف میان اهالی سینما بالا بگیرد. تعطیلی و مسایلی که در خانه‌سینما به وجود آمد؛ تنها بخشی از مسایلی بود که سازمان سینمایی در دو سال گذشته به آن دامن زد. در این مدت سازمان سینمایی با بیشتر نهادهای مرتبط با سینما دچار اختلاف‌های بنیادین شد؛ اختلاف‌هایی که وضعیت سینما را با مسایل شدیدی روبه‌رو کرد. یکی از این نهادها حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی بود که از نهادهای مهم و تاثیر‌گذار در تولید و پخش فیلم است. شهرداری تهران نیز یکی از نهادهایی بود که در جدال میان تصدی‌گری دولتی سازمان سینمایی، مساله‌ساز شد. دود این اختلاف نیز در نهایت به چشم سینما‌گران و سینمای ایران رفت. درگیری سازمان سینمایی با نیروی انتظامی نیز نمونه دیگری از حاشیه‌های این نهاد دولتی بود.
کم‌شدن تصدی‌گری دولت
روز 28مرداد دفتر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی میزبان دو گروه از سینماگران بود. در جلسه اول منوچهر محمدی، عبدالحسن برزیده، رضامیرکریمی، مجتبی راعی، احمدرضا درویش، ابراهیم حاتمی‌کیا و محمدحسین حقیقی در جلسه دیگری که بلافاصله پس از این جلسه برگزار شده است، هیات‌مدیره خانه‌سینما متشکل از فرهاد توحیدی، محمدمهدی عسگرپور، ابراهیم مختاری، امیر اثباتی، محمدرضا موئینی و... حضور داشتند. بنا به گفته‌های شرکت‌کنندگان در این نشست، بحث کاهش تصدی‌گری دولت و کوچک‌ترشدن سازمان سینمایی بحث هر دو گروه شرکت‌کننده در این دو جلسه بود. فرهاد توحیدی، مدیرعامل خانه‌سینما در گفت‌وگو با «شرق» ضمن تایید این مذاکرات گفت: «سازمان سینمایی سازمان تنومندی است که سالانه حدود 25‌میلیاردتومان بر دوش دولت هزینه می‌گذارد. اما این هزینه هیچ صرفه‌ای برای خود سینمای ایران ندارد. در چند سال گذشته درآمد سینمای ما کاهش پیدا کرده است. بر اساس پیش‌بینی‌ها امسال هم نزدیک به یک‌میلیون‌نفر از مخاطبان سینما کاهش می‌یابد. با چنین بحران جدی اقتصادی‌ای که در سینما وجود دارد؛ هیچ عقل منطقی نمی‌تواند لزوم وجود چنین سازمان عریض و طویلی را در حاشیه دولت توجیه کند.»
به گفته توحیدی، «دولت در سیاست‌های راهبردی خود باید نقش نظارتی داشته باشد و تصدی‌گری خود را کم کند تا نهادهای غیردولتی بتوانند در پیشبرد و بالا بردن کیفیت سینما کمک‌حال آن باشند. وظیفه نظارتی را یک دفتر هم می‌تواند انجام دهد. به‌جای آن هزینه‌ها باید در خود سینما و به‌نفع آن سرمایه‌گذاری شود.» مدیرعامل خانه‌سینما با بیان اینکه نظر آقای جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز بر همین کوچک‌ترشدن سهم دولت بود، گفت: «ایشان و مشاورانش مطالعات و اطلاعات خوبی در این مورد دارند و به این موضوع آگاهی کامل داشتند و از این پیشنهادها استقبال کردند.» منوچهر محمدی که جزو گروه نخستی بود که به دیدار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رفته؛ نیز به پیشنهاد برای کوچک‌ترشدن بدنه دولتی سینما اشاره کرده و به ایسنا گفت: «یکی از بحث‌های عمده این بود که چنان‌که ما بخواهیم سینمای رو به جلو و موفق در اندازه‌های قابل‌قبول و تراز انقلاب اسلامی داشته باشیم باید برای کوچک‌سازی معاونت سینمایی و حذف تصدی‌گری‌ها به‌طور جدی برنامه‌ریزی کنیم. به دلیل اینکه صرفا مسایل سینما به وزارت ارشاد محدود نمی‌شود و اثر سینمایی در مراحل توزیع، تولید و نمایش با نهادها و موسسات دیگری هم سروکار دارد، سینماگران حاضر پیشنهاداتی ارایه کردند مبنی بر اینکه وزارت ارشاد در مقام سکاندار اصلی سینمای کشور با نهادهایی چون صداوسیما، شهرداری‌تهران، حوزه هنری و سازمان‌های دیگر ذی‌ربط با یک نگاه کلان، تعاملاتی را پی‌ریزی کند تا به‌واقع محصولی که خروجی آن از وزارت ارشاد است و با مجوز آن ساخته می‌شود، در حوزه‌های دیگر دچار مشکل یا مساله نشود.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.