|

الزامات احیای سازمان مدیریت-9

5 شرط الزامی برنامه‌ریزی

محمد ستاری‌فر

متن زیر نامه‌ای است که دکتر ستاری‌فر در سال 78 خطاب به آقای خاتمی نوشتند.
امروز پس از استهلاک بسیاری از منابع و دلخوری‌های فراوان، در نهایت نهاد برنامه‌وبودجه و دستگاه اجرایی خدمت آن برادر رسیده و آن برادر با محذوریت‌های بسیار زیادی که دارند، باید آنچنان جمع‌بندی بفرمایند که نه له این باشد و نه علیه آن و پرواضح است که اینگونه جمع‌بندی‌ها به هر حال نه‌تنها مشکلات را حل‌وفصل نخواهد کرد بلکه خود مشکل‌ساز است. از این‌رو است که چگونگی تعیین منزلت و جایگاه نهاد برنامه‌وبودجه از منظر ریاست محترم جمهور آن هم به‌صورت علمی، حقوقی، سیاسی و ارتباطی، موضوعی است که در شرایط موجود، بیش از آنکه چه کسی عهده‌دار مسوولیت ریاست برنامه‌وبودجه باشد، دارای اهمیت و اولویت است. به سخن دیگر، بسیاری از نارسایی‌های موجود در نهاد برنامه‌وبودجه را باید متوجه آن نهاد و مسوول آن ندانست، بلکه باید محصول متعین‌نبودن جایگاه و منزلت نهاد برنامه‌وبودجه نزد رییس محترم دولت از گذشته تاکنون دانست. اگر به یاری ایزد منان و به‌دست توانای آن گرانمایه معضل متعین‌نبودن منزلت و جایگاه نهاد برنامه‌وبودجه از منظر رییس محترم دولت، حل‌وفصل شود مشکل و مساله بعدی را باید پیش‌رو گذاشت و آن این است که نهاد برنامه‌وبودجه کشور باید از چه ساختاری برخوردار باشد؟
چگونگی ساختار نهاد برنامه‌وبودجه
ساختار نهاد برنامه‌وبودجه با توجه به شرایط محیطی هرکشور، چگونگی سطح توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی آنها، میزان مسایل و مشکلات و مرتبه‌بندی آنها، نظامات و رژیم‌های سیاسی، ‌اقتصادی، اجتماعی و حقوقی حاکم بر آنها شکل گرفته و می‌گیرد و در عین حالی که شکل این ساختارها و حتی کارکردهای آنها در جوامع مختلف با یکدیگر متفاوت است اما در عین حال از اصول ثابت و مبانی علمی واحدی برخوردارند. صاحبنظران بنامی همچون آرتورلوییس، مایکل تودارو، واسیلی لئونتیف، فرانسو پرو، لیف هانس، ‌کیندل برگر، تین برگن و... همگی در رابطه با نهاد برنامه‌ریزی سخن‌ها، مقالات و کتب زیادی گفته‌‌اند و نوشته‌اند و بعضا نیز به دلیل طرح این نظریات جایزه نوبل را از آن خود کرده‌اند، در تمام مبانی آنها یک اصول ثابت و شاکله‌ای برای نهاد و بودجه دیده می‌شود که نمی‌توان از آن غفلت کرد. در یک کشور، نهاد برنامه‌وبودجه از منظر همه این صاحبنظران باید این حداقل استخوان‌بندی را دارا باشد: آن را به صورت نمودار شکل ذیل ترسیم کرد.
استخوان‌بندی نظام نهاد برنامه‌وبودجه
سطح 1 - سیاستگذاران (رییس‌جمهور دولت، مسوول نهاد برنامه‌وبودجه)، سطح 2 - متخصصان امور در راهبردهای توسعه اقتصادی و اجتماعی، اقتصاد سیاسی، اقتصاد توسعه، اقتصاد برنامه‌ریزی، علوم‌اجتماعی، زیست‌محیطی، سطح 3 - متخصصان و نظریه‌پردازان جامعه‌شناسی (امور اجتماعی) - متخصصان و نظریه‌پردازان روانشناسی (امور فرهنگی) - متخصصان و نظریه‌پردازان (امور اقتصادی) - متخصصان و نظریه‌پردازان (امور زیست‌محیطی)، سطح 4 - متخصصان آمار، اقتصادسنجی جهت تدوین معادلات و کمی‌کردن متغییرها، سطح 5 - متخصصان و کارشناسان امور برنامه‌وبودجه دستگاه‌ها.
ساختار نهاد برنامه‌وبودجه در یک کشور باید حداقل از این پنج سطح برخوردار باشد در عین‌حال عامل‌ها و پیوندهای بین این پنج سطح باید دارای مشخصه‌ها و ویژگی‌های پیش‌برندگی و توسعه‌ای باشد، ویژگی‌هایی همچون: * رعایت اصل شرکت در برنامه‌ریزی اصل دموکراسی * عزم و جدیت در کلیه سطوح پنجگانه * برخورداری از تفکر عمیق و همه‌جانبه در بین برنامه‌ریزان و سیاستگذاران * شناخت صحیح از مسایل جامعه و چالش‌های آینده آن * اتفاق نظر و استنباط واحد از قضایای توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی بین سطوح پنجگانه به‌ویژه در مرتبه‌بندی مسایل و تقدم و تاخر آنها. * اتفاق نظر و استنباط واحد بین آنها در اتخاذ راهبردها و خط مشی‌های اصلی و همچنین مرتبه‌بندی بخش‌ها نسبت به یکدیگر نه حذف بخش‌ها بلکه اولویت‌بندی بین بخش‌ها. * شناخت آگاهانه و عالمانه از کشور، جهان، آینده نگری علمی و تلاش برای عدم برخورد جزمی با مسایل در سطوح پنجگانه.
ادامه دارد...
متن زیر نامه‌ای است که دکتر ستاری‌فر در سال 78 خطاب به آقای خاتمی نوشتند.
امروز پس از استهلاک بسیاری از منابع و دلخوری‌های فراوان، در نهایت نهاد برنامه‌وبودجه و دستگاه اجرایی خدمت آن برادر رسیده و آن برادر با محذوریت‌های بسیار زیادی که دارند، باید آنچنان جمع‌بندی بفرمایند که نه له این باشد و نه علیه آن و پرواضح است که اینگونه جمع‌بندی‌ها به هر حال نه‌تنها مشکلات را حل‌وفصل نخواهد کرد بلکه خود مشکل‌ساز است. از این‌رو است که چگونگی تعیین منزلت و جایگاه نهاد برنامه‌وبودجه از منظر ریاست محترم جمهور آن هم به‌صورت علمی، حقوقی، سیاسی و ارتباطی، موضوعی است که در شرایط موجود، بیش از آنکه چه کسی عهده‌دار مسوولیت ریاست برنامه‌وبودجه باشد، دارای اهمیت و اولویت است. به سخن دیگر، بسیاری از نارسایی‌های موجود در نهاد برنامه‌وبودجه را باید متوجه آن نهاد و مسوول آن ندانست، بلکه باید محصول متعین‌نبودن جایگاه و منزلت نهاد برنامه‌وبودجه نزد رییس محترم دولت از گذشته تاکنون دانست. اگر به یاری ایزد منان و به‌دست توانای آن گرانمایه معضل متعین‌نبودن منزلت و جایگاه نهاد برنامه‌وبودجه از منظر رییس محترم دولت، حل‌وفصل شود مشکل و مساله بعدی را باید پیش‌رو گذاشت و آن این است که نهاد برنامه‌وبودجه کشور باید از چه ساختاری برخوردار باشد؟
چگونگی ساختار نهاد برنامه‌وبودجه
ساختار نهاد برنامه‌وبودجه با توجه به شرایط محیطی هرکشور، چگونگی سطح توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی آنها، میزان مسایل و مشکلات و مرتبه‌بندی آنها، نظامات و رژیم‌های سیاسی، ‌اقتصادی، اجتماعی و حقوقی حاکم بر آنها شکل گرفته و می‌گیرد و در عین حالی که شکل این ساختارها و حتی کارکردهای آنها در جوامع مختلف با یکدیگر متفاوت است اما در عین حال از اصول ثابت و مبانی علمی واحدی برخوردارند. صاحبنظران بنامی همچون آرتورلوییس، مایکل تودارو، واسیلی لئونتیف، فرانسو پرو، لیف هانس، ‌کیندل برگر، تین برگن و... همگی در رابطه با نهاد برنامه‌ریزی سخن‌ها، مقالات و کتب زیادی گفته‌‌اند و نوشته‌اند و بعضا نیز به دلیل طرح این نظریات جایزه نوبل را از آن خود کرده‌اند، در تمام مبانی آنها یک اصول ثابت و شاکله‌ای برای نهاد و بودجه دیده می‌شود که نمی‌توان از آن غفلت کرد. در یک کشور، نهاد برنامه‌وبودجه از منظر همه این صاحبنظران باید این حداقل استخوان‌بندی را دارا باشد: آن را به صورت نمودار شکل ذیل ترسیم کرد.
استخوان‌بندی نظام نهاد برنامه‌وبودجه
سطح 1 - سیاستگذاران (رییس‌جمهور دولت، مسوول نهاد برنامه‌وبودجه)، سطح 2 - متخصصان امور در راهبردهای توسعه اقتصادی و اجتماعی، اقتصاد سیاسی، اقتصاد توسعه، اقتصاد برنامه‌ریزی، علوم‌اجتماعی، زیست‌محیطی، سطح 3 - متخصصان و نظریه‌پردازان جامعه‌شناسی (امور اجتماعی) - متخصصان و نظریه‌پردازان روانشناسی (امور فرهنگی) - متخصصان و نظریه‌پردازان (امور اقتصادی) - متخصصان و نظریه‌پردازان (امور زیست‌محیطی)، سطح 4 - متخصصان آمار، اقتصادسنجی جهت تدوین معادلات و کمی‌کردن متغییرها، سطح 5 - متخصصان و کارشناسان امور برنامه‌وبودجه دستگاه‌ها.
ساختار نهاد برنامه‌وبودجه در یک کشور باید حداقل از این پنج سطح برخوردار باشد در عین‌حال عامل‌ها و پیوندهای بین این پنج سطح باید دارای مشخصه‌ها و ویژگی‌های پیش‌برندگی و توسعه‌ای باشد، ویژگی‌هایی همچون: * رعایت اصل شرکت در برنامه‌ریزی اصل دموکراسی * عزم و جدیت در کلیه سطوح پنجگانه * برخورداری از تفکر عمیق و همه‌جانبه در بین برنامه‌ریزان و سیاستگذاران * شناخت صحیح از مسایل جامعه و چالش‌های آینده آن * اتفاق نظر و استنباط واحد از قضایای توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی بین سطوح پنجگانه به‌ویژه در مرتبه‌بندی مسایل و تقدم و تاخر آنها. * اتفاق نظر و استنباط واحد بین آنها در اتخاذ راهبردها و خط مشی‌های اصلی و همچنین مرتبه‌بندی بخش‌ها نسبت به یکدیگر نه حذف بخش‌ها بلکه اولویت‌بندی بین بخش‌ها. * شناخت آگاهانه و عالمانه از کشور، جهان، آینده نگری علمی و تلاش برای عدم برخورد جزمی با مسایل در سطوح پنجگانه.
ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.