|

«قرارداد با مرگ» مروژک

داریوش مودبیان . كارگردان و بازيگر تئاتر

«اسلاومیر مروژک» داستان‌نویس، طنزپرداز و بیوگرافی‌نویس بزرگ لهستان برای اهالی تئاتر در ایران نامی آشنا بود. آثار این نمایشنامه‌نویس در سال‌های دهه 40 برای بار نخست در قالب «مجموعه فیل» توسط خانم فخری گلستان به خوانندگان ایرانی معرفی شد. اما پیش از ایشان هم کسانی که به فرنگ سفر کرده بودند؛ از اتفاق مهمی در اروپا خبر داده بودند که به «تئاتر پوچی» معروف شد، تئاتری که گفته می‌شد نمایشنامه‌نویسان اروپای شرقی به‌خصوص نویسنده‌ای به نام اسلاومیر مروژک که کارهایش را در روزنامه با کاریکاتور و گرافیک آغاز کرده بود؛ از آن بهره می‌بردند. این درست زمانی بود که مروژک به دلیل مشکلاتی که در سرزمینش به‌وجود آمده بود؛ لهستان را ترک کرده و به سمت اروپای مرکزی و فرانسه مهاجرت کرد. او در فرانسه خیلی زود توانست با کمک جامعه لهستانی‌های مهاجر در فرانسه حلقه‌ای تشکیل بدهد و آثارش را از طریق مترجمانی که با نظارت خودش به فرانسه برگرداندند به تئاتر و ادبیات جهان عرضه کند. جهان مروژک جهان واقع‌گرایانه نیست، تصویری از حقیقت است که در لایه‌های پنهانش واقعیت‌هایی نهفته شده. بیشتر کارهایش مانند قرارداد، با دو پرسناژ بازی می‌شود. اما همین دو یا چند پرسناژ در «تئاتر موقعیت» که خاص او بود به جای خودش یک تئاتر کامل را می‌سازد. من مروژک را در اروپا شناختم و با او ملاقات داشتم. در اواخر دهه 40 نیز یک‌بار در جشن هنر شیراز به ایران آمد و از نزدیک با او صحبت کردم. «مهاجران» یکی از مشهورترین آثار مروژک و نخستین کار او بود که من در حدود سال‌های 48 ترجمه کردم و ابتدا توسط دانشجویان و سپس توسط خودم به همراه فردوس کاویانی به روی صحنه رفت. بعد از آن نمایشنامه «جشن» و بعد «بر پهنه دریا» که این روزها در مشهد در حال اجراست. از آن روزها تا امروز تعداد زیادی از آثار مروژک را ترجمه کرده‌ام که آخرین آنها قرارداد بود که با نام قرارداد با مرگ به روی صحنه رفت. در حال حاضر هم مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاهش را آماده چاپ دارم با عنوان مروژک کوچولو که می‌خواستم به خودش تقدیم کنم. این مجموعه داستان‌های کوتاه مروژک و تلاش او برای رسیدن به مینیمالیسم بود.
«اسلاومیر مروژک» داستان‌نویس، طنزپرداز و بیوگرافی‌نویس بزرگ لهستان برای اهالی تئاتر در ایران نامی آشنا بود. آثار این نمایشنامه‌نویس در سال‌های دهه 40 برای بار نخست در قالب «مجموعه فیل» توسط خانم فخری گلستان به خوانندگان ایرانی معرفی شد. اما پیش از ایشان هم کسانی که به فرنگ سفر کرده بودند؛ از اتفاق مهمی در اروپا خبر داده بودند که به «تئاتر پوچی» معروف شد، تئاتری که گفته می‌شد نمایشنامه‌نویسان اروپای شرقی به‌خصوص نویسنده‌ای به نام اسلاومیر مروژک که کارهایش را در روزنامه با کاریکاتور و گرافیک آغاز کرده بود؛ از آن بهره می‌بردند. این درست زمانی بود که مروژک به دلیل مشکلاتی که در سرزمینش به‌وجود آمده بود؛ لهستان را ترک کرده و به سمت اروپای مرکزی و فرانسه مهاجرت کرد. او در فرانسه خیلی زود توانست با کمک جامعه لهستانی‌های مهاجر در فرانسه حلقه‌ای تشکیل بدهد و آثارش را از طریق مترجمانی که با نظارت خودش به فرانسه برگرداندند به تئاتر و ادبیات جهان عرضه کند. جهان مروژک جهان واقع‌گرایانه نیست، تصویری از حقیقت است که در لایه‌های پنهانش واقعیت‌هایی نهفته شده. بیشتر کارهایش مانند قرارداد، با دو پرسناژ بازی می‌شود. اما همین دو یا چند پرسناژ در «تئاتر موقعیت» که خاص او بود به جای خودش یک تئاتر کامل را می‌سازد. من مروژک را در اروپا شناختم و با او ملاقات داشتم. در اواخر دهه 40 نیز یک‌بار در جشن هنر شیراز به ایران آمد و از نزدیک با او صحبت کردم. «مهاجران» یکی از مشهورترین آثار مروژک و نخستین کار او بود که من در حدود سال‌های 48 ترجمه کردم و ابتدا توسط دانشجویان و سپس توسط خودم به همراه فردوس کاویانی به روی صحنه رفت. بعد از آن نمایشنامه «جشن» و بعد «بر پهنه دریا» که این روزها در مشهد در حال اجراست. از آن روزها تا امروز تعداد زیادی از آثار مروژک را ترجمه کرده‌ام که آخرین آنها قرارداد بود که با نام قرارداد با مرگ به روی صحنه رفت. در حال حاضر هم مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاهش را آماده چاپ دارم با عنوان مروژک کوچولو که می‌خواستم به خودش تقدیم کنم. این مجموعه داستان‌های کوتاه مروژک و تلاش او برای رسیدن به مینیمالیسم بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.