روایتی آزاد از روایت امید صالحی از لندن
اینجا همه ما دو اسم داریم
پروانه ستاری : «اینجا من دو اسم دارم». صبحها در یک اتاق صورتی و عصرها در اتاق صورتی دیگر لبخند خویش را به مشتریان وامینهم. اینجا لندن است...؛ پایتخت سرزمینی که درخت تنومندی مانند شکسپیر را در بر خویش دیده و بایرونها و شلیها و کیتزها و مالروها و دیکنزها و اسکاروایلدها و ویرجینیا وولفها داشته... . اینجا پایتخت پادشاهی بریتانیای کبیر است و برای اینکه بتوانی سقفی بر سر داشته باشی، باید دو اسم برای خود برگزینی...؛ نامی برای روز و نامی برای شب و گاهی هم نامت را فراموش کنی... و نهتنها نامت را که گذشته و دیروز و همه روزهایت را... و خودت را و آموزههای نیکت را...، زبانت را و کلامت را...، لهجه گرم شیرازیات را...، باید به قاعده بازی کنی...، باید قاعده بازی را بیاموزی...، باید بیاموزی صادقانه دروغ بگویی و به دروغهایت باور داشته باشی... .
میدانستم امید صالحی به ایران بازگشته... . نام او همواره برایم یادآور روایت عکاسانه او از آن جانباز جنگی است که سالها در خواب زندگی کرد... روایت بیصدا (بیهیاهو)ی او از این «زیبای خفته» مرا به عمق فاجعه هدایت کرد... .
و فاجعه همواره بیصدا میآید: ساختمانی در مرکز شهر. کفی سیمانی و سقفی کوتاه و لامپهای فلورسنت...، فضایی سرد که بیشباهت به زندان نیست. همهچیز زیر نور یکدست، یکسان دیده میشود و این یکسان دیدهشدن، یکسانبودن، یکسانشدن، روح همان جوامعی است که امید صالحی روایتی از آن دارد...، روح همین جوامعی است که هرکدام ما بهگونهای آن را تجربه کردهایم.
در یکی از ویدئوهای این نمایشگاه، معلم، ماشین، Big Brother، به دانشآموز، دانشجو، پناهجو، مهاجر، القا میکند که درست تکرار کند:
I Am A Team Player یا در ویدئوی دیگری معلم تأکید میکند که دانشجو و پناهجو، واژگان را بدون لهجه بیان کند.
دنیای ما، خاصگی را، لهجهداربودن را، تاب نمیآورد...، باید یکی باشی عین دیگری...، باید یکی باشی با معیاری که دیگری برایت ساخته... و تو بیصدا، روزبهروز، لهجهات را، لحنت را، از دست میدهی، میبازی و یکی میشوی، عین هزاران فرد دیگر...، دیگر خودت را نمیشناسی...، فاجعه بیصدا میآید... .
دیگر خودت را نمیشناسی...
و خاطره یعنی جرم: و خاطره که میشود بخشی از فردیت تو و خاطره که تو را از دیگری جدا میکند و خاطره که سرنوشت و زندگی و شیوه بودن توست، میشود جرمی که ارتکاب آن تو را از یکسانبودگی میرهاند... .
در این نمایشگاه کارتپستالهایی میبینیم از مکانهایی در لندن... که برای امید یادآور افراد و مکانهایی در خاطرهاش هستند...؛ مکانها و افرادی که به زندگی قبل از سفر او تعلق داشتند و او برای حفظ خاطره، افراد و بخشی از مکانهای عکسهای قبلی را به مکانهای جدید کلاژ کرده...؛ کلاژی که به هیچ صورتی جفتوجور نمیشود...، انگار گذشته هیچ سنخیتی با امروز نداشته، ندارد و نخواهد داشت... و انگار باید از این رشته گسسته گذشت... دورش ریخت...، درست مانند انگلیسی با لهجه... . باید خاطره و لهجه را دور ریخت و زبان را چنان زبان مادری بااقتدار به کار برد...، باید اقتدر به دست آورد تا یکی شد شبیه هزارانهزار دیگر تا اموراتت با Text Message بگذرد...، تا بتوانی با صاحبخانهات گفتوگویی، هرچند مرده، داشته باشی... و هویتت را با کلماتی که به تو اقتدار میدهند تعریف کنی... تا بتوانی چندسالی با فردی که نمیبینیاش، چیزی به نام رابطه داشته باشی تا سقفی روی سرت باشد... .
سقفی، حتی شبیه سقف اتاقهای صورتی: و آن قابهای صورتی... و آن سکونی که هیچ هم بر آن سنگینی میکنی... آن اتاقها... آن افراد که به ضرورت لبخند خود را به بیگانگان میبخشند و آنکه میگوید: در اینجا من دو اسم دارم... و او که درواقع نامی ندارد... سایهای است در میان موجی از سایهها...، حتی کمرنگتر...، ناشناختهتر... و شاید آگاهتر به بینامی خود... و انگار ما، همه، خود را، لبخندمان را، در این ساختار تعریفشده میبازیم...، باختهایم... و از یادمان رفته که ما همه دو اسم داریم... اسمی نداریم...
***
امید صالحی که از عکاسان مستند اجتماعی و از شاگردان مرحوم بهمن جلالی و کاوه گلستان است، بعد از 27 سال عکاسی اولین نمایشگاه انفرادی خود را در تهران برگزار کرد. در این نمایشگاه که بعد از سفر ششساله او به اروپا و کسب تجربیات و آموزههای نو برگزار شد، چهار ویدئوآرت به نامهای:
I wanna tell you a small secret
Endless
I am a Team Player
Passport Picture
دو مجموعه عکس به نامهای:
Here, I have two names
Hippocampus
یک روزنامه به نام:
I was born in Dalston
و یک کتاب به نام:
Life in the UK
به نمایش درآمد... .
پروانه ستاری : «اینجا من دو اسم دارم». صبحها در یک اتاق صورتی و عصرها در اتاق صورتی دیگر لبخند خویش را به مشتریان وامینهم. اینجا لندن است...؛ پایتخت سرزمینی که درخت تنومندی مانند شکسپیر را در بر خویش دیده و بایرونها و شلیها و کیتزها و مالروها و دیکنزها و اسکاروایلدها و ویرجینیا وولفها داشته... . اینجا پایتخت پادشاهی بریتانیای کبیر است و برای اینکه بتوانی سقفی بر سر داشته باشی، باید دو اسم برای خود برگزینی...؛ نامی برای روز و نامی برای شب و گاهی هم نامت را فراموش کنی... و نهتنها نامت را که گذشته و دیروز و همه روزهایت را... و خودت را و آموزههای نیکت را...، زبانت را و کلامت را...، لهجه گرم شیرازیات را...، باید به قاعده بازی کنی...، باید قاعده بازی را بیاموزی...، باید بیاموزی صادقانه دروغ بگویی و به دروغهایت باور داشته باشی... .
میدانستم امید صالحی به ایران بازگشته... . نام او همواره برایم یادآور روایت عکاسانه او از آن جانباز جنگی است که سالها در خواب زندگی کرد... روایت بیصدا (بیهیاهو)ی او از این «زیبای خفته» مرا به عمق فاجعه هدایت کرد... .
و فاجعه همواره بیصدا میآید: ساختمانی در مرکز شهر. کفی سیمانی و سقفی کوتاه و لامپهای فلورسنت...، فضایی سرد که بیشباهت به زندان نیست. همهچیز زیر نور یکدست، یکسان دیده میشود و این یکسان دیدهشدن، یکسانبودن، یکسانشدن، روح همان جوامعی است که امید صالحی روایتی از آن دارد...، روح همین جوامعی است که هرکدام ما بهگونهای آن را تجربه کردهایم.
در یکی از ویدئوهای این نمایشگاه، معلم، ماشین، Big Brother، به دانشآموز، دانشجو، پناهجو، مهاجر، القا میکند که درست تکرار کند:
I Am A Team Player یا در ویدئوی دیگری معلم تأکید میکند که دانشجو و پناهجو، واژگان را بدون لهجه بیان کند.
دنیای ما، خاصگی را، لهجهداربودن را، تاب نمیآورد...، باید یکی باشی عین دیگری...، باید یکی باشی با معیاری که دیگری برایت ساخته... و تو بیصدا، روزبهروز، لهجهات را، لحنت را، از دست میدهی، میبازی و یکی میشوی، عین هزاران فرد دیگر...، دیگر خودت را نمیشناسی...، فاجعه بیصدا میآید... .
دیگر خودت را نمیشناسی...
و خاطره یعنی جرم: و خاطره که میشود بخشی از فردیت تو و خاطره که تو را از دیگری جدا میکند و خاطره که سرنوشت و زندگی و شیوه بودن توست، میشود جرمی که ارتکاب آن تو را از یکسانبودگی میرهاند... .
در این نمایشگاه کارتپستالهایی میبینیم از مکانهایی در لندن... که برای امید یادآور افراد و مکانهایی در خاطرهاش هستند...؛ مکانها و افرادی که به زندگی قبل از سفر او تعلق داشتند و او برای حفظ خاطره، افراد و بخشی از مکانهای عکسهای قبلی را به مکانهای جدید کلاژ کرده...؛ کلاژی که به هیچ صورتی جفتوجور نمیشود...، انگار گذشته هیچ سنخیتی با امروز نداشته، ندارد و نخواهد داشت... و انگار باید از این رشته گسسته گذشت... دورش ریخت...، درست مانند انگلیسی با لهجه... . باید خاطره و لهجه را دور ریخت و زبان را چنان زبان مادری بااقتدار به کار برد...، باید اقتدر به دست آورد تا یکی شد شبیه هزارانهزار دیگر تا اموراتت با Text Message بگذرد...، تا بتوانی با صاحبخانهات گفتوگویی، هرچند مرده، داشته باشی... و هویتت را با کلماتی که به تو اقتدار میدهند تعریف کنی... تا بتوانی چندسالی با فردی که نمیبینیاش، چیزی به نام رابطه داشته باشی تا سقفی روی سرت باشد... .
سقفی، حتی شبیه سقف اتاقهای صورتی: و آن قابهای صورتی... و آن سکونی که هیچ هم بر آن سنگینی میکنی... آن اتاقها... آن افراد که به ضرورت لبخند خود را به بیگانگان میبخشند و آنکه میگوید: در اینجا من دو اسم دارم... و او که درواقع نامی ندارد... سایهای است در میان موجی از سایهها...، حتی کمرنگتر...، ناشناختهتر... و شاید آگاهتر به بینامی خود... و انگار ما، همه، خود را، لبخندمان را، در این ساختار تعریفشده میبازیم...، باختهایم... و از یادمان رفته که ما همه دو اسم داریم... اسمی نداریم...
***
امید صالحی که از عکاسان مستند اجتماعی و از شاگردان مرحوم بهمن جلالی و کاوه گلستان است، بعد از 27 سال عکاسی اولین نمایشگاه انفرادی خود را در تهران برگزار کرد. در این نمایشگاه که بعد از سفر ششساله او به اروپا و کسب تجربیات و آموزههای نو برگزار شد، چهار ویدئوآرت به نامهای:
I wanna tell you a small secret
Endless
I am a Team Player
Passport Picture
دو مجموعه عکس به نامهای:
Here, I have two names
Hippocampus
یک روزنامه به نام:
I was born in Dalston
و یک کتاب به نام:
Life in the UK
به نمایش درآمد... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.