|

به بهانه قطع چندباره «چنارهای‌ولی‌عصر»

نفس‌کشیدن را دوست دارم

مهری محبی (مهرسا)

آن‌روزها، وقتی هنوز آسمان پیدا بود و شب‌ها با شمردن ستاره‌ها خوابم می‌گرفت، با باهار کوچه پرمی‌شد از آواز گنجشک‌ها و بوی گل‌های رنگ‌به‌رنگ. بزرگ‌تر که شدم حیاط‌های متواضع کوچه یک‌به‌یک پایین می‌آمدند و این‌بار عجیب قد علم می‌کردند. حالا فقط خانه ما مانده بود و شمسی‌خانم و آقاتیمور، بقال سرکوچه!
شاید شهرداری هم قرار نبود به گرم‌شدن کره‌زمین فکر کند، اصلا این موضوعات لوکس چندسالی است رو آمده! بعد هم اصلا به شهرداری چه مربوط بود که دیوارها قد بکشند، نورمستقیم تطهیر‌کننده جنوب نیاید و به‌جایش شیشه‌های رفلکس، منبع نور کوچه‌پس‌کوچه‌های جنوب‌شهر باشند! اصلا به شهرداری چه که من دیگر همسایه‌هایمان را نمی‌شناختم! کلا به شهرداری چه که تمام درختان سرکوچه داشتند خشک می‌شدند تا علی‌آقای بسازبفروش، مثل تمام محله دورتادور زمین را دیوارهایی بکشد که قرار بود جانشین لانه‌های گنجشک‌ها باشد! اصلا کلا به شهرداری چه ارتباطی داشت که امروز شهر من زیبا نیست، شهر من نفس‌کشیدن را روزبه‌روز از یاد می‌برد! و شهر من حتی نمی‌داند چرا سال‌هاست از خیابان‌ها فراری‌ام و با پیاده‌راه‌ها قهر!
امسال شهرم عجیب پوست انداخته بود، نشناختمش، حتی خانه آقاتیمور هم قد کشیده بود، انگار فقط پدرومادر من دلشان هنوز با درختان حیاط و پرندگان خانه‌به‌دوش بود! حالا کوچه پر بود از آدم‌های رنگ‌به‌رنگ، پر از غریبه‌هایی که از بس نفس نکشیده بودند چشم‌های افسرده‌شان به قهقهه‌هایم خیره می‌ماند؛ پر بود از ماشین‌های‌ گرانقیمت و خوشرنگ. دلم عجیب گرفت، آنجایی که بودم آنقدر درخت هست که از 150 مال گذشته باشد، آنقدر نفس می‌شود کشید که گاهی دلت برای چنارهای تهران می‌گیرد، آنقدر جانور از این‌طرف به آن‌طرف خیابان راهپیمایی می‌کنند که برای گربه‌های تهران غمگین شوی، برای غربتشان در «شهر»ی که فکر می‌کند زندگی یعنی همین!
جایی خواندم که شهرداری شهرداشتن بلد نیست! اما من، فکر نمی‌کنم تنها شهرداری شهرداشتن بلد نباشد، من، تو و همه آدم‌های به‌اصطلاح شهرنشین تهرانی نه معنای زندگی در یادمان مانده و نه شهر! هنوز نمی‌دانیم نفسمان به نفس چنارهای تهران بند است، نمی‌دانیم لبخندمان به آواز گنجشک‌ها گره خورده و عجیب است.
شهروندبودن یعنی دلبسته داستان شهرنشینی، داستانی که بازیگرانش فقط من، تو و ما نیستیم. گربه‌ها، درختان و گنجشک‌ها... و این‌روزها به همین راحتی نفسشان را می‌بُریم به خیالِ زندگی و نمی‌دانیم تا آنها نباشند زندگی‌ای نخواهد بود. شهروند وقتی سالم است که شهرش روستایی بزرگ باشد با تمام اتفاقات جاری در یک روستا. جای مزرعه، باغ‌های شهری با محصولات محلی، راه‌حلی برای بالاکشاندن قشر پایین جامعه و تولید فرآورده‌های تازه؛ جای خانه‌باغ، خانه‌هایی هرچند مرتفع با باغ‌هایی کوچک به‌نام باغچه، لب دیوار، لب پنجره، جلوی ورودی؛ و در کنار بزرگراه‌های پرشمار، گذرهایی برای دویدن، راه‌رفتن و نفس‌کشیدن بی‌دغدغه آمدوشد خودروهایی که به‌گمانم عجیب با طبیعت آدمیزاد ناسازگارند. حتی اگر همین امروز هم نیت کنیم، شاید دهه‌ها طول بکشد تا شهر من، تهران، جایی شود قابل زندگی!
آن‌روزها، وقتی هنوز آسمان پیدا بود و شب‌ها با شمردن ستاره‌ها خوابم می‌گرفت، با باهار کوچه پرمی‌شد از آواز گنجشک‌ها و بوی گل‌های رنگ‌به‌رنگ. بزرگ‌تر که شدم حیاط‌های متواضع کوچه یک‌به‌یک پایین می‌آمدند و این‌بار عجیب قد علم می‌کردند. حالا فقط خانه ما مانده بود و شمسی‌خانم و آقاتیمور، بقال سرکوچه!
شاید شهرداری هم قرار نبود به گرم‌شدن کره‌زمین فکر کند، اصلا این موضوعات لوکس چندسالی است رو آمده! بعد هم اصلا به شهرداری چه مربوط بود که دیوارها قد بکشند، نورمستقیم تطهیر‌کننده جنوب نیاید و به‌جایش شیشه‌های رفلکس، منبع نور کوچه‌پس‌کوچه‌های جنوب‌شهر باشند! اصلا به شهرداری چه که من دیگر همسایه‌هایمان را نمی‌شناختم! کلا به شهرداری چه که تمام درختان سرکوچه داشتند خشک می‌شدند تا علی‌آقای بسازبفروش، مثل تمام محله دورتادور زمین را دیوارهایی بکشد که قرار بود جانشین لانه‌های گنجشک‌ها باشد! اصلا کلا به شهرداری چه ارتباطی داشت که امروز شهر من زیبا نیست، شهر من نفس‌کشیدن را روزبه‌روز از یاد می‌برد! و شهر من حتی نمی‌داند چرا سال‌هاست از خیابان‌ها فراری‌ام و با پیاده‌راه‌ها قهر!
امسال شهرم عجیب پوست انداخته بود، نشناختمش، حتی خانه آقاتیمور هم قد کشیده بود، انگار فقط پدرومادر من دلشان هنوز با درختان حیاط و پرندگان خانه‌به‌دوش بود! حالا کوچه پر بود از آدم‌های رنگ‌به‌رنگ، پر از غریبه‌هایی که از بس نفس نکشیده بودند چشم‌های افسرده‌شان به قهقهه‌هایم خیره می‌ماند؛ پر بود از ماشین‌های‌ گرانقیمت و خوشرنگ. دلم عجیب گرفت، آنجایی که بودم آنقدر درخت هست که از 150 مال گذشته باشد، آنقدر نفس می‌شود کشید که گاهی دلت برای چنارهای تهران می‌گیرد، آنقدر جانور از این‌طرف به آن‌طرف خیابان راهپیمایی می‌کنند که برای گربه‌های تهران غمگین شوی، برای غربتشان در «شهر»ی که فکر می‌کند زندگی یعنی همین!
جایی خواندم که شهرداری شهرداشتن بلد نیست! اما من، فکر نمی‌کنم تنها شهرداری شهرداشتن بلد نباشد، من، تو و همه آدم‌های به‌اصطلاح شهرنشین تهرانی نه معنای زندگی در یادمان مانده و نه شهر! هنوز نمی‌دانیم نفسمان به نفس چنارهای تهران بند است، نمی‌دانیم لبخندمان به آواز گنجشک‌ها گره خورده و عجیب است.
شهروندبودن یعنی دلبسته داستان شهرنشینی، داستانی که بازیگرانش فقط من، تو و ما نیستیم. گربه‌ها، درختان و گنجشک‌ها... و این‌روزها به همین راحتی نفسشان را می‌بُریم به خیالِ زندگی و نمی‌دانیم تا آنها نباشند زندگی‌ای نخواهد بود. شهروند وقتی سالم است که شهرش روستایی بزرگ باشد با تمام اتفاقات جاری در یک روستا. جای مزرعه، باغ‌های شهری با محصولات محلی، راه‌حلی برای بالاکشاندن قشر پایین جامعه و تولید فرآورده‌های تازه؛ جای خانه‌باغ، خانه‌هایی هرچند مرتفع با باغ‌هایی کوچک به‌نام باغچه، لب دیوار، لب پنجره، جلوی ورودی؛ و در کنار بزرگراه‌های پرشمار، گذرهایی برای دویدن، راه‌رفتن و نفس‌کشیدن بی‌دغدغه آمدوشد خودروهایی که به‌گمانم عجیب با طبیعت آدمیزاد ناسازگارند. حتی اگر همین امروز هم نیت کنیم، شاید دهه‌ها طول بکشد تا شهر من، تهران، جایی شود قابل زندگی!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.