لزوم تبیین گفتمان اعتدال
محسن مهیمنی*
در سیاست، دولت بهعنوان نهاد کارگزار تامین امنیت، عدالت و آزادی تصور میشود. به عبارت دیگر، یکی از کارویژههای اساسی نهاد دولت، تامین عدالت در کنار آزادی و امنیت برای شهروندان است. با فرض این گزاره، آنچه امروز، دولت روحانی و شخص وی بر آن تاکید میکند به نوعی نزدیک به این کارویژه نهاد دولت است. درباره گفتمان اعتدال روحانی، تیم و کارگزاران و جایگاه سیاسی وی در جریانبندیهای سیاسی کشور، چند نکته انتقادی مختصر و کلی را میتوان مطرح کرد و بر اساس آن به لزومات این مرحلهای دولت وی دست یافت:
اول: پس از گفتمانهای «سازندگی»، «اصلاحات» و «عدالت»، این بار حسن روحانی با تاکید بر میانهروی و بیشتر اعتدال در رفتار سیاسی- دولتی به قدرت وارد شده است. اما به نظر میرسد، اعتدال مفهومی بسیار کلی و پرچالش در عرصه سیاسی باشد، درست مانند عدالت. درست است که در یک فهم کلی، میتوان اعتدال مورد نظر روحانی را یک دید فراجناحی و غیرسیاسی تعریف کرد، اما لزوم سیاست، داشتن نمادها و شاخصههای روشن برای یک جریان سیاسی است که قرار بر حاکمیتش بر دستگاه دولت شده است. به عبارت دیگر، با آنکه روحانی و همراهان وی اعتدال را محور گفتمان سیاسی برهه جدید کشور قرار دادهاند، اما متاسفانه به دلیل کلیبودن و روشننبودن این مفهوم هر برداشتی از آن ممکن است و حتی میتواند موجب قرائتها و تفاسیر متضاد در پهنه سیاسی و بین ناظران شود؛ آنچنان که تاکنون نیز هم در بین اصولگرایان و هم اصلاحطلبان تفاسیر مصادرهای یا مختلف از این واژه ارایه شده است. روحانی و مشاوران وی باید در یک تلاش ابتدایی شاخصههای دولت اعتدال خود را تعریف، منسجم و در عرصه عمومی مطرح و جهتدهی کنند. قطعا این تلاش، علاوه بر جلوگیری از سردرگمی بیشتر در بین نیروهای سیاسی و
حامی وی، میتواند مانیفست، برنامه و راه وی در چهار یا هشتسال آینده را نیز تبیین کند.
دوم: حسن روحانی در گروهبندی و جریانات سیاسی فعلی کشور قطعا در اردوگاه اصلاحطلبان میانهرو جای میگیرد. اما در مقام یک رییسجمهور، روحانی دارای یک جایگاه جریانساز یا رهبری یک جریان سیاسی همچون هاشمی و خاتمی نیست؛ هرچند که این امر میتواند برای وی ممکن شود. به یک معنی دیگر، حسن روحانی را میتوان بهراحتی در یک چارچوب سلبی و به دور از افراطگرایان تعریف کرد. آنچه که قطعی به نظر میرسد این است که تا مشخصههای سیاسی-اقتصادی دولت روحانی تبیین نشوند، تلاش برای هماوردی دو جناح کشور در قالب یک دولت ائتلافی نیز به ثمر و نتیجه موردنظر نخواهد رسید و مقطعی خواهد بود. روحانی امروز این فرصت را دارد که علاوه بر تلاش برای بهبود اوضاع کشور در قالب یک دولتمدار باتجربه، با بسط یک گفتمان و پرورش نیروی سیاسی حول آن در قامت یک سیاستمدار موثر نیز ظاهر شود؛ امری که قطعا یکی از عوامل موفقیت دولت تدبیر و امید وی نیز خواهد بود.
*دانشجوی دکترای علوم سیاسی
در سیاست، دولت بهعنوان نهاد کارگزار تامین امنیت، عدالت و آزادی تصور میشود. به عبارت دیگر، یکی از کارویژههای اساسی نهاد دولت، تامین عدالت در کنار آزادی و امنیت برای شهروندان است. با فرض این گزاره، آنچه امروز، دولت روحانی و شخص وی بر آن تاکید میکند به نوعی نزدیک به این کارویژه نهاد دولت است. درباره گفتمان اعتدال روحانی، تیم و کارگزاران و جایگاه سیاسی وی در جریانبندیهای سیاسی کشور، چند نکته انتقادی مختصر و کلی را میتوان مطرح کرد و بر اساس آن به لزومات این مرحلهای دولت وی دست یافت:
اول: پس از گفتمانهای «سازندگی»، «اصلاحات» و «عدالت»، این بار حسن روحانی با تاکید بر میانهروی و بیشتر اعتدال در رفتار سیاسی- دولتی به قدرت وارد شده است. اما به نظر میرسد، اعتدال مفهومی بسیار کلی و پرچالش در عرصه سیاسی باشد، درست مانند عدالت. درست است که در یک فهم کلی، میتوان اعتدال مورد نظر روحانی را یک دید فراجناحی و غیرسیاسی تعریف کرد، اما لزوم سیاست، داشتن نمادها و شاخصههای روشن برای یک جریان سیاسی است که قرار بر حاکمیتش بر دستگاه دولت شده است. به عبارت دیگر، با آنکه روحانی و همراهان وی اعتدال را محور گفتمان سیاسی برهه جدید کشور قرار دادهاند، اما متاسفانه به دلیل کلیبودن و روشننبودن این مفهوم هر برداشتی از آن ممکن است و حتی میتواند موجب قرائتها و تفاسیر متضاد در پهنه سیاسی و بین ناظران شود؛ آنچنان که تاکنون نیز هم در بین اصولگرایان و هم اصلاحطلبان تفاسیر مصادرهای یا مختلف از این واژه ارایه شده است. روحانی و مشاوران وی باید در یک تلاش ابتدایی شاخصههای دولت اعتدال خود را تعریف، منسجم و در عرصه عمومی مطرح و جهتدهی کنند. قطعا این تلاش، علاوه بر جلوگیری از سردرگمی بیشتر در بین نیروهای سیاسی و
حامی وی، میتواند مانیفست، برنامه و راه وی در چهار یا هشتسال آینده را نیز تبیین کند.
دوم: حسن روحانی در گروهبندی و جریانات سیاسی فعلی کشور قطعا در اردوگاه اصلاحطلبان میانهرو جای میگیرد. اما در مقام یک رییسجمهور، روحانی دارای یک جایگاه جریانساز یا رهبری یک جریان سیاسی همچون هاشمی و خاتمی نیست؛ هرچند که این امر میتواند برای وی ممکن شود. به یک معنی دیگر، حسن روحانی را میتوان بهراحتی در یک چارچوب سلبی و به دور از افراطگرایان تعریف کرد. آنچه که قطعی به نظر میرسد این است که تا مشخصههای سیاسی-اقتصادی دولت روحانی تبیین نشوند، تلاش برای هماوردی دو جناح کشور در قالب یک دولت ائتلافی نیز به ثمر و نتیجه موردنظر نخواهد رسید و مقطعی خواهد بود. روحانی امروز این فرصت را دارد که علاوه بر تلاش برای بهبود اوضاع کشور در قالب یک دولتمدار باتجربه، با بسط یک گفتمان و پرورش نیروی سیاسی حول آن در قامت یک سیاستمدار موثر نیز ظاهر شود؛ امری که قطعا یکی از عوامل موفقیت دولت تدبیر و امید وی نیز خواهد بود.
*دانشجوی دکترای علوم سیاسی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.