|

به بهانه زادروز کارگردان «درخشش»؛ استنلی کوبریک

در ستایش نبوغ

احمد طالبی‌نژاد

می‌دانیم که «استنلی کوبریک» که برخی او را پس از «اورسن ولز»، مهم‌ترین و تاثیرگذار‌ترین سینماگر قرن گذشته می‌دانند، طی نزدیک به 50 سال فیلمسازی، فقط 13 فیلم ساخته و البته می‌دانیم که برخی از این فیلم‌ها جزو برجسته‌ترین آثار تاریخ سینما به حساب می‌آیند. اسپارتاکوس، دکتر استرنج‌لاو، 2001 یک ادیسه فضایی، پرتقال کوکی، درخشش، غلاف تمام فلزی و... از جمله محبوب‌ترین فیلم‌ها نزد سینمادوستان نخبه‌گرا به‌شمار می‌آیند. تماشاگران عادی البته آثار او را خیلی دوست نداشتند چون درکشان چندان آسان نبود. بلندپروازی‌های تمام‌ناشدنی او باعث شد تا عملا به فیلمسازی وسواسی و کم‌اثر تبدیل شود. به یاد داشته باشیم که فیلم حماسی و عظیم «اسپارتاکوس»، سومین ساخته اوست که آن را با آثاری همچون «بن‌هور» و «سقوط امپراتوری رم» مقایسه می‌کنند. اما نقش مهم وی در ایجاد تحول در سینما به فیلم «2001 یک ادیسه فضایی» (در ایران راز کیهان) برمی‌گردد. اگرچه این فیلم نخستین اثر علمی- تخیلی سینما نیست ولی بی‌گمان مهم‌ترین فیلم در این ژانر است. ابعاد تخیلی و علمی این فیلم و بدعت‌های تکنیکی آن، هنوز هم حیرت‌انگیز است. «پرتقال کوکی» و «بری لیندون» هم به همین ترتیب در تحول تکنیکی سینما نقش مهمی داشته‌اند. زمانی که «بری لیندون» را می‌ساخت، به کارخانه «کداک» دستور داد نگاتیوی بسازند که حساسیت بالایی داشته باشد و با نور طبیعی و بدون استفاده از چراغ‌های نورپردازی، کار کند. و از این دست بلندپروازی‌ها که تا واپسین اثرش «چشمان باز کاملا بسته» ادامه داشت. کوبریک متولد 26 جولای 1928، در 13سالگی به‌مناسبت سالروز تولدش، یک دوربین عکاسی از پدرش هدیه گرفت و با همان دوربین، عکاسی را شروع کرد و به‌زودی به یک عکاس حرفه‌ای تبدیل شد. بعد‌ها علاوه بر عکاسی به موسیقی هم پرداخت و در یک گروه نیمه‌حرفه‌ای درام می‌نواخت. از عکاسی به مستند‌سازی رسید و نخستین فیلم بلندش به نام «قتل» را در سال 1956 ساخت. او به اقتباس از آثار ادبی علاقه خاصی داشت و بهترین آثارش را برمبنای رمان‌های مطرح دوران خود خلق کرد. سرانجام در روز هفتم مارس 1999، مرگ به سراغش آمد.
می‌دانیم که «استنلی کوبریک» که برخی او را پس از «اورسن ولز»، مهم‌ترین و تاثیرگذار‌ترین سینماگر قرن گذشته می‌دانند، طی نزدیک به 50 سال فیلمسازی، فقط 13 فیلم ساخته و البته می‌دانیم که برخی از این فیلم‌ها جزو برجسته‌ترین آثار تاریخ سینما به حساب می‌آیند. اسپارتاکوس، دکتر استرنج‌لاو، 2001 یک ادیسه فضایی، پرتقال کوکی، درخشش، غلاف تمام فلزی و... از جمله محبوب‌ترین فیلم‌ها نزد سینمادوستان نخبه‌گرا به‌شمار می‌آیند. تماشاگران عادی البته آثار او را خیلی دوست نداشتند چون درکشان چندان آسان نبود. بلندپروازی‌های تمام‌ناشدنی او باعث شد تا عملا به فیلمسازی وسواسی و کم‌اثر تبدیل شود. به یاد داشته باشیم که فیلم حماسی و عظیم «اسپارتاکوس»، سومین ساخته اوست که آن را با آثاری همچون «بن‌هور» و «سقوط امپراتوری رم» مقایسه می‌کنند. اما نقش مهم وی در ایجاد تحول در سینما به فیلم «2001 یک ادیسه فضایی» (در ایران راز کیهان) برمی‌گردد. اگرچه این فیلم نخستین اثر علمی- تخیلی سینما نیست ولی بی‌گمان مهم‌ترین فیلم در این ژانر است. ابعاد تخیلی و علمی این فیلم و بدعت‌های تکنیکی آن، هنوز هم حیرت‌انگیز است. «پرتقال کوکی» و «بری لیندون» هم به همین ترتیب در تحول تکنیکی سینما نقش مهمی داشته‌اند. زمانی که «بری لیندون» را می‌ساخت، به کارخانه «کداک» دستور داد نگاتیوی بسازند که حساسیت بالایی داشته باشد و با نور طبیعی و بدون استفاده از چراغ‌های نورپردازی، کار کند. و از این دست بلندپروازی‌ها که تا واپسین اثرش «چشمان باز کاملا بسته» ادامه داشت. کوبریک متولد 26 جولای 1928، در 13سالگی به‌مناسبت سالروز تولدش، یک دوربین عکاسی از پدرش هدیه گرفت و با همان دوربین، عکاسی را شروع کرد و به‌زودی به یک عکاس حرفه‌ای تبدیل شد. بعد‌ها علاوه بر عکاسی به موسیقی هم پرداخت و در یک گروه نیمه‌حرفه‌ای درام می‌نواخت. از عکاسی به مستند‌سازی رسید و نخستین فیلم بلندش به نام «قتل» را در سال 1956 ساخت. او به اقتباس از آثار ادبی علاقه خاصی داشت و بهترین آثارش را برمبنای رمان‌های مطرح دوران خود خلق کرد. سرانجام در روز هفتم مارس 1999، مرگ به سراغش آمد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.