|

مذاکرات صلح در واشنگتن

نه جنگ، نه صلح

نسرین رضایی

نشانه‌ها مثبت هستند: ادامه مذاکرات صلح بعد از گذشت سه سال دو طرف فلسطینی و اسراییلی در میهمانی افطاری جان کری، وزیر خارجه آمریکا رو در روی هم نشسته‌اند و گفت‌وگو می‌کنند. یک روز پیش از این میهمانی 104 زندانی فلسطینی آزاد شدند. جان کری، وزیر خارجه آمریکا و مارتین ایندایک، سفیر سابق ایالات متحده در اسراییل و نماینده جدید وزیر خارجه در گفت‌وگوهای صلح هم وارد بازی شده‌اند و امیدها بیشتر شده است. کری روز دوشنبه بود مارتین ایندیک، را به عنوان رییس تیم مذاکره‌کننده آمریکا، در مذاکرات صلح بین فلسطینی‌ها واسراییلی‌ها معرفی کرد. اما این تنها مذاکره برای صلح است، نه دستیابی به صلح. شاید باید واقع‌بینانه‌تر به موضوع نگاه کرد، اینکه حالا دو طرف، تنها در حالت «نه جنگ و نه صلح» قرار دارند. اینکه اختلافات همچنان پابرجاست و دو طرف همچنان بر سر موضع خود بوده و توافقی برای حل اختلافات صورت نگرفته است. به گزارش الجزیره، شامگاه دوشنبه، تزیپی لیونی، وزیر دادگستری و سرپرست مذاکرات صلح اسراییل و صائب عریقات، مذاکره‌کننده صلح فلسطینیان، به واشنگتن رفتند، تا نخستین دور مذاکرات خود را با حضور جان کری، وزیر خارجه آمریکا، برگزار کنند. ملاقات دو طرف در میهمانی افطار آقای کری در ساختمان وزارت خارجه آمریکا صورت گرفت. تزیپی لیونی، رهبر حزب میانه‌رو «جنبش» و عضو کابینه ائتلافی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل است و یکی از شرایط عضویت او در کابینه، ازسرگیری مذاکرات صلح با فلسطینیان بوده است. نخستین دیدار سرپرستان مذاکرات اسراییل و فلسطینیان در حالی برگزار شد که دو طرف، دیدگاه‌های متفاوتی در مورد اولویت مذاکرات بعدی مطرح کرده‌اند. با وجود درخواست جان کری برای «گذشت» از سوی هر دو طرف اسراییلی و فلسطینی و توصیه به آنان برای خودداری از اظهارنظر‌هایی که ممکن است مانع پیشرفت این مذاکرات شود، محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطینی، در سخنانی در قاهره گفته بود که در نهایت، حضور حتی یک نظامی یا غیرنظامی اسراییلی را هم در خاک کشور فلسطینی نمی‌پذیرد. مقامات اسراییلی هم تاکید کرده‌اند که برای جلوگیری از قاچاق اسلحه به داخل سرزمین‌های فلسطینی در کرانه باختری رود اردن و به‌کارگیری آنها علیه اسراییل، لازم است واحدهایی را در مرز این اراضی با اردن مستقر کنند. مقامات فلسطینی همچنین از دولت اسراییل خواسته‌اند تا از ایجاد و گسترش شهرک‌های یهودی‌نشین در اراضی اشغالی فلسطینی خودداری کنند و شهرک‌های ایجادشده را نیز برچینند. آنان همچنین خواستار بازگشت اسراییل به مرزهای آن کشور قبل از جنگ شش روزه ژوئن سال ١٩٦٧ شده‌اند اما نتانیاهو این نظر را قابل قبول ندانسته است. مقامات اسراییلی با تاکید بر اینکه برای آنان،«امنیت شهروندان اسراییلی» در اولویت قرار دارد، تاکید دارند که مرزهای کشور فلسطینی باید به شکلی باشد که امنیت اسراییل را به مخاطره نیندازد. دو طرف همچنین بر سر موقعیت بیت‌المقدس اختلاف‌نظر جدی دارند. تا جنگ سال ١٩٦٧، بخش غربی بیت‌المقدس در اختیار اسراییل و بخش شرقی آن، شامل اکثر اماکن مقدس مسلمانان و یهودیان، تحت حاکمیت اردن بود اما در جریان جنگ، نیروهای اسراییلی تمامی این شهر را تصرف کردند. حالا فلسطینیان خواستار الحاق بخش شرقی به کشور مستقل فلسطینی و ایجاد پایتخت خود در این بخش هستند، در حالی‌که اسراییل تاکید دارد که «بیت‌المقدس یکپارچه» را پایتخت خود می‌داند و حاضر به واگذاری نیمی از شهر به فلسطینیان نیست. مشکل دیگری که در مذاکرات فلسطینیان و اسراییل وجود دارد، اختلاف داخلی فلسطینیان است که باعث شده است دو «دولت» مختلف اداره امور سرزمین‌های فلسطینی را در دست داشته باشند. از ماه ژوئن سال ٢٠٠٧، گروه اسلامگرای حماس بر اراضی فلسطینی در نوار غزه مسلط شده در حالی‌که کرانه باختری رود اردن در اختیار تشکیلات خودگردان فلسطینی تحت تسلط جنبش فتح، به رهبری محمود عباس است. برخلاف تشکیلات خودگردان فلسطینی، جنبش حماس، کشور اسراییل را به رسمیت نمی‌شناسد، مذاکرات صلح را قبول ندارد و حاضر نشده است توسل به خشونت علیه اسراییل را نفی کند. برخی از گروه‌های تندرو فلسطینی نیز که با مذاکرات صلح مخالف هستند، با برگزاری تظاهراتی، تصمیم تشکیلات خودگردان به از سرگیری مذاکرات را محکوم کرده‌اند. شاید در بهترین حالت در شرایط فعلی، بازگشت به اواخر دهه 90 میلادی باشد؛ همان زمان که «اسحاق رابین» پنجمین نخست‌وزیر اسراییل، شیمون پرز و یاسر عرفات، موفق به انجام مذاکرات «اسلو» شدند. حالا نه عرفاتی وجود دارد با سابقه مبارزاتی 40 ساله و نه جنگاورانی چون شارون و و رابین.
شاید همه‌چیز نیازمند زمان است و برای خوشبینی زمان مناسبی نباشد. صلح فلسطینیان و اسراییل سه سال پیش و مدتی کوتاه پس از آغاز زمامداری بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل در راس یک کابینه راستگرا، به حالت تعلیق درآمد. از سرگیری مذاکرات، حاصل چند ماه تلاش جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده و دیدارهای مکرر او و فرستاده‌های آمریکا با مقامات تشکیلات خودگردان فلسطین و اسراییل بود. کری، که حدود شش ماه پیش سمت وزارت خارجه آمریکا را برعهده گرفت، تایید کرده است که بین دو طرف، اختلافات عمده‌ای وجود دارد و از آنان خواسته است تا برای پیشرفت مذاکرات، از خود «مصالحه معقول» و گذشت نشان دهند. پیش از ملاقات فرستادگان دو طرف در واشنگتن، جان کری به طور جداگانه با سرپرستان هیات‌های اعزامی آنها دیدار کرد.
با تمام این اوصاف باید امیدوار بود. همان‌گونه که باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا ازسرگیری مذاکرات صلح میان تشکیلات فلسطینی و اسراییل را گامی به پیش خوانده و گفته است که دشوارترین مسیر آن هنوز طی نشده است.
رزمایش مشترک
اما همزمان با آغاز مذاکرات صلح در واشنگتن، نیروی هوایی آمریکا و اسراییل مانور مشترکی را تحت عنوان «جونیپر استالیون 13» آغاز کردند. دان شاپیرو، سفیر آمریکا در اراضی اشغالی با تاکید بر ضرورت افزایش هماهنگی میان واشنگتن و تل‌آویو، هدف از مانور نظامی مشترک آمریکا و اسراییل را ارتقای همکاری‌های دوجانبه میان دو طرف اعلام کرد. بر اساس این گزارش، صدها نفر از پرسنل نیروی هوایی آمریکا به منظور شرکت در این مانور، وارد اراضی اشغالی شده‌اند. این مانور یک هفته ادامه خواهد داشت.
نشانه‌ها مثبت هستند: ادامه مذاکرات صلح بعد از گذشت سه سال دو طرف فلسطینی و اسراییلی در میهمانی افطاری جان کری، وزیر خارجه آمریکا رو در روی هم نشسته‌اند و گفت‌وگو می‌کنند. یک روز پیش از این میهمانی 104 زندانی فلسطینی آزاد شدند. جان کری، وزیر خارجه آمریکا و مارتین ایندایک، سفیر سابق ایالات متحده در اسراییل و نماینده جدید وزیر خارجه در گفت‌وگوهای صلح هم وارد بازی شده‌اند و امیدها بیشتر شده است. کری روز دوشنبه بود مارتین ایندیک، را به عنوان رییس تیم مذاکره‌کننده آمریکا، در مذاکرات صلح بین فلسطینی‌ها واسراییلی‌ها معرفی کرد. اما این تنها مذاکره برای صلح است، نه دستیابی به صلح. شاید باید واقع‌بینانه‌تر به موضوع نگاه کرد، اینکه حالا دو طرف، تنها در حالت «نه جنگ و نه صلح» قرار دارند. اینکه اختلافات همچنان پابرجاست و دو طرف همچنان بر سر موضع خود بوده و توافقی برای حل اختلافات صورت نگرفته است. به گزارش الجزیره، شامگاه دوشنبه، تزیپی لیونی، وزیر دادگستری و سرپرست مذاکرات صلح اسراییل و صائب عریقات، مذاکره‌کننده صلح فلسطینیان، به واشنگتن رفتند، تا نخستین دور مذاکرات خود را با حضور جان کری، وزیر خارجه آمریکا، برگزار کنند. ملاقات دو طرف در میهمانی افطار آقای کری در ساختمان وزارت خارجه آمریکا صورت گرفت. تزیپی لیونی، رهبر حزب میانه‌رو «جنبش» و عضو کابینه ائتلافی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل است و یکی از شرایط عضویت او در کابینه، ازسرگیری مذاکرات صلح با فلسطینیان بوده است. نخستین دیدار سرپرستان مذاکرات اسراییل و فلسطینیان در حالی برگزار شد که دو طرف، دیدگاه‌های متفاوتی در مورد اولویت مذاکرات بعدی مطرح کرده‌اند. با وجود درخواست جان کری برای «گذشت» از سوی هر دو طرف اسراییلی و فلسطینی و توصیه به آنان برای خودداری از اظهارنظر‌هایی که ممکن است مانع پیشرفت این مذاکرات شود، محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطینی، در سخنانی در قاهره گفته بود که در نهایت، حضور حتی یک نظامی یا غیرنظامی اسراییلی را هم در خاک کشور فلسطینی نمی‌پذیرد. مقامات اسراییلی هم تاکید کرده‌اند که برای جلوگیری از قاچاق اسلحه به داخل سرزمین‌های فلسطینی در کرانه باختری رود اردن و به‌کارگیری آنها علیه اسراییل، لازم است واحدهایی را در مرز این اراضی با اردن مستقر کنند. مقامات فلسطینی همچنین از دولت اسراییل خواسته‌اند تا از ایجاد و گسترش شهرک‌های یهودی‌نشین در اراضی اشغالی فلسطینی خودداری کنند و شهرک‌های ایجادشده را نیز برچینند. آنان همچنین خواستار بازگشت اسراییل به مرزهای آن کشور قبل از جنگ شش روزه ژوئن سال ١٩٦٧ شده‌اند اما نتانیاهو این نظر را قابل قبول ندانسته است. مقامات اسراییلی با تاکید بر اینکه برای آنان،«امنیت شهروندان اسراییلی» در اولویت قرار دارد، تاکید دارند که مرزهای کشور فلسطینی باید به شکلی باشد که امنیت اسراییل را به مخاطره نیندازد. دو طرف همچنین بر سر موقعیت بیت‌المقدس اختلاف‌نظر جدی دارند. تا جنگ سال ١٩٦٧، بخش غربی بیت‌المقدس در اختیار اسراییل و بخش شرقی آن، شامل اکثر اماکن مقدس مسلمانان و یهودیان، تحت حاکمیت اردن بود اما در جریان جنگ، نیروهای اسراییلی تمامی این شهر را تصرف کردند. حالا فلسطینیان خواستار الحاق بخش شرقی به کشور مستقل فلسطینی و ایجاد پایتخت خود در این بخش هستند، در حالی‌که اسراییل تاکید دارد که «بیت‌المقدس یکپارچه» را پایتخت خود می‌داند و حاضر به واگذاری نیمی از شهر به فلسطینیان نیست. مشکل دیگری که در مذاکرات فلسطینیان و اسراییل وجود دارد، اختلاف داخلی فلسطینیان است که باعث شده است دو «دولت» مختلف اداره امور سرزمین‌های فلسطینی را در دست داشته باشند. از ماه ژوئن سال ٢٠٠٧، گروه اسلامگرای حماس بر اراضی فلسطینی در نوار غزه مسلط شده در حالی‌که کرانه باختری رود اردن در اختیار تشکیلات خودگردان فلسطینی تحت تسلط جنبش فتح، به رهبری محمود عباس است. برخلاف تشکیلات خودگردان فلسطینی، جنبش حماس، کشور اسراییل را به رسمیت نمی‌شناسد، مذاکرات صلح را قبول ندارد و حاضر نشده است توسل به خشونت علیه اسراییل را نفی کند. برخی از گروه‌های تندرو فلسطینی نیز که با مذاکرات صلح مخالف هستند، با برگزاری تظاهراتی، تصمیم تشکیلات خودگردان به از سرگیری مذاکرات را محکوم کرده‌اند. شاید در بهترین حالت در شرایط فعلی، بازگشت به اواخر دهه 90 میلادی باشد؛ همان زمان که «اسحاق رابین» پنجمین نخست‌وزیر اسراییل، شیمون پرز و یاسر عرفات، موفق به انجام مذاکرات «اسلو» شدند. حالا نه عرفاتی وجود دارد با سابقه مبارزاتی 40 ساله و نه جنگاورانی چون شارون و و رابین.
شاید همه‌چیز نیازمند زمان است و برای خوشبینی زمان مناسبی نباشد. صلح فلسطینیان و اسراییل سه سال پیش و مدتی کوتاه پس از آغاز زمامداری بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل در راس یک کابینه راستگرا، به حالت تعلیق درآمد. از سرگیری مذاکرات، حاصل چند ماه تلاش جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده و دیدارهای مکرر او و فرستاده‌های آمریکا با مقامات تشکیلات خودگردان فلسطین و اسراییل بود. کری، که حدود شش ماه پیش سمت وزارت خارجه آمریکا را برعهده گرفت، تایید کرده است که بین دو طرف، اختلافات عمده‌ای وجود دارد و از آنان خواسته است تا برای پیشرفت مذاکرات، از خود «مصالحه معقول» و گذشت نشان دهند. پیش از ملاقات فرستادگان دو طرف در واشنگتن، جان کری به طور جداگانه با سرپرستان هیات‌های اعزامی آنها دیدار کرد.
با تمام این اوصاف باید امیدوار بود. همان‌گونه که باراک اوباما، رییس‌جمهوری آمریکا ازسرگیری مذاکرات صلح میان تشکیلات فلسطینی و اسراییل را گامی به پیش خوانده و گفته است که دشوارترین مسیر آن هنوز طی نشده است.
رزمایش مشترک
اما همزمان با آغاز مذاکرات صلح در واشنگتن، نیروی هوایی آمریکا و اسراییل مانور مشترکی را تحت عنوان «جونیپر استالیون 13» آغاز کردند. دان شاپیرو، سفیر آمریکا در اراضی اشغالی با تاکید بر ضرورت افزایش هماهنگی میان واشنگتن و تل‌آویو، هدف از مانور نظامی مشترک آمریکا و اسراییل را ارتقای همکاری‌های دوجانبه میان دو طرف اعلام کرد. بر اساس این گزارش، صدها نفر از پرسنل نیروی هوایی آمریکا به منظور شرکت در این مانور، وارد اراضی اشغالی شده‌اند. این مانور یک هفته ادامه خواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.