بالاخره من خیانت کردم و «دادا» هم به آرزویش نرسید
احمد غلامی
به سفارش شوهرخواهرم آقامحسن برگشتم روزنامه. دوره اصلاحات تمام شده و اصولگرایان روی کار آمده بودند. حالوهوای روزنامه عجیبوغریب بود. سردبیر گفت: «مجید حالا که دوباره برگشتی سر کار، سعی کن از خودت عرضه نشون بدی.» گفتم: «چه کار کنم آقا؟» گفت: «دبیر گروه اجتماعی از کارت راضی نیست، خودت دوست داری چیکار کنی؟» گفتم: «برم سرویس سیاسی؟» گفت: «گروه سیاسی؟ اونم حالا؟!» گفتم: «اما به خاطر سیاست اومدم روزنامه.» گفت: «نه نمیشه، هنوز اون گندی که زدی یادم نرفته.» کوتاه آمدم. گفتم: «بفرمایید، کجا برم؟» گفت: «من گزارشهای تو رو خوندم تو استعداد پاورقینویسی داری.» گفتم: «من؟!» گفت: «بله!» گفتم: «میخوام سیاسی بنویسم.» گفت: «فکر میکنی پاورقینویسی کم کاریه.» گفتم: «نه آقا اما...» گفت: «اما تو روشنفکری آره؟ ر. اعتمادی بده، امیر عشیری، مبتذله!» گفتم: «نه آقا، کار من نیست.» گفت: «این یه فرصته، فقط همین.»گیر کرده بودم. آمده بودم روزنامه، ابراهیم گلستان بشوم. اما کارم به جاهای دیگر کشید. گفتم: «اگه قبول نکنم...» گفت: «ما کسی رو با زور اینجا نگه نمیداریم، فکرات رو بکن.» گفتم: «چکار باید بکنم، چی بنویسم؟» گفت: «داستان همون
آدمهایی رو بنویس که تو گزارشت میاری.» گفتم: «اونا واقعیاند!» گفت: «خب پر و بالشون بده. اسمشون رو عوض کن.» گفتم: «این نامردیه، شاید خوششون نیاد.» گفت: «دیگه نمیشه کار سیاسی کرد، چهجوری باید روزنامه بفروشه؟ پنج شماره بهت فرصت میدم اگه داستانت گرفت بمون. اگه نه تو رو به خیر و ما رو به سلامت.» سکوت کردم. احساس میکردم، میخواهم خودم و دوستانم را بفروشم. گفت: «قبوله!؟» نمیدانستم چکار کنم. اگر این کار را نمیکردم باز بیکار میشدم و دوباره علافی توی خیابانها. چیزی نگفتم از اتاق زدم بیرون و رفتم پشت میز نشستم. یاد دادا افتادم، احساس میکردم مثل او شدهام. هرچه میخواهم خودم را پیدا کنم، نمیشود. انگار نیستم. قلم را روی کاغذ میگذارم. از کجا باید شروع کنم؟ از کی؟ دادا گفت: «بریم سینما؟» گفتم: «چه فیلمی؟» گفت: «همون که من توش بازی کردم.» گفتم: «جان من راست میگی.» گفت: «تو نَمیری، میخوام همه بچههای محل رو مهمون کنم، پایهای؟» گفتم: «چراکه نه!» با بچهها رفتیم سینما. دادا روی صندلی بند نبود. بلند میشد و صحنههای فیلم را جلوجلو تعریف میکرد و حتی گاهی پشت صحنههایش را هم تعریف میکرد. آخر صدای عقبیمان درآمد.
مرد چاق و گندهای گفت: «کارگردان بتمرگ، بذار فیلم رو ببینیم.» نشست. دستش روی ساعدم بود. هرچه به پلانی که خودش بازی کرده بود نزدیکتر میشد، دستم را بیشتر فشار میداد و میگفت: «الان، الان من میام.» چند بار این جمله را گفت و وقتی دید توی آن صحنه نبود، گفت: «نه اشتباه کردم، جلوتر بود انگار.» بارها و بارها این کار را کرد، کف دستهایش خیس عرق شده بود. وقتی فیلم تمام شد و چراغها روشن شد، چنان رنگش پریده بود که فکر کردم الان سکته میکند. هی با خودش میگفت: «پس چرا من نبودم!» بعد سرش را بلند کرد و با اندوه گفت: «توی مونتاژ نقش منو قیچی کردن!» چشمهایش پر از اشک بود، اگر حرفی میزدیم، بغضش میترکید. همه سکوت کردیم و از سینما بیرون زدیم. دادا، تمام سینماهایی را که این فیلم اکران بود، رفت شاید خودش را پیدا کند اما نکرد. مثل من که پشت میزم نشستهام تا خودم را پیدا کنم. باید بنویسم تا بمانم. از کجا شروع کنم. از کی؟ سعی میکنم از آدمهایی شروع کنم که اگر داستانم را بخوانند و شباهتهایی بین خودشان و آدمهای داستان پیدا کنند، ناراحت نشوند. اگر نفهمیدند هم، دیگر ناراحتی وجدان ندارم. به خودم قول میدهم فقط یکی از آدمهایی
را که میشناسم، بنویسم. چه کسی بهتر از آقابیک، که گم و گور شده و حتی اگر ناراحت هم بشود، نمیتواند سراغم بیاید. قلم را روی کاغذ میگذارم و به اولین نفری که خیانت میکنم آقا بیک است:
به او میگفتند آقا Bic، چون 5-6 تا خودکار از هر رنگ توی جیبش بود و همه آنها را ردیف توی جیبش میچید؛ سبز، قرمز، آبی و مشکی. من عاشق خودکار قرمز بودم... به او میگفتیم آقا Bic اما کمکم شد آقابِیک انگار خودش هم میدانست این Bic بالاخره استحاله پیدا میکند و میشود بِیک...
به سفارش شوهرخواهرم آقامحسن برگشتم روزنامه. دوره اصلاحات تمام شده و اصولگرایان روی کار آمده بودند. حالوهوای روزنامه عجیبوغریب بود. سردبیر گفت: «مجید حالا که دوباره برگشتی سر کار، سعی کن از خودت عرضه نشون بدی.» گفتم: «چه کار کنم آقا؟» گفت: «دبیر گروه اجتماعی از کارت راضی نیست، خودت دوست داری چیکار کنی؟» گفتم: «برم سرویس سیاسی؟» گفت: «گروه سیاسی؟ اونم حالا؟!» گفتم: «اما به خاطر سیاست اومدم روزنامه.» گفت: «نه نمیشه، هنوز اون گندی که زدی یادم نرفته.» کوتاه آمدم. گفتم: «بفرمایید، کجا برم؟» گفت: «من گزارشهای تو رو خوندم تو استعداد پاورقینویسی داری.» گفتم: «من؟!» گفت: «بله!» گفتم: «میخوام سیاسی بنویسم.» گفت: «فکر میکنی پاورقینویسی کم کاریه.» گفتم: «نه آقا اما...» گفت: «اما تو روشنفکری آره؟ ر. اعتمادی بده، امیر عشیری، مبتذله!» گفتم: «نه آقا، کار من نیست.» گفت: «این یه فرصته، فقط همین.»گیر کرده بودم. آمده بودم روزنامه، ابراهیم گلستان بشوم. اما کارم به جاهای دیگر کشید. گفتم: «اگه قبول نکنم...» گفت: «ما کسی رو با زور اینجا نگه نمیداریم، فکرات رو بکن.» گفتم: «چکار باید بکنم، چی بنویسم؟» گفت: «داستان همون
آدمهایی رو بنویس که تو گزارشت میاری.» گفتم: «اونا واقعیاند!» گفت: «خب پر و بالشون بده. اسمشون رو عوض کن.» گفتم: «این نامردیه، شاید خوششون نیاد.» گفت: «دیگه نمیشه کار سیاسی کرد، چهجوری باید روزنامه بفروشه؟ پنج شماره بهت فرصت میدم اگه داستانت گرفت بمون. اگه نه تو رو به خیر و ما رو به سلامت.» سکوت کردم. احساس میکردم، میخواهم خودم و دوستانم را بفروشم. گفت: «قبوله!؟» نمیدانستم چکار کنم. اگر این کار را نمیکردم باز بیکار میشدم و دوباره علافی توی خیابانها. چیزی نگفتم از اتاق زدم بیرون و رفتم پشت میز نشستم. یاد دادا افتادم، احساس میکردم مثل او شدهام. هرچه میخواهم خودم را پیدا کنم، نمیشود. انگار نیستم. قلم را روی کاغذ میگذارم. از کجا باید شروع کنم؟ از کی؟ دادا گفت: «بریم سینما؟» گفتم: «چه فیلمی؟» گفت: «همون که من توش بازی کردم.» گفتم: «جان من راست میگی.» گفت: «تو نَمیری، میخوام همه بچههای محل رو مهمون کنم، پایهای؟» گفتم: «چراکه نه!» با بچهها رفتیم سینما. دادا روی صندلی بند نبود. بلند میشد و صحنههای فیلم را جلوجلو تعریف میکرد و حتی گاهی پشت صحنههایش را هم تعریف میکرد. آخر صدای عقبیمان درآمد.
مرد چاق و گندهای گفت: «کارگردان بتمرگ، بذار فیلم رو ببینیم.» نشست. دستش روی ساعدم بود. هرچه به پلانی که خودش بازی کرده بود نزدیکتر میشد، دستم را بیشتر فشار میداد و میگفت: «الان، الان من میام.» چند بار این جمله را گفت و وقتی دید توی آن صحنه نبود، گفت: «نه اشتباه کردم، جلوتر بود انگار.» بارها و بارها این کار را کرد، کف دستهایش خیس عرق شده بود. وقتی فیلم تمام شد و چراغها روشن شد، چنان رنگش پریده بود که فکر کردم الان سکته میکند. هی با خودش میگفت: «پس چرا من نبودم!» بعد سرش را بلند کرد و با اندوه گفت: «توی مونتاژ نقش منو قیچی کردن!» چشمهایش پر از اشک بود، اگر حرفی میزدیم، بغضش میترکید. همه سکوت کردیم و از سینما بیرون زدیم. دادا، تمام سینماهایی را که این فیلم اکران بود، رفت شاید خودش را پیدا کند اما نکرد. مثل من که پشت میزم نشستهام تا خودم را پیدا کنم. باید بنویسم تا بمانم. از کجا شروع کنم. از کی؟ سعی میکنم از آدمهایی شروع کنم که اگر داستانم را بخوانند و شباهتهایی بین خودشان و آدمهای داستان پیدا کنند، ناراحت نشوند. اگر نفهمیدند هم، دیگر ناراحتی وجدان ندارم. به خودم قول میدهم فقط یکی از آدمهایی
را که میشناسم، بنویسم. چه کسی بهتر از آقابیک، که گم و گور شده و حتی اگر ناراحت هم بشود، نمیتواند سراغم بیاید. قلم را روی کاغذ میگذارم و به اولین نفری که خیانت میکنم آقا بیک است:
به او میگفتند آقا Bic، چون 5-6 تا خودکار از هر رنگ توی جیبش بود و همه آنها را ردیف توی جیبش میچید؛ سبز، قرمز، آبی و مشکی. من عاشق خودکار قرمز بودم... به او میگفتیم آقا Bic اما کمکم شد آقابِیک انگار خودش هم میدانست این Bic بالاخره استحاله پیدا میکند و میشود بِیک...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.