|

وزیر فرهنگ و اقتصاد فرهنگ

محمد علی کریمی . کارشناس رسانه

ما که دوست داریم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت جدید، یک چهره فرهنگی باشد؛ همه اهل هنر و فرهنگ قبولش داشته باشند یا دست‌کم مخالفش نباشند. جماعت فرهنگ و هنر، جماعت خلاق و مولدی هستند و در عین حال چینی نرم و نازکی دارند. آنها به واقع با وجود مردم زنده‌اند و ارتباط دوسویه و مستقیم با مخاطب دارند. مخاطبی که آزادی و حق انتخاب دارد؛ پس هنرمند هم باید آزاد باشد تا در پیوند با آزادی مخاطب، اثری تولید کند که عطر و طعمی متفاوت داشته باشد و تراز هنر و فرهنگ ایران را جهانی کند. با این همه اگر سکاندار فرهنگ، عالم عامل نباشد و هنرشناس نباشد و اینها، کار به سامان نخواهد رسید. خلاصه همه جماعت نویسنده و هنرمند چنین وزیری می‌پسندند و در عین حال می‌دانند که او هم راه زیاد و دشواری برای حل‌وفصل امور دارد. با این حال کیست که گواهی ندهد دیگر در این زمانه و شرایط اقتصادی، با روش‌های سنتی بودجه‌ریزی و دلارهای نفتی نمی‌توان هیچ جای کشور را اداره کرد. خود را باید جای رییس‌جمهوری گذاشت که از چند روز دیگر باید به فکر چند‌هزار‌میلیارد تومان یارانه هفتاد‌میلیون ایرانی و پرداخت سر ماه آن باشد؛ مردمی که خود را محق به دریافت آن می‌دانند و کاری ندارند که آقای رییس دولت قبلی این پول را با چه شرایط غیرقانونی یا قانونی و با برداشت شبانه از سپرده بانک‌ها نزد بانک مرکزی - به هر ضرب و زوری که بوده - جور کرده و به حساب آنها واریز کرده است.
حال با این مسایل حاد پیش‌رو و ده‌ها مساله دیگر، تصور کنید فردا وزیر فرهنگ هم بخواهد برود پیش رییس و طلب یارانه کاغذ و چاپ کند؛ مثل سالیان دور و اخیر! این مسیر، دیگر ممکن نیست بدون شک. نگارنده به واسطه تجربه فعالیت در سازمان برنامه و بودجه سابق با ادبیات مدیران ارشاد آشناست که: «آقای نماینده مجلس! آقای بودجه! آقای دولت! کل بودجه فرهنگ یک صدم بودجه فلان بخش است و اصلا رقم ناچیزی است و مظلومیت فرهنگ چنین است و... » به راستی دیگر نگاه هیچ بخش صنعت، تجارت، سیاست و فرهنگ به بودجه کشور و مقایسه‌های اینگونه، نه راهگشاست و نه در درازمدت به سود جماعت آن بخش؛ چه هنرمند باشد چه صنعتگر. نگاه یارانه‌بگیری باید از این شهر رخت بربندد و چه بهتر که اهل هنر و فرهنگ در صف نخست این مهم قرار گیرند. هنرمند می‌تواند به بهترین شکل و بدون واسطه بازی و تنها با کمی درایت و همراهی دولت، اقتصاد فرهنگ را رونق بخشد. وقتی اثر تولیدشده، ویژگی‌های یک اثر مورد نظر مخاطب را داشته باشد، می‌فروشد، بی‌آنکه دغدغه‌ها و مسایل فرعی پیش‌رو بتواند چندان اثر منفی بر آن داشته باشد. مثالش فراوان است. البته باید تاکید کرد که اقتصاد در هنر و فرهنگ با اقتصاد در بخش‌های دیگر متفاوت و البته نیازمند مطالعه عمیق کارشناسی است. حوزه فرهنگ، بس پردامنه و پرتنوع است و نوع و نحوه سرمایه‌گذاری، ورود بخش خصوصی و جاری‌کردن نگاه اقتصادی در این فضا، خود، کار حکیمانه و عالمانه‌ای می‌طلبد. با این سخن و توصیف، در زمانه جدید، مدیرانی باید به کار فرهنگ گماشته شوند که «هزینه»‌ای صرف نباشند و اسب خود را برای درانداختن طرحی نو در فرهنگ و هنر زین کنند. این مدیران می‌توانند همانی باشند که پیش از این نیز بر مسند کار بودند لیکن تغییر نگرش به سمت‌وسویی که از آن سخن رفت، ضروری است.
ما که دوست داریم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت جدید، یک چهره فرهنگی باشد؛ همه اهل هنر و فرهنگ قبولش داشته باشند یا دست‌کم مخالفش نباشند. جماعت فرهنگ و هنر، جماعت خلاق و مولدی هستند و در عین حال چینی نرم و نازکی دارند. آنها به واقع با وجود مردم زنده‌اند و ارتباط دوسویه و مستقیم با مخاطب دارند. مخاطبی که آزادی و حق انتخاب دارد؛ پس هنرمند هم باید آزاد باشد تا در پیوند با آزادی مخاطب، اثری تولید کند که عطر و طعمی متفاوت داشته باشد و تراز هنر و فرهنگ ایران را جهانی کند. با این همه اگر سکاندار فرهنگ، عالم عامل نباشد و هنرشناس نباشد و اینها، کار به سامان نخواهد رسید. خلاصه همه جماعت نویسنده و هنرمند چنین وزیری می‌پسندند و در عین حال می‌دانند که او هم راه زیاد و دشواری برای حل‌وفصل امور دارد. با این حال کیست که گواهی ندهد دیگر در این زمانه و شرایط اقتصادی، با روش‌های سنتی بودجه‌ریزی و دلارهای نفتی نمی‌توان هیچ جای کشور را اداره کرد. خود را باید جای رییس‌جمهوری گذاشت که از چند روز دیگر باید به فکر چند‌هزار‌میلیارد تومان یارانه هفتاد‌میلیون ایرانی و پرداخت سر ماه آن باشد؛ مردمی که خود را محق به دریافت آن می‌دانند و کاری ندارند که آقای رییس دولت قبلی این پول را با چه شرایط غیرقانونی یا قانونی و با برداشت شبانه از سپرده بانک‌ها نزد بانک مرکزی - به هر ضرب و زوری که بوده - جور کرده و به حساب آنها واریز کرده است.
حال با این مسایل حاد پیش‌رو و ده‌ها مساله دیگر، تصور کنید فردا وزیر فرهنگ هم بخواهد برود پیش رییس و طلب یارانه کاغذ و چاپ کند؛ مثل سالیان دور و اخیر! این مسیر، دیگر ممکن نیست بدون شک. نگارنده به واسطه تجربه فعالیت در سازمان برنامه و بودجه سابق با ادبیات مدیران ارشاد آشناست که: «آقای نماینده مجلس! آقای بودجه! آقای دولت! کل بودجه فرهنگ یک صدم بودجه فلان بخش است و اصلا رقم ناچیزی است و مظلومیت فرهنگ چنین است و... » به راستی دیگر نگاه هیچ بخش صنعت، تجارت، سیاست و فرهنگ به بودجه کشور و مقایسه‌های اینگونه، نه راهگشاست و نه در درازمدت به سود جماعت آن بخش؛ چه هنرمند باشد چه صنعتگر. نگاه یارانه‌بگیری باید از این شهر رخت بربندد و چه بهتر که اهل هنر و فرهنگ در صف نخست این مهم قرار گیرند. هنرمند می‌تواند به بهترین شکل و بدون واسطه بازی و تنها با کمی درایت و همراهی دولت، اقتصاد فرهنگ را رونق بخشد. وقتی اثر تولیدشده، ویژگی‌های یک اثر مورد نظر مخاطب را داشته باشد، می‌فروشد، بی‌آنکه دغدغه‌ها و مسایل فرعی پیش‌رو بتواند چندان اثر منفی بر آن داشته باشد. مثالش فراوان است. البته باید تاکید کرد که اقتصاد در هنر و فرهنگ با اقتصاد در بخش‌های دیگر متفاوت و البته نیازمند مطالعه عمیق کارشناسی است. حوزه فرهنگ، بس پردامنه و پرتنوع است و نوع و نحوه سرمایه‌گذاری، ورود بخش خصوصی و جاری‌کردن نگاه اقتصادی در این فضا، خود، کار حکیمانه و عالمانه‌ای می‌طلبد. با این سخن و توصیف، در زمانه جدید، مدیرانی باید به کار فرهنگ گماشته شوند که «هزینه»‌ای صرف نباشند و اسب خود را برای درانداختن طرحی نو در فرهنگ و هنر زین کنند. این مدیران می‌توانند همانی باشند که پیش از این نیز بر مسند کار بودند لیکن تغییر نگرش به سمت‌وسویی که از آن سخن رفت، ضروری است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.