|

عايدي سرمايه، درآمد عادی و شرایط مبهم

گريگوري منكيو ترجمه: يوسف حاجي‌قاسمي و سامان پناهي

عايدي سرمايه در اقتصاد ايران نسبت به ساير درآمدها سهم بالايي دارد و ماليات كمتري نيز مي‌پردازد. در شرايط فعلي اقتصادي حضور و جولانگاه سوداگران و سفته‌بازان همراه با شرايط نااطميناني در اقتصاد نقش توليد و امور اشتغال‌زاي مولد را كم‌رنگ كرده است. به نظر مي‌رسد شناسايي دقيق عايدي سرمايه كه بيشتر مواقع نيز با درآمدهاي حاصل از امور نامولد و سفته‌بازانه حاصل شده است، مي‌تواند تا حدودي نقدينگي موجود در جامعه را به سمت توليد هدايت كند. منكيو در اين مقاله در جهت شناسايي دقيق عايدي سرمايه مثال‌هاي روشني زده است كه به شفاف‌شدن موضوع كمك مي‌كند. ترجمه اين مقاله به شرح ذيل است: سهم از سود مدیران سرمایه‌گذاری چیست؟ و چرا برخورد مالیاتی صورت‌گرفته با آن این‌گونه است؟ اين سؤالات معماگونه عموما مخصوص حسابداران و امثال آنهاست و دلیل آن این است که: این سؤال‌ها مي‌توانند آن‌قدر گیج‌کننده باشند كه گویی از یک تست IQ مخصوص حسابداران استخراج شده‌اند. آزمون فقط براي حسابداران نوشته شده است. اما از آنجا که این سؤالات ذهن تعداد اندکی از افراد با درآمد خیلی بالا، از جمله يكي از کاندیداهاي ریاست‌جمهوری (که نقش مشاور او را بر عهده داشتم)، مشغول کرده‌اند، اخیرا مورد توجه وسیع‌تری قرار گرفته‌اند. پس اجازه دهید مسئله را مورد بررسی قرار دهیم. تقريبا در تمام طول تاريخ ماليات بر درآمد ايالات متحده، نرخ ماليات بر عايدي سرمايه كمتر از درآمد عادی بوده است. امروزه سقف نرخ مالیات برای عایدی سرمایه 15 درصد و برای درآمد عادی 35 درصد است. دلايل خوبي براي اين موضوع وجود دارد، براي مثال، اين واقعيت كه عايدي سرمايه با تورم شاخص‌بندی نمی‌شوند. اما جدای از این، اگر بخواهيم عايدي سرمايه را در نرخ پايين‌تری مالیات‌بندی كنيم، يك سؤال ضروري پیش‌روی ماست: عايدي سرمايه چيست و چگونه مي‌توان آن را از درآمد عادی تشخيص داد؟ پاسخ ساده به نظر مي‌رسد. اگر شاغل هستید، پولي كه بابت كار براي شما پرداخت مي‌شود، درآمد عادی است. اگر يك دارايي را بخريد و سپس آن را به قيمت بالاتر بفروشيد، سود حاصل از فروش آن عايدي سرمايه است. اما آيا واقعا اين مسئله به این سادگی است؟ پنج مثال را در نظر بگيريد و ببينيد آيا مي‌توانيد درآمد عادی و عايدي سرمايه را از هم تشخیص دهید: «ابی» براي تعطيلات خانواده خود یک خانه 800هزاردلاری مي‌خرد. چند سال بعد، زماني كه فرزندانش بزرگ شده‌اند و خانه را ترك كرده‌اند، خانه را يك ميليون دلار مي‌فروشد. او 200 هزار دلار به دست مي‌آورد. «باب» يك سرمايه‌گذار املاك و مستغلات است. پس از زیروروکردن بازار و صرف زمان زیادی برای یافتن بهترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری، خانه‌اي به قيمت 800 هزار دلار خريداري مي‌كند كه معتقد است کمتر از حد ارزش‌گذاری شده است. چند سال بعد آن را به قيمت يك ميليون دلار مي‌فروشد و براي او سودي معادل 200 هزار دلار ايجاد مي‌شود. «كارل» يك سرمايه‌گذار املاك و داراي شغل نجاري است. يك خانه مخروبه را 800 هزار دلار خريداري مي‌كند. پس از صرف تعطیلات آخر هفته‌ خود برای تعمیر خانه، آن را چند سال بعد به مبلغ يك ميليون دلار مي‌فروشد. بار ديگر سود معادل 200 هزار دلار است. «دن» يك سرمايه‌گذار املاك و مستغلات و داراي شغل نجاري است، اما سرمايه او كم است. او به دوست خود خانم مانی‌بگز متوسل مي‌شود و با او شريك مي‌شود. آنها با هم يك خانه مخروبه 800هزاردلاري را خريداري مي‌كنند و بعدا يك ميليون دلار مي‌فروشند. سرمایه از خانم مانی‌بگز و کار از «دن» است. آنها در نهایت سود 200هزار دلاري را به طور مساوي بین خود تقسيم می‌کنند. «ارل» نجار است. خانم مانی‌بگز یک خانه مخروبه را 800 هزار دلار خریداری و ارل را استخدام مي‌كند تا آن را تعمير كند. خانم مانی‌بگز پس از پرداخت صدهزار دلار بابت خدمات ارل، آن را به قیمت يك ميليون دلار مي‌فروشد و براي او سودي معادل با صدهزار دلار باقي مي‌ماند. چقدر عايدي سرمايه و درآمد معمولي براي ابی، باب، كارل، دن و ارل حاصل مي‌شود؟ (براي ساده‌انگاشتن مسئله، فرض كنيد كه خانم مانی‌بگز از پرداخت مالیات معاف است. خانم مانی‌بگز را به عنوان یک صندوق سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی یا صندوق وام یک دانشگاه در نظر بگیرید).

ابتدا موارد آسان‌تر را بررسي ‌می‌كنيم. به نظر ساده مي‌رسد كه ابی داراي عايدي سرمايه است. سود او 200 هزار دلار است كه از نگه‌داشتن يك دارايي در طول زمان حاصل شده است و به نظر روشن می‌رسد كه 100 هزار دلار ارل یک درآمد عادی محسوب می‌شود. او در ازای ارائه خدمات مزد دریافت کرده است. اما در موارد مابین ابی و ارل، مسئله پیچیده می‌شود. باب و كارل از یک طرف در ازای زمانی که می‌گذارند پول دریافت می‌کنند، اما قانون مالیاتی با هردوی آنها به گونه‌ای برخورد می‌کند كه گویی تمامی درآمد آنها عایدی سرمایه بوده است. قانون مالياتي، میزان زمانی که باب در جست‌وجوي بهترین فرصت سرمایه‌گذاری صرف می‌کند را به عنوان یک شغل به حساب نمي‌آورد.
ادامه در صفحه 5

عايدي سرمايه در اقتصاد ايران نسبت به ساير درآمدها سهم بالايي دارد و ماليات كمتري نيز مي‌پردازد. در شرايط فعلي اقتصادي حضور و جولانگاه سوداگران و سفته‌بازان همراه با شرايط نااطميناني در اقتصاد نقش توليد و امور اشتغال‌زاي مولد را كم‌رنگ كرده است. به نظر مي‌رسد شناسايي دقيق عايدي سرمايه كه بيشتر مواقع نيز با درآمدهاي حاصل از امور نامولد و سفته‌بازانه حاصل شده است، مي‌تواند تا حدودي نقدينگي موجود در جامعه را به سمت توليد هدايت كند. منكيو در اين مقاله در جهت شناسايي دقيق عايدي سرمايه مثال‌هاي روشني زده است كه به شفاف‌شدن موضوع كمك مي‌كند. ترجمه اين مقاله به شرح ذيل است: سهم از سود مدیران سرمایه‌گذاری چیست؟ و چرا برخورد مالیاتی صورت‌گرفته با آن این‌گونه است؟ اين سؤالات معماگونه عموما مخصوص حسابداران و امثال آنهاست و دلیل آن این است که: این سؤال‌ها مي‌توانند آن‌قدر گیج‌کننده باشند كه گویی از یک تست IQ مخصوص حسابداران استخراج شده‌اند. آزمون فقط براي حسابداران نوشته شده است. اما از آنجا که این سؤالات ذهن تعداد اندکی از افراد با درآمد خیلی بالا، از جمله يكي از کاندیداهاي ریاست‌جمهوری (که نقش مشاور او را بر عهده داشتم)، مشغول کرده‌اند، اخیرا مورد توجه وسیع‌تری قرار گرفته‌اند. پس اجازه دهید مسئله را مورد بررسی قرار دهیم. تقريبا در تمام طول تاريخ ماليات بر درآمد ايالات متحده، نرخ ماليات بر عايدي سرمايه كمتر از درآمد عادی بوده است. امروزه سقف نرخ مالیات برای عایدی سرمایه 15 درصد و برای درآمد عادی 35 درصد است. دلايل خوبي براي اين موضوع وجود دارد، براي مثال، اين واقعيت كه عايدي سرمايه با تورم شاخص‌بندی نمی‌شوند. اما جدای از این، اگر بخواهيم عايدي سرمايه را در نرخ پايين‌تری مالیات‌بندی كنيم، يك سؤال ضروري پیش‌روی ماست: عايدي سرمايه چيست و چگونه مي‌توان آن را از درآمد عادی تشخيص داد؟ پاسخ ساده به نظر مي‌رسد. اگر شاغل هستید، پولي كه بابت كار براي شما پرداخت مي‌شود، درآمد عادی است. اگر يك دارايي را بخريد و سپس آن را به قيمت بالاتر بفروشيد، سود حاصل از فروش آن عايدي سرمايه است. اما آيا واقعا اين مسئله به این سادگی است؟ پنج مثال را در نظر بگيريد و ببينيد آيا مي‌توانيد درآمد عادی و عايدي سرمايه را از هم تشخیص دهید: «ابی» براي تعطيلات خانواده خود یک خانه 800هزاردلاری مي‌خرد. چند سال بعد، زماني كه فرزندانش بزرگ شده‌اند و خانه را ترك كرده‌اند، خانه را يك ميليون دلار مي‌فروشد. او 200 هزار دلار به دست مي‌آورد. «باب» يك سرمايه‌گذار املاك و مستغلات است. پس از زیروروکردن بازار و صرف زمان زیادی برای یافتن بهترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری، خانه‌اي به قيمت 800 هزار دلار خريداري مي‌كند كه معتقد است کمتر از حد ارزش‌گذاری شده است. چند سال بعد آن را به قيمت يك ميليون دلار مي‌فروشد و براي او سودي معادل 200 هزار دلار ايجاد مي‌شود. «كارل» يك سرمايه‌گذار املاك و داراي شغل نجاري است. يك خانه مخروبه را 800 هزار دلار خريداري مي‌كند. پس از صرف تعطیلات آخر هفته‌ خود برای تعمیر خانه، آن را چند سال بعد به مبلغ يك ميليون دلار مي‌فروشد. بار ديگر سود معادل 200 هزار دلار است. «دن» يك سرمايه‌گذار املاك و مستغلات و داراي شغل نجاري است، اما سرمايه او كم است. او به دوست خود خانم مانی‌بگز متوسل مي‌شود و با او شريك مي‌شود. آنها با هم يك خانه مخروبه 800هزاردلاري را خريداري مي‌كنند و بعدا يك ميليون دلار مي‌فروشند. سرمایه از خانم مانی‌بگز و کار از «دن» است. آنها در نهایت سود 200هزار دلاري را به طور مساوي بین خود تقسيم می‌کنند. «ارل» نجار است. خانم مانی‌بگز یک خانه مخروبه را 800 هزار دلار خریداری و ارل را استخدام مي‌كند تا آن را تعمير كند. خانم مانی‌بگز پس از پرداخت صدهزار دلار بابت خدمات ارل، آن را به قیمت يك ميليون دلار مي‌فروشد و براي او سودي معادل با صدهزار دلار باقي مي‌ماند. چقدر عايدي سرمايه و درآمد معمولي براي ابی، باب، كارل، دن و ارل حاصل مي‌شود؟ (براي ساده‌انگاشتن مسئله، فرض كنيد كه خانم مانی‌بگز از پرداخت مالیات معاف است. خانم مانی‌بگز را به عنوان یک صندوق سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی یا صندوق وام یک دانشگاه در نظر بگیرید).

ابتدا موارد آسان‌تر را بررسي ‌می‌كنيم. به نظر ساده مي‌رسد كه ابی داراي عايدي سرمايه است. سود او 200 هزار دلار است كه از نگه‌داشتن يك دارايي در طول زمان حاصل شده است و به نظر روشن می‌رسد كه 100 هزار دلار ارل یک درآمد عادی محسوب می‌شود. او در ازای ارائه خدمات مزد دریافت کرده است. اما در موارد مابین ابی و ارل، مسئله پیچیده می‌شود. باب و كارل از یک طرف در ازای زمانی که می‌گذارند پول دریافت می‌کنند، اما قانون مالیاتی با هردوی آنها به گونه‌ای برخورد می‌کند كه گویی تمامی درآمد آنها عایدی سرمایه بوده است. قانون مالياتي، میزان زمانی که باب در جست‌وجوي بهترین فرصت سرمایه‌گذاری صرف می‌کند را به عنوان یک شغل به حساب نمي‌آورد.
ادامه در صفحه 5

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.