تصوير وارونه ايران در رسانههاي آمريکايي
رمي جرج. خوري . مترجم:فرنگيس بيات
يکي ازخستهکنندهترين جنبههاي گذران وقت در آمريکا ـ بنا به تجربه چند هفتهاي من ـ پيگيري نحوه پوشش اخبار ايران در رسانههاي اصلي آمريکايي است؛ خوب آن چيزي را که «اخبار ايران» مينامند، تقريبا ذرهاي درباره ايران گزارش نميدهد بلکه بيشتر بستهبنديهاي مختلفي از حملات ايدئولوژيک و تهديداتي است که از دولتهاي آمريکا و اسراييل آب ميخورد. مشکل اصلي اين است که عملا، همه گزارشهاي مرتبط با ايران در رسانهها حتي رسانههاي معتبري مثل نيويورک تايمز، واشنگتنپست، والستريت ژورنال و شبکههاي تلويزيوني مهم، به شکل اجتنابناپذيري اساسا بر مبناي مفروضات، هراسها، دغدغهها، اتهامها و انتظاراتي ارايه ميشوند که تقريبا هيچ نشانه يا گواه واقعي و معتبري براي تاييد آن وجود ندارد دو مساله بهطور خاص در اين نوع گزارشها درباره ايران درست نيست. اول اينکه، اکثر گزارشها ايران را تقريبا از دريچه لنز «دشمن و تهديدبودن با آمريکا»، اسراييل و متحدان عرب آمريکا ميبيند؛ آنهم بهواسطه انتساب اهداف استيلاجويانه منطقهاي و شبکههاي تروريستي به ايران. ايران براي بيشتر رسانههاي آمريکايي تنها بهعنوان تهديدي تلقی میشود که به هرقيمتي شده
بايد آن را شکست داد. دوم آنکه، بيشتر رسانهها، اخبار ايران را انحصارا بر سر مسايلي مثل انرژي هستهاي بازتاب ميدهند. اين گرايش ايران را دولتي درحال پيشبرد برنامه پنهاني توسعه بمب هستهاي ميبيند که اين بمب را براي تهديد همسايگان يا نابودي اسراييل يا عربهاي توليدکننده نفت بهکارخواهد برد. براي بيشتر رسانههاي جريان اصلي آمريکايي، ايران اولين و جديترين تهديد هستهاي است و واقعا در ظاهر چيزجدي ديگري درباره ايران وجود ندارد که اين رسانهها درباره آن گزارش دهند. هيچ شکي ندارم که هر ارزيابي بيطرفانهاي از رفتار حرفهاي اکثر رسانههاي آمريکايي، اين نحوه پوشش اخبار ايران را بسيار معيوب و خودراي خواهد يافت حتي تا جايي که من ميگويم پوشش اخبار ايران در رسانههاي جريان اصلي آمريکا بهطورحرفهاي، جنايتکارانه است. اين قضاوت را برمبناي ارزشها و اصول حرفهاي روزنامهنگاري که درآمريکا آموختهام ميگويم: بدون شک، هر پوشش حرفهاي و باکيفيت رسانهاي در مورد هر موضوعي بايد داراي ترکيبي از ويژگيهاي دقت، توازن، عمق و سابقه موضوع همراه با تلاش جدي نويسنده براي بيطرف ماندن در مناقشهبرانگيزترين موضوعات باشد. اين
ويژگيهاي حرفهاي معمولا در پوشش اخبار ايران در آمريکا غايب است و معتقدم که اين شکل پوشش، تلاشي جنايتکارانه است چراکه پيامدهاي پوشش اخبار تهاجمي و معيوب ميتواند شکلدادن به فضاي افکارعمومي باشد که تهديد و تحريم ايران صرفا براساس سوءظن و هراسهاي ذهني سياستمداران آمريکايي و اسراييلي باشد. همه آنهايي که حدس ميزنم هرگز ايران را نديدهاند و با ايرانيهاي «عادي» که هيچ سررشتهاي از سياست و لابيگري در واشنگتن ندارند، حتي يکبارهم حرف نزدهاند. بحث بر سر ايران در رسانههاي آمريکايي در دو سال گذشته مملو از احتمالات حمله اسراييل يا آمريکا به ايران بوده است؛ حتي بدون تحليل جدي و گذرايي که ببيند آيا طبق حقوق بينالملل چنين حملات يکجانبهاي مجاز است يا خير. من دايما از ديدن چنين اتهامهايي در گزارشهاي مربوط به ايران درباره طرحهاي اتمي شيطاني و مرموز که با عباراتي مثل «مقامات بر اين باورند که»، «فرض بر اين است که»، «تحليلگران مظنونند که»، «ايران احتمالا مظنون به انجام اين يا آن کار است» يا «تصور ميشود» پوشش داده ميشوند، در تعجبم. هيچ قطعيتي وجود ندارد؛ آنچه وجود دارد شواهد نامعتبر، واقعيتهاي غيرقابل اثبات، تنها
و تنها عصبانيت، پيشفرض و هراس است. اين شکل توخالي و پوچ از شواهد ارايه شده درتصاوير رسانهاي از ايران نميتواند هرگز عينا براي توصيف آمريکايي- آفريقاييها، معلمان اسپانياييتبار یا زنان بانکدار متخصص بهکار رود چراکه با توسل به استانداردهاي حرفهاي رسانهاي و استانداردهاي مشترک حقوق بشري رد ميشود. براي گروههاي ذکرشده اين اتهامها مجموعهاي از پيشداوريهاي وحشيانه و کليشهاي تلقی میشود که در پشت آن هيچ واقعيتي وجود ندارد. رسانههاي گروهي با پنهانکردن زهر ايدئولوژيکي پوشش خبري بيطرف درمورد ايران به بيراهه ميروند: در اين مورد خاص يک کلیشه تحریف شده از رفتار حرفهای ملاک عمل قرار میگیرد. استانداردي که به رسانه اجازه ميدهد تا نقش خود را بهعنوان گزارشگر وقايع ناديده بگيرد و تبديل به جنگجوي ايدئولوژيکي شود که درخدمت اهداف دولتهاست. در عراق هزينه بالاي نابودي، انهدام و جنايت اين شکل از رفتار را ديديم. جالب است و بايد دقت کنيم که رسانهها چگونه درباب احتمال پيشرفت در مذاکرات 1+5 با ايران گزارش ميدهند. من اميدوارم که همکاران روزنامهنگار آمريکايي من با بيدارکردن روح حرفهاي و اخلاق حرفهاي خود از هر
دوطرف مذاکرات با توجه به کليت سياسي و فني دقيق هرکدام، گزارش تهیه کنند؛ به جاي اينکه نقش آدمآهني تشويقکننده سياستمداران آمريکايي و اسراييلي را بازي کنند.
يکي ازخستهکنندهترين جنبههاي گذران وقت در آمريکا ـ بنا به تجربه چند هفتهاي من ـ پيگيري نحوه پوشش اخبار ايران در رسانههاي اصلي آمريکايي است؛ خوب آن چيزي را که «اخبار ايران» مينامند، تقريبا ذرهاي درباره ايران گزارش نميدهد بلکه بيشتر بستهبنديهاي مختلفي از حملات ايدئولوژيک و تهديداتي است که از دولتهاي آمريکا و اسراييل آب ميخورد. مشکل اصلي اين است که عملا، همه گزارشهاي مرتبط با ايران در رسانهها حتي رسانههاي معتبري مثل نيويورک تايمز، واشنگتنپست، والستريت ژورنال و شبکههاي تلويزيوني مهم، به شکل اجتنابناپذيري اساسا بر مبناي مفروضات، هراسها، دغدغهها، اتهامها و انتظاراتي ارايه ميشوند که تقريبا هيچ نشانه يا گواه واقعي و معتبري براي تاييد آن وجود ندارد دو مساله بهطور خاص در اين نوع گزارشها درباره ايران درست نيست. اول اينکه، اکثر گزارشها ايران را تقريبا از دريچه لنز «دشمن و تهديدبودن با آمريکا»، اسراييل و متحدان عرب آمريکا ميبيند؛ آنهم بهواسطه انتساب اهداف استيلاجويانه منطقهاي و شبکههاي تروريستي به ايران. ايران براي بيشتر رسانههاي آمريکايي تنها بهعنوان تهديدي تلقی میشود که به هرقيمتي شده
بايد آن را شکست داد. دوم آنکه، بيشتر رسانهها، اخبار ايران را انحصارا بر سر مسايلي مثل انرژي هستهاي بازتاب ميدهند. اين گرايش ايران را دولتي درحال پيشبرد برنامه پنهاني توسعه بمب هستهاي ميبيند که اين بمب را براي تهديد همسايگان يا نابودي اسراييل يا عربهاي توليدکننده نفت بهکارخواهد برد. براي بيشتر رسانههاي جريان اصلي آمريکايي، ايران اولين و جديترين تهديد هستهاي است و واقعا در ظاهر چيزجدي ديگري درباره ايران وجود ندارد که اين رسانهها درباره آن گزارش دهند. هيچ شکي ندارم که هر ارزيابي بيطرفانهاي از رفتار حرفهاي اکثر رسانههاي آمريکايي، اين نحوه پوشش اخبار ايران را بسيار معيوب و خودراي خواهد يافت حتي تا جايي که من ميگويم پوشش اخبار ايران در رسانههاي جريان اصلي آمريکا بهطورحرفهاي، جنايتکارانه است. اين قضاوت را برمبناي ارزشها و اصول حرفهاي روزنامهنگاري که درآمريکا آموختهام ميگويم: بدون شک، هر پوشش حرفهاي و باکيفيت رسانهاي در مورد هر موضوعي بايد داراي ترکيبي از ويژگيهاي دقت، توازن، عمق و سابقه موضوع همراه با تلاش جدي نويسنده براي بيطرف ماندن در مناقشهبرانگيزترين موضوعات باشد. اين
ويژگيهاي حرفهاي معمولا در پوشش اخبار ايران در آمريکا غايب است و معتقدم که اين شکل پوشش، تلاشي جنايتکارانه است چراکه پيامدهاي پوشش اخبار تهاجمي و معيوب ميتواند شکلدادن به فضاي افکارعمومي باشد که تهديد و تحريم ايران صرفا براساس سوءظن و هراسهاي ذهني سياستمداران آمريکايي و اسراييلي باشد. همه آنهايي که حدس ميزنم هرگز ايران را نديدهاند و با ايرانيهاي «عادي» که هيچ سررشتهاي از سياست و لابيگري در واشنگتن ندارند، حتي يکبارهم حرف نزدهاند. بحث بر سر ايران در رسانههاي آمريکايي در دو سال گذشته مملو از احتمالات حمله اسراييل يا آمريکا به ايران بوده است؛ حتي بدون تحليل جدي و گذرايي که ببيند آيا طبق حقوق بينالملل چنين حملات يکجانبهاي مجاز است يا خير. من دايما از ديدن چنين اتهامهايي در گزارشهاي مربوط به ايران درباره طرحهاي اتمي شيطاني و مرموز که با عباراتي مثل «مقامات بر اين باورند که»، «فرض بر اين است که»، «تحليلگران مظنونند که»، «ايران احتمالا مظنون به انجام اين يا آن کار است» يا «تصور ميشود» پوشش داده ميشوند، در تعجبم. هيچ قطعيتي وجود ندارد؛ آنچه وجود دارد شواهد نامعتبر، واقعيتهاي غيرقابل اثبات، تنها
و تنها عصبانيت، پيشفرض و هراس است. اين شکل توخالي و پوچ از شواهد ارايه شده درتصاوير رسانهاي از ايران نميتواند هرگز عينا براي توصيف آمريکايي- آفريقاييها، معلمان اسپانياييتبار یا زنان بانکدار متخصص بهکار رود چراکه با توسل به استانداردهاي حرفهاي رسانهاي و استانداردهاي مشترک حقوق بشري رد ميشود. براي گروههاي ذکرشده اين اتهامها مجموعهاي از پيشداوريهاي وحشيانه و کليشهاي تلقی میشود که در پشت آن هيچ واقعيتي وجود ندارد. رسانههاي گروهي با پنهانکردن زهر ايدئولوژيکي پوشش خبري بيطرف درمورد ايران به بيراهه ميروند: در اين مورد خاص يک کلیشه تحریف شده از رفتار حرفهای ملاک عمل قرار میگیرد. استانداردي که به رسانه اجازه ميدهد تا نقش خود را بهعنوان گزارشگر وقايع ناديده بگيرد و تبديل به جنگجوي ايدئولوژيکي شود که درخدمت اهداف دولتهاست. در عراق هزينه بالاي نابودي، انهدام و جنايت اين شکل از رفتار را ديديم. جالب است و بايد دقت کنيم که رسانهها چگونه درباب احتمال پيشرفت در مذاکرات 1+5 با ايران گزارش ميدهند. من اميدوارم که همکاران روزنامهنگار آمريکايي من با بيدارکردن روح حرفهاي و اخلاق حرفهاي خود از هر
دوطرف مذاکرات با توجه به کليت سياسي و فني دقيق هرکدام، گزارش تهیه کنند؛ به جاي اينکه نقش آدمآهني تشويقکننده سياستمداران آمريکايي و اسراييلي را بازي کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.