|

پرسش‌هایی درباره عشق و زیستن

«زمین، وقتی گردشش را تمام کرد، آهی کشید؛ سایه‌ی شب، آرام‌آرام در امتداد مدیترانه پیش آمد، و آسیا را یکسره در تاریکی فرو برد. صخره‌ی عظیمی که روزگاری جبل‌الطارقش می‌خواندند، برای مدتی دراز، کورسوی قرمز و نارنجی‌رنگی نگه داشته بود، در حالی که کوه‌هایِ اطلس، در آن‌سویش، روی دامنه‌های تابناک‌شان حفره‌های آبی و عمیقی به نمایش گذاشته بودند. غارهایی که خلیج ناپل را احاطه می‌کردند، به سایه‌ی عمیق‌تری فرو افتادند، و هرکدام به پخشِ صدای زنگ و زوزه‌ی تاریکی مشغول شدند. پیروزی از مصر، و فرزانگی از یونان رخت بربسته بود، اما با فرارسیدن شب به‌نظر می‌آمد که آن‌ها دوباره داشتند افتخارات ازدست‌رفته‌شان را به دست می‌آوردند...».
آن‌چه آمد سطرهای آغازین رمان «زنِ آندِروس» بود؛ رمانی از تورنتون وایلدر، نمایشنامه‌نویس و داستان‌نویس آمریکایی، که با ترجمه علیرضا دوراندیش در نشر نیماژ منتشر شده است. رویدادهای رمان «زنِ آندِروس» در دوران پیش از میلاد مسیح در جزیره‌ای در یونان اتفاق می‌افتد. شخصیت اصلی این رمان زنی مطرود به نام کرایسیس است که عده‌ای را دور خود جمع می‌کند و گردهم‌آیی‌هایی ترتیب می‌دهد تا از خلال آن‌ها پاسخی بیابد برای پرسش‌های هستی‌شناختی خویش درباره زندگی انسان در جهان. درواقع وایلدر در رمان «زنِ آندِروس» در قالب داستانی که در گذشته‌ای دور اتفاق می‌افتد، پرسش‌هایی هستی‌شناختی را درباره زندگی و مفهوم آن پیش می‌کشد. مترجم در بخشی از مقدمه ترجمه فارسی این رمان درباره آن می‌نویسد: «دغدغه‌ی وایلدر در زن آندروس هم مانند اغلب آثارش انسان است. او همچنان در این اثر هم به تقلای انسان برای عشق می‌پردازد و با اشاره به اشتباهات و لغزش‌های او در این تقلا، با او همذات‌پنداری می‌کند. او هر شخصیتی را در داستانش با ویژگی‌های خودش توصیف می‌کند.» در این مقدمه همچنین به مفهوم «عشق» به عنوان «پیام و درونمایه رمان» اشاره شده و بر این موضوع تاکید شده است که دیگر مفاهیم طرح‌شده در رمان وایلدر همه «در خدمت تبیینِ معنی عشق‌اند.» و «حتی عنصر روایت، با همه‌ی اهمیتی که در یک داستان دارد، در خدمت همین محتواست و وایلدر تلاش نمی‌کند تا روایتی پیچیده، رفت‌وبرگشتی و فنی ارائه دهد.» مترجم توضیح می‌دهد که آن‌چه در این رمان، بیش از شگردها و تکنیک‌های روایی اهمیت دارد «محتوای آن، کاراکترها، کارها، رویدادها، دیالوگ‌ها، و جمله‌های کلیدی متن» است. در بخشی دیگر از این مقدمه درباره ویژگی‌های این رمان می‌خوانیم: «از جمله ویژگی‌های متن، به‌کارگیریِ جملات بلند و توصیف‌های خیره‌کننده از خصوصیات آدم‌هاست. او توصیف آدم‌ها و رفتارها و محتوای ذهنی‌شان را با عنایت به انسان‌شناسی، فلسفه، دین، و آداب و رسوم انجام می‌دهد.» در این مقدمه همچنین از استفاده نویسنده از «یک گفته یا جمله‌ی نغز برای استحکام نکته‌ی مورد نظر خود»، استفاده از «واژگان صریح، روشن و دقیق»، خلاقیت در «عبارت‌سازی و کلمه‌بندی»، بهره‌گرفتن نویسنده از «پس‌زمینه‌ی خوانش‌های پیشین برای بیان محتوای ذهنی» خود و «ارائه تصویری واقعی و بدون اغراق از آدم‌های عادی» به عنوان ویژگی‌های مهم آثار تورنتون وایلدر نام برده شده و در توضیح این ویژگی آخر آثار او یعنی «ارائه تصویری واقعی و بدون اغراق از آدم‌های عادی» آمده است: «به باور او یکی از خطراتی که هنرمند آمریکایی را تهدید می‌کند این است که خود را فردی منحصربه‌فرد بینگارد. به‌نظر او هنرمند در میان بقیه‌ی مردم زندگی می‌کند، در بین آن‌ها غذا می‌خورد، با آن‌ها دعوا می‌کند، و با آن‌ها ازدواج می‌کند. به گفته‌ی او تصاویر مردم عادی در ادبیات آمریکا الگویی خاص را بازتاب داده است.» و امید ویژگی دیگری است که در برشمردن ویژگی‌های آثار وایلدر بر آن تاکید می‌شود؛ ویژگی‌ای که در رمان «زنِ آندِروس» نیز قابل ردیابی است: «ارزشمندترین چیزی که وایلدر به ارث برده، خُلق‌وخوی آرامی است که هرگز علیه سرنوشت عصیان نمی‌کند و پیوسته در امید احیا می‌شود و سعی می‌کند این نکته را تا آن‌جا که ممکن است در روایت‌های خودش نظیر زن آندروس بگنجاند.»
تورنتون وایلدر در هفدهم آوریل 1897 متولد شد و به سال 1995 در سن نودوهشت‌سالگی درگذشت. او دوبار، یک‌بار برای رمان «پل سَن لوییس رِی» و بار دیگر برای نمایشنامه «شهر ما» جایزه پولیتزر را از آن خود کرد. کابلا، هشتمین روز و روز پانزدهم مارس از جمله رمان‌های او هستند و از نمایشنامه‌های او نیز می‌توان به پوست دندان‌های مار، سلام عروسک و شام طولانی کریسمس اشاره کرد. از تورنتون وایلدر پیش از این نیز آثاری در زمینه داستان و نمایشنامه به فارسی ترجمه و منتشر شده که این آثار عبارتند از: تصادف قطار پنج‌وبیست‌وپنج دقیقه، خطر از بیخ گوش‌مان گذشت، ملکه‌های فرانسه، شهر ما، قطاری به نام هیاواتا، شام طولانی کریسمس و پل سن لوییس ری.

«زمین، وقتی گردشش را تمام کرد، آهی کشید؛ سایه‌ی شب، آرام‌آرام در امتداد مدیترانه پیش آمد، و آسیا را یکسره در تاریکی فرو برد. صخره‌ی عظیمی که روزگاری جبل‌الطارقش می‌خواندند، برای مدتی دراز، کورسوی قرمز و نارنجی‌رنگی نگه داشته بود، در حالی که کوه‌هایِ اطلس، در آن‌سویش، روی دامنه‌های تابناک‌شان حفره‌های آبی و عمیقی به نمایش گذاشته بودند. غارهایی که خلیج ناپل را احاطه می‌کردند، به سایه‌ی عمیق‌تری فرو افتادند، و هرکدام به پخشِ صدای زنگ و زوزه‌ی تاریکی مشغول شدند. پیروزی از مصر، و فرزانگی از یونان رخت بربسته بود، اما با فرارسیدن شب به‌نظر می‌آمد که آن‌ها دوباره داشتند افتخارات ازدست‌رفته‌شان را به دست می‌آوردند...».
آن‌چه آمد سطرهای آغازین رمان «زنِ آندِروس» بود؛ رمانی از تورنتون وایلدر، نمایشنامه‌نویس و داستان‌نویس آمریکایی، که با ترجمه علیرضا دوراندیش در نشر نیماژ منتشر شده است. رویدادهای رمان «زنِ آندِروس» در دوران پیش از میلاد مسیح در جزیره‌ای در یونان اتفاق می‌افتد. شخصیت اصلی این رمان زنی مطرود به نام کرایسیس است که عده‌ای را دور خود جمع می‌کند و گردهم‌آیی‌هایی ترتیب می‌دهد تا از خلال آن‌ها پاسخی بیابد برای پرسش‌های هستی‌شناختی خویش درباره زندگی انسان در جهان. درواقع وایلدر در رمان «زنِ آندِروس» در قالب داستانی که در گذشته‌ای دور اتفاق می‌افتد، پرسش‌هایی هستی‌شناختی را درباره زندگی و مفهوم آن پیش می‌کشد. مترجم در بخشی از مقدمه ترجمه فارسی این رمان درباره آن می‌نویسد: «دغدغه‌ی وایلدر در زن آندروس هم مانند اغلب آثارش انسان است. او همچنان در این اثر هم به تقلای انسان برای عشق می‌پردازد و با اشاره به اشتباهات و لغزش‌های او در این تقلا، با او همذات‌پنداری می‌کند. او هر شخصیتی را در داستانش با ویژگی‌های خودش توصیف می‌کند.» در این مقدمه همچنین به مفهوم «عشق» به عنوان «پیام و درونمایه رمان» اشاره شده و بر این موضوع تاکید شده است که دیگر مفاهیم طرح‌شده در رمان وایلدر همه «در خدمت تبیینِ معنی عشق‌اند.» و «حتی عنصر روایت، با همه‌ی اهمیتی که در یک داستان دارد، در خدمت همین محتواست و وایلدر تلاش نمی‌کند تا روایتی پیچیده، رفت‌وبرگشتی و فنی ارائه دهد.» مترجم توضیح می‌دهد که آن‌چه در این رمان، بیش از شگردها و تکنیک‌های روایی اهمیت دارد «محتوای آن، کاراکترها، کارها، رویدادها، دیالوگ‌ها، و جمله‌های کلیدی متن» است. در بخشی دیگر از این مقدمه درباره ویژگی‌های این رمان می‌خوانیم: «از جمله ویژگی‌های متن، به‌کارگیریِ جملات بلند و توصیف‌های خیره‌کننده از خصوصیات آدم‌هاست. او توصیف آدم‌ها و رفتارها و محتوای ذهنی‌شان را با عنایت به انسان‌شناسی، فلسفه، دین، و آداب و رسوم انجام می‌دهد.» در این مقدمه همچنین از استفاده نویسنده از «یک گفته یا جمله‌ی نغز برای استحکام نکته‌ی مورد نظر خود»، استفاده از «واژگان صریح، روشن و دقیق»، خلاقیت در «عبارت‌سازی و کلمه‌بندی»، بهره‌گرفتن نویسنده از «پس‌زمینه‌ی خوانش‌های پیشین برای بیان محتوای ذهنی» خود و «ارائه تصویری واقعی و بدون اغراق از آدم‌های عادی» به عنوان ویژگی‌های مهم آثار تورنتون وایلدر نام برده شده و در توضیح این ویژگی آخر آثار او یعنی «ارائه تصویری واقعی و بدون اغراق از آدم‌های عادی» آمده است: «به باور او یکی از خطراتی که هنرمند آمریکایی را تهدید می‌کند این است که خود را فردی منحصربه‌فرد بینگارد. به‌نظر او هنرمند در میان بقیه‌ی مردم زندگی می‌کند، در بین آن‌ها غذا می‌خورد، با آن‌ها دعوا می‌کند، و با آن‌ها ازدواج می‌کند. به گفته‌ی او تصاویر مردم عادی در ادبیات آمریکا الگویی خاص را بازتاب داده است.» و امید ویژگی دیگری است که در برشمردن ویژگی‌های آثار وایلدر بر آن تاکید می‌شود؛ ویژگی‌ای که در رمان «زنِ آندِروس» نیز قابل ردیابی است: «ارزشمندترین چیزی که وایلدر به ارث برده، خُلق‌وخوی آرامی است که هرگز علیه سرنوشت عصیان نمی‌کند و پیوسته در امید احیا می‌شود و سعی می‌کند این نکته را تا آن‌جا که ممکن است در روایت‌های خودش نظیر زن آندروس بگنجاند.»
تورنتون وایلدر در هفدهم آوریل 1897 متولد شد و به سال 1995 در سن نودوهشت‌سالگی درگذشت. او دوبار، یک‌بار برای رمان «پل سَن لوییس رِی» و بار دیگر برای نمایشنامه «شهر ما» جایزه پولیتزر را از آن خود کرد. کابلا، هشتمین روز و روز پانزدهم مارس از جمله رمان‌های او هستند و از نمایشنامه‌های او نیز می‌توان به پوست دندان‌های مار، سلام عروسک و شام طولانی کریسمس اشاره کرد. از تورنتون وایلدر پیش از این نیز آثاری در زمینه داستان و نمایشنامه به فارسی ترجمه و منتشر شده که این آثار عبارتند از: تصادف قطار پنج‌وبیست‌وپنج دقیقه، خطر از بیخ گوش‌مان گذشت، ملکه‌های فرانسه، شهر ما، قطاری به نام هیاواتا، شام طولانی کریسمس و پل سن لوییس ری.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.