چالش مهاجرت
علیرضا میریوسفی. کارشناس مسائل بینالملل
«توماس دای» در کتاب ارزشمند خود راجع به ساختار حکومت در آمریکا میگوید: برای درک سیاست در آمریکا، یکی از بهترین سرنخها توجه به وضعیت قوانین مهاجرتی و ناکامی رؤسایجمهور اعم از دموکرات و جمهوریخواه در ساماندادن به آن است. در دوران معاصر بسیاری از رؤسایجمهور آمریکا بهویژه بوش و اوباما، با شعار مردمپسند سروساماندادن به این وضعیت به کاخ سفید رفتند، ولی در عمل کاری از پیش نبردهاند و وجود 12 میلیون (و بر اساس برخی آمار 18 میلیون) مهاجر غیرقانونی در آمریکا و رشد چندبرابری آنها در دو دهه گذشته نماد این ناکامی است. «توماس دای» یک جواب ساده برای توضیح این معما دارد: نیاز صنایع و مزارع آمریکایی به کارگران ارزان و با کمترین حقوق در قالب مهاجران غیرقانونی. صاحبان همین صنایع هستند که با لابیهای گسترده و هزینههای سنگین رسانهای اجازه ندادهاند نه طرحهای ساماندهی مرزی جورج دبلیو بوش به نتیجه برسد و نه طرحهای اوباما برای ثبتنام و تغییر وضعیت مهاجران غیرقانونی. حتی با وجود نیاز و لابی برخی صنایع با تکنولوژی بالا به نیروهای کیفی و جوان تحصیلکرده برای تسهیل برخی انواع مهاجرت قانونی، اقداماتی مقطعی مثل فرمان داکا (راجع به فرزندان مهاجران غیرقانونی) با مخالفت کنگره و مشکلات اجرائی متعدد در زمان اوباما مواجه شدند. در چنین شرایطی دونالد ترامپ با شعارهایی مشابه دو رئیسجمهور قبلی ولی با لحنی تندتر وارد کارزارهای انتخاباتی شد. البته ترامپ با توجه به بخش مهمی از پایگاه رأی خود که متشکل از افراد «راست سفیدپوست افراطی» است، این شعارهای مهاجرتی را با شعارهایی ضداسلامی مخلوط کرد و برخلاف سلف خود، با تأکید بر واژه «تروریسم اسلامی» عملا سیاستهای مهاجرتی ضداسلامی را تبلیغ کرد؛ با این توجیه که سیاستهای مهاجرتی جاری، ورود تروریستها را به آمریکا تسهیل میکند؛ موضوعی که در حکم اخیر دادگاه تجدیدنظر ناحیه 4 آمریکا هم مورد استناد قرار گرفته است. در این راستا، ترامپ هفت روز بعد از ورود به کاخ سفید، فرمان اجرائی 13769 را با عنوان فرمان «حفاظت از ملت در برابر ورود تروریستهای خارجی به آمریکا» امضا کرد که ورود شهروندان هفت کشور مسلمان ایران، عراق، سوریه، لیبی، سومالی، سودان و یمن به آمریکا را فارغ از نوع ویزای آنها به مدت ۹۰ روز ممنوع و همزمان محدودیتهایی برای ورود یا پذیرش پناهندگان و بهویژه پناهندگان سوری اعمال میکرد. این فرمان با توجه به کشورهای هدفش به فرمان «منع سفر مسلمانان» یا MuslimBan مشهور شد. اجرای این فرمان ابتدا با چند حکم محلی و بعد با حکم دادگاه فدرال واشنگتن و تأیید دادگاه تجدیدنظر ناحیه 9 در سراسر آمریکا متوقف شد. متعاقبا ترامپ با فرمان اجرائی 13780 در ششم مارس فرمان قبلی را لغو و فرمان مشابهی را با تفاوتهایی اندک مثل حذف اسم عراق از لیست قبلی جایگزین کرد. این فرمان هم ساعاتی پیش از اجرا با حکم دادگاههای هاوایی و مریلند و متعاقبا تأیید ناحیه 4 تجدیدنظر تعلیق شد، هرچند بخشهایی از آن در ارتباط با پذیرش پناهندگان با حکم 27 ژوئن دادگاه عالی موقتا اجازه اجرا یافت. سومین فرمان ترامپ در این زمینه در تاریخ 24 سپتامبر با برخی تغییرات مثل افزودن نام کرهشمالی و ونزوئلا (برای اینکه بگوید این قانون ضدمسلمانان نیست) و حذف نام سودان در ابلاغیه 9645 صادر شد. با وجودی که این ابلاغیه هم با رأی دادگاههای هاوایی و مریلند و دادگاه تجدیدنظر ناحیه نهم موقتا تعلیق شد، دادگاه عالی آمریکا به دولت ترامپ اجازه داد آن را تقریبا بهطور کامل از تاریخ چهارم دسامبر تا زمان رسیدگی به آن اجرائی کند. هرچند رأی اخیر دادگاه تجدیدنظر ناحیه چهار درباره مغایرت این ابلاغیه با قانون اساسی آمریکا میتواند بر رأی نهایی دادگاه عالی در آوریل آثاری داشته باشد، ولی قادر به توقف اجرای آن نیست. درباره آثار این فرمان، به نظر میرسد بیشترین اثر آن بر جامعه ایرانیان آمریکاست. مطابق آخرین آمار دفتر سرشماری آمریکا در سال 2016، بیش از 476 هزار ایرانی-آمریکایی در این کشور زندگی میکنند که اگر آمار دارندگان مجوز اقامت دائمی یا نسلچندمیها یا سایر ایرانیان را به آن اضافه کنیم، میشود آمار 1.2 تا 2 میلیون نفر ایرانی مقیم آمریکا را معقول دانست. با این حال، با ملاک قراردادن آمار رسمی سال 2016، بزرگترین گروههای جمعیتی سایر کشورهای مسلمان متأثر از این ابلاغیه، بعد از ایران متعلق به سوریه با 187 و سومالی با 156 هزار نفر است و به نظر میرسد رفتوآمد ایرانیان به دلیلسطح تحصیلات و درآمد بیش از سایر گروهها باشد. درمجموع به نظر نمیرسد ترامپ مانند رؤسایجمهور قبل از خود در ساماندهی و کاهش 12 میلیون مهاجر غیرقانونی در زمین کنگره، دستاورد ملموسی داشته باشد، با این حال، تلاش میکند با اقداماتی نمایشی و پرسروصدا مثل ساخت دیوار در مرز مکزیک (که بسیاری آن را بیاثر و صرفا نمادین میدانند) یا منع ورود اتباع کشورهای مسلمان به آمریکا، هواداران خود را راضی کند. هرچند باید تا آوریل امسال و اعلام رأی دادگاه عالی صبر کرد، ولی با توجه به اینکه در این دادگاه هم قضات محافظهکار اکثریت یافتهاند، به نظر میرسد نمایش ترامپ تا مدتها و شاید در دوره ریاستجمهوریاش ادامه یابد: نمایش برای نمایش.
«توماس دای» در کتاب ارزشمند خود راجع به ساختار حکومت در آمریکا میگوید: برای درک سیاست در آمریکا، یکی از بهترین سرنخها توجه به وضعیت قوانین مهاجرتی و ناکامی رؤسایجمهور اعم از دموکرات و جمهوریخواه در ساماندادن به آن است. در دوران معاصر بسیاری از رؤسایجمهور آمریکا بهویژه بوش و اوباما، با شعار مردمپسند سروساماندادن به این وضعیت به کاخ سفید رفتند، ولی در عمل کاری از پیش نبردهاند و وجود 12 میلیون (و بر اساس برخی آمار 18 میلیون) مهاجر غیرقانونی در آمریکا و رشد چندبرابری آنها در دو دهه گذشته نماد این ناکامی است. «توماس دای» یک جواب ساده برای توضیح این معما دارد: نیاز صنایع و مزارع آمریکایی به کارگران ارزان و با کمترین حقوق در قالب مهاجران غیرقانونی. صاحبان همین صنایع هستند که با لابیهای گسترده و هزینههای سنگین رسانهای اجازه ندادهاند نه طرحهای ساماندهی مرزی جورج دبلیو بوش به نتیجه برسد و نه طرحهای اوباما برای ثبتنام و تغییر وضعیت مهاجران غیرقانونی. حتی با وجود نیاز و لابی برخی صنایع با تکنولوژی بالا به نیروهای کیفی و جوان تحصیلکرده برای تسهیل برخی انواع مهاجرت قانونی، اقداماتی مقطعی مثل فرمان داکا (راجع به فرزندان مهاجران غیرقانونی) با مخالفت کنگره و مشکلات اجرائی متعدد در زمان اوباما مواجه شدند. در چنین شرایطی دونالد ترامپ با شعارهایی مشابه دو رئیسجمهور قبلی ولی با لحنی تندتر وارد کارزارهای انتخاباتی شد. البته ترامپ با توجه به بخش مهمی از پایگاه رأی خود که متشکل از افراد «راست سفیدپوست افراطی» است، این شعارهای مهاجرتی را با شعارهایی ضداسلامی مخلوط کرد و برخلاف سلف خود، با تأکید بر واژه «تروریسم اسلامی» عملا سیاستهای مهاجرتی ضداسلامی را تبلیغ کرد؛ با این توجیه که سیاستهای مهاجرتی جاری، ورود تروریستها را به آمریکا تسهیل میکند؛ موضوعی که در حکم اخیر دادگاه تجدیدنظر ناحیه 4 آمریکا هم مورد استناد قرار گرفته است. در این راستا، ترامپ هفت روز بعد از ورود به کاخ سفید، فرمان اجرائی 13769 را با عنوان فرمان «حفاظت از ملت در برابر ورود تروریستهای خارجی به آمریکا» امضا کرد که ورود شهروندان هفت کشور مسلمان ایران، عراق، سوریه، لیبی، سومالی، سودان و یمن به آمریکا را فارغ از نوع ویزای آنها به مدت ۹۰ روز ممنوع و همزمان محدودیتهایی برای ورود یا پذیرش پناهندگان و بهویژه پناهندگان سوری اعمال میکرد. این فرمان با توجه به کشورهای هدفش به فرمان «منع سفر مسلمانان» یا MuslimBan مشهور شد. اجرای این فرمان ابتدا با چند حکم محلی و بعد با حکم دادگاه فدرال واشنگتن و تأیید دادگاه تجدیدنظر ناحیه 9 در سراسر آمریکا متوقف شد. متعاقبا ترامپ با فرمان اجرائی 13780 در ششم مارس فرمان قبلی را لغو و فرمان مشابهی را با تفاوتهایی اندک مثل حذف اسم عراق از لیست قبلی جایگزین کرد. این فرمان هم ساعاتی پیش از اجرا با حکم دادگاههای هاوایی و مریلند و متعاقبا تأیید ناحیه 4 تجدیدنظر تعلیق شد، هرچند بخشهایی از آن در ارتباط با پذیرش پناهندگان با حکم 27 ژوئن دادگاه عالی موقتا اجازه اجرا یافت. سومین فرمان ترامپ در این زمینه در تاریخ 24 سپتامبر با برخی تغییرات مثل افزودن نام کرهشمالی و ونزوئلا (برای اینکه بگوید این قانون ضدمسلمانان نیست) و حذف نام سودان در ابلاغیه 9645 صادر شد. با وجودی که این ابلاغیه هم با رأی دادگاههای هاوایی و مریلند و دادگاه تجدیدنظر ناحیه نهم موقتا تعلیق شد، دادگاه عالی آمریکا به دولت ترامپ اجازه داد آن را تقریبا بهطور کامل از تاریخ چهارم دسامبر تا زمان رسیدگی به آن اجرائی کند. هرچند رأی اخیر دادگاه تجدیدنظر ناحیه چهار درباره مغایرت این ابلاغیه با قانون اساسی آمریکا میتواند بر رأی نهایی دادگاه عالی در آوریل آثاری داشته باشد، ولی قادر به توقف اجرای آن نیست. درباره آثار این فرمان، به نظر میرسد بیشترین اثر آن بر جامعه ایرانیان آمریکاست. مطابق آخرین آمار دفتر سرشماری آمریکا در سال 2016، بیش از 476 هزار ایرانی-آمریکایی در این کشور زندگی میکنند که اگر آمار دارندگان مجوز اقامت دائمی یا نسلچندمیها یا سایر ایرانیان را به آن اضافه کنیم، میشود آمار 1.2 تا 2 میلیون نفر ایرانی مقیم آمریکا را معقول دانست. با این حال، با ملاک قراردادن آمار رسمی سال 2016، بزرگترین گروههای جمعیتی سایر کشورهای مسلمان متأثر از این ابلاغیه، بعد از ایران متعلق به سوریه با 187 و سومالی با 156 هزار نفر است و به نظر میرسد رفتوآمد ایرانیان به دلیلسطح تحصیلات و درآمد بیش از سایر گروهها باشد. درمجموع به نظر نمیرسد ترامپ مانند رؤسایجمهور قبل از خود در ساماندهی و کاهش 12 میلیون مهاجر غیرقانونی در زمین کنگره، دستاورد ملموسی داشته باشد، با این حال، تلاش میکند با اقداماتی نمایشی و پرسروصدا مثل ساخت دیوار در مرز مکزیک (که بسیاری آن را بیاثر و صرفا نمادین میدانند) یا منع ورود اتباع کشورهای مسلمان به آمریکا، هواداران خود را راضی کند. هرچند باید تا آوریل امسال و اعلام رأی دادگاه عالی صبر کرد، ولی با توجه به اینکه در این دادگاه هم قضات محافظهکار اکثریت یافتهاند، به نظر میرسد نمایش ترامپ تا مدتها و شاید در دوره ریاستجمهوریاش ادامه یابد: نمایش برای نمایش.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.