استادمحمد، فرهاد بیتیشه
حسین پاکدل. نمايشنامهنويس و كارگردان
آقا، محمود استادمحمد را که نباید نوشت. نباید تعریف کرد. نباید تحلیل کرد. یا با تعجیل تجلیل کرد. نقش زد و مثل عکس کوبید به سینه دیوار و خلاص. امثالِ محمود را حتی نباید دید و شنید؛ خصوص از دیگران. او را و حضورش را باید پس از فرونشستنِ غوغای غبارهای بیخودی بو کشید. حس کرد. فهمید. درک کرد و به سینه سپرد. نهفقط محمود را که نسلِ خاطرهسازِ محمود را. نسلِ پرپرزنِ خیالهای ناب برای همه را. سوختگانِ حریقِ باد و بالبالزنِ زایشِ ققنوسهای همسایه را. کولیهای شورشی و سرگشتگانِ بیخور و خوابِ رویاهای بکرِ دیگری را. فرهادهای بیتیشه که پیکر خود از کوهِ بیطلبی میتراشند. مثل کی؟ مثل خسرو شکیبایی، مثل نصرت رحمانی، مثل عباس نعلبندیان، مثل حسین منزوی، مثل پرویز فنیزاده و... حتی مثل خودِ بیژن مفید یا ناصر تقوایی و غلامحسین ساعدی. مثل خیلیهای دیگر که اتفاقا خیلی نبودند ولی چون یلِ روز و روزگار خود بودند حضورشان قابل چشمپوشی نیست. از شدتِ کمی زیاد مینمایند. اینها را باید مثل خودشان زیست؟ نه، مثل آنها که شدنی نیست و از هرکس برنمیآید؛ بلکه با آنها یا کنارشان شاید.
چون زخم و درد مداوماند، هم با خود هم برخود و هم با روزگارِ خود. هر صبح از خاکستر خود میرویند. زیستنی همیشه ناتمام. همه تن چشماند. همه جان گوش. آنسوی دردند. دهان که میگشایند زهر و خونِ واقعیت میریزد از لبهاشان. اینها بیساعتاند. بر بیزمینیی محض بیزماناند. تباری بیلحظه انقراض. دوستی با اینان و دوستداشتنشان سهل و ممتنع است. وجودشان بهانه نمیخواهد. خودشان بهانه خودشاناند و بهای خودشان. از شدت نزدیکی دورند. آنچه از اینان برجای میماند اندکی است از آنچه میتوانست باشد. آنچه از اینان برپای میایستد ذرهای است از رنج و شکنجِ بودشان. تمامتِ آنها حتی در پوستِ خودشان درنگنجید و درنمیگنجد هنوز. بر ویرانی خود زیستند و میزیند. ماهیانی که میدانند عمق هر حوض به اندازه دست گربه است. خون میسوزانند و شعله میکشند. کلافِ موی سپید میکنند بر سیاهیی کاغذ. برای دوست داشتن این نوع محمودها همین بس که قدردانِ واژه باشی. ممنونِ قلم و مفتونِ خلق. کافی است حدِ کلام بدانی و بیتمنا به راه درافتی. دغدغه را بفهمی و بینیاز باشی از هرچیز و هرکس. رندی بلد باشی و قلندری بدانی. بینقاب بنگری چشم در چشمِ
هر چشمی؛ حتی درنده. تاریخ بخوانی از عبورِ مور و سلیمانی کنی بیجیره و مجیز. موقع بشناسی. مثل خودت زندگی کنی؛ بیادا اصول. و بهای این بیریایی و اطوار را درجا با فرسودن، از جسم و جان بپردازی. هستی؟ ... بسمالله! ... بشو محمود، بشو نصرت، بشو منزوی، ببینم تقویم، زیر پای تو هم ورق میخورد! ببینم میتوانی کاری کنی کارستان تا روزها همه از آن تو باشد و شبها بتوانی با چشم باز خوابِ بیخوابِ دوشین را هرچند بار که دلت خواست ببینی!
آقا، محمود استادمحمد را که نباید نوشت. نباید تعریف کرد. نباید تحلیل کرد. یا با تعجیل تجلیل کرد. نقش زد و مثل عکس کوبید به سینه دیوار و خلاص. امثالِ محمود را حتی نباید دید و شنید؛ خصوص از دیگران. او را و حضورش را باید پس از فرونشستنِ غوغای غبارهای بیخودی بو کشید. حس کرد. فهمید. درک کرد و به سینه سپرد. نهفقط محمود را که نسلِ خاطرهسازِ محمود را. نسلِ پرپرزنِ خیالهای ناب برای همه را. سوختگانِ حریقِ باد و بالبالزنِ زایشِ ققنوسهای همسایه را. کولیهای شورشی و سرگشتگانِ بیخور و خوابِ رویاهای بکرِ دیگری را. فرهادهای بیتیشه که پیکر خود از کوهِ بیطلبی میتراشند. مثل کی؟ مثل خسرو شکیبایی، مثل نصرت رحمانی، مثل عباس نعلبندیان، مثل حسین منزوی، مثل پرویز فنیزاده و... حتی مثل خودِ بیژن مفید یا ناصر تقوایی و غلامحسین ساعدی. مثل خیلیهای دیگر که اتفاقا خیلی نبودند ولی چون یلِ روز و روزگار خود بودند حضورشان قابل چشمپوشی نیست. از شدتِ کمی زیاد مینمایند. اینها را باید مثل خودشان زیست؟ نه، مثل آنها که شدنی نیست و از هرکس برنمیآید؛ بلکه با آنها یا کنارشان شاید.
چون زخم و درد مداوماند، هم با خود هم برخود و هم با روزگارِ خود. هر صبح از خاکستر خود میرویند. زیستنی همیشه ناتمام. همه تن چشماند. همه جان گوش. آنسوی دردند. دهان که میگشایند زهر و خونِ واقعیت میریزد از لبهاشان. اینها بیساعتاند. بر بیزمینیی محض بیزماناند. تباری بیلحظه انقراض. دوستی با اینان و دوستداشتنشان سهل و ممتنع است. وجودشان بهانه نمیخواهد. خودشان بهانه خودشاناند و بهای خودشان. از شدت نزدیکی دورند. آنچه از اینان برجای میماند اندکی است از آنچه میتوانست باشد. آنچه از اینان برپای میایستد ذرهای است از رنج و شکنجِ بودشان. تمامتِ آنها حتی در پوستِ خودشان درنگنجید و درنمیگنجد هنوز. بر ویرانی خود زیستند و میزیند. ماهیانی که میدانند عمق هر حوض به اندازه دست گربه است. خون میسوزانند و شعله میکشند. کلافِ موی سپید میکنند بر سیاهیی کاغذ. برای دوست داشتن این نوع محمودها همین بس که قدردانِ واژه باشی. ممنونِ قلم و مفتونِ خلق. کافی است حدِ کلام بدانی و بیتمنا به راه درافتی. دغدغه را بفهمی و بینیاز باشی از هرچیز و هرکس. رندی بلد باشی و قلندری بدانی. بینقاب بنگری چشم در چشمِ
هر چشمی؛ حتی درنده. تاریخ بخوانی از عبورِ مور و سلیمانی کنی بیجیره و مجیز. موقع بشناسی. مثل خودت زندگی کنی؛ بیادا اصول. و بهای این بیریایی و اطوار را درجا با فرسودن، از جسم و جان بپردازی. هستی؟ ... بسمالله! ... بشو محمود، بشو نصرت، بشو منزوی، ببینم تقویم، زیر پای تو هم ورق میخورد! ببینم میتوانی کاری کنی کارستان تا روزها همه از آن تو باشد و شبها بتوانی با چشم باز خوابِ بیخوابِ دوشین را هرچند بار که دلت خواست ببینی!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.