فنلاند و فعالیت بدنی دانشآموزان
مترجم: محمدرضا نیکنژاد
بنابر نظر دولت فنلاند، کودکان باید سه ساعت در روز را صرف فعالیتهای بدنی کنند. به خانوادهها سفارش میشود که پیوسته کودکان خود را برای پرداختن به سرگرمیها و دلبستگیهایی تشویق کنند که نیازمندِ تمرینهای فیزیکی بیشتری هستند. در این برنامهها بچههای زیر هشت سال هدف حرکت و تمرینهای بدنی قرار میگیرند. فنلاند در میان کشورهای اروپایی و توسعهیافته جهان به پرورشِ بچههایی با تناسب اندام بالا و با برترین نتایج علمی شناخته میشود. اما راز کامیابی فنلاند چیست؟ وزیر آموزشوپرورش فنلاند بر این باور است که این کامیابیها تصادفی نیست. خانم گرین لاونسون میگوید فعالیتهای بدنی در شادی بچهها نقش مهمی دارند. او میگوید: «هنگامی که کودکان با هم ورزش میکنند، مهارتهای تعاملی و ارتباطهای اجتماعیشان پرورش مییابد». اما این سخنان چه اثری بر برنامه درسی مدرسهها خواهد گذاشت؟ توصیههای وزیر آموزشوپرورش از سوی برنامهریزان آموزشی پذیرفته شده است و انتظار میرود تأثیر مثبتی بر پیامدهای آموزشی بگذارد. مسئول آموزش ابتدایی در شورای ملی آموزشوپرورش نیز میگوید: «هماکنون مدرسهها روشهای تازه آموزش را تجربه میکنند. برنامه درسی تازه، به دنبال دو تا سه ساعت تربیتبدنی در هفته و البته فعالیتهای بیشتری در فضای باز است. در همین راستا به روشهای غیرسنتی آموزش هم نظر داریم. این روشها شامل حذف میز و صندلی از برخی کلاسها نیز میشود. در این روش برخی بچهها راحت روی زمین مینشینند و گوش میدهند، برخی نیز امکان جابهجاشدن در اتاق را دارند. در این شیوه کودک نقش فعالتری دارد و بر یادگیری شخصی تمرکز میشود». فنلاند یکی از نخستین کشورهایی است که به توصیه برای بهرهگیری از کلاسهای درس در راستای پیونددادن فعالیتهای جسمانی با روشهای سنتی یادگیری عمل کرده است. گزارشها نیز نشان میدهند که جوانان فنلاندی، حامی فعالیتهای بدنی بیشتر در مدرسهها هستند. از دانشآموزانی که درباره طرحِ افزایش فعالیتهای بدنی مورد پرسش قرار گرفته بودند، حمایتهای گستردهای دیده شد. آنها افزایش اینگونه فعالیتها در زنگِ تفریح، تمرینهای بیرون از مدرسه و در باشگاهها را پیشنهاد داده بودند. از دیگر سو راهبردهای سازمان بهداشت جهانی (WHO) پیشنهاد میدهد که کودکان و جوانانِ بین پنج تا 17 سال باید دستکم یک ساعت در روز ورزش ملایم انجام دهند. اما بهداشت عمومی بر این باور است که ورزشِ بیش از یک ساعت مزایای بیشتری را در زندگی آینده بچهها در پی خواهد داشت. وسواس فنلاند بر سلامت، به دهه 1970 بازمیگردد؛ زمانی که بیشترین میزان مرگومیرِ ناشی از مشکلات قلبی را در جهان داشت. آن وضع به شکل فراوانی ریشه در خوردن شیرینی در فنلاند داشت. بر پایه گزارش سازمان بهداشت جهانی جمعیت فنلاند هنوز از سالمترین مردم جهاناند. اما دگرگونیهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در مسیرِ جهانیشدن پیامدهای آسیبزایی بر این کشور نیز داشته است و همچون بسیاری از کشورها نابرابریهای بهداشتی در فنلاند رو به افزایش است. فنلاند در دهه 1940 کلینیکهای بهداشتِ کودک را به جهان معرفی کرد و این حرکت پیشگامانه بعدها در دیگر کشورها پی گرفته شد. تمرکز اصلی در آن زمان، رشد بدنی و سلامت غذایی، شناسایی زودهنگام شرایط غیرِعادی یا بیماری و ایمنسازی در برابر آن بود.
بنابر نظر دولت فنلاند، کودکان باید سه ساعت در روز را صرف فعالیتهای بدنی کنند. به خانوادهها سفارش میشود که پیوسته کودکان خود را برای پرداختن به سرگرمیها و دلبستگیهایی تشویق کنند که نیازمندِ تمرینهای فیزیکی بیشتری هستند. در این برنامهها بچههای زیر هشت سال هدف حرکت و تمرینهای بدنی قرار میگیرند. فنلاند در میان کشورهای اروپایی و توسعهیافته جهان به پرورشِ بچههایی با تناسب اندام بالا و با برترین نتایج علمی شناخته میشود. اما راز کامیابی فنلاند چیست؟ وزیر آموزشوپرورش فنلاند بر این باور است که این کامیابیها تصادفی نیست. خانم گرین لاونسون میگوید فعالیتهای بدنی در شادی بچهها نقش مهمی دارند. او میگوید: «هنگامی که کودکان با هم ورزش میکنند، مهارتهای تعاملی و ارتباطهای اجتماعیشان پرورش مییابد». اما این سخنان چه اثری بر برنامه درسی مدرسهها خواهد گذاشت؟ توصیههای وزیر آموزشوپرورش از سوی برنامهریزان آموزشی پذیرفته شده است و انتظار میرود تأثیر مثبتی بر پیامدهای آموزشی بگذارد. مسئول آموزش ابتدایی در شورای ملی آموزشوپرورش نیز میگوید: «هماکنون مدرسهها روشهای تازه آموزش را تجربه میکنند. برنامه درسی تازه، به دنبال دو تا سه ساعت تربیتبدنی در هفته و البته فعالیتهای بیشتری در فضای باز است. در همین راستا به روشهای غیرسنتی آموزش هم نظر داریم. این روشها شامل حذف میز و صندلی از برخی کلاسها نیز میشود. در این روش برخی بچهها راحت روی زمین مینشینند و گوش میدهند، برخی نیز امکان جابهجاشدن در اتاق را دارند. در این شیوه کودک نقش فعالتری دارد و بر یادگیری شخصی تمرکز میشود». فنلاند یکی از نخستین کشورهایی است که به توصیه برای بهرهگیری از کلاسهای درس در راستای پیونددادن فعالیتهای جسمانی با روشهای سنتی یادگیری عمل کرده است. گزارشها نیز نشان میدهند که جوانان فنلاندی، حامی فعالیتهای بدنی بیشتر در مدرسهها هستند. از دانشآموزانی که درباره طرحِ افزایش فعالیتهای بدنی مورد پرسش قرار گرفته بودند، حمایتهای گستردهای دیده شد. آنها افزایش اینگونه فعالیتها در زنگِ تفریح، تمرینهای بیرون از مدرسه و در باشگاهها را پیشنهاد داده بودند. از دیگر سو راهبردهای سازمان بهداشت جهانی (WHO) پیشنهاد میدهد که کودکان و جوانانِ بین پنج تا 17 سال باید دستکم یک ساعت در روز ورزش ملایم انجام دهند. اما بهداشت عمومی بر این باور است که ورزشِ بیش از یک ساعت مزایای بیشتری را در زندگی آینده بچهها در پی خواهد داشت. وسواس فنلاند بر سلامت، به دهه 1970 بازمیگردد؛ زمانی که بیشترین میزان مرگومیرِ ناشی از مشکلات قلبی را در جهان داشت. آن وضع به شکل فراوانی ریشه در خوردن شیرینی در فنلاند داشت. بر پایه گزارش سازمان بهداشت جهانی جمعیت فنلاند هنوز از سالمترین مردم جهاناند. اما دگرگونیهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در مسیرِ جهانیشدن پیامدهای آسیبزایی بر این کشور نیز داشته است و همچون بسیاری از کشورها نابرابریهای بهداشتی در فنلاند رو به افزایش است. فنلاند در دهه 1940 کلینیکهای بهداشتِ کودک را به جهان معرفی کرد و این حرکت پیشگامانه بعدها در دیگر کشورها پی گرفته شد. تمرکز اصلی در آن زمان، رشد بدنی و سلامت غذایی، شناسایی زودهنگام شرایط غیرِعادی یا بیماری و ایمنسازی در برابر آن بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.