|

از حمايت ‌چراغ‌خاموش دمشق از کردها تا احتمال حمله آمريکا به سوریه

بازي 2 سر برد اسد

هادي آذري : شرايط بازي در سوريه به سرعت در حال تغيير است. ترکيه به کمک ارتش آزاد سوريه از يک سو به مناطق کردنشين هجوم برده است. در ديگر سو، اسرائيل و نيروهاي ائتلاف به رهبري آمريکا مواضعي را در خاک سوريه هدف قرار مي‌دهند. در جبهه‌ای ديگر، روسيه تصميم به ايجاد پايگاه‌هاي نظامي در سوريه گرفته است. همه اينها در شرايطي به وقوع مي‌پيوندد که اخبار ناخوشايندي درباره سازماندهي و ظهور مجدد داعش در نتيجه تشديد تنش‌هاي قديمي ميان بازيگران بين‌المللي و منطقه‌اي به گوش مي‌رسد. تنش‌هايي که مي‌تواند به افزايش مداخله نظامي از سوي برخي کشورها به‌ویژه آمريکا منجر شود. از ديگر سو شرايط پيچيده در سوريه در واقع باعث شده تا هر روز شاهد شکل‌گيري ائتلاف‌هاي جديد در برابر دشمنان مشترک باشيم که به‌عنوان آخرين نمونه بايد به حمايت چراغ‌خاموش اسد از کردها اشاره کرد.
عليه ترکيه
کردهاي سوريه تا قبل از شروع جنگ داخلي، رابطه خوبي با دولت دمشق نداشتند. نشان به آن نشان که آنها حتي از داشتن اوراق شناسايي نيز محروم بودند؛ اما جنگ داخلي و ظهور داعش به نظر اين رابطه را دستخوش تحولي بنيادين کرد و دوران جديدي را در روابط کردها با دولت مرکزي رقم زد. ضعف دولت مرکزي در نتيجه درگيري نظامي با گروه‌هاي معاند و تروريستي باعث شد تا کردها در توافقي نانوشته با دولت مرکزي، اداره مناطق کردنشين را در اختيار بگيرند؛ اما به نظر اين وضعيت در هفته‌هاي اخير نيز از اين فراتر رفته است. در‌حالي‌که در انفعال جامعه جهاني ترکيه همچنان به حملات خود عليه مناطق کردنشين ادامه مي‌دهد، به نظر می‌رسد بشار اسد، رئيس‌جمهور سوريه، تصميم گرفته است تا به شکلي غيرمستقيم به کمک کردهاي خود بياید. امري که کمتر کسي احتمال آن را مي‌داد. اين در حالي است که به واسطه خواسته کردها براي خودمختاري، تا پيش از اين درگيري‌هاي متعددي ميان نيروهاي طرفدار دولت و نيروهاي تحت فرماندهي کردها به وقوع پيوسته بود؛ اما به نظر وجود يک دشمن مشترک در عفرين يعني ترکيه باعث شده تا اين دو رقيب حالا در يک اتحاد راهبردي کنار يکديگر قرار بگيرند. بعد از شروع حملات ترکيه عليه عفرين بود که کردها از دمشق خواستند تا با ارسال نيرو، از مرزهاي کشور دفاع کند؛ هرچند هيچ نيروي دولتي‌ای به عفرين ارسال نشد؛ اما به گزارش «رويترز»، دولت مرکزي با بازگذاشتن مسيرهاي منتهي به عفرين براي ورود جنگجويان، شهروندان و سياست‌مداران کُرد، به شکلي مستقيم از آنها حمايت مي‌کند. البته ورود اين نيروهاي تازه‌نفس و همچنين تسليحات نظامي با طولاني و فرسايشي‌کردن اين درگيري در عمل شايد به نفع اسد تمام شود. طبق اعلام مقامات کرد، دمشق نيز براي دسترسي به منابع غله و نفت در مناطق کردنشين شمال شرق، به همکاري با کردها نيازمند است؛ بنابراين تضعيف کردها در نتيجه جنگ با ترکيه مي‌تواند در ادامه زمينه دسترسي مستقل دولت مرکزي به منابع نفتي را ميسر كند. کينو گابريل، سخنگوي نيروهاي سوريه دموکراتيک، با اشاره به تفاهم ميان دو طرف درباره کمک به عفرين مي‌گويد: «راه‌هاي مختلفي براي ارسال نيرو و تسليحات به عفرين وجود دارد؛ اما اصلي‌ترين مسير از طريق نيروهاي دولتي است». البته از ديگر سو، ارتش ترکيه نيز در سومين هفته از آغاز عمليات نظامي خود موسوم به «شاخه زيتون» دستاورد و پيشروي چنداني نداشته است. بنابراين مي‌توان گفت که اين هماهنگي ميان دولت مرکزي و کردها تا اينجا در دفع حملات ترکيه مؤثر واقع شده است. حمايت اسد از کردها پيامي نيز به واشنگتن مخابره مي‌کند؛ اينکه کردها با وجود پيوندهاي نظامي خود با آمريکا، در برخي مواقع ناگزير از ائتلاف با دولت مرکزي‌اند. يگان‌هاي مدافع خلق براي آمريکا در جنگ با داعش حکم يک متحد کليدي را داشت. در مقابل، آنکارا يگان‌هاي مدافع خلق را به چشم شاخه نظامي حزب کارگران کردستان مي‌بيند که براي سه دهه در ترکيه با آنها جنگيده است. هرچند حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) از سوي آمريکا و اتحاديه اروپا به‌عنوان يک گروه تروريستی شناخته مي‌شود؛ اما اين قضيه درباره يگان‌هاي مدافع خلق صادق نيست. با‌اين‌حال از‌آنجا‌که نيروهاي آمريکايي در عفرين حضور ندارند، در عمل نتوانسته‌‌اند از اين منطقه در برابر حملات ترکيه محافظت کنند. در واقع تضعيف مواضع يکي از متحدان ميداني آمريکا در سوريه مي‌تواند واشنگتن را به اتخاذ راهکارهايي جديد سوق دهد.
آمريکا وارد مي‌شود
از ديگر سو در نتيجه برخي تحولات ميداني در سوريه، گمانه‌زني‌هايي درباره آمادگي آمريکا براي انجام حملاتي در خاک سوريه قوت گرفته‌ است. انهدام يک جنگنده اسرائيلي در خاک سوريه به نظر مي‌تواند بر پيچيده‌ترشدن اوضاع در سوريه دامن زده و احتمال مداخله نظامي گسترده‌تر آمريکا را افزايش دهد. بنا به گزارش تلويزيون دولتي سوريه، اين جنگنده اسرائيلي پس از حمله به پايگاه نظامي سوريه در مرکز حمص از سوی نيروي هوايي سوريه ساقط مي‌شود. اين اولين باري است که در هفت سال گذشته يک جنگنده اسرائيلي در آسمان سوريه هدف قرار مي‌گيرد. سقوط اين جت اسرائيلي در شرايطي صورت مي‌گيرد که رکس تيلرسون، وزير امور خارجه آمريکا، هفته آينده در سفري به منطقه در لبنان، اردن، ترکيه، مصر و کويت توقف خواهد داشت. از ديگر سو نبايد فراموش کرد که دونالد ترامپ از زمان حضور در کاخ سفيد به حمايت بي‌چون‌و‌چرا از مواضع تل‌آويو در منطقه پرداخته است. بنابراين، سقوط اين جنگنده اسرائيلي در کنار حمله به يکي از شرکاي اصلي آمريکا در سوريه؛ يعني کُردها، مي‌تواند بهانه کافي به دست اين کشور براي افزايش حملات خود در سوريه را بدهد. جالب اينکه وزارت دفاع آمريکا در بيانيه‌اي، مقابله با تهديدات عليه امنيت ملي را حق اسرائيل دانسته است.
به نظر، حمله اخير نيروهاي ائتلاف به رهبري آمريکا به يک پايگاه نظامي دولتي در ديرالزور که به کشته‌شدن صد نظامي انجاميد نيز مي‌تواند نشانه‌اي از عزم آمريکا براي افزايش حملات به سوريه باشد. البته آمريکا همان زمان اين حمله را پاسخي به حمله عليه مواضع نيروهاي سوريه دموکراتيک تحت حمايت خود اعلام کرد. در همين رابطه، استانيسلاو بيشوک، تحليلگر سياسي از «مرکز نظارت بين‌المللي»، در گفت‌وگو با خبرگزاري «اسپوتنيک» روسيه، از تلاش آمريکا براي حفظ و تداوم يک جنگ داخلي محدود در سوريه از طريق حمايت از نيروهاي اپوزيسيون مسلح خبر داده است. اين در حالي است که حضور نظامي آمريکا در سوريه غيرقانوني بوده و هيچ‌گاه به تأييد مقامات سوري يا سازمان ملل نرسيده است. البته به باور کارشناسان، هرگونه افزايش مداخله نظامي از سوي آمريکا در سوريه، نه‌تنها خطر تقابل نظامي واشنگتن با نيروهاي طرفدار اسد را افزايش مي‌دهد، بلکه حتي مي‌تواند به‌واسطه اتحاد آمريکا با نيروهاي وابسته به يگان‌هاي مدافع خلق در سوريه، به رويارويي با ترکيه نيز بينجامد. همچنين نبايد فراموش کرد که آمريکا و ترکيه هر دو عضو ناتو هستند و تقابل نظامي ميان اين دو کشور به‌سرعت مي‌تواند به يک بحران بين‌المللي بدل شود. اين در حالي است که روزنامه «گاردين» نيز با انتشار مقاله‌اي، به سياست ناروشن و غيرشفاف آمريکا در جنگ سوريه و خاورميانه پرداخته است. در اين مقاله، از احياي دوباره گروه تروريستي داعش يا شکل‌گيري گروهي مشابه، تعقيب و پيگرد پيکارجويان وابسته به آن، تثبيت مناطق آزادشده، تقويت و تثبيت مواضع آمريکا در برابر نقش فزاينده روسيه به‌عنوان اهداف راهبردي آمريکا در منطقه ياد شده است.
موانع داخلي ترامپ
البته احتمال افزايش مداخله نظامي آمريکا و تشديد تنش‌ها در سوريه در حالي مطرح مي‌شود که انتقادات در داخل اين کشور نسبت به سياست آمريکا در قبال سوريه بالا گرفته است. به گزارش «سي‌بي‌اس‌ان»، سناتور تيم کين از دولت ترامپ خواسته تا سند قانوني‌بودن حملات هوايي سال گذشته آمريکا در خاک سوريه را منتشر کند. درواقع اين سناتور دموکراتيک عدم به‌اشتراک‌گذاري اين اسناد با کنگره را غيرقابل‌قبول اعلام کرده است. او همچنين توجيه و دليل قانوني دولت ترامپ براي حمله به سوريه را ناکافي دانسته است، به اين دليل که استفاده از سلاح‌هاي شيميايي در سوريه نمي‌توانسته تهديدي فوري عليه ايالات متحده باشد. دونالد ترامپ، در يک نطق تلويزيوني، دليل انجام اين حملات هوايي را جلوگيري از استفاده از سلاح‌هاي شيميايي مرگبار اعلام کرد. اين سناتور همچنين در نامه خود به رکس تيلرسون، وزير امور خارجه آمريکا، عنوان کرده است که ترامپ براي انجام اين حملات هوايي بايد از کنگره مجوز دريافت مي‌کرده است.

هادي آذري : شرايط بازي در سوريه به سرعت در حال تغيير است. ترکيه به کمک ارتش آزاد سوريه از يک سو به مناطق کردنشين هجوم برده است. در ديگر سو، اسرائيل و نيروهاي ائتلاف به رهبري آمريکا مواضعي را در خاک سوريه هدف قرار مي‌دهند. در جبهه‌ای ديگر، روسيه تصميم به ايجاد پايگاه‌هاي نظامي در سوريه گرفته است. همه اينها در شرايطي به وقوع مي‌پيوندد که اخبار ناخوشايندي درباره سازماندهي و ظهور مجدد داعش در نتيجه تشديد تنش‌هاي قديمي ميان بازيگران بين‌المللي و منطقه‌اي به گوش مي‌رسد. تنش‌هايي که مي‌تواند به افزايش مداخله نظامي از سوي برخي کشورها به‌ویژه آمريکا منجر شود. از ديگر سو شرايط پيچيده در سوريه در واقع باعث شده تا هر روز شاهد شکل‌گيري ائتلاف‌هاي جديد در برابر دشمنان مشترک باشيم که به‌عنوان آخرين نمونه بايد به حمايت چراغ‌خاموش اسد از کردها اشاره کرد.
عليه ترکيه
کردهاي سوريه تا قبل از شروع جنگ داخلي، رابطه خوبي با دولت دمشق نداشتند. نشان به آن نشان که آنها حتي از داشتن اوراق شناسايي نيز محروم بودند؛ اما جنگ داخلي و ظهور داعش به نظر اين رابطه را دستخوش تحولي بنيادين کرد و دوران جديدي را در روابط کردها با دولت مرکزي رقم زد. ضعف دولت مرکزي در نتيجه درگيري نظامي با گروه‌هاي معاند و تروريستي باعث شد تا کردها در توافقي نانوشته با دولت مرکزي، اداره مناطق کردنشين را در اختيار بگيرند؛ اما به نظر اين وضعيت در هفته‌هاي اخير نيز از اين فراتر رفته است. در‌حالي‌که در انفعال جامعه جهاني ترکيه همچنان به حملات خود عليه مناطق کردنشين ادامه مي‌دهد، به نظر می‌رسد بشار اسد، رئيس‌جمهور سوريه، تصميم گرفته است تا به شکلي غيرمستقيم به کمک کردهاي خود بياید. امري که کمتر کسي احتمال آن را مي‌داد. اين در حالي است که به واسطه خواسته کردها براي خودمختاري، تا پيش از اين درگيري‌هاي متعددي ميان نيروهاي طرفدار دولت و نيروهاي تحت فرماندهي کردها به وقوع پيوسته بود؛ اما به نظر وجود يک دشمن مشترک در عفرين يعني ترکيه باعث شده تا اين دو رقيب حالا در يک اتحاد راهبردي کنار يکديگر قرار بگيرند. بعد از شروع حملات ترکيه عليه عفرين بود که کردها از دمشق خواستند تا با ارسال نيرو، از مرزهاي کشور دفاع کند؛ هرچند هيچ نيروي دولتي‌ای به عفرين ارسال نشد؛ اما به گزارش «رويترز»، دولت مرکزي با بازگذاشتن مسيرهاي منتهي به عفرين براي ورود جنگجويان، شهروندان و سياست‌مداران کُرد، به شکلي مستقيم از آنها حمايت مي‌کند. البته ورود اين نيروهاي تازه‌نفس و همچنين تسليحات نظامي با طولاني و فرسايشي‌کردن اين درگيري در عمل شايد به نفع اسد تمام شود. طبق اعلام مقامات کرد، دمشق نيز براي دسترسي به منابع غله و نفت در مناطق کردنشين شمال شرق، به همکاري با کردها نيازمند است؛ بنابراين تضعيف کردها در نتيجه جنگ با ترکيه مي‌تواند در ادامه زمينه دسترسي مستقل دولت مرکزي به منابع نفتي را ميسر كند. کينو گابريل، سخنگوي نيروهاي سوريه دموکراتيک، با اشاره به تفاهم ميان دو طرف درباره کمک به عفرين مي‌گويد: «راه‌هاي مختلفي براي ارسال نيرو و تسليحات به عفرين وجود دارد؛ اما اصلي‌ترين مسير از طريق نيروهاي دولتي است». البته از ديگر سو، ارتش ترکيه نيز در سومين هفته از آغاز عمليات نظامي خود موسوم به «شاخه زيتون» دستاورد و پيشروي چنداني نداشته است. بنابراين مي‌توان گفت که اين هماهنگي ميان دولت مرکزي و کردها تا اينجا در دفع حملات ترکيه مؤثر واقع شده است. حمايت اسد از کردها پيامي نيز به واشنگتن مخابره مي‌کند؛ اينکه کردها با وجود پيوندهاي نظامي خود با آمريکا، در برخي مواقع ناگزير از ائتلاف با دولت مرکزي‌اند. يگان‌هاي مدافع خلق براي آمريکا در جنگ با داعش حکم يک متحد کليدي را داشت. در مقابل، آنکارا يگان‌هاي مدافع خلق را به چشم شاخه نظامي حزب کارگران کردستان مي‌بيند که براي سه دهه در ترکيه با آنها جنگيده است. هرچند حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) از سوي آمريکا و اتحاديه اروپا به‌عنوان يک گروه تروريستی شناخته مي‌شود؛ اما اين قضيه درباره يگان‌هاي مدافع خلق صادق نيست. با‌اين‌حال از‌آنجا‌که نيروهاي آمريکايي در عفرين حضور ندارند، در عمل نتوانسته‌‌اند از اين منطقه در برابر حملات ترکيه محافظت کنند. در واقع تضعيف مواضع يکي از متحدان ميداني آمريکا در سوريه مي‌تواند واشنگتن را به اتخاذ راهکارهايي جديد سوق دهد.
آمريکا وارد مي‌شود
از ديگر سو در نتيجه برخي تحولات ميداني در سوريه، گمانه‌زني‌هايي درباره آمادگي آمريکا براي انجام حملاتي در خاک سوريه قوت گرفته‌ است. انهدام يک جنگنده اسرائيلي در خاک سوريه به نظر مي‌تواند بر پيچيده‌ترشدن اوضاع در سوريه دامن زده و احتمال مداخله نظامي گسترده‌تر آمريکا را افزايش دهد. بنا به گزارش تلويزيون دولتي سوريه، اين جنگنده اسرائيلي پس از حمله به پايگاه نظامي سوريه در مرکز حمص از سوی نيروي هوايي سوريه ساقط مي‌شود. اين اولين باري است که در هفت سال گذشته يک جنگنده اسرائيلي در آسمان سوريه هدف قرار مي‌گيرد. سقوط اين جت اسرائيلي در شرايطي صورت مي‌گيرد که رکس تيلرسون، وزير امور خارجه آمريکا، هفته آينده در سفري به منطقه در لبنان، اردن، ترکيه، مصر و کويت توقف خواهد داشت. از ديگر سو نبايد فراموش کرد که دونالد ترامپ از زمان حضور در کاخ سفيد به حمايت بي‌چون‌و‌چرا از مواضع تل‌آويو در منطقه پرداخته است. بنابراين، سقوط اين جنگنده اسرائيلي در کنار حمله به يکي از شرکاي اصلي آمريکا در سوريه؛ يعني کُردها، مي‌تواند بهانه کافي به دست اين کشور براي افزايش حملات خود در سوريه را بدهد. جالب اينکه وزارت دفاع آمريکا در بيانيه‌اي، مقابله با تهديدات عليه امنيت ملي را حق اسرائيل دانسته است.
به نظر، حمله اخير نيروهاي ائتلاف به رهبري آمريکا به يک پايگاه نظامي دولتي در ديرالزور که به کشته‌شدن صد نظامي انجاميد نيز مي‌تواند نشانه‌اي از عزم آمريکا براي افزايش حملات به سوريه باشد. البته آمريکا همان زمان اين حمله را پاسخي به حمله عليه مواضع نيروهاي سوريه دموکراتيک تحت حمايت خود اعلام کرد. در همين رابطه، استانيسلاو بيشوک، تحليلگر سياسي از «مرکز نظارت بين‌المللي»، در گفت‌وگو با خبرگزاري «اسپوتنيک» روسيه، از تلاش آمريکا براي حفظ و تداوم يک جنگ داخلي محدود در سوريه از طريق حمايت از نيروهاي اپوزيسيون مسلح خبر داده است. اين در حالي است که حضور نظامي آمريکا در سوريه غيرقانوني بوده و هيچ‌گاه به تأييد مقامات سوري يا سازمان ملل نرسيده است. البته به باور کارشناسان، هرگونه افزايش مداخله نظامي از سوي آمريکا در سوريه، نه‌تنها خطر تقابل نظامي واشنگتن با نيروهاي طرفدار اسد را افزايش مي‌دهد، بلکه حتي مي‌تواند به‌واسطه اتحاد آمريکا با نيروهاي وابسته به يگان‌هاي مدافع خلق در سوريه، به رويارويي با ترکيه نيز بينجامد. همچنين نبايد فراموش کرد که آمريکا و ترکيه هر دو عضو ناتو هستند و تقابل نظامي ميان اين دو کشور به‌سرعت مي‌تواند به يک بحران بين‌المللي بدل شود. اين در حالي است که روزنامه «گاردين» نيز با انتشار مقاله‌اي، به سياست ناروشن و غيرشفاف آمريکا در جنگ سوريه و خاورميانه پرداخته است. در اين مقاله، از احياي دوباره گروه تروريستي داعش يا شکل‌گيري گروهي مشابه، تعقيب و پيگرد پيکارجويان وابسته به آن، تثبيت مناطق آزادشده، تقويت و تثبيت مواضع آمريکا در برابر نقش فزاينده روسيه به‌عنوان اهداف راهبردي آمريکا در منطقه ياد شده است.
موانع داخلي ترامپ
البته احتمال افزايش مداخله نظامي آمريکا و تشديد تنش‌ها در سوريه در حالي مطرح مي‌شود که انتقادات در داخل اين کشور نسبت به سياست آمريکا در قبال سوريه بالا گرفته است. به گزارش «سي‌بي‌اس‌ان»، سناتور تيم کين از دولت ترامپ خواسته تا سند قانوني‌بودن حملات هوايي سال گذشته آمريکا در خاک سوريه را منتشر کند. درواقع اين سناتور دموکراتيک عدم به‌اشتراک‌گذاري اين اسناد با کنگره را غيرقابل‌قبول اعلام کرده است. او همچنين توجيه و دليل قانوني دولت ترامپ براي حمله به سوريه را ناکافي دانسته است، به اين دليل که استفاده از سلاح‌هاي شيميايي در سوريه نمي‌توانسته تهديدي فوري عليه ايالات متحده باشد. دونالد ترامپ، در يک نطق تلويزيوني، دليل انجام اين حملات هوايي را جلوگيري از استفاده از سلاح‌هاي شيميايي مرگبار اعلام کرد. اين سناتور همچنين در نامه خود به رکس تيلرسون، وزير امور خارجه آمريکا، عنوان کرده است که ترامپ براي انجام اين حملات هوايي بايد از کنگره مجوز دريافت مي‌کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.