واکاوی یک تهدید
صباح زنگنه کارشناس خاورمیانه
تحولات اخیر خاورمیانه حکایت از یک سناریوی فراگیر منطقهای دارد. تهدید کارل لیزین و جان مککین، سناتورهای آمریکایی درخصوص ضرورت اقدام جدی نظامی آمریکا در سوریه در این شرایط قابلتامل است. در تحولات منطقه خاورمیانه شاهد مسایل متعددی هستیم که یکی از آنها موضوع فلسطین و تلاش وزیر خارجه آمریکا برای نزدیک کردن دیدگاههای دولت خودگردان فلسطین با دولت اسراییل و توافق برای آغاز آنچه به آن عنوان مذاکرات دو طرف داده شده، هستیم. در یکجا تداوم بحران تشکیل دولت لبنان و در جای دیگر توسعه درگیریهای میان گروههای مخالف دولت اسد. این مجموعهای از بحرانها در کنار افزایش ترور و کشتار شیعیان در عراق و از طرف دیگر ابراز نارضایتی ترکیه از تحولات منطقه کردنشین سوریه حکایت از یک سناریوی فراگیر منطقهای دارد. با تلاشهای مستمر بندر بنسلطان و سفرهای متعدد ایشان به کشورهای اروپایی و برخی کشورهای منطقه مسوولیت جدید عربستان در کمک به مدیریت بحران سوریه روشن میشود. منشأ این موضوعات و تحولات بعد از پیروزیهای القصیر قابل ردیابی است که در آن مقامات غربی از برهم خوردن توازن قوا در سوریه سخن گفتند و پس از آن سلسلهای از اقدامات را
شاهد بودیم و بر مبنای این برهم خوردن توازن قوا تلاش کردند وضعیت را به شرایط سابق برگردانند، آن هم قبل از تشکیل اجلاس ژنو 2. در بازگرداندن آن شرایط تسلط کردهای سوریه در شهر راسالعین برای ترکیه و جبهه النصره غیرقابل انتظار بود و این وضعیت برای آمریکا و اسراییل و کشورهای متحد آنها هشدار جدی تلقی شد که منشأ تشکیل دولتهای قومی یا دینی و مذهبی در سوریه خواهد شد و خطر چنین دولتهایی برای منافع آمریکا، اسراییل، ترکیه، اردن، لبنان و عراق خطر بزرگی محسوب میشود. از این نقطه بهبعد طرح استفاده از تسلیحات موثر در شکستن تعادل و توازن مطرح شد و دادن سلاحهای پیشرفته به مخالفان دولت اسد قوت گرفت اما این سلاحها میتوانست به اروپا و کشورهای غربی برگردد و در آنجا باعث تهدید امنیت کشورهای اروپایی شود. بهرغم توافق گروه کشورهای توسعهیافته (گروه 8) مبنی بر اخراج نیروهای تندرو و تروریستها از سوریه، عملا ادامه جنگ و درگیری فرسایشی در سوریه مشهود بوده و ادامه یافته است. دعوت سناتورهای آمریکایی برای خروج از این حالت و ورود به مرحله ایفای نقش فعال آمریکا در عملیات نظامی مطرح شد اما با پاسخ ژنرال دمپسی مواجه شد که ایجاد
منطقه پرواز ممنوع نیاز به صدها هواپیمای نظامی و یکمیلیارددلار هزینه ماهانه خواهد داشت و تازه معلوم نیست نتیجهبخش باشد. زیرا معادلات نظامی سوریه بیشتر مبتنی بر سلاحهای زمینی مانند توپ و تانک است و منطقه پرواز ممنوع در این جهت توفیری نخواهد داشت. در مجموع این تحولات به نظر میرسد منطقه سوریه آبستن مسایل جدیدی است گرچه روسیه با دادن منظومه سلاحهای ضدهوایی در مقابل طرح منطقه پرواز ممنوع و گزینه نظامی و هم در صحنه شورای امنیت سازمان ملل ایستادگی خواهد کرد و در نهایت تداوم جنگ فرسایشی با شدت بیشتر در سوریه پشتیبانی میشود.
تحولات اخیر خاورمیانه حکایت از یک سناریوی فراگیر منطقهای دارد. تهدید کارل لیزین و جان مککین، سناتورهای آمریکایی درخصوص ضرورت اقدام جدی نظامی آمریکا در سوریه در این شرایط قابلتامل است. در تحولات منطقه خاورمیانه شاهد مسایل متعددی هستیم که یکی از آنها موضوع فلسطین و تلاش وزیر خارجه آمریکا برای نزدیک کردن دیدگاههای دولت خودگردان فلسطین با دولت اسراییل و توافق برای آغاز آنچه به آن عنوان مذاکرات دو طرف داده شده، هستیم. در یکجا تداوم بحران تشکیل دولت لبنان و در جای دیگر توسعه درگیریهای میان گروههای مخالف دولت اسد. این مجموعهای از بحرانها در کنار افزایش ترور و کشتار شیعیان در عراق و از طرف دیگر ابراز نارضایتی ترکیه از تحولات منطقه کردنشین سوریه حکایت از یک سناریوی فراگیر منطقهای دارد. با تلاشهای مستمر بندر بنسلطان و سفرهای متعدد ایشان به کشورهای اروپایی و برخی کشورهای منطقه مسوولیت جدید عربستان در کمک به مدیریت بحران سوریه روشن میشود. منشأ این موضوعات و تحولات بعد از پیروزیهای القصیر قابل ردیابی است که در آن مقامات غربی از برهم خوردن توازن قوا در سوریه سخن گفتند و پس از آن سلسلهای از اقدامات را
شاهد بودیم و بر مبنای این برهم خوردن توازن قوا تلاش کردند وضعیت را به شرایط سابق برگردانند، آن هم قبل از تشکیل اجلاس ژنو 2. در بازگرداندن آن شرایط تسلط کردهای سوریه در شهر راسالعین برای ترکیه و جبهه النصره غیرقابل انتظار بود و این وضعیت برای آمریکا و اسراییل و کشورهای متحد آنها هشدار جدی تلقی شد که منشأ تشکیل دولتهای قومی یا دینی و مذهبی در سوریه خواهد شد و خطر چنین دولتهایی برای منافع آمریکا، اسراییل، ترکیه، اردن، لبنان و عراق خطر بزرگی محسوب میشود. از این نقطه بهبعد طرح استفاده از تسلیحات موثر در شکستن تعادل و توازن مطرح شد و دادن سلاحهای پیشرفته به مخالفان دولت اسد قوت گرفت اما این سلاحها میتوانست به اروپا و کشورهای غربی برگردد و در آنجا باعث تهدید امنیت کشورهای اروپایی شود. بهرغم توافق گروه کشورهای توسعهیافته (گروه 8) مبنی بر اخراج نیروهای تندرو و تروریستها از سوریه، عملا ادامه جنگ و درگیری فرسایشی در سوریه مشهود بوده و ادامه یافته است. دعوت سناتورهای آمریکایی برای خروج از این حالت و ورود به مرحله ایفای نقش فعال آمریکا در عملیات نظامی مطرح شد اما با پاسخ ژنرال دمپسی مواجه شد که ایجاد
منطقه پرواز ممنوع نیاز به صدها هواپیمای نظامی و یکمیلیارددلار هزینه ماهانه خواهد داشت و تازه معلوم نیست نتیجهبخش باشد. زیرا معادلات نظامی سوریه بیشتر مبتنی بر سلاحهای زمینی مانند توپ و تانک است و منطقه پرواز ممنوع در این جهت توفیری نخواهد داشت. در مجموع این تحولات به نظر میرسد منطقه سوریه آبستن مسایل جدیدی است گرچه روسیه با دادن منظومه سلاحهای ضدهوایی در مقابل طرح منطقه پرواز ممنوع و گزینه نظامی و هم در صحنه شورای امنیت سازمان ملل ایستادگی خواهد کرد و در نهایت تداوم جنگ فرسایشی با شدت بیشتر در سوریه پشتیبانی میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.