به نام برودپیک، به امید تغییر
سهند عقدایی
خردادماه گذشته، روزی که تیم کوهنوردی باشگاه آرش عازم کوههای «قراقروم» پاکستان شد تا اولین گشایش مسیر بر یک قله هشتهزارمتری را برای ایران ثبت کند، آیدین بزرگی، ستاره این تیم در فرودگاه به دوستانی که به بدرقهشان آمده بودند گفت نامهای را نوشته که در آخرین لحظات برایشان ایمیل کرده است و ما منتظر بودیم که به خانه برسیم و آن نامه را باز کنیم. با خود میگفتیم چه نوشته است آیدین و چرا زمانی منتشرش کرده که دیگر کسی فرصتی برای پاسخ و گفتوگو نداشته باشد: «این ماییم، دوباره اینجاییم. با هم هستیم ولی تنهاییم. اینجاییم نه از برای خودخواهی، نه از برای خودنمایی، اینجاییم از سر عشق، اینجاییم از سر شور، از سر غرور. اینجاییم از برای رشد، از برای اوج، از سر جنون، اینجاییم برای پایان... پایانی که آغازی بلندپروازانهتر را نوید دهد. پایانی... که پشتوانه آغاز است، که تیر خلاصی است بر نتوانستنها، بر خودکمبینیها، بر در حصار ماندنها، بر گرفتار تکرارشدنها... . غروبی است برای این فرسایشها و طلوعی است برای ریشهزدنها، برای شکوفهدادنها. بوی خوش تغییر است و مهر ابطال است بر راکدبودنها.» طنین کلماتش در اولین سطور ما را بر
جای میخکوب میکرد. متنی بود حماسی که شاید اولین مخاطبش خودش بود که داشت سنگها را با خود وا میکند و بعد دوستان و دشمنانی که از آن لحظه به بعد دیگر همه نگاههایشان به او و همنوردانش بود: «میخواهیم مال خودمان باشد، راه خودمان باشد، مسیر خودمان باشد، طناب خودمان باشد، از نفس و عرق خودمان باشد... .
میخواهیم روی آن بزرگمردی را سفید کنیم که مویش در این راه سفید شد، که قلبش در این راه شکست، که روحش در این راه درد کشید. میخواهیم پیرمردی را شاد کنیم که بغض به گلونشستهاش فریاد شد و فریادش به دادگاه برده شد. میخواهیم راهی را برویم که درست است، که رو به اعتلاست. میخواهیم طعنه بشنویم، مسخره شویم، مضحکه شویم، پولهایمان را هدر بدهیم، بدویم، گریه کنیم و خطر کنیم. میخواهیم کوهنورد باشیم، میخواهیم میراثبران شایستهای باشیم، نمیخواهیم زیر چتر زور باشیم، نمیخواهیم کور باشیم.»یاد کیومرث بابازاده، پیشکسوت کوهنوردی و حامی بزرگ این تیم افتادم که چهارسال برای این برنامه زحمت کشیده بود. این دفعه سومی بود که تیم آرش داشت برای گشایش مسیر برودپیک میرفت و در این سالها بابازاده از سرمایه و آبرو و روح و روانش مایه گذاشته بود که این بهترین جوانان کوهنورد وطن بتوانند به آنچه که شایستهاش بودند برسند. بابازاده بارها به فدراسیون کوهنوردی رفته بود تا حمایت ایشان را جلب کند و هربار پاسخش را با پیشپا گذاشتن روند طولانی و دشوار اداری داده بودند. آخربار بابازاده به فریاد درآمده بود که اگر نمیخواهید حمایت کنید و مجوز نمیدهید ندهید، چرا دیگر ما را اینقدر تحقیر میکنید! و آنجا بود که رییس فدراسیون کوهنوردی او را به دادگاه کشاند و حالا این حس تحقیرشدن را در کلمات آیدین جوان و در ظاهر همیشه صبور میدیدم.
«عزم ما نامه و گواهی و مجوز شورا نمیخواهد. عزم ما ریشه در ذات ما دارد، ریشه در پیشکسوتان ما دارد، ریشه در عمق وجود آنانی دارد که زندگیشان را وقف کوهنوردی این کشور کردهاند... . پشتوانه ما ارز دولتی نیست، حکم قهرمانی نیست، مقام نخبگی نیست. پشتوانه ما هایوهوی نیست، جنجال نیست، مصاحبه نیست، تلویزیون نیست. پشتوانه ما باربر بیچاره نیست، کپسول اکسیژن نیست، طناب ثابت نیست. پشتوانه ما عرق جبین ماست، صدای نفسنفسزدنهای ماست، بغض در گلوی ماست، اشک حلقهشده در چشم ماست.»
و باز یاد دردانههایی میافتادم که به کمک دلارهای دولتی هربار که به هیمالیا میرفتند گروهانی باربر ارتفاع از پس و پیش راه میافتاد و بهزور کپسولهای اکسیژنی که همان باربرها برایشان بالا میآوردند قلهای را صعود میکردند و وقتی به ایران برمیگشتند از این شبکه صداوسیما به آن شبکه میرفتند و به اسم قهرمانان ایرانزمین به مردم تحویل داده میشدند. آنها هیچوقت جرات فکرکردن به صعود مسیرهایی را که آیدین و همنوردهایش رفتند نداشتند.
«نه ما تنها نیستیم، این کوه با ماست،... . ما را میخواند با همه بادهای سهمگینش، با همه بهمنهای مهیبش، با صدای خرد شدن یخهایش. با آنکه بر همه دنیای اطرافش محیط است، با آنکه همه را از بالا میبیند، اما ما را میخواند تا محاط ما شود،... . ما را میخواند چون میداند به او پناه آوردهایم... . ما را میخواند چون جسارت تعرض به حریمش را داشتیم، چون پیام ما... پیام کوهنوردان ایرانزمین است، پیام تغییر است.»
و در انتها جملاتی را دیدم که وحشت بر وجودم انداخت. آیدین انگار داشت خداحافظی میکرد و یادمان میآورد که راه کوهنوردی مستقل بدون او هم ادامه دارد:
«... نه این ما نیستیم. تنها هم نیستیم. این شمایید. شما که این راه را ادامه خواهید داد، شما که این تفکر را زنده نگه خواهید داشت، شما که فریب تکرار را نخواهید خورد، در باتلاق عاشقان میز و صندلی فرو نخواهید رفت. این شمایید که غرور مایید، که پیشران مایید، که انگیزه مایید. این دستان شماست که دعاگوی ماست، که خیرخواه ماست. این شمایید که همیشه زنده خواهید ماند، که آینده متعلق به شماست، که آینده متکی به شماست. آری این شمایید، فقط کافیست بخواهید، بهترینها را، رشدکردنها را، بالاترینها را، اولینها را.»
خردادماه گذشته، روزی که تیم کوهنوردی باشگاه آرش عازم کوههای «قراقروم» پاکستان شد تا اولین گشایش مسیر بر یک قله هشتهزارمتری را برای ایران ثبت کند، آیدین بزرگی، ستاره این تیم در فرودگاه به دوستانی که به بدرقهشان آمده بودند گفت نامهای را نوشته که در آخرین لحظات برایشان ایمیل کرده است و ما منتظر بودیم که به خانه برسیم و آن نامه را باز کنیم. با خود میگفتیم چه نوشته است آیدین و چرا زمانی منتشرش کرده که دیگر کسی فرصتی برای پاسخ و گفتوگو نداشته باشد: «این ماییم، دوباره اینجاییم. با هم هستیم ولی تنهاییم. اینجاییم نه از برای خودخواهی، نه از برای خودنمایی، اینجاییم از سر عشق، اینجاییم از سر شور، از سر غرور. اینجاییم از برای رشد، از برای اوج، از سر جنون، اینجاییم برای پایان... پایانی که آغازی بلندپروازانهتر را نوید دهد. پایانی... که پشتوانه آغاز است، که تیر خلاصی است بر نتوانستنها، بر خودکمبینیها، بر در حصار ماندنها، بر گرفتار تکرارشدنها... . غروبی است برای این فرسایشها و طلوعی است برای ریشهزدنها، برای شکوفهدادنها. بوی خوش تغییر است و مهر ابطال است بر راکدبودنها.» طنین کلماتش در اولین سطور ما را بر
جای میخکوب میکرد. متنی بود حماسی که شاید اولین مخاطبش خودش بود که داشت سنگها را با خود وا میکند و بعد دوستان و دشمنانی که از آن لحظه به بعد دیگر همه نگاههایشان به او و همنوردانش بود: «میخواهیم مال خودمان باشد، راه خودمان باشد، مسیر خودمان باشد، طناب خودمان باشد، از نفس و عرق خودمان باشد... .
میخواهیم روی آن بزرگمردی را سفید کنیم که مویش در این راه سفید شد، که قلبش در این راه شکست، که روحش در این راه درد کشید. میخواهیم پیرمردی را شاد کنیم که بغض به گلونشستهاش فریاد شد و فریادش به دادگاه برده شد. میخواهیم راهی را برویم که درست است، که رو به اعتلاست. میخواهیم طعنه بشنویم، مسخره شویم، مضحکه شویم، پولهایمان را هدر بدهیم، بدویم، گریه کنیم و خطر کنیم. میخواهیم کوهنورد باشیم، میخواهیم میراثبران شایستهای باشیم، نمیخواهیم زیر چتر زور باشیم، نمیخواهیم کور باشیم.»یاد کیومرث بابازاده، پیشکسوت کوهنوردی و حامی بزرگ این تیم افتادم که چهارسال برای این برنامه زحمت کشیده بود. این دفعه سومی بود که تیم آرش داشت برای گشایش مسیر برودپیک میرفت و در این سالها بابازاده از سرمایه و آبرو و روح و روانش مایه گذاشته بود که این بهترین جوانان کوهنورد وطن بتوانند به آنچه که شایستهاش بودند برسند. بابازاده بارها به فدراسیون کوهنوردی رفته بود تا حمایت ایشان را جلب کند و هربار پاسخش را با پیشپا گذاشتن روند طولانی و دشوار اداری داده بودند. آخربار بابازاده به فریاد درآمده بود که اگر نمیخواهید حمایت کنید و مجوز نمیدهید ندهید، چرا دیگر ما را اینقدر تحقیر میکنید! و آنجا بود که رییس فدراسیون کوهنوردی او را به دادگاه کشاند و حالا این حس تحقیرشدن را در کلمات آیدین جوان و در ظاهر همیشه صبور میدیدم.
«عزم ما نامه و گواهی و مجوز شورا نمیخواهد. عزم ما ریشه در ذات ما دارد، ریشه در پیشکسوتان ما دارد، ریشه در عمق وجود آنانی دارد که زندگیشان را وقف کوهنوردی این کشور کردهاند... . پشتوانه ما ارز دولتی نیست، حکم قهرمانی نیست، مقام نخبگی نیست. پشتوانه ما هایوهوی نیست، جنجال نیست، مصاحبه نیست، تلویزیون نیست. پشتوانه ما باربر بیچاره نیست، کپسول اکسیژن نیست، طناب ثابت نیست. پشتوانه ما عرق جبین ماست، صدای نفسنفسزدنهای ماست، بغض در گلوی ماست، اشک حلقهشده در چشم ماست.»
و باز یاد دردانههایی میافتادم که به کمک دلارهای دولتی هربار که به هیمالیا میرفتند گروهانی باربر ارتفاع از پس و پیش راه میافتاد و بهزور کپسولهای اکسیژنی که همان باربرها برایشان بالا میآوردند قلهای را صعود میکردند و وقتی به ایران برمیگشتند از این شبکه صداوسیما به آن شبکه میرفتند و به اسم قهرمانان ایرانزمین به مردم تحویل داده میشدند. آنها هیچوقت جرات فکرکردن به صعود مسیرهایی را که آیدین و همنوردهایش رفتند نداشتند.
«نه ما تنها نیستیم، این کوه با ماست،... . ما را میخواند با همه بادهای سهمگینش، با همه بهمنهای مهیبش، با صدای خرد شدن یخهایش. با آنکه بر همه دنیای اطرافش محیط است، با آنکه همه را از بالا میبیند، اما ما را میخواند تا محاط ما شود،... . ما را میخواند چون میداند به او پناه آوردهایم... . ما را میخواند چون جسارت تعرض به حریمش را داشتیم، چون پیام ما... پیام کوهنوردان ایرانزمین است، پیام تغییر است.»
و در انتها جملاتی را دیدم که وحشت بر وجودم انداخت. آیدین انگار داشت خداحافظی میکرد و یادمان میآورد که راه کوهنوردی مستقل بدون او هم ادامه دارد:
«... نه این ما نیستیم. تنها هم نیستیم. این شمایید. شما که این راه را ادامه خواهید داد، شما که این تفکر را زنده نگه خواهید داشت، شما که فریب تکرار را نخواهید خورد، در باتلاق عاشقان میز و صندلی فرو نخواهید رفت. این شمایید که غرور مایید، که پیشران مایید، که انگیزه مایید. این دستان شماست که دعاگوی ماست، که خیرخواه ماست. این شمایید که همیشه زنده خواهید ماند، که آینده متعلق به شماست، که آینده متکی به شماست. آری این شمایید، فقط کافیست بخواهید، بهترینها را، رشدکردنها را، بالاترینها را، اولینها را.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.