زن یا مرد؛ هنوز مساله این است؟
شبنم رحمتی
یکم: دولت احمدینژاد یک رکورد تاریخی برای ما بزرگترین اقلیت روی زمین بهجای گذارد و آن وزارت یک«زن» بود. تا پیش از این در عمر 34ساله نظام جمهوری اسلامی خبری از وزیر شدن زنان به گوش نرسیده بود چه رسد به اینکه چنین امری تحقق یابد.
دوم: دیروز در صفحه هفت روزنامه «شرق» با معاون پیشین سازمان محیطزیست گفتوگو شده بود. دکتر صدوق در این گفتوگو با ذکر مثالهایی کوشیده بود ثابت کند ریاست یک«زن» بر سازمان محیطزیست«صلاح» نیست و مصلحتهایش را هم برای خواننده شرح داده بود که البته مجال انتشار نیافت. از جمله این دلیل نخنما شده که زنی که میخواهد رییس سازمان محیطزیست شود باید اگر لازم شد سوار قاطر شود و به کوه و کمر بزند.
سوم: هدف من در این یادداشت کوتاه، نشان دادن فاصله بسیار زیاد ایران با کشورهای همسایه و همجوار در تصدی پستهای ردهبالای دولتی و همعرض وزارت است. اگر ما با یدک کشیدن فرهنگ 2500ساله آریایی همهجا همسایگان خود را به چوب تحقیر میرانیم بد نیست اینبار از زاویه آمار نگاهی به این ماجرا بیفکنیم تا دریابیم در مقایسه با دیگران در چه فاصلههای غریبی قرار داریم.
همین بیخ گوش خودمان، از سال 2003 بهبعد، عمان، قطر، بحرین، کویت، امارات متحدهعربی و عربستانسعودی، زنانی را بهعنوان وزیر منصوب کردهاند. در کویت، بحرین و قطر، زنان دیپلمات ارشد و سفیر بودهاند. برای مثال در سال 2008، دولت بحرین خانم «هدا ننو»، را به عنوان سفیر خود در ایالاتمتحده منصوب کرد.
ننو در حقیقت سومین زن سفیر در بحرین است، دو زن دیگر، شیخه حیا الخلیفه، سفیر بحرین در فرانسه و بیبیعلوی، سفیر بحرین در چین، بودند. در حوزه پارلمان و نمایندگی مجلس نیز کشورهای کوچک آفریقایی و عربی بسیار از ما پیشگامترند. تونس با 27/6 درصد، بالاترین آمار زنان در پارلمان را دارد، کشور بعدی سودان با 25/6 درصد، عراق با 25/2 درصد، اماراتمتحدهعربی با 22/5 درصد و موریتانی با 22/1 درصد، همه کشورهایی هستند که در حال حاضر بالاتر از میانگین درصد جهانی19/4 درصد حضور زنان در پارلمانهای تصمیمگیری قرار دارند. جالب اینجاست که عراق تنها کشور عربی است که قبل از دیگر کشورهای عربی و از سال 2005 در قانون اساسی آن سهمیهای برای زنان در پارلمان در نظر گرفته شده است. در سال 1990، فقط هشت دولت عربی شامل الجزایر، مصر، کومور، اردن، موریتانی، سودان، سوریه و تونس، یک تا دو زن وزیر در کابینه خود داشتند. اما تا سال 2011، اکثریت قریببهاتفاق دولتهای عربی، بین دو تا شش زن وزیر در کابینههای خود داشتند. بهطور مثال در اردن و الجزیره بهعنوان فرماندار و استاندار منصوب شدند، در اردن و سودان، پستهای بالای قضایی را تصاحب کردند و در مصر
هماکنون زنان زیادی به عنوان دیپلمات مشغول به کار هستند. در افغانستان سه زن، پاکستان یک زن، کویت یک زن، اماراتمتحدهعربی دو زن، قطر یک زن، عمان دو زن، یمن دو زن، بحرین دو زن، عراق سه زن و ویتنام سه زن دارای سمتهای وزارتی هستند که امروزه کمترین سهم زنان در قدرت بهشمار میرود. از اروپا که بگذریم آمارها قابل مقایسه نیستند. در کشور فنلاند، از مجموع 20 وزارتخانه، 12 نفر از وزیران زن هستند. در کشور اسپانیا هم که یکی از کشورهای سنتیتر محسوب میشود، بیشتر از نیمی از اعضای کابینه زن هستند و 9 پست از مجموع 17 مقام وزارت در دست زنان است. در کشور فرانسه هم نیمی از اعضای کابینه آن را زنان تشکیل میدهند و 17 وزیر از 34 وزیر کابینه، زن هستند. در کابینه 30نفره استرالیا، 11 وزیر زن مشغول به کار هستند. این آمار نشاندهنده این است که در جهان مدرن، دانش، اطلاعات، قدرت برنامهریزی و هدایت تیمی است که تعیین میکند چه کسی رییس و دیگری مرئوس باشد و نه جنسیت افراد یا بنا به نقل آقای صدوق، زنی که بتواند سوار قاطر شود و در کوه و کمر بتازاند واجد شایستگی ریاست سازمان محیطزیست است. هر چند ممکن است ایشان استدلال کنند که فقط در
این حوزه خاص ریاست مردان نسبت به زنان ترجیح داده میشود اما مگر خانم «کارمه چاکون» وزیر دفاع اسپانیا در دولت «زاپاترو» نبود که با وجود بارداری سر پستش حاضر میشد و از نظامیان تحتامرش سان میدید؟ یا خانم «لیسیا رونزولی» نماینده ایتالیا در اتحادیه اروپا که دیگر چهره آشنای همه روزنامهخوانهاست. همان زنی که از زمان بارداری تا الان که «ویتوریا» دخترش کودکی سه، چهار ساله است هیچوقت به دلیل اقتضاهای جنسیتی شغلش را ترک نکرد؟
یکم: دولت احمدینژاد یک رکورد تاریخی برای ما بزرگترین اقلیت روی زمین بهجای گذارد و آن وزارت یک«زن» بود. تا پیش از این در عمر 34ساله نظام جمهوری اسلامی خبری از وزیر شدن زنان به گوش نرسیده بود چه رسد به اینکه چنین امری تحقق یابد.
دوم: دیروز در صفحه هفت روزنامه «شرق» با معاون پیشین سازمان محیطزیست گفتوگو شده بود. دکتر صدوق در این گفتوگو با ذکر مثالهایی کوشیده بود ثابت کند ریاست یک«زن» بر سازمان محیطزیست«صلاح» نیست و مصلحتهایش را هم برای خواننده شرح داده بود که البته مجال انتشار نیافت. از جمله این دلیل نخنما شده که زنی که میخواهد رییس سازمان محیطزیست شود باید اگر لازم شد سوار قاطر شود و به کوه و کمر بزند.
سوم: هدف من در این یادداشت کوتاه، نشان دادن فاصله بسیار زیاد ایران با کشورهای همسایه و همجوار در تصدی پستهای ردهبالای دولتی و همعرض وزارت است. اگر ما با یدک کشیدن فرهنگ 2500ساله آریایی همهجا همسایگان خود را به چوب تحقیر میرانیم بد نیست اینبار از زاویه آمار نگاهی به این ماجرا بیفکنیم تا دریابیم در مقایسه با دیگران در چه فاصلههای غریبی قرار داریم.
همین بیخ گوش خودمان، از سال 2003 بهبعد، عمان، قطر، بحرین، کویت، امارات متحدهعربی و عربستانسعودی، زنانی را بهعنوان وزیر منصوب کردهاند. در کویت، بحرین و قطر، زنان دیپلمات ارشد و سفیر بودهاند. برای مثال در سال 2008، دولت بحرین خانم «هدا ننو»، را به عنوان سفیر خود در ایالاتمتحده منصوب کرد.
ننو در حقیقت سومین زن سفیر در بحرین است، دو زن دیگر، شیخه حیا الخلیفه، سفیر بحرین در فرانسه و بیبیعلوی، سفیر بحرین در چین، بودند. در حوزه پارلمان و نمایندگی مجلس نیز کشورهای کوچک آفریقایی و عربی بسیار از ما پیشگامترند. تونس با 27/6 درصد، بالاترین آمار زنان در پارلمان را دارد، کشور بعدی سودان با 25/6 درصد، عراق با 25/2 درصد، اماراتمتحدهعربی با 22/5 درصد و موریتانی با 22/1 درصد، همه کشورهایی هستند که در حال حاضر بالاتر از میانگین درصد جهانی19/4 درصد حضور زنان در پارلمانهای تصمیمگیری قرار دارند. جالب اینجاست که عراق تنها کشور عربی است که قبل از دیگر کشورهای عربی و از سال 2005 در قانون اساسی آن سهمیهای برای زنان در پارلمان در نظر گرفته شده است. در سال 1990، فقط هشت دولت عربی شامل الجزایر، مصر، کومور، اردن، موریتانی، سودان، سوریه و تونس، یک تا دو زن وزیر در کابینه خود داشتند. اما تا سال 2011، اکثریت قریببهاتفاق دولتهای عربی، بین دو تا شش زن وزیر در کابینههای خود داشتند. بهطور مثال در اردن و الجزیره بهعنوان فرماندار و استاندار منصوب شدند، در اردن و سودان، پستهای بالای قضایی را تصاحب کردند و در مصر
هماکنون زنان زیادی به عنوان دیپلمات مشغول به کار هستند. در افغانستان سه زن، پاکستان یک زن، کویت یک زن، اماراتمتحدهعربی دو زن، قطر یک زن، عمان دو زن، یمن دو زن، بحرین دو زن، عراق سه زن و ویتنام سه زن دارای سمتهای وزارتی هستند که امروزه کمترین سهم زنان در قدرت بهشمار میرود. از اروپا که بگذریم آمارها قابل مقایسه نیستند. در کشور فنلاند، از مجموع 20 وزارتخانه، 12 نفر از وزیران زن هستند. در کشور اسپانیا هم که یکی از کشورهای سنتیتر محسوب میشود، بیشتر از نیمی از اعضای کابینه زن هستند و 9 پست از مجموع 17 مقام وزارت در دست زنان است. در کشور فرانسه هم نیمی از اعضای کابینه آن را زنان تشکیل میدهند و 17 وزیر از 34 وزیر کابینه، زن هستند. در کابینه 30نفره استرالیا، 11 وزیر زن مشغول به کار هستند. این آمار نشاندهنده این است که در جهان مدرن، دانش، اطلاعات، قدرت برنامهریزی و هدایت تیمی است که تعیین میکند چه کسی رییس و دیگری مرئوس باشد و نه جنسیت افراد یا بنا به نقل آقای صدوق، زنی که بتواند سوار قاطر شود و در کوه و کمر بتازاند واجد شایستگی ریاست سازمان محیطزیست است. هر چند ممکن است ایشان استدلال کنند که فقط در
این حوزه خاص ریاست مردان نسبت به زنان ترجیح داده میشود اما مگر خانم «کارمه چاکون» وزیر دفاع اسپانیا در دولت «زاپاترو» نبود که با وجود بارداری سر پستش حاضر میشد و از نظامیان تحتامرش سان میدید؟ یا خانم «لیسیا رونزولی» نماینده ایتالیا در اتحادیه اروپا که دیگر چهره آشنای همه روزنامهخوانهاست. همان زنی که از زمان بارداری تا الان که «ویتوریا» دخترش کودکی سه، چهار ساله است هیچوقت به دلیل اقتضاهای جنسیتی شغلش را ترک نکرد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.