|

اهمیت پیاده‌راه‌ها در شهرهای امروزی

آرش طاهری‌رستمی

مبحث پیاده‌راه‌سازی یکی از مباحث مهم در عرصه شهرسازی در شهرهای بزرگ است. امروزه پیاده‌رو‌ها فقط یک فضای عبورومرور نیستند، بلکه فضایی برای دیدار و صحبت، خریدوفروش، استراحت، فضاهای تجمع و... هستند. این فضاها از نظر سیمای شهری و از نظر جنبه‌های فرهنگی-اجتماعی نیز حایز اهمیت است. شهری که رفت‌وآمد عابران در آن کم باشد، آن شهر مرده است، شهری سرد و بی‌روح که تنها خودروها در آن در حال حرکت‌اند، انسان‌ها در طول روز در وسیله‌های نقلیه و در شب در خانه‌ها حبس شده‌اند. با چنین نگرشی شهرها دیگر هویت انسانی نخواهند داشت و صرفا به شهرهای ماشینی و صنعتی تبدیل خواهند شد. وجود رفت‌وآمد، شلوغی پیاده‌روها، دادوستدها، بازدیدها و ملاقات‌ها و... باعث رونق شهر و سرزندگی آن می‌شود. علاوه بر این، امروزه بسیاری از مهندسان و طراحان شهری، به‌منظور افزایش زیبایی شهر و معابر شهری، از پیاده‌روهای تزیین شده، سرسبز و وسیع استفاده می‌کنند، زیرا آنان به ارزش وجودی انسان و ارزش هویت‌بخشی و انسانی‌کردن شهرها پی برده‌اند. بسیاری از مردم پیاده‌روی را به‌عنوان یک تفریح انجام می‌دهند، برخی سالمندان برای گذراندن اوقات، عده‌ای برای رسیدن به مقصد مورد نظر و برخی نیز برای بازگشت به خانه از محل کار به پیاده‌روی، روی می‌آورند. بنابراین ما باید پیاده‌رو‌ها را به‌عنوان مهم‌ترین فضای مکث شهری در نظر بگیریم و هدف طراحی را ارتقای امنیت افراد پیاده (به‌خصوص کودکان و سالمندان) و نیز افزایش زیبایی شریان‌های شهری قرار دهیم. همچنین پیاده‌رو‌ها باید علاوه بر طراحی اصولی، دارای عوامل زیبایی‌شناسی نظیر: هم‌سطح‌بودن راستای پیاده‌رو، تزیین با سنگفرش‌های جذاب و مختلف، هدایت مسیر توسط گیاهان و درختان همیشه سبز، روشنایی پیاده‌رو در شب (که باعث افزایش امنیت عابران می‌شود)، عرض کافی برای رفت‌وآمد و نیز دسترسی مناسب به مراکز خرید و مراکز تجاری مختلف و... باشند. پیاده‌رو‌ها می‌توانند به‌خوبی تفکیک‌کننده فضای عبورومرور وسایل‌نقلیه از مسیر عبور عابران پیاده باشند. پیاده‌رو‌ها باید به‌قدری اصولی طراحی شوند که مردم روزبه‌روز به پیاده‌روی بیشتر روی آورده و آن را به‌عنوان یک اصل و یک فرهنگ در زندگی روزمره خود جای دهند. این امر در زمینه‌های مختلف فرهنگی-اجتماعی، محیط‌زیست و حتی از نظر اقتصادی نیز به‌صرفه است. برای مثال از نظر فرهنگی-اجتماعی می‌توان به کاهش استفاده از وسایل نقلیه، کاهش مصرف سوخت‌های مضر و نیز کاهش تصادفات اشاره کرد که این عوامل متعاقبا باعث کاهش آلودگی هوا نیز شده و به بهبود آب‌وهوای محیط پیرامون و پاکی هوای شهر کمک می‌کنند. از نظر اقتصادی نیز، علاوه بر کاهش مصرف سوخت و صرفه‌جویی در هزینه‌های مربوط به وسایل‌نقلیه، می‌توان به افزایش رفت‌وآمد عابران و در مقابل، افزایش فروش مغازه‌ها و فروشگاه‌های نزدیک خیابان‌ها و پیاده‌روها و افزایش بازدید و خرید و فروش از مراکز خرید بزرگ نیز اشاره کرد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، پیاده‌روها توسط طراحان بنام، به گونه‌ای طراحی شده که با توجه به ایجاد مبلمان شهری و ایجاد فضای صددرصد ایمن برای عابران، این فضاها را به فضاهایی برای تجمع، توزیع غذا، فضاهای مکث و استراحت و در کل فضاهایی مناسب برای عبورومرور تبدیل کرده‌اند. (البته ایجاد چنین فضاهایی نیاز به وجود پتانسیل کافی نیز برای مبلمان شهری دارند). در شهر تهران نیز نمونه‌هایی از این دست وجود دارد، برای مثال می‌توان به خیابان لاله‌زار (قدیم) اشاره کرد که می‌توان با طراحی مناسب و ایجاد جذابیت‌های بصری در آن عبورومرور عابران را افزایش داده و از آن به‌عنوان یک سابقه تاریخی-شهری ارزشمند استفاده کرد.
مبحث پیاده‌راه‌سازی یکی از مباحث مهم در عرصه شهرسازی در شهرهای بزرگ است. امروزه پیاده‌رو‌ها فقط یک فضای عبورومرور نیستند، بلکه فضایی برای دیدار و صحبت، خریدوفروش، استراحت، فضاهای تجمع و... هستند. این فضاها از نظر سیمای شهری و از نظر جنبه‌های فرهنگی-اجتماعی نیز حایز اهمیت است. شهری که رفت‌وآمد عابران در آن کم باشد، آن شهر مرده است، شهری سرد و بی‌روح که تنها خودروها در آن در حال حرکت‌اند، انسان‌ها در طول روز در وسیله‌های نقلیه و در شب در خانه‌ها حبس شده‌اند. با چنین نگرشی شهرها دیگر هویت انسانی نخواهند داشت و صرفا به شهرهای ماشینی و صنعتی تبدیل خواهند شد. وجود رفت‌وآمد، شلوغی پیاده‌روها، دادوستدها، بازدیدها و ملاقات‌ها و... باعث رونق شهر و سرزندگی آن می‌شود. علاوه بر این، امروزه بسیاری از مهندسان و طراحان شهری، به‌منظور افزایش زیبایی شهر و معابر شهری، از پیاده‌روهای تزیین شده، سرسبز و وسیع استفاده می‌کنند، زیرا آنان به ارزش وجودی انسان و ارزش هویت‌بخشی و انسانی‌کردن شهرها پی برده‌اند. بسیاری از مردم پیاده‌روی را به‌عنوان یک تفریح انجام می‌دهند، برخی سالمندان برای گذراندن اوقات، عده‌ای برای رسیدن به مقصد مورد نظر و برخی نیز برای بازگشت به خانه از محل کار به پیاده‌روی، روی می‌آورند. بنابراین ما باید پیاده‌رو‌ها را به‌عنوان مهم‌ترین فضای مکث شهری در نظر بگیریم و هدف طراحی را ارتقای امنیت افراد پیاده (به‌خصوص کودکان و سالمندان) و نیز افزایش زیبایی شریان‌های شهری قرار دهیم. همچنین پیاده‌رو‌ها باید علاوه بر طراحی اصولی، دارای عوامل زیبایی‌شناسی نظیر: هم‌سطح‌بودن راستای پیاده‌رو، تزیین با سنگفرش‌های جذاب و مختلف، هدایت مسیر توسط گیاهان و درختان همیشه سبز، روشنایی پیاده‌رو در شب (که باعث افزایش امنیت عابران می‌شود)، عرض کافی برای رفت‌وآمد و نیز دسترسی مناسب به مراکز خرید و مراکز تجاری مختلف و... باشند. پیاده‌رو‌ها می‌توانند به‌خوبی تفکیک‌کننده فضای عبورومرور وسایل‌نقلیه از مسیر عبور عابران پیاده باشند. پیاده‌رو‌ها باید به‌قدری اصولی طراحی شوند که مردم روزبه‌روز به پیاده‌روی بیشتر روی آورده و آن را به‌عنوان یک اصل و یک فرهنگ در زندگی روزمره خود جای دهند. این امر در زمینه‌های مختلف فرهنگی-اجتماعی، محیط‌زیست و حتی از نظر اقتصادی نیز به‌صرفه است. برای مثال از نظر فرهنگی-اجتماعی می‌توان به کاهش استفاده از وسایل نقلیه، کاهش مصرف سوخت‌های مضر و نیز کاهش تصادفات اشاره کرد که این عوامل متعاقبا باعث کاهش آلودگی هوا نیز شده و به بهبود آب‌وهوای محیط پیرامون و پاکی هوای شهر کمک می‌کنند. از نظر اقتصادی نیز، علاوه بر کاهش مصرف سوخت و صرفه‌جویی در هزینه‌های مربوط به وسایل‌نقلیه، می‌توان به افزایش رفت‌وآمد عابران و در مقابل، افزایش فروش مغازه‌ها و فروشگاه‌های نزدیک خیابان‌ها و پیاده‌روها و افزایش بازدید و خرید و فروش از مراکز خرید بزرگ نیز اشاره کرد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، پیاده‌روها توسط طراحان بنام، به گونه‌ای طراحی شده که با توجه به ایجاد مبلمان شهری و ایجاد فضای صددرصد ایمن برای عابران، این فضاها را به فضاهایی برای تجمع، توزیع غذا، فضاهای مکث و استراحت و در کل فضاهایی مناسب برای عبورومرور تبدیل کرده‌اند. (البته ایجاد چنین فضاهایی نیاز به وجود پتانسیل کافی نیز برای مبلمان شهری دارند). در شهر تهران نیز نمونه‌هایی از این دست وجود دارد، برای مثال می‌توان به خیابان لاله‌زار (قدیم) اشاره کرد که می‌توان با طراحی مناسب و ایجاد جذابیت‌های بصری در آن عبورومرور عابران را افزایش داده و از آن به‌عنوان یک سابقه تاریخی-شهری ارزشمند استفاده کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.