|

آروند دشت‌آرای درباره «باغبان مرگ»:

مرگ صرفا مُردن نیست

مرجان صائبی . عكس: امير جديدي، شرق

مرگ صرفا مُردن نیست
«آروند دشت‌آرای» بعد از تجربه نمایش «کمی بالاتر» که درباره خرده‌فرهنگ‌های اجتماعی و فاصله آنها در جامعه مدرن و به‌وجودآمدن خشونت بود، به سمت «تن‌تن» و «راز قصر مونداس» رفت اما نمایش باغبان مرگ تماما تجربه متفاوتی است. او به سوژه قاتل زنجیره‌ای پرداخته اما نه در بعد روانشناختی چنین کاراکتری، بلکه او با صحنه‌پردازی خلوت و قصه‌ای دیالوگ‌محور و قراردادن پروژکشنی که جزییات را نشان می‌دهد این بار سعی کرده به بعد دیگری از خشونت ناخودآگاه که پسامد تبلور غریزه مرگ و لذت است بپردازد به طوری‌که مخاطب لحظاتی با قاتلی زنجیره‌ای دچار تقابل می‌شود. در روایتی یک‌ساعته از «محمد چرمشیر» با طراحی صحنه‌ای ساده و با بزرگ‌نمایی جزییات و تبدیل ابژه به سوژه دشت‌آرای سعی دارد با ناخودآگاه مخاطب ارتباط برقرار کند؛ با محل تلاقی اوج دو غریزه مرگ و لذت. به بهانه اجرای نمایش باغبان مرگ در «تالار شمس» با بازی آتیلا پسیانی و طناز طباطبایی با او به گفت‌وگو نشستیم:

‌برای شروع بهتر است از محل اجرای نمایش باغبان مرگ شروع کنیم. چون در نشست خبری هم عنوان کردید به‌خاطر عدم حمایت تئاترشهر برای این اجرا سالن شمس را در نظر گرفتید...

اصلی‌ترین دغدغه این روزهای من شکل‌گیری تئاتر مستقل است چرا که در هر کجا که فرهنگ و هنر رشد کرده است به ناچار، تئاتر حرفه‌ای سمت گسترش و استقلال رفته و هر جا که تئاتر زنده است و وظیفه فرهنگ‌سازی‌اش را انجام می‌دهد، تئاتر مستقل به شکل مویرگی در سطح جامعه گسترش پیدا کرده است. اینکه ما فقط لکه‌ای از تئاتر را در مراکزی خاص و با نظارتی خاص اجرا کنیم، اتفاقی که باید برای تئاتر در جامعه به‌وجود بیاید، نمی‌افتد. وقتی تئاتر رشد می‌کند و جایگاه اصلی خودش را پیدا می‌کند که ما در هر محله یک سالن تئاتر داشته باشیم که تماشاگران همان محل را داشته باشند و کم‌کم برای بچه‌های همان محله «ورک‌شاپ» برگزار و آنها را از کودکی، با تئاتر آشنا کند. چون وقتی بچه‌ها از سنین پایین مثلا با «شکسپیر» آشنا شوند قطعا در ارتقای شعور اجتماعی و کاهش بزهکاری و آسیب اجتماعی تاثیر بسزایی خواهد داشت. من و دوستان دیگری از یک زمانی تصمیم گرفتیم به سمت تئاتر مستقل برویم و از طریق گیشه و منابع مالی دیگر هزینه‌ها را تامین کنیم. می‌توان گفت بخش خصوصی اما واژه سوءتفاهم‌برانگیز بخش خصوصی به این معنا نیست که دیگر دولت از شما حمایت نکند! اتفاقا دولت باید از گروه‌هایی که سعی می‌کنند تئاتر را در سطح شهر گسترش دهند بیشتر حمایت کند. دولت و شهرداری وظیفه دارند به گروهی که در یک سالن ناشناخته برنامه اجرا می‌کند کمک هزینه دهند. چون به این وسیله به آنها اطمینان می‌دهد که ضرر نمی‌کنند و حداقل می‌توانند هزینه‌های اولیه را پوشش دهند و از درآمد گیشه باقی هزینه‌هایشان تامین شود. اما در حال حاضر تئاتر انگار هیچ‌چیز اهمیت ندارد. مدت زیادی است که ما یک جنس مدیریت از بالای غریبی را شاهدیم که به هیچ اصولی نمی‌توان آن را توجیه کرد یا توضیح داد.
‌در حال حاضر حمایت دولت از تئاتر متمرکز هم در حد مطلوبی نیست. به نظرتان توقع حمایت از تئاتر مستقل منطقی است؟
مثل این می‌ماند که بگوییم، چون چشم ما خوب کار نمی‌کند پس نباید قلبمان را معالجه و به آن رسیدگی کنیم. تئاتر متمرکز کشور در مراکز دولتی کارشان را در نقاط شناخته‌شده فرهنگي انجام می‌دهند؛ اتفاقا تئاتری که در نقاطی ناشناخته بروز می‌کند، باید مورد توجه و دقت قرار گیرد وگرنه که یکسری جرقه‌های خودجوش زده شده و درجا می‌میرند.
‌تقریبا چون به نظر کمی دور از ذهن است...
نه دور از ذهن نیست چون تصور می‌کنم ما اساسا دچار سوءمدیریت هستیم. ما دوران سخت فرهنگی را پشت‌سر گذاشته‌ایم. من می‌توانم این را بگویم چون هشت سال است که از هیچ‌گونه حمایت یا سوبسید دولتی استفاده نکرده‌ام. بسیاری از افرادی که از کمک‌هزینه‌ها و امکانات دولتی استفاده کرده‌اند و خروجی منحصربه‌فردی چه در مدیریت و چه در اجرای اثر نداشته‌اند امروز دست خود را می‌شویند و انگار تازه امروز یادشان افتاده در سال‌های گذشته چه بلایی سر تئاتر و گروه‌هایی چون ما آمده است و تازه الان آنها هم جزو شاکیان هستند و این برای من قابل هضم نیست!
ما در چند سال اخیر اتفاق مهم تئاتری نداشتیم، بزرگان تئاتر هیچ‌کدام فرصت ابراز پیدا نکرده‌اند. دستاوردهای بین‌المللی تئاترمان کم شده ‌است. سالانه 80،70 نفر از دست‌اندرکاران بین‌المللی تئاتر، تماشاگران جشنواره فجر بودند. اما سال گذشته ما حتی 10 نفر مدیر یا تهیه‌کننده یا حتی گروه اجرایی مهم در جشنواره نداشتیم. تئاتر ما تقریبا از بخش بین‌المللی خارج شد. قبلا گروه‌های ایرانی در کشورهای مختلف اجرا داشتند اما این اتفاقات به کمرنگ‌ترین دوران خود نزول پیدا کرده. شاید بهانه شرایط خاص سیاسی و تحریم‌ها اعلام شود اما به دلیل ارتباط من با گروه‌های تئاتر خارجی باید بگویم در سخت‌ترین شرایط با مدیریت و داشتن ایده‌های خاص می‌توان مشارکت کرد و گروه‌های تئاتری بسیاری دلشان می‌خواهد با ایران همکاری داشته باشند ولی وقتی برخورد ما مانند برخوردی‌است که با کار بین‌فرهنگی «همایون غنی‌زاده» از طرف مرکز هنرهای نمایشی کردیم، دیگر کورسوهای امید هم از بین می‌رود. همه اینها به خاطر سوءمدیریت و عدم شناخت تئاتر و نگاه فرمایشی و قیم‌مابانه به تئاتر است. سیاستگذاری دولت گذشته در بخش فرهنگ و هنر در همه حوزه‌ها مثبت نبوده است. حالا در این بین گروه‌هایی هم بودند مثل ما که دست و پا زدند تا دماغشان را از آب بیرون نگه‌دارند. برای اینکه بتوانند سالی یک کار اجرا کنند و زیر بار قرض و وام رفته‌اند. تاثیرگذارترین کارهای چهار سال اخیر (چه از لحاظ پرمخاطب‌بودن و چه از نظر به‌وجودآوردن یک موج اجتماعی و تاثیر فرهنگی) گروه‌های مستقل بوده است. یعنی تئاترهایی که در تئاترشهر و تالار وحدت اجرا نشده‌اند و اکثرا نمایش‌ها موفق در تماشاخانه ایرانشهر اجرا شده‌اند. یعنی هنرمند کار خوب دارد اما کسانی نمی‌خواهند هنرمندان از امکانات تالار وحدت و تئاترشهر استفاده کنند. تالار حافظ را من ساختم ولی در سال اول آن سالن جدید، از رونق انداخته شد و الان یک سالن بی‌هویت است که مشخص نیست چه جنس کارهایی در آن اجرا می‌شود و تازه امسال تلاش‌هایی کوچک می‌خواهد سالن را رونق بخشد که باز هم با دخالت‌های نامعلوم نمی‌گذارد چرخ سالن بچرخد...
‌ اشاره کردید کسانی که از امکانات دولتی هم استفاده می‌کنند جزو شاکیان هستند...
من می‌توانم اعتراض کنم و خودم را محق می‌دانم چون از هیچ سهمیه دولتی استفاده نکردم و از فعالان تئاتر هستم و تا به حال بیش از 25 اثر صحنه‌ای اجرا کردم و بالای 10 تا از آنها، در تئاترشهر اجرا شده اما الان هشت‌سال است که در هیچ سالن دولتی مجوز اجرا نداشته‌ام
‌چرا؟
به هر دلیلی من و خیلی از دوستانم را رانده‌اند یعنی مراجعه کردیم و درخواست دادیم اما به جایی نرسیدیم. گروه ما حرفه‌ای‌ است، محمد چرمشیر یکی از نمایشنامه‌نویسان معتبرکشور ماست. برای همین نمایشنامه «باغبان مرگ» یک‌سال‌ونیم ما را سر کار گذاشتند. نمایشنامه‌ای که در شورای نظارت و شورای هنری تصویب می‌شود باید در نوبت اجرا قرار گیرد ولی باغبان مرگ تصویب شد، اما در برنامه قرار نگرفت. این برخورد توهین‌آمیز است.
‌دقیقا می‌خواهم بدانم به نظرتان این برخورد سلیقه‌ای به چه دلیل است یعنی با یکسری از اسامی مشکل دارند؟
این تفکیک غلط باعث شده یکسری گروه‌های حرفه‌ای خوب نتوانند از امکانات دولتی استفاده کنند. یکسری از گروه‌ها هستند که سردمدار تئاتر مستقل هستند و حاضر نیستند به هر قیمتی خودشان را به حراج بگذارند مثل گروه «لیو» و گروه‌های دیگر که اتفاقا آنها باید بی‌چون و چرا حمایت شوند. این دولت که تمام شد، من منتظرم تا ببینم سیاستگذاران فرهنگی جدید چه برنامه‌ای دارند. بودجه و امکانات دولتی باید عادلانه تقسیم شود. حداقل سالن حافظی که من یک سال برای ساختش زحمت کشیدم به من نوبت اجرا دهد. هیچ‌کدام از مدیران ما هم چنین کاری نتوانستند انجام دهند. من با یک ایده این کار را انجام دادم. وقتی یک نفر خودجوش کاری انجام می‌دهد که علمدارش دارد از او استفاده نمی‌شود و کسانی مسوولیت‌ها را عهده‌دار می‌شوند که کارهایشان از یک نگاه بالادستی و راضی‌کردن وی نشات می‌گیرد که این نگاه کاملا با تئاتر بیگانه است.
‌آسیب‌های اجتماعی یکی از مسایلی است که همیشه برای شما مطرح بوده از جمله پروسه‌ای که به خشونت و جنایت در جامعه منجر می‌شود. قاتلان زنجیره‌ای از تمام جنایتکاران متمایزند و عملشان بیشتر در یک بستر روانشناختی قابل بحث است تا واکنشی خشونت‌آمیز که بر اساس مسایل بیرونی اتفاق می‌افتد. چطور شد که سراغ چنین سوژه‌ای رفتید؟
مسیر این نمایش برای من خیلی جذاب بود چون مسیری‌ است که همه ما به نوعی به سمتش رهسپار هستیم. بازی زندگی که به مرگ منجر می‌شود، شاید بتوان گفت یک نوع هوسبازی با مرگ است و این بازی در این نمایش بین «آرنولد کرامبرگ» و «تریسی کندی» اتفاق می‌افتد. بده‌بستانی که در نهایت به جنایت دیگری در نمایش ختم می‌شود؛ در حقیقت فکت‌های ناخودآگاه یا زیر خودآگاهی که در نمایش وجود دارد بارز می‌شود و جزییات اهمیت بسزایی پیدا می‌کنند. جزییات اثر را به اثری فرای اتفاقی ساده تبدیل می‌کنند و هر جزیی از این افراد در حقیقت به یک نوع شیء گرایی تبدیل می‌شوند. در نمایش ما کارکرد ابژه گسترده می‌شود و به یک شئ تبدیل می‌شود و حالت فانتزی پیدا می‌کند. دست‌ها، چشم‌ها، گوش‌ها و پاها حالت یک کالا را پیدا می‌کند. شیءگرایی غالب می‌شود. دست دیگر فقط دست نیست مثلا هم ابزاری است برای خلق یک اثر هنری هم ابزاری برای جنایت. این ابزار باعث می‌شود یک شیءگرایی اتفاق بیفتد. چون یک ارتباط کاملا ناخودآگاه و چند وجهی بین آنها به‌وجود می‌آید. این بازی در اصل خیلی شبیه زندگی ماست یعنی مسیری بازیگون که ما به سمت نبودگی و از بین رفتن و ناپایداری می‌رویم
و «کرامبرگ» نقش مرگ را بازی می‌کند؟
من به این شکل هیچ‌وقت کد‌گذاری نمی‌کنم. ولی اتفاقی که می‌افتد این است که تریسی کندی در حال بازی با مرگ است و در طول نمایش در حال کندن از خود و صرف‌کردن خود برای کشف «آرنولد کرامبرگ» است. و از جایی که می‌گوید من شاید آخرین کسی باشم که می‌بینی و مرگ توسط سم مگس‌کش دردناک است در حقیقت تریسی کندی به بازی تن می‌دهد تا کشف کند؛ شبیه کاری که شاید همه ما در بازی زندگی می‌کنیم تا این نابودگر زنجیره‌ای را کشف کنیم.
‌ به نوعی همان مرگ را کشف کند
بله از این تعبیر هم می‌توان استفاده کرد
‌در دیالوگی قاتل می‌گوید مگس وقتی به سمت مگس‌کش می‌رود به سمت غریزه‌اش می‌رود...
بله اشاره به همین است، البته مرگ یک کارکرد چند‌وجهی هم دارد. مرگ صرفا مردن نیست؛ یک ارتباط خاص است و آرنولدکرامبرگ هم در شکلی از تجربه لذت خاص مقتول را به دام می‌انداخته یا به عبارتی بهتر، در نشت لذت کشتن و کشته‌شدن، جنایت رخ می‌دهد، از نشت لذت بازی که به جنایت هولناک منتهی می‌شود. در نمایشنامه ما یک ساختار چندوجهی بین این دونفر داریم که به ازای هر تماشاگر وجهی از این ارتباط می‌تواند درک شود. ارزش فوق‌العاده متن چرمشیر به همین است.
‌در کارهای «مارکی دوساد» توامان‌شدن غریزه مرگ و لذت را حس می‌کنیم و اینکه بروز این غرایز در تمام آدم‌ها به میزان‌های مختلف وجود دارد و در حالت حاد معمولا به مازوخیسم و سادیسم منجر می‌شود...
بله ولی من آرنولد کرامبرگ را به حالت روانشناختانه توصیف نمی‌کنم که بخواهم حالت سادیستیک به او دهم. بیشتر اگر بخواهم به طرف تحلیل روانشناختانه در او بروم که معمولا از این حالت فرار می‌کنم، در او یک لکه روانکاوانه می‌بینم؛ همان لکه‌ای که یک شکاف در ساختار ذهنی و عامل او به‌وجود آورده و این شکاف منجر به حمله به قواعد اصلی است به صورتی‌که یک سیستم سمبلیک جدید به وجود بیاورد که در آن نظم خیلی چیزها برای خودش توضیح‌پذیر خواهد بود، البته تکرار می‌کنم من از اینگونه حرف‌ها در مورد نمایش، شدیدا گریزانم چرا که نمایش ر ا از حالت اصلی خود و آنچه که هست خارج می‌کند.
‌دقیقا چون در روانشناختی قتل مرگ بر اثر خفگی معمولا بر اساس یک رابطه عاطفی رخ می‌دهد...
اساسا شکل کشتن در این نمایش عاطفی است و لذتی که آرنولد از آن صحبت می‌کند به همین شکل اتفاق می‌افتد. می‌خواهم برگردم و درباره اجرا صحبت کنم: اتفاقی که در نمایش می‌افتد فراتر از نگاه روانشناختی و تمیک است یعنی حتی نمی‌توانیم بگوییم تم نمایش جنایی است. ما درباره کانسپت اصلی صحبت می‌کنیم یعنی بازی بین این دونفر و چیزها و تاوان‌هایی که این بازی دارد، مثل ما که «تئاتر بازی» می‌کنیم با همه تاوان‌ها و سختی‌هایی که دارد و تاوان بازی جنون‌آمیز خود را برای کشف‌کردن می‌دهیم، شاید به‌خاطر همین هم هست که دولت با ما یک‌جوری برخورد می‌کند که اگر بودجه‌اش را بگیرند، سالنش را بگیرند، امکانات و مجوز و... را هم بگیرند باز راهی پیدا می‌کنیم و بازی را ادامه می‌دهیم! تماشاچی «باغبان مرگ» هم با همین بازی‌ها و اتفاقات همراه می‌شود.
‌یعنی اتفاقاتی که تماشاگر را به چالش با خودش می‌کشد؟
بله ممکن است وجه جنایتکارانه تماشاگر تحریک شود که این خودش باز یک ساحت روانکاوانه دارد و چالش مخاطب با خودش است؛ اینکه شما وقتی خودتان را در آن موقعیت قرار می‌دهید و قاتل درونتان را کشف می‌کنید، متوجه می‌شوید چقدر وحشتناک است و این تجربه امر هولناک و اینکه آیا می‌توانید این بخش را کنترل کنید یا آن را رها می‌کنید؟ یعنی خیلی جاها ما به آرنولد کرامبرگ نزدیک می‌شویم و درون همه ما یک جنایتکار زندگی می‌کند و به شکل‌های مختلف خودش را بروز می‌دهد. حالا یا در خواب‌های ما یا در زندگی روزمره و روابط عاطفی که هر کدام نشانه‌های خودش را دارد. حتی یک جاهایی خودمان را جای تریسی می‌گذاریم و به‌طور کلی در طول نمایش به شناخت تازه‌تری از ویژگی‌های درونی خودمان می‌رسیم. اینکه چقدر می‌توانیم به مرگ و کشتن نزدیک باشیم. به نظرم به مرور زمان جراحی ناخودآگاه برای تماشاگر می‌تواند اتفاق بیفتد. این نوع نمایش‌ها پیام خاصی ندارند که مثلا بگویند چه چیزی خوب است یا بد. بلکه تاثیر زیرلایه‌تری روی مخاطب دارد کمااینکه هیچ پیام مشخص اجتماعی هم ندارد و قضاوت هم نمی‌کند. یک فضای خنثی به وجود می‌آید تا فرد در آن بتواند به یک تداعی آزاد برسد و خودش را رها کند و به زنجیره‌ای که می‌خواهد بسازد فکر کند
‌صحنه‌پردازی نمایش هم در راستای همین مفهوم بود یعنی یک صحنه‌پردازی خلوت با پروژکشنی که جزییات را بزرگنمایی می‌کند و ما ربط معنایی مستقیم بین تصاویر و نمایش نمی‌بینیم، مثلا اسباب بازی‌های دوران کودکی...
اساسا کانسپت اجرا بر همین اساس بود، یعنی همه چیز ساده است چون آنقدر دیالوگ‌ها درخشان است و آنقدر درامی که بین این دونفر اتفاق می‌افتد قدرتمند است که فکر می‌کنم نیازی به عنصر دیگری نیست. تنها عنصر تصاویر بود چون اصرار داشتم نگاه جزء‌گرایانه وجود داشته باشد و این بخشی از نگاه من بود. تصور می‌کردم بهترین شکل اجرای این نمایش با این حجم دیالوگ عدم حرکت، سکون و حضور بازیگر است. در تصاویر ادراک ما از جزییات گسترده‌تر می‌شود و اهمیت جزییات فراتر از حالت واقعی‌اش می‌شود. ابژه آنقدر بزرگ می‌شود که تبدیل به سوژه می‌شود؛ مثلا شاید کسی عاشق یک لیوان شود در این صورت لیوان حالت واقعی خودش را که وسیله‌ای برای آب‌خوردن است از دست می‌دهد و در ذهن ما تبدیل به شیئی می‌شود که ما با او رابطه عاطفی داریم. همه اینها یکسری بیماری است که به شکل‌های مختلف بروز می‌کند و ما می‌بینیم تریسی کندی هم که برای ملاقات و پرسش آمده خودش دچار عدم تعادل و اختلال است.
‌اشاره به تمرکز روی بازی‌ها کردید، بازی‌ها چقدر به ذهنیت شما نزدیک است؟
تجربه کار با آقای پسیانی برای من تجربه درخشانی بود. تجربه کار با ایشان بسیار عجیب بود مثل اینکه شما به تمام عناصر و ابزاری که یک نفر برای بازیگری دارد تسلط دارید و می‌توانید کم و زیادشان کنید. واقعا معدودند بازیگرانی با این میزان تجربه و توانایی! به‌نظر من کاری که آتیلا پسیانی در نمایش باغبان مرگ می‌کند کلاس بازیگری است نه به‌خاطر اینکه نمایش من است به‌خاطر اینکه برای خود من هم در روند کارگردانی این نمایش یک دستاورد‌ گرانبها بود و همین‌طور خانم طناز طباطبایی هم در این نمایش و با توجه به حضور همبازی به این قدرتمندی، از مسوولیت سخت خود سربلند بیرون آمده‌اند. استعداد ایشان و همچنین جنس بازی وی در تقابل با آقای پسیانی دقیقا همان چیزی بود که من می‌خواستم از«تقابل» در این متنی که آقای چرمشیر نوشته‌اند به وجود بیاید که آمد.
به نظرم «آنتاگونیس» با «پروتاگونیس» وزنه برابری ندارد و ما خودبه‌خود به پروتاگونیس جذب می‌شویم...
شما به این دلیل محو شخصیت قاتل زنجیره‌ای می‌شوید که در این پاساژ پاس درستی به شما داده می‌شود. هر بازیگر دیگری ممکن بود در برابر این کاراکتر اضافه کاری‌های زیادی کند. متن و درام به سمتی می‌رود که قاتل تفکراتش را بیرون بریزد و با ما ارتباط بر قرار کند پس تریسی کندی کارش را درست انجام می‌دهد که ما می‌توانیم این ارتباط را برقرار کنیم. تریسی کندی آمده حرف‌های کرامبرگ را بشنود تا مقاله‌اش را بنویسد، پس تریسی شما را در کلیت نمایش درست به دام می‌اندازد که شما مانند خودش جذب جنایتکار هولناک شوید.
‌ البته کرامبرگ با چند سوال کلیدی تمام گذشته تریسی را بیرون می‌کشد...
و تقابل همین‌جا اتفاق می‌افتد به نظرم رابطه الا کلنگی بین این دو نفر درست اتفاق می‌افتد، یعنی یک جایی آرنولد بالاست و یک جایی هم تریسی، اما درست می‌گویید ما با آرنولد کرامبرگ بیشتر ارتباط برقرار می‌کنیم چون ساختار متن درباره آرنولد کرامبرگ است و تریسی کندی با بازی هوشمندانه این بستر را فراهم می‌کند شاید شکل بازیگری در این نمایش به اینگونه است که بازیگر هیچ کاری نمی‌کند اما تمام جزییات را بازی می‌کند و اتفاقا با وجود بازیگرانی که برای دیده‌شدن دست‌وپا می‌زنند. نمایش باغبان مرگ درباره دیده‌نشدن است و خیلی نرم این گفت‌وگو اتفاق می‌افتد تا خلأ بین این دو شخصیت دیده شود
‌با توجه به نقش زیادی که دیالوگ در نمایش باغبان مرگ دارد فقط یک‌جا با صدا‌برداری از روند معمول خارج می‌شویم؛ جایی که کرامبرگ می‌گوید «باغ‌ها »و جای دیگری صدا در جهت مفهوم تغییر ساختاری نمی‌کند...
در این نمایش هیچ اصراری برای توضیح وجود ندارد تا چیزی را تشدید کنیم؛ مثلا نشان‌دادن تصویر باغ‌ها تصاویر مقتولان. تنها چیزی که سعی شده کد‌گذاری شود، شناوربودن فضاست و مشخص است که این آدم به خاطر باغ‌ها آدم می‌کشد. مدتی است تئاتر‌هایی کار می‌کنم که بیشتر راجع به نفهمیدن باشد تا فهمیده‌شدن؛ تئاتری که بتوانیم روی لایه دیگری از ذهن مخاطب تاثیر بگذاریم و یکسری کدهای روانکاوانه به تماشاگر دهیم. هنر جایی است که شما یک تجربه متفاوت را برای مخاطب رقم می‌زنید؛ تجربه‌ای که در سریال‌ها و سینمای خانگی کمتر اتفاق می‌افتد تجربه متفاوتی که او را به فضایی ببرد که تا به حال نرفته و به چیزهایی فکر کند که در زندگی روزمره به آنها فکر نمی‌کند و این تئاتر هم سعی دارد همین کار را کند یعنی در فضایی قرار می‌گیرد که پیش‌بینی نمی‌کردید در یک فضا‌سازی بتواند به وجود بیاید. اینگونه نمایش‌ها به ازای هر تماشاچی یک معنا‌سازی دارد، من مستقیم چیزی را به تماشاگر حقنه نمی‌کنم. این فضا شناور است و فضایی نیست که مستقیم فهم تماشاچی را نشانه بگیرد، البته نمی‌خواهم آنقدر هم پیچیده حرف بزنم که کسی چیزی نفهمد. این فضا شناور است و هرکس بخواهد می‌تواند در آن شنا کند و از این معلق‌بودن لذت ببرد.
‌گفته بودید بچه‌ها و بیماران قلبی این نمایش را نبینند. آیا این کار بعد تبلیغاتی داشت چون به‌نظرم نمایش ترسناک نبود...
توصیه ما به هیچ‌عنوان جنبه تبلیغاتی نداشت چون این یک روش دستمالی‌شده در تبلیغات است. این یک سوءتفاهم است. من بارها به خبرنگاران گفتم این نمایش ترسناک نیست اما برای روحیه بچه‌ها اصلا مناسب نیست چون مستقیما به مفهوم بازی با جنایت هولناک می‌پردازد. 30‌درصد تماشاگران تئاتر قبلی من بچه‌ها بودند و نمی‌خواستم به هوای آن بیایند و در این فضای خاص قرار گیرند. به همین دلیل برای بیماران عصبی هم مناسب نیست چون تماشاچی را ممکن است کمی عصبی کند.
«آروند دشت‌آرای» بعد از تجربه نمایش «کمی بالاتر» که درباره خرده‌فرهنگ‌های اجتماعی و فاصله آنها در جامعه مدرن و به‌وجودآمدن خشونت بود، به سمت «تن‌تن» و «راز قصر مونداس» رفت اما نمایش باغبان مرگ تماما تجربه متفاوتی است. او به سوژه قاتل زنجیره‌ای پرداخته اما نه در بعد روانشناختی چنین کاراکتری، بلکه او با صحنه‌پردازی خلوت و قصه‌ای دیالوگ‌محور و قراردادن پروژکشنی که جزییات را نشان می‌دهد این بار سعی کرده به بعد دیگری از خشونت ناخودآگاه که پسامد تبلور غریزه مرگ و لذت است بپردازد به طوری‌که مخاطب لحظاتی با قاتلی زنجیره‌ای دچار تقابل می‌شود. در روایتی یک‌ساعته از «محمد چرمشیر» با طراحی صحنه‌ای ساده و با بزرگ‌نمایی جزییات و تبدیل ابژه به سوژه دشت‌آرای سعی دارد با ناخودآگاه مخاطب ارتباط برقرار کند؛ با محل تلاقی اوج دو غریزه مرگ و لذت. به بهانه اجرای نمایش باغبان مرگ در «تالار شمس» با بازی آتیلا پسیانی و طناز طباطبایی با او به گفت‌وگو نشستیم:

‌برای شروع بهتر است از محل اجرای نمایش باغبان مرگ شروع کنیم. چون در نشست خبری هم عنوان کردید به‌خاطر عدم حمایت تئاترشهر برای این اجرا سالن شمس را در نظر گرفتید...

اصلی‌ترین دغدغه این روزهای من شکل‌گیری تئاتر مستقل است چرا که در هر کجا که فرهنگ و هنر رشد کرده است به ناچار، تئاتر حرفه‌ای سمت گسترش و استقلال رفته و هر جا که تئاتر زنده است و وظیفه فرهنگ‌سازی‌اش را انجام می‌دهد، تئاتر مستقل به شکل مویرگی در سطح جامعه گسترش پیدا کرده است. اینکه ما فقط لکه‌ای از تئاتر را در مراکزی خاص و با نظارتی خاص اجرا کنیم، اتفاقی که باید برای تئاتر در جامعه به‌وجود بیاید، نمی‌افتد. وقتی تئاتر رشد می‌کند و جایگاه اصلی خودش را پیدا می‌کند که ما در هر محله یک سالن تئاتر داشته باشیم که تماشاگران همان محل را داشته باشند و کم‌کم برای بچه‌های همان محله «ورک‌شاپ» برگزار و آنها را از کودکی، با تئاتر آشنا کند. چون وقتی بچه‌ها از سنین پایین مثلا با «شکسپیر» آشنا شوند قطعا در ارتقای شعور اجتماعی و کاهش بزهکاری و آسیب اجتماعی تاثیر بسزایی خواهد داشت. من و دوستان دیگری از یک زمانی تصمیم گرفتیم به سمت تئاتر مستقل برویم و از طریق گیشه و منابع مالی دیگر هزینه‌ها را تامین کنیم. می‌توان گفت بخش خصوصی اما واژه سوءتفاهم‌برانگیز بخش خصوصی به این معنا نیست که دیگر دولت از شما حمایت نکند! اتفاقا دولت باید از گروه‌هایی که سعی می‌کنند تئاتر را در سطح شهر گسترش دهند بیشتر حمایت کند. دولت و شهرداری وظیفه دارند به گروهی که در یک سالن ناشناخته برنامه اجرا می‌کند کمک هزینه دهند. چون به این وسیله به آنها اطمینان می‌دهد که ضرر نمی‌کنند و حداقل می‌توانند هزینه‌های اولیه را پوشش دهند و از درآمد گیشه باقی هزینه‌هایشان تامین شود. اما در حال حاضر تئاتر انگار هیچ‌چیز اهمیت ندارد. مدت زیادی است که ما یک جنس مدیریت از بالای غریبی را شاهدیم که به هیچ اصولی نمی‌توان آن را توجیه کرد یا توضیح داد.
‌در حال حاضر حمایت دولت از تئاتر متمرکز هم در حد مطلوبی نیست. به نظرتان توقع حمایت از تئاتر مستقل منطقی است؟
مثل این می‌ماند که بگوییم، چون چشم ما خوب کار نمی‌کند پس نباید قلبمان را معالجه و به آن رسیدگی کنیم. تئاتر متمرکز کشور در مراکز دولتی کارشان را در نقاط شناخته‌شده فرهنگي انجام می‌دهند؛ اتفاقا تئاتری که در نقاطی ناشناخته بروز می‌کند، باید مورد توجه و دقت قرار گیرد وگرنه که یکسری جرقه‌های خودجوش زده شده و درجا می‌میرند.
‌تقریبا چون به نظر کمی دور از ذهن است...
نه دور از ذهن نیست چون تصور می‌کنم ما اساسا دچار سوءمدیریت هستیم. ما دوران سخت فرهنگی را پشت‌سر گذاشته‌ایم. من می‌توانم این را بگویم چون هشت سال است که از هیچ‌گونه حمایت یا سوبسید دولتی استفاده نکرده‌ام. بسیاری از افرادی که از کمک‌هزینه‌ها و امکانات دولتی استفاده کرده‌اند و خروجی منحصربه‌فردی چه در مدیریت و چه در اجرای اثر نداشته‌اند امروز دست خود را می‌شویند و انگار تازه امروز یادشان افتاده در سال‌های گذشته چه بلایی سر تئاتر و گروه‌هایی چون ما آمده است و تازه الان آنها هم جزو شاکیان هستند و این برای من قابل هضم نیست!
ما در چند سال اخیر اتفاق مهم تئاتری نداشتیم، بزرگان تئاتر هیچ‌کدام فرصت ابراز پیدا نکرده‌اند. دستاوردهای بین‌المللی تئاترمان کم شده ‌است. سالانه 80،70 نفر از دست‌اندرکاران بین‌المللی تئاتر، تماشاگران جشنواره فجر بودند. اما سال گذشته ما حتی 10 نفر مدیر یا تهیه‌کننده یا حتی گروه اجرایی مهم در جشنواره نداشتیم. تئاتر ما تقریبا از بخش بین‌المللی خارج شد. قبلا گروه‌های ایرانی در کشورهای مختلف اجرا داشتند اما این اتفاقات به کمرنگ‌ترین دوران خود نزول پیدا کرده. شاید بهانه شرایط خاص سیاسی و تحریم‌ها اعلام شود اما به دلیل ارتباط من با گروه‌های تئاتر خارجی باید بگویم در سخت‌ترین شرایط با مدیریت و داشتن ایده‌های خاص می‌توان مشارکت کرد و گروه‌های تئاتری بسیاری دلشان می‌خواهد با ایران همکاری داشته باشند ولی وقتی برخورد ما مانند برخوردی‌است که با کار بین‌فرهنگی «همایون غنی‌زاده» از طرف مرکز هنرهای نمایشی کردیم، دیگر کورسوهای امید هم از بین می‌رود. همه اینها به خاطر سوءمدیریت و عدم شناخت تئاتر و نگاه فرمایشی و قیم‌مابانه به تئاتر است. سیاستگذاری دولت گذشته در بخش فرهنگ و هنر در همه حوزه‌ها مثبت نبوده است. حالا در این بین گروه‌هایی هم بودند مثل ما که دست و پا زدند تا دماغشان را از آب بیرون نگه‌دارند. برای اینکه بتوانند سالی یک کار اجرا کنند و زیر بار قرض و وام رفته‌اند. تاثیرگذارترین کارهای چهار سال اخیر (چه از لحاظ پرمخاطب‌بودن و چه از نظر به‌وجودآوردن یک موج اجتماعی و تاثیر فرهنگی) گروه‌های مستقل بوده است. یعنی تئاترهایی که در تئاترشهر و تالار وحدت اجرا نشده‌اند و اکثرا نمایش‌ها موفق در تماشاخانه ایرانشهر اجرا شده‌اند. یعنی هنرمند کار خوب دارد اما کسانی نمی‌خواهند هنرمندان از امکانات تالار وحدت و تئاترشهر استفاده کنند. تالار حافظ را من ساختم ولی در سال اول آن سالن جدید، از رونق انداخته شد و الان یک سالن بی‌هویت است که مشخص نیست چه جنس کارهایی در آن اجرا می‌شود و تازه امسال تلاش‌هایی کوچک می‌خواهد سالن را رونق بخشد که باز هم با دخالت‌های نامعلوم نمی‌گذارد چرخ سالن بچرخد...
‌ اشاره کردید کسانی که از امکانات دولتی هم استفاده می‌کنند جزو شاکیان هستند...
من می‌توانم اعتراض کنم و خودم را محق می‌دانم چون از هیچ سهمیه دولتی استفاده نکردم و از فعالان تئاتر هستم و تا به حال بیش از 25 اثر صحنه‌ای اجرا کردم و بالای 10 تا از آنها، در تئاترشهر اجرا شده اما الان هشت‌سال است که در هیچ سالن دولتی مجوز اجرا نداشته‌ام
‌چرا؟
به هر دلیلی من و خیلی از دوستانم را رانده‌اند یعنی مراجعه کردیم و درخواست دادیم اما به جایی نرسیدیم. گروه ما حرفه‌ای‌ است، محمد چرمشیر یکی از نمایشنامه‌نویسان معتبرکشور ماست. برای همین نمایشنامه «باغبان مرگ» یک‌سال‌ونیم ما را سر کار گذاشتند. نمایشنامه‌ای که در شورای نظارت و شورای هنری تصویب می‌شود باید در نوبت اجرا قرار گیرد ولی باغبان مرگ تصویب شد، اما در برنامه قرار نگرفت. این برخورد توهین‌آمیز است.
‌دقیقا می‌خواهم بدانم به نظرتان این برخورد سلیقه‌ای به چه دلیل است یعنی با یکسری از اسامی مشکل دارند؟
این تفکیک غلط باعث شده یکسری گروه‌های حرفه‌ای خوب نتوانند از امکانات دولتی استفاده کنند. یکسری از گروه‌ها هستند که سردمدار تئاتر مستقل هستند و حاضر نیستند به هر قیمتی خودشان را به حراج بگذارند مثل گروه «لیو» و گروه‌های دیگر که اتفاقا آنها باید بی‌چون و چرا حمایت شوند. این دولت که تمام شد، من منتظرم تا ببینم سیاستگذاران فرهنگی جدید چه برنامه‌ای دارند. بودجه و امکانات دولتی باید عادلانه تقسیم شود. حداقل سالن حافظی که من یک سال برای ساختش زحمت کشیدم به من نوبت اجرا دهد. هیچ‌کدام از مدیران ما هم چنین کاری نتوانستند انجام دهند. من با یک ایده این کار را انجام دادم. وقتی یک نفر خودجوش کاری انجام می‌دهد که علمدارش دارد از او استفاده نمی‌شود و کسانی مسوولیت‌ها را عهده‌دار می‌شوند که کارهایشان از یک نگاه بالادستی و راضی‌کردن وی نشات می‌گیرد که این نگاه کاملا با تئاتر بیگانه است.
‌آسیب‌های اجتماعی یکی از مسایلی است که همیشه برای شما مطرح بوده از جمله پروسه‌ای که به خشونت و جنایت در جامعه منجر می‌شود. قاتلان زنجیره‌ای از تمام جنایتکاران متمایزند و عملشان بیشتر در یک بستر روانشناختی قابل بحث است تا واکنشی خشونت‌آمیز که بر اساس مسایل بیرونی اتفاق می‌افتد. چطور شد که سراغ چنین سوژه‌ای رفتید؟
مسیر این نمایش برای من خیلی جذاب بود چون مسیری‌ است که همه ما به نوعی به سمتش رهسپار هستیم. بازی زندگی که به مرگ منجر می‌شود، شاید بتوان گفت یک نوع هوسبازی با مرگ است و این بازی در این نمایش بین «آرنولد کرامبرگ» و «تریسی کندی» اتفاق می‌افتد. بده‌بستانی که در نهایت به جنایت دیگری در نمایش ختم می‌شود؛ در حقیقت فکت‌های ناخودآگاه یا زیر خودآگاهی که در نمایش وجود دارد بارز می‌شود و جزییات اهمیت بسزایی پیدا می‌کنند. جزییات اثر را به اثری فرای اتفاقی ساده تبدیل می‌کنند و هر جزیی از این افراد در حقیقت به یک نوع شیء گرایی تبدیل می‌شوند. در نمایش ما کارکرد ابژه گسترده می‌شود و به یک شئ تبدیل می‌شود و حالت فانتزی پیدا می‌کند. دست‌ها، چشم‌ها، گوش‌ها و پاها حالت یک کالا را پیدا می‌کند. شیءگرایی غالب می‌شود. دست دیگر فقط دست نیست مثلا هم ابزاری است برای خلق یک اثر هنری هم ابزاری برای جنایت. این ابزار باعث می‌شود یک شیءگرایی اتفاق بیفتد. چون یک ارتباط کاملا ناخودآگاه و چند وجهی بین آنها به‌وجود می‌آید. این بازی در اصل خیلی شبیه زندگی ماست یعنی مسیری بازیگون که ما به سمت نبودگی و از بین رفتن و ناپایداری می‌رویم
و «کرامبرگ» نقش مرگ را بازی می‌کند؟
من به این شکل هیچ‌وقت کد‌گذاری نمی‌کنم. ولی اتفاقی که می‌افتد این است که تریسی کندی در حال بازی با مرگ است و در طول نمایش در حال کندن از خود و صرف‌کردن خود برای کشف «آرنولد کرامبرگ» است. و از جایی که می‌گوید من شاید آخرین کسی باشم که می‌بینی و مرگ توسط سم مگس‌کش دردناک است در حقیقت تریسی کندی به بازی تن می‌دهد تا کشف کند؛ شبیه کاری که شاید همه ما در بازی زندگی می‌کنیم تا این نابودگر زنجیره‌ای را کشف کنیم.
‌ به نوعی همان مرگ را کشف کند
بله از این تعبیر هم می‌توان استفاده کرد
‌در دیالوگی قاتل می‌گوید مگس وقتی به سمت مگس‌کش می‌رود به سمت غریزه‌اش می‌رود...
بله اشاره به همین است، البته مرگ یک کارکرد چند‌وجهی هم دارد. مرگ صرفا مردن نیست؛ یک ارتباط خاص است و آرنولدکرامبرگ هم در شکلی از تجربه لذت خاص مقتول را به دام می‌انداخته یا به عبارتی بهتر، در نشت لذت کشتن و کشته‌شدن، جنایت رخ می‌دهد، از نشت لذت بازی که به جنایت هولناک منتهی می‌شود. در نمایشنامه ما یک ساختار چندوجهی بین این دونفر داریم که به ازای هر تماشاگر وجهی از این ارتباط می‌تواند درک شود. ارزش فوق‌العاده متن چرمشیر به همین است.
‌در کارهای «مارکی دوساد» توامان‌شدن غریزه مرگ و لذت را حس می‌کنیم و اینکه بروز این غرایز در تمام آدم‌ها به میزان‌های مختلف وجود دارد و در حالت حاد معمولا به مازوخیسم و سادیسم منجر می‌شود...
بله ولی من آرنولد کرامبرگ را به حالت روانشناختانه توصیف نمی‌کنم که بخواهم حالت سادیستیک به او دهم. بیشتر اگر بخواهم به طرف تحلیل روانشناختانه در او بروم که معمولا از این حالت فرار می‌کنم، در او یک لکه روانکاوانه می‌بینم؛ همان لکه‌ای که یک شکاف در ساختار ذهنی و عامل او به‌وجود آورده و این شکاف منجر به حمله به قواعد اصلی است به صورتی‌که یک سیستم سمبلیک جدید به وجود بیاورد که در آن نظم خیلی چیزها برای خودش توضیح‌پذیر خواهد بود، البته تکرار می‌کنم من از اینگونه حرف‌ها در مورد نمایش، شدیدا گریزانم چرا که نمایش ر ا از حالت اصلی خود و آنچه که هست خارج می‌کند.
‌دقیقا چون در روانشناختی قتل مرگ بر اثر خفگی معمولا بر اساس یک رابطه عاطفی رخ می‌دهد...
اساسا شکل کشتن در این نمایش عاطفی است و لذتی که آرنولد از آن صحبت می‌کند به همین شکل اتفاق می‌افتد. می‌خواهم برگردم و درباره اجرا صحبت کنم: اتفاقی که در نمایش می‌افتد فراتر از نگاه روانشناختی و تمیک است یعنی حتی نمی‌توانیم بگوییم تم نمایش جنایی است. ما درباره کانسپت اصلی صحبت می‌کنیم یعنی بازی بین این دونفر و چیزها و تاوان‌هایی که این بازی دارد، مثل ما که «تئاتر بازی» می‌کنیم با همه تاوان‌ها و سختی‌هایی که دارد و تاوان بازی جنون‌آمیز خود را برای کشف‌کردن می‌دهیم، شاید به‌خاطر همین هم هست که دولت با ما یک‌جوری برخورد می‌کند که اگر بودجه‌اش را بگیرند، سالنش را بگیرند، امکانات و مجوز و... را هم بگیرند باز راهی پیدا می‌کنیم و بازی را ادامه می‌دهیم! تماشاچی «باغبان مرگ» هم با همین بازی‌ها و اتفاقات همراه می‌شود.
‌یعنی اتفاقاتی که تماشاگر را به چالش با خودش می‌کشد؟
بله ممکن است وجه جنایتکارانه تماشاگر تحریک شود که این خودش باز یک ساحت روانکاوانه دارد و چالش مخاطب با خودش است؛ اینکه شما وقتی خودتان را در آن موقعیت قرار می‌دهید و قاتل درونتان را کشف می‌کنید، متوجه می‌شوید چقدر وحشتناک است و این تجربه امر هولناک و اینکه آیا می‌توانید این بخش را کنترل کنید یا آن را رها می‌کنید؟ یعنی خیلی جاها ما به آرنولد کرامبرگ نزدیک می‌شویم و درون همه ما یک جنایتکار زندگی می‌کند و به شکل‌های مختلف خودش را بروز می‌دهد. حالا یا در خواب‌های ما یا در زندگی روزمره و روابط عاطفی که هر کدام نشانه‌های خودش را دارد. حتی یک جاهایی خودمان را جای تریسی می‌گذاریم و به‌طور کلی در طول نمایش به شناخت تازه‌تری از ویژگی‌های درونی خودمان می‌رسیم. اینکه چقدر می‌توانیم به مرگ و کشتن نزدیک باشیم. به نظرم به مرور زمان جراحی ناخودآگاه برای تماشاگر می‌تواند اتفاق بیفتد. این نوع نمایش‌ها پیام خاصی ندارند که مثلا بگویند چه چیزی خوب است یا بد. بلکه تاثیر زیرلایه‌تری روی مخاطب دارد کمااینکه هیچ پیام مشخص اجتماعی هم ندارد و قضاوت هم نمی‌کند. یک فضای خنثی به وجود می‌آید تا فرد در آن بتواند به یک تداعی آزاد برسد و خودش را رها کند و به زنجیره‌ای که می‌خواهد بسازد فکر کند
‌صحنه‌پردازی نمایش هم در راستای همین مفهوم بود یعنی یک صحنه‌پردازی خلوت با پروژکشنی که جزییات را بزرگنمایی می‌کند و ما ربط معنایی مستقیم بین تصاویر و نمایش نمی‌بینیم، مثلا اسباب بازی‌های دوران کودکی...
اساسا کانسپت اجرا بر همین اساس بود، یعنی همه چیز ساده است چون آنقدر دیالوگ‌ها درخشان است و آنقدر درامی که بین این دونفر اتفاق می‌افتد قدرتمند است که فکر می‌کنم نیازی به عنصر دیگری نیست. تنها عنصر تصاویر بود چون اصرار داشتم نگاه جزء‌گرایانه وجود داشته باشد و این بخشی از نگاه من بود. تصور می‌کردم بهترین شکل اجرای این نمایش با این حجم دیالوگ عدم حرکت، سکون و حضور بازیگر است. در تصاویر ادراک ما از جزییات گسترده‌تر می‌شود و اهمیت جزییات فراتر از حالت واقعی‌اش می‌شود. ابژه آنقدر بزرگ می‌شود که تبدیل به سوژه می‌شود؛ مثلا شاید کسی عاشق یک لیوان شود در این صورت لیوان حالت واقعی خودش را که وسیله‌ای برای آب‌خوردن است از دست می‌دهد و در ذهن ما تبدیل به شیئی می‌شود که ما با او رابطه عاطفی داریم. همه اینها یکسری بیماری است که به شکل‌های مختلف بروز می‌کند و ما می‌بینیم تریسی کندی هم که برای ملاقات و پرسش آمده خودش دچار عدم تعادل و اختلال است.
‌اشاره به تمرکز روی بازی‌ها کردید، بازی‌ها چقدر به ذهنیت شما نزدیک است؟
تجربه کار با آقای پسیانی برای من تجربه درخشانی بود. تجربه کار با ایشان بسیار عجیب بود مثل اینکه شما به تمام عناصر و ابزاری که یک نفر برای بازیگری دارد تسلط دارید و می‌توانید کم و زیادشان کنید. واقعا معدودند بازیگرانی با این میزان تجربه و توانایی! به‌نظر من کاری که آتیلا پسیانی در نمایش باغبان مرگ می‌کند کلاس بازیگری است نه به‌خاطر اینکه نمایش من است به‌خاطر اینکه برای خود من هم در روند کارگردانی این نمایش یک دستاورد‌ گرانبها بود و همین‌طور خانم طناز طباطبایی هم در این نمایش و با توجه به حضور همبازی به این قدرتمندی، از مسوولیت سخت خود سربلند بیرون آمده‌اند. استعداد ایشان و همچنین جنس بازی وی در تقابل با آقای پسیانی دقیقا همان چیزی بود که من می‌خواستم از«تقابل» در این متنی که آقای چرمشیر نوشته‌اند به وجود بیاید که آمد.
به نظرم «آنتاگونیس» با «پروتاگونیس» وزنه برابری ندارد و ما خودبه‌خود به پروتاگونیس جذب می‌شویم...
شما به این دلیل محو شخصیت قاتل زنجیره‌ای می‌شوید که در این پاساژ پاس درستی به شما داده می‌شود. هر بازیگر دیگری ممکن بود در برابر این کاراکتر اضافه کاری‌های زیادی کند. متن و درام به سمتی می‌رود که قاتل تفکراتش را بیرون بریزد و با ما ارتباط بر قرار کند پس تریسی کندی کارش را درست انجام می‌دهد که ما می‌توانیم این ارتباط را برقرار کنیم. تریسی کندی آمده حرف‌های کرامبرگ را بشنود تا مقاله‌اش را بنویسد، پس تریسی شما را در کلیت نمایش درست به دام می‌اندازد که شما مانند خودش جذب جنایتکار هولناک شوید.
‌ البته کرامبرگ با چند سوال کلیدی تمام گذشته تریسی را بیرون می‌کشد...
و تقابل همین‌جا اتفاق می‌افتد به نظرم رابطه الا کلنگی بین این دو نفر درست اتفاق می‌افتد، یعنی یک جایی آرنولد بالاست و یک جایی هم تریسی، اما درست می‌گویید ما با آرنولد کرامبرگ بیشتر ارتباط برقرار می‌کنیم چون ساختار متن درباره آرنولد کرامبرگ است و تریسی کندی با بازی هوشمندانه این بستر را فراهم می‌کند شاید شکل بازیگری در این نمایش به اینگونه است که بازیگر هیچ کاری نمی‌کند اما تمام جزییات را بازی می‌کند و اتفاقا با وجود بازیگرانی که برای دیده‌شدن دست‌وپا می‌زنند. نمایش باغبان مرگ درباره دیده‌نشدن است و خیلی نرم این گفت‌وگو اتفاق می‌افتد تا خلأ بین این دو شخصیت دیده شود
‌با توجه به نقش زیادی که دیالوگ در نمایش باغبان مرگ دارد فقط یک‌جا با صدا‌برداری از روند معمول خارج می‌شویم؛ جایی که کرامبرگ می‌گوید «باغ‌ها »و جای دیگری صدا در جهت مفهوم تغییر ساختاری نمی‌کند...
در این نمایش هیچ اصراری برای توضیح وجود ندارد تا چیزی را تشدید کنیم؛ مثلا نشان‌دادن تصویر باغ‌ها تصاویر مقتولان. تنها چیزی که سعی شده کد‌گذاری شود، شناوربودن فضاست و مشخص است که این آدم به خاطر باغ‌ها آدم می‌کشد. مدتی است تئاتر‌هایی کار می‌کنم که بیشتر راجع به نفهمیدن باشد تا فهمیده‌شدن؛ تئاتری که بتوانیم روی لایه دیگری از ذهن مخاطب تاثیر بگذاریم و یکسری کدهای روانکاوانه به تماشاگر دهیم. هنر جایی است که شما یک تجربه متفاوت را برای مخاطب رقم می‌زنید؛ تجربه‌ای که در سریال‌ها و سینمای خانگی کمتر اتفاق می‌افتد تجربه متفاوتی که او را به فضایی ببرد که تا به حال نرفته و به چیزهایی فکر کند که در زندگی روزمره به آنها فکر نمی‌کند و این تئاتر هم سعی دارد همین کار را کند یعنی در فضایی قرار می‌گیرد که پیش‌بینی نمی‌کردید در یک فضا‌سازی بتواند به وجود بیاید. اینگونه نمایش‌ها به ازای هر تماشاچی یک معنا‌سازی دارد، من مستقیم چیزی را به تماشاگر حقنه نمی‌کنم. این فضا شناور است و فضایی نیست که مستقیم فهم تماشاچی را نشانه بگیرد، البته نمی‌خواهم آنقدر هم پیچیده حرف بزنم که کسی چیزی نفهمد. این فضا شناور است و هرکس بخواهد می‌تواند در آن شنا کند و از این معلق‌بودن لذت ببرد.
‌گفته بودید بچه‌ها و بیماران قلبی این نمایش را نبینند. آیا این کار بعد تبلیغاتی داشت چون به‌نظرم نمایش ترسناک نبود...
توصیه ما به هیچ‌عنوان جنبه تبلیغاتی نداشت چون این یک روش دستمالی‌شده در تبلیغات است. این یک سوءتفاهم است. من بارها به خبرنگاران گفتم این نمایش ترسناک نیست اما برای روحیه بچه‌ها اصلا مناسب نیست چون مستقیما به مفهوم بازی با جنایت هولناک می‌پردازد. 30‌درصد تماشاگران تئاتر قبلی من بچه‌ها بودند و نمی‌خواستم به هوای آن بیایند و در این فضای خاص قرار گیرند. به همین دلیل برای بیماران عصبی هم مناسب نیست چون تماشاچی را ممکن است کمی عصبی کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.