گزارش اختصاصي «شرق» از پنجاهوپنجمين دوسالانه «ونيز»
راه رفتن روي آب
ليلا جوينده . عضو هيات علمي دانشگاه هنر تهران
پنجاهمين دوره بينال (دوسالانه) ونيز امسال نيز همچون دورههاي گذشته از اول ماه ژوئن، فعاليت خود را آغاز کرده و تا بيستوچهارم نوامبر، برابر با سوم آذر، به کار خود ادامه خواهد داد. بينال ونيز يکي از بزرگترين رخدادهاي هنري در دنياست که هر دو سال يکبار، با گردهم آوردن آثاري از هنرمندان اکثر کشورها به برپايي يک المپيک هنري ميپردازد. از سال ۱۹۹۸ بينال هنر و معماري برخلاف گذشتهاش ديگر تنها بر اساس برپايي غرفه (پاويون)هاي کشورهاي مختلف پايهگذاري، برنامهريزي و به نمايش داده نميشود بلکه بر اساس سياست اجرايي جديد علاوه بر حضور غرفههاي بينالمللي که هر کشور خود به انتخاب، گزينش و اعزام هنرمندي از کشورش مبادرت ميورزد آثاري نيز از هنرمندان سراسر جهان به انتخاب تيم برگزارکننده بينال (نمايشگاهگردان بينال) بر پايه ذهنيت مدنظرشان براي نمايش هنر معاصر در آن دوره خاص، از بينال انتخاب و نمايش داده ميشوند.
طبق اعلام سايت رسمي بينال و ثبت شده در کاتالوگ دوره پنجاهوپنجم، از مشخصههاي اين دوره حيات بخشيدن به يک نمايشگاه پژوهش عظيم است. ماکسيميليان جيوني سرپرست نمايشگاه گردانهاي اين دوره، هدف خود و تيمش را در انتخاب و بازنمايي آثار، يافتن دنياي واقعي هنرمندان بيان ميکند؛ يعني رسيدن به اين اصل که اثر هنرمند را تنها بعد هنري و بصري آن تشکيل نميدهد بلکه اثر هنري، وجودي از زندگي معاصر هنرمندش در دنياي پيرامون است. پس آثار به گونهاي سازمانيافتهاند که مخاطب بتواند به درستي در دنياي هنرمند قرار بگيرد تا هرچهبهتر به درکي صحيح از هنر برسد. نمایشگاهگردانهاي اين دوره، آثار را به گونهاي برگزيدهاند که نشانگر مقصد نهايي هنر معاصر و هنرمندش باشد، يعني نقطهاي که در تصورات هنرمند هيچ افق محدودي برايش وجود نداشته باشد. در اين دوره 88 کشور از سراسر دنيا شرکت کردهاند که در اين ميان 10 کشور براي نخستينبار به نمايش آثار خود پرداختهاند، اين کشورها شامل: آنگولا، باهاما، بحرين، ساحل عاج، کوزوو، کويت، مالديو، پاراگوئه و تووالو هستند. جالب توجه است که شير طلايي بهترين پاويون اين دوره نيز نصيب پاويون آنگولا به نمایشگاهگردانی پائولا ناسيمنتو و رابولي پانسرا و هنرمند عکاسش اگسون شاگاس شده است. اين جايزه به مجموعه عکسهاي شاگاس به نام «يافتن گرفته نشده» تعلق گرفته است. در اين مجموعه هنرمند به نمايش عکسهايي از لوآندا (شهر محل سکونت و زندگي هنرمند) ميپردازد؛ اين عکسها از اشياي موجود در شهر، اشياي رهاشده و جامانده از زندگي مصرفي روزانه در پيشزمينهاي از بافت و فضاي معمارانه در همان حالت و وضعيت طبيعي و يافتشدهشان عکسبرداري شدهاند، هنرمند خواسته تا با اين اشياي موجود که به نوعي نمايانگر هويت مکانيست که در آن قرار گرفتهاند، موجوديت يک شهر را در روند روزمرهاش به نمايش بگذارد؛ ارتباطي ميان انسان، شهروند و ريتم زندگي شهري. اما جايزه شير طلايي بهترين هنرمند به تينو سگال هنرمند هنديتبار متولد انگليس (ساکن آلمان) از پاويون بريتانياي کبير تعلق گرفت. سگال يکي از مطرحترين هنرمندان نسل جديد در آلمان است که اجراهاي زنده (پرفورمنس) و کارهاي نمايشي و کورئوگرافيک او توجه بسياري از هنردوستان را متوجه خود کرده است. اثر او در اين بينال نيز پرفورمنسي است که همچون ديگر آثارش به رابطه بين مخاطب و اجراکنندگان ميپردازد، در اين کار که تا حدودي جنبه نمايشي هم دارد اجراکنندگان در غرفه مرکزي در ميان آثار ديگر هنرمندان به اجرا و انجام حرکات کورئوگرافي با ميزانسني خاص ميپردازند. بازيگران، آواهايي را از خود خارج ميسازند که به نوعي در مکالمه با ريتم و کلام بدنشان قرار دارد؛ آواهايي اسطورهاي. اين کار شباهت زيادي به اثر قبلي او به نام «اين پيوستگيها» دارد. از ديگر وجوه مشترک اين دو پرفورمنس نبود متن از پيش نوشتهشده و بداهه اجراشدن آن است. کار او مبتني بر فضا، مکان و زماني است که اشغال ميکند و تاثيري که در حال بر آن ميگذارد. صداي انسان، زبان و حرکاتش تنها ابزار موردنياز سگال در کارش است. از مهمترين رخدادهاي بينال امسال عدم حضور ايران در اين رخداد مهم هنري است؛ عرصهاي که کمتر کشوري شانس حضور و معرفي خود را از طريق هنرمندانش، در آن، از دست ميدهد. اما متاسفانه در اين دوره، ايران بدون هيچ توجيه و پاسخ روشني در سکوت کامل خبري از حضور در اين ميدان هنري دوري جسته است. هرچند در دورههاي قبلي نيز هميشه حضور هنرمندان و نحوه انتخاب و گزينششان با بحث، جدل و اعتراضات بيشماري از سوي اقشار مختلف جامعه هنري، روبهرو بوده است. ايران در مجموع طي دوران ۱۱۸ساله برپايي اين دوسالانه تا به حال چهار بار به طور رسمي در آن شرکت داشته است، اولين بار در سال ۱۳۸۲ در پنجاهمين دوره و با حضور هنرمنداني همچون حسين خسروجردي، بهروز دارش و احمد نادعليان و بار دوم در ۱۳۸۴ و بار ديگر در سالهاي ۱۳۸۸ با حضور ايرج اسکندري، حميدرضا اويشي و صداقت جباري و در ۱۳۹۰ با حضور محمدمهدي قانبيگي و همسرش مرضيه کريمزادهترابي، مرتضي درهباغي و محسن راستاني. قابل ذکر است که سهراب سپهري، پرويز تناولي (که موفق به بردن شير طلايي نيز شده است)، محسن وزيريمقدم و... نيز در اواخر دهه 40 و اوايل دهه 50 شمسي موفق به شرکت در اين دوسالانه شده بودند، اما تا قبل از سال ۱۳۸۲ ايران موفق به برپاکردن غرفه (پاويون)هاي مستقل براي خود نشده بود. با وجود عدم حضور رسمي ايران در دوسالانه پنجاهوپنجم نام هنرمندي ايراني در ميان اسامي بيشمار هنرمندان ساير نقاط جهان، به چشم ميخورد؛ آثار آناهيتا رزمي در غرفه ونيز که هر دوره با حضور مجموعهاي از هنرمندان به پروژهاي خاص ميپردازد، قرار گرفتهاند. آثار او شامل يک ويدیوآرت به نام «زيباي ايراني» و يک مجموعه چاپ سيلک اسکرين است که هر دو اثر به موضوع وضعيت اقتصادي در ايران و ارزش «ريال» ميپردازد.
مانند دورههاي گذشته آثار هنرمندان و غرفههاي کشورها در کاخ جامع (Encyclopedic Palace) شامل: محوطههاي جيارديني (پارک شهر)، پاويون مرکزي و آرسناله، بيشترين تمرکز را دارند. ساير پاويونها و آثار در سطح شهر و در مکانهاي تاريخي همچون قصر کونتاريني پولينيا برپا شدهاند. بيشترين مديا (رسانه هنري) مورد استفاده قرار گرفته در بينال پنجاهوپنجم چيدمان (اينستاليشن) و بعد از آن استفاده از ويدیوآرت (يا ويدیو چيدمان) است. اکثر غرفهها و حتي آثار هنرمندان مستقل به نوعي به فضاسازي پرداختهاند که به حتم نزديکترين طريق بيان به محوريتي است که توسط کريوترهاي دوسالانه امسال در نظر گرفته شده است، يعني قرارگيري هرچه بهتر مخاطب در فضاي فکري هنرمند (همانطور که در ابتداي متن به آن اشاره کرديم). موضوعيت آثار برخلاف آنچه بهطور عموم در بازار هنر ميبينيم، که اين سالها اکثرا شامل «جنسيت و زنان» هستند، در اين دوسالانه بر هويت انسان و موقعيتش در جهان و ارتباطش با محيط زيست و سيارهاي که بر آن زيست ميکند، شکل ميگيرد، به طور مثال براي اشاره به محيط زيست ميتوان از چيدمان بينظير غرفه بلژيک بهنام Cripplewood - Kreupelhou اثر برليند دو برويکر نام برد. اثر او درختي عظيم و فروافتاده در مکاني نيمهتاريک و مرطوب است که با تکهپارچهها و وصلههايي کهنه التيام داده شده است. قرارگيري در اين غرفه و فضايش حسي قوي و دردناک از گمشدن انسان در فضاي دور شده از مادر طبيعت را براي مخاطب بازسازي ميکند. از ديگر آثار با اين موضوعيت ميتوان از اثر هنرمند کوزوويي پتريت هاليلاج يا اثري از پاويون فنلاند، کاري از گروه ۱۱۱ به نام «درخت سقوطکرده» ياد کرد که به اتفاقي دراماتيک در بينال سال ۲۰۱۱ اشاره دارد که در آن، درختي عظيم در پاويون فنلاند سقوط کرد. در اين رابطه غرفه جمهوري اسلواکي را نيز نبايد فراموش کرد که تماما و مشخصا به موضوع محيط زيست ميپردازد. يکي از جذابترين غرفههاي بينال امسال غرفه کشور روسيه واقع در جيارديني است. که بار ديگر به مخاطب هنر گوشزد ميکند که اثر هنري معاصر ميتواند علاوه بر دارابودن مفهوم و بار معنايي مناسب و درگيرکردن ذهني و فکري مخاطب، او را از نظر بصري نيز ارضا و سيراب سازد. «دانائه» نام اثري از واديم زاخاروو است که در آن هنرمند با الهام از افسانه يوناني دانائه اين اثر بيبديل را خلق ميکند، همانطور که در اين افسانه آمده است که زئوس مانند باراني از طلا بر سر دانائه نزول ميکند و او را بارور ميسازد، در اين اثر نيز ما شاهد بارش سکه بر سر مخاطب زن شرکتکننده در اثر هستيم (تنها زنان مجاز به شرکت و اجرا در اين اثر هستند)؛ در اين کار زاخاروو، با توجه به افسانه دانائه به زنانگي و باروري اشاره دارد و در عين حال با سکههايش نظام سرمايهداري و کاپيتاليسم را نيز به زير سوال ميبرد. در اين چيدمان مخاطب ميتواند همچون زنداني که دانائه در آن بهسر ميبرده از بالا شاهد ديگر مخاطبان شرکتکننده در طبقه زيرين باشد يا خود بهعنوان يک شرکتکننده با چتري شفاف به زير باران سکه برود و مشتي از سکهها را براي ادامه جريان اجرا با خود بردارد و به درون سطلي براي بازريختنشان بر روي سر مخاطبان بعدي، بريزد. اثري ديگري که مايلم در پايان به آن اشاره کنم ويدیوچيدماني از محمد کاظم واقع در پاويون اماراتمتحده عربي است به نام راه رفتن بر روي آب. در اين چيدمان ما با فضايي مانند عرشه يک کشتي يا يک اسکله معلق سرگردان بر روي آب مواجهيم که ويدیويي ۳۶۰ درجه آن را پوشش ميدهد. هنگام ورود مخاطب بر روي عرشه (که ثابت است)، با احاطهشدن کامل او توسط پردههاي نمايشدهنده ويدیو، مخاطب خود را بر روي دريا به طور معلق و سرگردان مييابد، اين چيدمان ويدیو با چنان ظرافتي فضاسازي شده است که مخاطب در بدو ورود احساس عدم تعادل ميکند و مايل است که بهسرعت خود را به ميلههاي عرشه فرضي برساند. علاوه بر اجراي خوب و انتقال کامل ايده هنرمند توسط اثر، از ديگر نکاتي که باعث جذاببودن آن ميشود انتخاب بجاي نمایشگاهگردانهاي پاويون امارات است که با اين اثر اولين حضور خود را در بينال ونيز پررنگ و بهيادماندني کرده است.
آثار بيبديل ديگري همچنان باقي ماندهاند که پرداختن به تکتکشان در اين مقاله مقدور نیست؛ آثاري که مطالعه هر يک به تنهايي ميتواند چيزي به دانستههاي هنرمان بيافزايد و سليقه بصريمان را تا حد مطلوبي بهبود بخشد. اميد است در دوسالانههاي آتي با اتخاذ سياستهاي صحيح، شاهد حضور قدرتمند ايران در اين المپيک بزرگ هنري باشيم.
طبق اعلام سايت رسمي بينال و ثبت شده در کاتالوگ دوره پنجاهوپنجم، از مشخصههاي اين دوره حيات بخشيدن به يک نمايشگاه پژوهش عظيم است. ماکسيميليان جيوني سرپرست نمايشگاه گردانهاي اين دوره، هدف خود و تيمش را در انتخاب و بازنمايي آثار، يافتن دنياي واقعي هنرمندان بيان ميکند؛ يعني رسيدن به اين اصل که اثر هنرمند را تنها بعد هنري و بصري آن تشکيل نميدهد بلکه اثر هنري، وجودي از زندگي معاصر هنرمندش در دنياي پيرامون است. پس آثار به گونهاي سازمانيافتهاند که مخاطب بتواند به درستي در دنياي هنرمند قرار بگيرد تا هرچهبهتر به درکي صحيح از هنر برسد. نمایشگاهگردانهاي اين دوره، آثار را به گونهاي برگزيدهاند که نشانگر مقصد نهايي هنر معاصر و هنرمندش باشد، يعني نقطهاي که در تصورات هنرمند هيچ افق محدودي برايش وجود نداشته باشد. در اين دوره 88 کشور از سراسر دنيا شرکت کردهاند که در اين ميان 10 کشور براي نخستينبار به نمايش آثار خود پرداختهاند، اين کشورها شامل: آنگولا، باهاما، بحرين، ساحل عاج، کوزوو، کويت، مالديو، پاراگوئه و تووالو هستند. جالب توجه است که شير طلايي بهترين پاويون اين دوره نيز نصيب پاويون آنگولا به نمایشگاهگردانی پائولا ناسيمنتو و رابولي پانسرا و هنرمند عکاسش اگسون شاگاس شده است. اين جايزه به مجموعه عکسهاي شاگاس به نام «يافتن گرفته نشده» تعلق گرفته است. در اين مجموعه هنرمند به نمايش عکسهايي از لوآندا (شهر محل سکونت و زندگي هنرمند) ميپردازد؛ اين عکسها از اشياي موجود در شهر، اشياي رهاشده و جامانده از زندگي مصرفي روزانه در پيشزمينهاي از بافت و فضاي معمارانه در همان حالت و وضعيت طبيعي و يافتشدهشان عکسبرداري شدهاند، هنرمند خواسته تا با اين اشياي موجود که به نوعي نمايانگر هويت مکانيست که در آن قرار گرفتهاند، موجوديت يک شهر را در روند روزمرهاش به نمايش بگذارد؛ ارتباطي ميان انسان، شهروند و ريتم زندگي شهري. اما جايزه شير طلايي بهترين هنرمند به تينو سگال هنرمند هنديتبار متولد انگليس (ساکن آلمان) از پاويون بريتانياي کبير تعلق گرفت. سگال يکي از مطرحترين هنرمندان نسل جديد در آلمان است که اجراهاي زنده (پرفورمنس) و کارهاي نمايشي و کورئوگرافيک او توجه بسياري از هنردوستان را متوجه خود کرده است. اثر او در اين بينال نيز پرفورمنسي است که همچون ديگر آثارش به رابطه بين مخاطب و اجراکنندگان ميپردازد، در اين کار که تا حدودي جنبه نمايشي هم دارد اجراکنندگان در غرفه مرکزي در ميان آثار ديگر هنرمندان به اجرا و انجام حرکات کورئوگرافي با ميزانسني خاص ميپردازند. بازيگران، آواهايي را از خود خارج ميسازند که به نوعي در مکالمه با ريتم و کلام بدنشان قرار دارد؛ آواهايي اسطورهاي. اين کار شباهت زيادي به اثر قبلي او به نام «اين پيوستگيها» دارد. از ديگر وجوه مشترک اين دو پرفورمنس نبود متن از پيش نوشتهشده و بداهه اجراشدن آن است. کار او مبتني بر فضا، مکان و زماني است که اشغال ميکند و تاثيري که در حال بر آن ميگذارد. صداي انسان، زبان و حرکاتش تنها ابزار موردنياز سگال در کارش است. از مهمترين رخدادهاي بينال امسال عدم حضور ايران در اين رخداد مهم هنري است؛ عرصهاي که کمتر کشوري شانس حضور و معرفي خود را از طريق هنرمندانش، در آن، از دست ميدهد. اما متاسفانه در اين دوره، ايران بدون هيچ توجيه و پاسخ روشني در سکوت کامل خبري از حضور در اين ميدان هنري دوري جسته است. هرچند در دورههاي قبلي نيز هميشه حضور هنرمندان و نحوه انتخاب و گزينششان با بحث، جدل و اعتراضات بيشماري از سوي اقشار مختلف جامعه هنري، روبهرو بوده است. ايران در مجموع طي دوران ۱۱۸ساله برپايي اين دوسالانه تا به حال چهار بار به طور رسمي در آن شرکت داشته است، اولين بار در سال ۱۳۸۲ در پنجاهمين دوره و با حضور هنرمنداني همچون حسين خسروجردي، بهروز دارش و احمد نادعليان و بار دوم در ۱۳۸۴ و بار ديگر در سالهاي ۱۳۸۸ با حضور ايرج اسکندري، حميدرضا اويشي و صداقت جباري و در ۱۳۹۰ با حضور محمدمهدي قانبيگي و همسرش مرضيه کريمزادهترابي، مرتضي درهباغي و محسن راستاني. قابل ذکر است که سهراب سپهري، پرويز تناولي (که موفق به بردن شير طلايي نيز شده است)، محسن وزيريمقدم و... نيز در اواخر دهه 40 و اوايل دهه 50 شمسي موفق به شرکت در اين دوسالانه شده بودند، اما تا قبل از سال ۱۳۸۲ ايران موفق به برپاکردن غرفه (پاويون)هاي مستقل براي خود نشده بود. با وجود عدم حضور رسمي ايران در دوسالانه پنجاهوپنجم نام هنرمندي ايراني در ميان اسامي بيشمار هنرمندان ساير نقاط جهان، به چشم ميخورد؛ آثار آناهيتا رزمي در غرفه ونيز که هر دوره با حضور مجموعهاي از هنرمندان به پروژهاي خاص ميپردازد، قرار گرفتهاند. آثار او شامل يک ويدیوآرت به نام «زيباي ايراني» و يک مجموعه چاپ سيلک اسکرين است که هر دو اثر به موضوع وضعيت اقتصادي در ايران و ارزش «ريال» ميپردازد.
مانند دورههاي گذشته آثار هنرمندان و غرفههاي کشورها در کاخ جامع (Encyclopedic Palace) شامل: محوطههاي جيارديني (پارک شهر)، پاويون مرکزي و آرسناله، بيشترين تمرکز را دارند. ساير پاويونها و آثار در سطح شهر و در مکانهاي تاريخي همچون قصر کونتاريني پولينيا برپا شدهاند. بيشترين مديا (رسانه هنري) مورد استفاده قرار گرفته در بينال پنجاهوپنجم چيدمان (اينستاليشن) و بعد از آن استفاده از ويدیوآرت (يا ويدیو چيدمان) است. اکثر غرفهها و حتي آثار هنرمندان مستقل به نوعي به فضاسازي پرداختهاند که به حتم نزديکترين طريق بيان به محوريتي است که توسط کريوترهاي دوسالانه امسال در نظر گرفته شده است، يعني قرارگيري هرچه بهتر مخاطب در فضاي فکري هنرمند (همانطور که در ابتداي متن به آن اشاره کرديم). موضوعيت آثار برخلاف آنچه بهطور عموم در بازار هنر ميبينيم، که اين سالها اکثرا شامل «جنسيت و زنان» هستند، در اين دوسالانه بر هويت انسان و موقعيتش در جهان و ارتباطش با محيط زيست و سيارهاي که بر آن زيست ميکند، شکل ميگيرد، به طور مثال براي اشاره به محيط زيست ميتوان از چيدمان بينظير غرفه بلژيک بهنام Cripplewood - Kreupelhou اثر برليند دو برويکر نام برد. اثر او درختي عظيم و فروافتاده در مکاني نيمهتاريک و مرطوب است که با تکهپارچهها و وصلههايي کهنه التيام داده شده است. قرارگيري در اين غرفه و فضايش حسي قوي و دردناک از گمشدن انسان در فضاي دور شده از مادر طبيعت را براي مخاطب بازسازي ميکند. از ديگر آثار با اين موضوعيت ميتوان از اثر هنرمند کوزوويي پتريت هاليلاج يا اثري از پاويون فنلاند، کاري از گروه ۱۱۱ به نام «درخت سقوطکرده» ياد کرد که به اتفاقي دراماتيک در بينال سال ۲۰۱۱ اشاره دارد که در آن، درختي عظيم در پاويون فنلاند سقوط کرد. در اين رابطه غرفه جمهوري اسلواکي را نيز نبايد فراموش کرد که تماما و مشخصا به موضوع محيط زيست ميپردازد. يکي از جذابترين غرفههاي بينال امسال غرفه کشور روسيه واقع در جيارديني است. که بار ديگر به مخاطب هنر گوشزد ميکند که اثر هنري معاصر ميتواند علاوه بر دارابودن مفهوم و بار معنايي مناسب و درگيرکردن ذهني و فکري مخاطب، او را از نظر بصري نيز ارضا و سيراب سازد. «دانائه» نام اثري از واديم زاخاروو است که در آن هنرمند با الهام از افسانه يوناني دانائه اين اثر بيبديل را خلق ميکند، همانطور که در اين افسانه آمده است که زئوس مانند باراني از طلا بر سر دانائه نزول ميکند و او را بارور ميسازد، در اين اثر نيز ما شاهد بارش سکه بر سر مخاطب زن شرکتکننده در اثر هستيم (تنها زنان مجاز به شرکت و اجرا در اين اثر هستند)؛ در اين کار زاخاروو، با توجه به افسانه دانائه به زنانگي و باروري اشاره دارد و در عين حال با سکههايش نظام سرمايهداري و کاپيتاليسم را نيز به زير سوال ميبرد. در اين چيدمان مخاطب ميتواند همچون زنداني که دانائه در آن بهسر ميبرده از بالا شاهد ديگر مخاطبان شرکتکننده در طبقه زيرين باشد يا خود بهعنوان يک شرکتکننده با چتري شفاف به زير باران سکه برود و مشتي از سکهها را براي ادامه جريان اجرا با خود بردارد و به درون سطلي براي بازريختنشان بر روي سر مخاطبان بعدي، بريزد. اثري ديگري که مايلم در پايان به آن اشاره کنم ويدیوچيدماني از محمد کاظم واقع در پاويون اماراتمتحده عربي است به نام راه رفتن بر روي آب. در اين چيدمان ما با فضايي مانند عرشه يک کشتي يا يک اسکله معلق سرگردان بر روي آب مواجهيم که ويدیويي ۳۶۰ درجه آن را پوشش ميدهد. هنگام ورود مخاطب بر روي عرشه (که ثابت است)، با احاطهشدن کامل او توسط پردههاي نمايشدهنده ويدیو، مخاطب خود را بر روي دريا به طور معلق و سرگردان مييابد، اين چيدمان ويدیو با چنان ظرافتي فضاسازي شده است که مخاطب در بدو ورود احساس عدم تعادل ميکند و مايل است که بهسرعت خود را به ميلههاي عرشه فرضي برساند. علاوه بر اجراي خوب و انتقال کامل ايده هنرمند توسط اثر، از ديگر نکاتي که باعث جذاببودن آن ميشود انتخاب بجاي نمایشگاهگردانهاي پاويون امارات است که با اين اثر اولين حضور خود را در بينال ونيز پررنگ و بهيادماندني کرده است.
آثار بيبديل ديگري همچنان باقي ماندهاند که پرداختن به تکتکشان در اين مقاله مقدور نیست؛ آثاري که مطالعه هر يک به تنهايي ميتواند چيزي به دانستههاي هنرمان بيافزايد و سليقه بصريمان را تا حد مطلوبي بهبود بخشد. اميد است در دوسالانههاي آتي با اتخاذ سياستهاي صحيح، شاهد حضور قدرتمند ايران در اين المپيک بزرگ هنري باشيم.
پنجاهمين دوره بينال (دوسالانه) ونيز امسال نيز همچون دورههاي گذشته از اول ماه ژوئن، فعاليت خود را آغاز کرده و تا بيستوچهارم نوامبر، برابر با سوم آذر، به کار خود ادامه خواهد داد. بينال ونيز يکي از بزرگترين رخدادهاي هنري در دنياست که هر دو سال يکبار، با گردهم آوردن آثاري از هنرمندان اکثر کشورها به برپايي يک المپيک هنري ميپردازد. از سال ۱۹۹۸ بينال هنر و معماري برخلاف گذشتهاش ديگر تنها بر اساس برپايي غرفه (پاويون)هاي کشورهاي مختلف پايهگذاري، برنامهريزي و به نمايش داده نميشود بلکه بر اساس سياست اجرايي جديد علاوه بر حضور غرفههاي بينالمللي که هر کشور خود به انتخاب، گزينش و اعزام هنرمندي از کشورش مبادرت ميورزد آثاري نيز از هنرمندان سراسر جهان به انتخاب تيم برگزارکننده بينال (نمايشگاهگردان بينال) بر پايه ذهنيت مدنظرشان براي نمايش هنر معاصر در آن دوره خاص، از بينال انتخاب و نمايش داده ميشوند.
طبق اعلام سايت رسمي بينال و ثبت شده در کاتالوگ دوره پنجاهوپنجم، از مشخصههاي اين دوره حيات بخشيدن به يک نمايشگاه پژوهش عظيم است. ماکسيميليان جيوني سرپرست نمايشگاه گردانهاي اين دوره، هدف خود و تيمش را در انتخاب و بازنمايي آثار، يافتن دنياي واقعي هنرمندان بيان ميکند؛ يعني رسيدن به اين اصل که اثر هنرمند را تنها بعد هنري و بصري آن تشکيل نميدهد بلکه اثر هنري، وجودي از زندگي معاصر هنرمندش در دنياي پيرامون است. پس آثار به گونهاي سازمانيافتهاند که مخاطب بتواند به درستي در دنياي هنرمند قرار بگيرد تا هرچهبهتر به درکي صحيح از هنر برسد. نمایشگاهگردانهاي اين دوره، آثار را به گونهاي برگزيدهاند که نشانگر مقصد نهايي هنر معاصر و هنرمندش باشد، يعني نقطهاي که در تصورات هنرمند هيچ افق محدودي برايش وجود نداشته باشد. در اين دوره 88 کشور از سراسر دنيا شرکت کردهاند که در اين ميان 10 کشور براي نخستينبار به نمايش آثار خود پرداختهاند، اين کشورها شامل: آنگولا، باهاما، بحرين، ساحل عاج، کوزوو، کويت، مالديو، پاراگوئه و تووالو هستند. جالب توجه است که شير طلايي بهترين پاويون اين دوره نيز نصيب پاويون آنگولا به نمایشگاهگردانی پائولا ناسيمنتو و رابولي پانسرا و هنرمند عکاسش اگسون شاگاس شده است. اين جايزه به مجموعه عکسهاي شاگاس به نام «يافتن گرفته نشده» تعلق گرفته است. در اين مجموعه هنرمند به نمايش عکسهايي از لوآندا (شهر محل سکونت و زندگي هنرمند) ميپردازد؛ اين عکسها از اشياي موجود در شهر، اشياي رهاشده و جامانده از زندگي مصرفي روزانه در پيشزمينهاي از بافت و فضاي معمارانه در همان حالت و وضعيت طبيعي و يافتشدهشان عکسبرداري شدهاند، هنرمند خواسته تا با اين اشياي موجود که به نوعي نمايانگر هويت مکانيست که در آن قرار گرفتهاند، موجوديت يک شهر را در روند روزمرهاش به نمايش بگذارد؛ ارتباطي ميان انسان، شهروند و ريتم زندگي شهري. اما جايزه شير طلايي بهترين هنرمند به تينو سگال هنرمند هنديتبار متولد انگليس (ساکن آلمان) از پاويون بريتانياي کبير تعلق گرفت. سگال يکي از مطرحترين هنرمندان نسل جديد در آلمان است که اجراهاي زنده (پرفورمنس) و کارهاي نمايشي و کورئوگرافيک او توجه بسياري از هنردوستان را متوجه خود کرده است. اثر او در اين بينال نيز پرفورمنسي است که همچون ديگر آثارش به رابطه بين مخاطب و اجراکنندگان ميپردازد، در اين کار که تا حدودي جنبه نمايشي هم دارد اجراکنندگان در غرفه مرکزي در ميان آثار ديگر هنرمندان به اجرا و انجام حرکات کورئوگرافي با ميزانسني خاص ميپردازند. بازيگران، آواهايي را از خود خارج ميسازند که به نوعي در مکالمه با ريتم و کلام بدنشان قرار دارد؛ آواهايي اسطورهاي. اين کار شباهت زيادي به اثر قبلي او به نام «اين پيوستگيها» دارد. از ديگر وجوه مشترک اين دو پرفورمنس نبود متن از پيش نوشتهشده و بداهه اجراشدن آن است. کار او مبتني بر فضا، مکان و زماني است که اشغال ميکند و تاثيري که در حال بر آن ميگذارد. صداي انسان، زبان و حرکاتش تنها ابزار موردنياز سگال در کارش است. از مهمترين رخدادهاي بينال امسال عدم حضور ايران در اين رخداد مهم هنري است؛ عرصهاي که کمتر کشوري شانس حضور و معرفي خود را از طريق هنرمندانش، در آن، از دست ميدهد. اما متاسفانه در اين دوره، ايران بدون هيچ توجيه و پاسخ روشني در سکوت کامل خبري از حضور در اين ميدان هنري دوري جسته است. هرچند در دورههاي قبلي نيز هميشه حضور هنرمندان و نحوه انتخاب و گزينششان با بحث، جدل و اعتراضات بيشماري از سوي اقشار مختلف جامعه هنري، روبهرو بوده است. ايران در مجموع طي دوران ۱۱۸ساله برپايي اين دوسالانه تا به حال چهار بار به طور رسمي در آن شرکت داشته است، اولين بار در سال ۱۳۸۲ در پنجاهمين دوره و با حضور هنرمنداني همچون حسين خسروجردي، بهروز دارش و احمد نادعليان و بار دوم در ۱۳۸۴ و بار ديگر در سالهاي ۱۳۸۸ با حضور ايرج اسکندري، حميدرضا اويشي و صداقت جباري و در ۱۳۹۰ با حضور محمدمهدي قانبيگي و همسرش مرضيه کريمزادهترابي، مرتضي درهباغي و محسن راستاني. قابل ذکر است که سهراب سپهري، پرويز تناولي (که موفق به بردن شير طلايي نيز شده است)، محسن وزيريمقدم و... نيز در اواخر دهه 40 و اوايل دهه 50 شمسي موفق به شرکت در اين دوسالانه شده بودند، اما تا قبل از سال ۱۳۸۲ ايران موفق به برپاکردن غرفه (پاويون)هاي مستقل براي خود نشده بود. با وجود عدم حضور رسمي ايران در دوسالانه پنجاهوپنجم نام هنرمندي ايراني در ميان اسامي بيشمار هنرمندان ساير نقاط جهان، به چشم ميخورد؛ آثار آناهيتا رزمي در غرفه ونيز که هر دوره با حضور مجموعهاي از هنرمندان به پروژهاي خاص ميپردازد، قرار گرفتهاند. آثار او شامل يک ويدیوآرت به نام «زيباي ايراني» و يک مجموعه چاپ سيلک اسکرين است که هر دو اثر به موضوع وضعيت اقتصادي در ايران و ارزش «ريال» ميپردازد.
مانند دورههاي گذشته آثار هنرمندان و غرفههاي کشورها در کاخ جامع (Encyclopedic Palace) شامل: محوطههاي جيارديني (پارک شهر)، پاويون مرکزي و آرسناله، بيشترين تمرکز را دارند. ساير پاويونها و آثار در سطح شهر و در مکانهاي تاريخي همچون قصر کونتاريني پولينيا برپا شدهاند. بيشترين مديا (رسانه هنري) مورد استفاده قرار گرفته در بينال پنجاهوپنجم چيدمان (اينستاليشن) و بعد از آن استفاده از ويدیوآرت (يا ويدیو چيدمان) است. اکثر غرفهها و حتي آثار هنرمندان مستقل به نوعي به فضاسازي پرداختهاند که به حتم نزديکترين طريق بيان به محوريتي است که توسط کريوترهاي دوسالانه امسال در نظر گرفته شده است، يعني قرارگيري هرچه بهتر مخاطب در فضاي فکري هنرمند (همانطور که در ابتداي متن به آن اشاره کرديم). موضوعيت آثار برخلاف آنچه بهطور عموم در بازار هنر ميبينيم، که اين سالها اکثرا شامل «جنسيت و زنان» هستند، در اين دوسالانه بر هويت انسان و موقعيتش در جهان و ارتباطش با محيط زيست و سيارهاي که بر آن زيست ميکند، شکل ميگيرد، به طور مثال براي اشاره به محيط زيست ميتوان از چيدمان بينظير غرفه بلژيک بهنام Cripplewood - Kreupelhou اثر برليند دو برويکر نام برد. اثر او درختي عظيم و فروافتاده در مکاني نيمهتاريک و مرطوب است که با تکهپارچهها و وصلههايي کهنه التيام داده شده است. قرارگيري در اين غرفه و فضايش حسي قوي و دردناک از گمشدن انسان در فضاي دور شده از مادر طبيعت را براي مخاطب بازسازي ميکند. از ديگر آثار با اين موضوعيت ميتوان از اثر هنرمند کوزوويي پتريت هاليلاج يا اثري از پاويون فنلاند، کاري از گروه ۱۱۱ به نام «درخت سقوطکرده» ياد کرد که به اتفاقي دراماتيک در بينال سال ۲۰۱۱ اشاره دارد که در آن، درختي عظيم در پاويون فنلاند سقوط کرد. در اين رابطه غرفه جمهوري اسلواکي را نيز نبايد فراموش کرد که تماما و مشخصا به موضوع محيط زيست ميپردازد. يکي از جذابترين غرفههاي بينال امسال غرفه کشور روسيه واقع در جيارديني است. که بار ديگر به مخاطب هنر گوشزد ميکند که اثر هنري معاصر ميتواند علاوه بر دارابودن مفهوم و بار معنايي مناسب و درگيرکردن ذهني و فکري مخاطب، او را از نظر بصري نيز ارضا و سيراب سازد. «دانائه» نام اثري از واديم زاخاروو است که در آن هنرمند با الهام از افسانه يوناني دانائه اين اثر بيبديل را خلق ميکند، همانطور که در اين افسانه آمده است که زئوس مانند باراني از طلا بر سر دانائه نزول ميکند و او را بارور ميسازد، در اين اثر نيز ما شاهد بارش سکه بر سر مخاطب زن شرکتکننده در اثر هستيم (تنها زنان مجاز به شرکت و اجرا در اين اثر هستند)؛ در اين کار زاخاروو، با توجه به افسانه دانائه به زنانگي و باروري اشاره دارد و در عين حال با سکههايش نظام سرمايهداري و کاپيتاليسم را نيز به زير سوال ميبرد. در اين چيدمان مخاطب ميتواند همچون زنداني که دانائه در آن بهسر ميبرده از بالا شاهد ديگر مخاطبان شرکتکننده در طبقه زيرين باشد يا خود بهعنوان يک شرکتکننده با چتري شفاف به زير باران سکه برود و مشتي از سکهها را براي ادامه جريان اجرا با خود بردارد و به درون سطلي براي بازريختنشان بر روي سر مخاطبان بعدي، بريزد. اثري ديگري که مايلم در پايان به آن اشاره کنم ويدیوچيدماني از محمد کاظم واقع در پاويون اماراتمتحده عربي است به نام راه رفتن بر روي آب. در اين چيدمان ما با فضايي مانند عرشه يک کشتي يا يک اسکله معلق سرگردان بر روي آب مواجهيم که ويدیويي ۳۶۰ درجه آن را پوشش ميدهد. هنگام ورود مخاطب بر روي عرشه (که ثابت است)، با احاطهشدن کامل او توسط پردههاي نمايشدهنده ويدیو، مخاطب خود را بر روي دريا به طور معلق و سرگردان مييابد، اين چيدمان ويدیو با چنان ظرافتي فضاسازي شده است که مخاطب در بدو ورود احساس عدم تعادل ميکند و مايل است که بهسرعت خود را به ميلههاي عرشه فرضي برساند. علاوه بر اجراي خوب و انتقال کامل ايده هنرمند توسط اثر، از ديگر نکاتي که باعث جذاببودن آن ميشود انتخاب بجاي نمایشگاهگردانهاي پاويون امارات است که با اين اثر اولين حضور خود را در بينال ونيز پررنگ و بهيادماندني کرده است.
آثار بيبديل ديگري همچنان باقي ماندهاند که پرداختن به تکتکشان در اين مقاله مقدور نیست؛ آثاري که مطالعه هر يک به تنهايي ميتواند چيزي به دانستههاي هنرمان بيافزايد و سليقه بصريمان را تا حد مطلوبي بهبود بخشد. اميد است در دوسالانههاي آتي با اتخاذ سياستهاي صحيح، شاهد حضور قدرتمند ايران در اين المپيک بزرگ هنري باشيم.
طبق اعلام سايت رسمي بينال و ثبت شده در کاتالوگ دوره پنجاهوپنجم، از مشخصههاي اين دوره حيات بخشيدن به يک نمايشگاه پژوهش عظيم است. ماکسيميليان جيوني سرپرست نمايشگاه گردانهاي اين دوره، هدف خود و تيمش را در انتخاب و بازنمايي آثار، يافتن دنياي واقعي هنرمندان بيان ميکند؛ يعني رسيدن به اين اصل که اثر هنرمند را تنها بعد هنري و بصري آن تشکيل نميدهد بلکه اثر هنري، وجودي از زندگي معاصر هنرمندش در دنياي پيرامون است. پس آثار به گونهاي سازمانيافتهاند که مخاطب بتواند به درستي در دنياي هنرمند قرار بگيرد تا هرچهبهتر به درکي صحيح از هنر برسد. نمایشگاهگردانهاي اين دوره، آثار را به گونهاي برگزيدهاند که نشانگر مقصد نهايي هنر معاصر و هنرمندش باشد، يعني نقطهاي که در تصورات هنرمند هيچ افق محدودي برايش وجود نداشته باشد. در اين دوره 88 کشور از سراسر دنيا شرکت کردهاند که در اين ميان 10 کشور براي نخستينبار به نمايش آثار خود پرداختهاند، اين کشورها شامل: آنگولا، باهاما، بحرين، ساحل عاج، کوزوو، کويت، مالديو، پاراگوئه و تووالو هستند. جالب توجه است که شير طلايي بهترين پاويون اين دوره نيز نصيب پاويون آنگولا به نمایشگاهگردانی پائولا ناسيمنتو و رابولي پانسرا و هنرمند عکاسش اگسون شاگاس شده است. اين جايزه به مجموعه عکسهاي شاگاس به نام «يافتن گرفته نشده» تعلق گرفته است. در اين مجموعه هنرمند به نمايش عکسهايي از لوآندا (شهر محل سکونت و زندگي هنرمند) ميپردازد؛ اين عکسها از اشياي موجود در شهر، اشياي رهاشده و جامانده از زندگي مصرفي روزانه در پيشزمينهاي از بافت و فضاي معمارانه در همان حالت و وضعيت طبيعي و يافتشدهشان عکسبرداري شدهاند، هنرمند خواسته تا با اين اشياي موجود که به نوعي نمايانگر هويت مکانيست که در آن قرار گرفتهاند، موجوديت يک شهر را در روند روزمرهاش به نمايش بگذارد؛ ارتباطي ميان انسان، شهروند و ريتم زندگي شهري. اما جايزه شير طلايي بهترين هنرمند به تينو سگال هنرمند هنديتبار متولد انگليس (ساکن آلمان) از پاويون بريتانياي کبير تعلق گرفت. سگال يکي از مطرحترين هنرمندان نسل جديد در آلمان است که اجراهاي زنده (پرفورمنس) و کارهاي نمايشي و کورئوگرافيک او توجه بسياري از هنردوستان را متوجه خود کرده است. اثر او در اين بينال نيز پرفورمنسي است که همچون ديگر آثارش به رابطه بين مخاطب و اجراکنندگان ميپردازد، در اين کار که تا حدودي جنبه نمايشي هم دارد اجراکنندگان در غرفه مرکزي در ميان آثار ديگر هنرمندان به اجرا و انجام حرکات کورئوگرافي با ميزانسني خاص ميپردازند. بازيگران، آواهايي را از خود خارج ميسازند که به نوعي در مکالمه با ريتم و کلام بدنشان قرار دارد؛ آواهايي اسطورهاي. اين کار شباهت زيادي به اثر قبلي او به نام «اين پيوستگيها» دارد. از ديگر وجوه مشترک اين دو پرفورمنس نبود متن از پيش نوشتهشده و بداهه اجراشدن آن است. کار او مبتني بر فضا، مکان و زماني است که اشغال ميکند و تاثيري که در حال بر آن ميگذارد. صداي انسان، زبان و حرکاتش تنها ابزار موردنياز سگال در کارش است. از مهمترين رخدادهاي بينال امسال عدم حضور ايران در اين رخداد مهم هنري است؛ عرصهاي که کمتر کشوري شانس حضور و معرفي خود را از طريق هنرمندانش، در آن، از دست ميدهد. اما متاسفانه در اين دوره، ايران بدون هيچ توجيه و پاسخ روشني در سکوت کامل خبري از حضور در اين ميدان هنري دوري جسته است. هرچند در دورههاي قبلي نيز هميشه حضور هنرمندان و نحوه انتخاب و گزينششان با بحث، جدل و اعتراضات بيشماري از سوي اقشار مختلف جامعه هنري، روبهرو بوده است. ايران در مجموع طي دوران ۱۱۸ساله برپايي اين دوسالانه تا به حال چهار بار به طور رسمي در آن شرکت داشته است، اولين بار در سال ۱۳۸۲ در پنجاهمين دوره و با حضور هنرمنداني همچون حسين خسروجردي، بهروز دارش و احمد نادعليان و بار دوم در ۱۳۸۴ و بار ديگر در سالهاي ۱۳۸۸ با حضور ايرج اسکندري، حميدرضا اويشي و صداقت جباري و در ۱۳۹۰ با حضور محمدمهدي قانبيگي و همسرش مرضيه کريمزادهترابي، مرتضي درهباغي و محسن راستاني. قابل ذکر است که سهراب سپهري، پرويز تناولي (که موفق به بردن شير طلايي نيز شده است)، محسن وزيريمقدم و... نيز در اواخر دهه 40 و اوايل دهه 50 شمسي موفق به شرکت در اين دوسالانه شده بودند، اما تا قبل از سال ۱۳۸۲ ايران موفق به برپاکردن غرفه (پاويون)هاي مستقل براي خود نشده بود. با وجود عدم حضور رسمي ايران در دوسالانه پنجاهوپنجم نام هنرمندي ايراني در ميان اسامي بيشمار هنرمندان ساير نقاط جهان، به چشم ميخورد؛ آثار آناهيتا رزمي در غرفه ونيز که هر دوره با حضور مجموعهاي از هنرمندان به پروژهاي خاص ميپردازد، قرار گرفتهاند. آثار او شامل يک ويدیوآرت به نام «زيباي ايراني» و يک مجموعه چاپ سيلک اسکرين است که هر دو اثر به موضوع وضعيت اقتصادي در ايران و ارزش «ريال» ميپردازد.
مانند دورههاي گذشته آثار هنرمندان و غرفههاي کشورها در کاخ جامع (Encyclopedic Palace) شامل: محوطههاي جيارديني (پارک شهر)، پاويون مرکزي و آرسناله، بيشترين تمرکز را دارند. ساير پاويونها و آثار در سطح شهر و در مکانهاي تاريخي همچون قصر کونتاريني پولينيا برپا شدهاند. بيشترين مديا (رسانه هنري) مورد استفاده قرار گرفته در بينال پنجاهوپنجم چيدمان (اينستاليشن) و بعد از آن استفاده از ويدیوآرت (يا ويدیو چيدمان) است. اکثر غرفهها و حتي آثار هنرمندان مستقل به نوعي به فضاسازي پرداختهاند که به حتم نزديکترين طريق بيان به محوريتي است که توسط کريوترهاي دوسالانه امسال در نظر گرفته شده است، يعني قرارگيري هرچه بهتر مخاطب در فضاي فکري هنرمند (همانطور که در ابتداي متن به آن اشاره کرديم). موضوعيت آثار برخلاف آنچه بهطور عموم در بازار هنر ميبينيم، که اين سالها اکثرا شامل «جنسيت و زنان» هستند، در اين دوسالانه بر هويت انسان و موقعيتش در جهان و ارتباطش با محيط زيست و سيارهاي که بر آن زيست ميکند، شکل ميگيرد، به طور مثال براي اشاره به محيط زيست ميتوان از چيدمان بينظير غرفه بلژيک بهنام Cripplewood - Kreupelhou اثر برليند دو برويکر نام برد. اثر او درختي عظيم و فروافتاده در مکاني نيمهتاريک و مرطوب است که با تکهپارچهها و وصلههايي کهنه التيام داده شده است. قرارگيري در اين غرفه و فضايش حسي قوي و دردناک از گمشدن انسان در فضاي دور شده از مادر طبيعت را براي مخاطب بازسازي ميکند. از ديگر آثار با اين موضوعيت ميتوان از اثر هنرمند کوزوويي پتريت هاليلاج يا اثري از پاويون فنلاند، کاري از گروه ۱۱۱ به نام «درخت سقوطکرده» ياد کرد که به اتفاقي دراماتيک در بينال سال ۲۰۱۱ اشاره دارد که در آن، درختي عظيم در پاويون فنلاند سقوط کرد. در اين رابطه غرفه جمهوري اسلواکي را نيز نبايد فراموش کرد که تماما و مشخصا به موضوع محيط زيست ميپردازد. يکي از جذابترين غرفههاي بينال امسال غرفه کشور روسيه واقع در جيارديني است. که بار ديگر به مخاطب هنر گوشزد ميکند که اثر هنري معاصر ميتواند علاوه بر دارابودن مفهوم و بار معنايي مناسب و درگيرکردن ذهني و فکري مخاطب، او را از نظر بصري نيز ارضا و سيراب سازد. «دانائه» نام اثري از واديم زاخاروو است که در آن هنرمند با الهام از افسانه يوناني دانائه اين اثر بيبديل را خلق ميکند، همانطور که در اين افسانه آمده است که زئوس مانند باراني از طلا بر سر دانائه نزول ميکند و او را بارور ميسازد، در اين اثر نيز ما شاهد بارش سکه بر سر مخاطب زن شرکتکننده در اثر هستيم (تنها زنان مجاز به شرکت و اجرا در اين اثر هستند)؛ در اين کار زاخاروو، با توجه به افسانه دانائه به زنانگي و باروري اشاره دارد و در عين حال با سکههايش نظام سرمايهداري و کاپيتاليسم را نيز به زير سوال ميبرد. در اين چيدمان مخاطب ميتواند همچون زنداني که دانائه در آن بهسر ميبرده از بالا شاهد ديگر مخاطبان شرکتکننده در طبقه زيرين باشد يا خود بهعنوان يک شرکتکننده با چتري شفاف به زير باران سکه برود و مشتي از سکهها را براي ادامه جريان اجرا با خود بردارد و به درون سطلي براي بازريختنشان بر روي سر مخاطبان بعدي، بريزد. اثري ديگري که مايلم در پايان به آن اشاره کنم ويدیوچيدماني از محمد کاظم واقع در پاويون اماراتمتحده عربي است به نام راه رفتن بر روي آب. در اين چيدمان ما با فضايي مانند عرشه يک کشتي يا يک اسکله معلق سرگردان بر روي آب مواجهيم که ويدیويي ۳۶۰ درجه آن را پوشش ميدهد. هنگام ورود مخاطب بر روي عرشه (که ثابت است)، با احاطهشدن کامل او توسط پردههاي نمايشدهنده ويدیو، مخاطب خود را بر روي دريا به طور معلق و سرگردان مييابد، اين چيدمان ويدیو با چنان ظرافتي فضاسازي شده است که مخاطب در بدو ورود احساس عدم تعادل ميکند و مايل است که بهسرعت خود را به ميلههاي عرشه فرضي برساند. علاوه بر اجراي خوب و انتقال کامل ايده هنرمند توسط اثر، از ديگر نکاتي که باعث جذاببودن آن ميشود انتخاب بجاي نمایشگاهگردانهاي پاويون امارات است که با اين اثر اولين حضور خود را در بينال ونيز پررنگ و بهيادماندني کرده است.
آثار بيبديل ديگري همچنان باقي ماندهاند که پرداختن به تکتکشان در اين مقاله مقدور نیست؛ آثاري که مطالعه هر يک به تنهايي ميتواند چيزي به دانستههاي هنرمان بيافزايد و سليقه بصريمان را تا حد مطلوبي بهبود بخشد. اميد است در دوسالانههاي آتي با اتخاذ سياستهاي صحيح، شاهد حضور قدرتمند ايران در اين المپيک بزرگ هنري باشيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.