زندگی در پیش ِ رو*
مهسا محبعلی
در زندگی لحظاتی هست که آدم حس میکند کم آورده. خستهشده. حس میکند دیگر نمیتواند. امکان ندارد. مثلا صبح تلفنت زنگ میخورد و ناشرت خبری از وزارت ارشاد درباره کتابت میدهد؛ یا مدیر فرهنگسرا یا سالن نمایشی بهت تلفن میکند و خبری درمورد اجرای کارت میدهد و... خب بعضی وقتها فقط بعضی وقتها حسمیکنی که تَه خطی. که دیگر نمیتوانی. ولی کافی است تلفن را برداری و به خانم «گلستان» زنگبزنی. نگراننباش صبح زود بیدار است. او تنها کسی است که با خیال راحت میتوانی صبح زود بهش زنگ بزنی. حتی ساعت هفتصبح میتوانی مطمئنباشی که بیدار شده، قهوهاش را خورده و لباس پوشیده و نشسته پشت میزکارش؛ یا ترجمه میکند یا روزنامه میخواند و یا... به هرحال بیدار است و برخلاف خیلیها (مثلا خودت) همیشه جواب تلفن را میدهد. اول خیلی جدی و (کمی خشن) میگوید: بله؟ طوری که ممکن است فکرکنی واقعا مزاحم شدهای و به خودت بدوبیراه بگویی که ساعت هفتصبح تلفن کردهای؛ ولی چندلحظه بعد صدای قهقهه خانم «گلستان» همهچیز را از یادت میبرد. قهقههای از ته دل، بیغلو غش و پرانرژی. بله، خانم «گلستان» توانایی خندیدن دارد. خندیدن به همهچیز. خبر مجوز
نگرفتن کتابی که اخیرا ترجمهاش کرده. خبر فروش زیراکس غیرقانونی کتابهای قبلیاش. خانم «گلستان» میتواند بگوید: «میدونستی زیراکس «میرا» رو دارن همهجا میفروشن؟ رنگ جلدش هم سبزه...» و قهقهه بزند. یا مثلا بگوید: «باورت میشه گفتن باید سهفصل کتاب رو حذف کنم؟» و قهقهه بزند. آنوقت تو هم میتوانی خبرت را بدهی. مثلا بگویی: «باورتون میشه...؟» و خانم«گلستان» باورش میشود. چون خبرهای عجیب زیاد شنیده. اتفاقهای غریب زیادی دیده. همینطور که حرفمیزند و میخندد تو به خاطراتش فکر میکنی. به آن روزهایی که برای گرفتن مجوز کتاب عکسهای «کاوه»، پلههای ارشاد را بالا و پایین رفته و آخرسر با ممیز نشستهاند و عکسهای «کاوه» را تماشا کردهاند و دو نفری اشک ریختهاند. یا خاطراتش از مجوزگرفتن یا نگرفتن «زندگی در پیش رو» یا... هزار خاطره دیگر. خاطرههایی که فقط خانم «گلستان» میتواند تعریف کند و بخندد. بعد تو هم میتوانی بخندی. وقتی تلفن را قطع میکنی از خودت خجالت میکشی. از کمطاقتیات. از اینکه نمیتوانی مثل او به همهچیز بخندی و باز هم هر روز صبحزود از خواب بیدارشوی و بنشینی پشتمیزت و کارکنی و... به عاقبتش هم فکر نکنی.
دوست داری مثل او باشی. ولی نیستی. نمیتوانی مثل او پرامید باشی. نمیتوانی همه آنسالها را پشت سرگذاشته باشی و باز هم بگویی: «من رای میدهم».
و وقتی اینجمله را از دهانش میشنوی، با خودت میگویی؛ پس آن خندیدنها بیدلیل نیست. فقط آدمی که همیشه و از ته دل امیدوار باشد و باورداشته باشد که همیشه همهچیز درست میشود میتواند اینطور از ته دل بخندد. به همه اتفاقهای باورنکردنی یا گروتسک.
بهخودت میگویی اگر فقط ذرهای از آن امیدواری و پایداری در وجودت باشد میتوانی دوام بیاوری. همیشه دلت میخواهد از او بپرسی آخر چجوری میشود...؟ ولی نمیپرسی. میترسی که رازی، جادویی پشت این قهقههها پنهان باشد که با برزبان آوردهشدنش باطل شود. ترجیح میدهی این راز سربهمهر بماند و تو فقط مخاطبش باشی. مخاطب اینهمه امید، استقامت و قهقهه از تهدل.
*عنوان ترجمهای از «لیلی گلستان»
در زندگی لحظاتی هست که آدم حس میکند کم آورده. خستهشده. حس میکند دیگر نمیتواند. امکان ندارد. مثلا صبح تلفنت زنگ میخورد و ناشرت خبری از وزارت ارشاد درباره کتابت میدهد؛ یا مدیر فرهنگسرا یا سالن نمایشی بهت تلفن میکند و خبری درمورد اجرای کارت میدهد و... خب بعضی وقتها فقط بعضی وقتها حسمیکنی که تَه خطی. که دیگر نمیتوانی. ولی کافی است تلفن را برداری و به خانم «گلستان» زنگبزنی. نگراننباش صبح زود بیدار است. او تنها کسی است که با خیال راحت میتوانی صبح زود بهش زنگ بزنی. حتی ساعت هفتصبح میتوانی مطمئنباشی که بیدار شده، قهوهاش را خورده و لباس پوشیده و نشسته پشت میزکارش؛ یا ترجمه میکند یا روزنامه میخواند و یا... به هرحال بیدار است و برخلاف خیلیها (مثلا خودت) همیشه جواب تلفن را میدهد. اول خیلی جدی و (کمی خشن) میگوید: بله؟ طوری که ممکن است فکرکنی واقعا مزاحم شدهای و به خودت بدوبیراه بگویی که ساعت هفتصبح تلفن کردهای؛ ولی چندلحظه بعد صدای قهقهه خانم «گلستان» همهچیز را از یادت میبرد. قهقههای از ته دل، بیغلو غش و پرانرژی. بله، خانم «گلستان» توانایی خندیدن دارد. خندیدن به همهچیز. خبر مجوز
نگرفتن کتابی که اخیرا ترجمهاش کرده. خبر فروش زیراکس غیرقانونی کتابهای قبلیاش. خانم «گلستان» میتواند بگوید: «میدونستی زیراکس «میرا» رو دارن همهجا میفروشن؟ رنگ جلدش هم سبزه...» و قهقهه بزند. یا مثلا بگوید: «باورت میشه گفتن باید سهفصل کتاب رو حذف کنم؟» و قهقهه بزند. آنوقت تو هم میتوانی خبرت را بدهی. مثلا بگویی: «باورتون میشه...؟» و خانم«گلستان» باورش میشود. چون خبرهای عجیب زیاد شنیده. اتفاقهای غریب زیادی دیده. همینطور که حرفمیزند و میخندد تو به خاطراتش فکر میکنی. به آن روزهایی که برای گرفتن مجوز کتاب عکسهای «کاوه»، پلههای ارشاد را بالا و پایین رفته و آخرسر با ممیز نشستهاند و عکسهای «کاوه» را تماشا کردهاند و دو نفری اشک ریختهاند. یا خاطراتش از مجوزگرفتن یا نگرفتن «زندگی در پیش رو» یا... هزار خاطره دیگر. خاطرههایی که فقط خانم «گلستان» میتواند تعریف کند و بخندد. بعد تو هم میتوانی بخندی. وقتی تلفن را قطع میکنی از خودت خجالت میکشی. از کمطاقتیات. از اینکه نمیتوانی مثل او به همهچیز بخندی و باز هم هر روز صبحزود از خواب بیدارشوی و بنشینی پشتمیزت و کارکنی و... به عاقبتش هم فکر نکنی.
دوست داری مثل او باشی. ولی نیستی. نمیتوانی مثل او پرامید باشی. نمیتوانی همه آنسالها را پشت سرگذاشته باشی و باز هم بگویی: «من رای میدهم».
و وقتی اینجمله را از دهانش میشنوی، با خودت میگویی؛ پس آن خندیدنها بیدلیل نیست. فقط آدمی که همیشه و از ته دل امیدوار باشد و باورداشته باشد که همیشه همهچیز درست میشود میتواند اینطور از ته دل بخندد. به همه اتفاقهای باورنکردنی یا گروتسک.
بهخودت میگویی اگر فقط ذرهای از آن امیدواری و پایداری در وجودت باشد میتوانی دوام بیاوری. همیشه دلت میخواهد از او بپرسی آخر چجوری میشود...؟ ولی نمیپرسی. میترسی که رازی، جادویی پشت این قهقههها پنهان باشد که با برزبان آوردهشدنش باطل شود. ترجیح میدهی این راز سربهمهر بماند و تو فقط مخاطبش باشی. مخاطب اینهمه امید، استقامت و قهقهه از تهدل.
*عنوان ترجمهای از «لیلی گلستان»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.