|

دختر ورزشکار و ۱۷۰ زن سرخ‌پوست

زهرا عِمرانی

درست خاطرم نیست، اینکه اکثرا لباس ورزشی به تن داشت بیشتر توجهم را جلب کرده بود یا نامش که در ذهن من نامی مردانه بود! که به آن دختر آرام و ظریف نمی‌آمد. با اینکه کم‌حرف بود، از یک زمانی به‌خوبی به اسم می‌شناختمش. کِنِدی از آن جمله دخترهایی بود که نه‌فقط لب‌ها که تمام صورتش می‌خندید. بیشتر اوقات؛ چه در کلاس درس یا معاشرت‌های بعد از کلاس، شلوار ورزشی و تی‌شرت‌های بسیار ساده می‌پوشید. معمولا ساکت بود، ولی وقتی صحبت می‌کرد، طنزی مخصوص به خود داشت و وقتی حرف می‌زد بسیار رک بود. با دوچرخه رفت‌وآمد می‌کرد و عاشق کوه‌نوردی بود. می‌دانستم تازه از کشور پِرو برگشته و چندسالی برای کار آنجا بوده‌ است. از بچه‌ها شنیده ‌بودم خانه‌شان در جزیره‌ای بسیار زیبا در حومه شهر واقع شده، گویا خانواده‌ای مرفه‌ داشت و پدر و مادرش هر دو وکیل بودند.

یک‌بار به مناسبتی تعدادی دستکش و جوراب پشمی آورده بود که در دانشگاه بفروشد. طراحی‌ها بسیار خاص و متفاوت بود. کندیِ آرام، آن روز پرانرژی و حتی پرحرف شده بود و قصه دانه‌دانه این بافته‌ها را با ذوق فراوان تعریف می‌کرد. تازه فهمیدم این دخترک کوه‌نورد، چندسالی است که مؤسس و مدیرعامل یک سازمان مدنی به نام «آواماکی» در یکی از روستاهای پرو است. معنایش را پرسیدم گفت «آواماکی به زبان بومیان ساکن کوه‌های ‌آند (کوئچوایی) به معنای دستباف است». کندی 30ساله، در 17 سالگی از طرف دبیرستان به پرو سفر کرده بود و در دم عاشق فرهنگ سرخ‌پوستان ساکن سلسله‌کوه‌های ‌آند شده بود. به محض بازگشت، همکاری داوطلبانه‌‌اش را با یک سازمان مردم‌نهادِ فعال در حوزه مهاجران آمریکای‌لاتین آغاز کرده و در دانشگاه هم در حوزه توسعه و آمریکای‌لاتین تحصیل‌ کرده بود. پس از پایان تحصیل در 22 سالگی به روستای موردعلاقه‌اش اولانتایتانبو سفر کرده و ساکن آنجا شده بود. دو سالی در آنجا کار کرده و بعد در همان روستا سازمان خودش را تأسیس کرده‌ بود. حالا که فعالیت‌هایش تا حدودی جا افتاده بود، برگشته بود تا تحصیلاتش را در حوزه مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد ادامه دهد.
‌یکباره دریچه‌ای به دنیای جذاب و نگاه عمیق دخترک ورزشکار به رویم باز شد؛ زندگی و کار با بومیان سرخ‌پوستی که حتی به زبان رسمی کشورشان هم نمی‌توانستند صحبت کنند. باور داشت بهترین راه برای بیرون‌آمدن جوامع محلی از فقر همیشگی‌شان، ایجاد درآمد برای زنان است، چراکه زنان «نیاز فرزندانشان را به‌درستی تشخیص می‌دهند و وقتی که پول دارند در راه حصول آن سرمایه‌گذاری می‌کنند». کندی همان‌قدر که به درآمدزایی برای زنان حساس بود، نسبت به نوع این فعالیت، زمانی که از زنان می‌گرفت و خصوصا امکان کار در خانه نیز حساسیت داشت. بعدتر برایم تعریف کرد که خاستگاه این حساسیتِ بسیار در تجربه کاری پدر و مادرش بوده‌ است. برایم گفت پدر و مادرش هر دو وکیل بودند و کار را با هم شروع کرده‌اند. با تولد کندی که فرزند اول خانواده بود، مادرش کارش را نیمه‌وقت کرد و نگهداری از فرزندان را اولویت کار خود قرار داد. این انتخاب مادر باعث شده تا فرصت‌های کاری بسیار کمتری پیش‌رویش باشد و رضایت شغلی چندانی نداشته باشد، برخلاف پدر کندی که از حرفه‌اش بسیار خشنود و حالا وکیلی شناخته‌شده بود. توصیه مادر به دخترانش این بوده که کاری را انتخاب کنند که بتوانند زمانشان را مدیریت کنند. کندی توصیه مادرش را به جان خریده بود و آن را فراتر از مرزهای فردی شخصی و حتی جغرافیایی، فرسنگ‌ها آن‌طرف‌تر برده بود؛ تا دوردست‌های دامنه کوه‌های‌ آند. او کسب‌وکاری راه انداخته که زنان بومی روستا برای کسب درآمد ناچار نباشند روزانه خانه‌شان را ترک کنند، نه‌تنها خانه که به قول خودش «در دنیای پرتلاطم اقتصاد امروز آنها نیاز ندارند از روستا، سنت‌ها و سبک زندگی‌شان بیرون بروند» تا بتوانند آینده فرزندانشان را تأمین کنند. آواماکی که با 10 زن بافنده کارش را آغاز کرده بود، امروز با 170 زن همکاری می‌کند و شرکت‌های بزرگ چندملیتی خریدار دست‌بافته‌های منحصربه‌فرد این زنان هستند.
کندی در دوران دانشگاه، با یکی از هم‌کلاسی‌هایمان ازدواج کرد. یک‌سالی را به پرو برگشت. حالا او قدم در راه مادرش گذاشته، با تولد پسرکی که اکنون دوساله است به شهر خودش بازگشته و بیشتر زمانش را به خانواده اختصاص داده‌ است. او توصیه مادرش را سرلوحه کار خود قرار داد. امروز علاوه‌بر 170 زن کوئچوایی که در آرامش خانه‌هایشان از طریق آواماکی کسب درآمد و هویت اجتماعی کرده‌اند، کندی آمریکایی نیز در کنار آشپزی، کوه‌نوردی و بچه‌داری، شغل موردعلاقه‌اش را پی گرفته‌ است. تفاوت او با مادرش این است که کارش را عاشقانه دوست دارد و آن را رقیبی برای رشد اقتصادی و اجتماعی خود نمی‌بیند. او با تمام صورتش می‌خندد و می‌گوید «این را از مادرم دارم».

درست خاطرم نیست، اینکه اکثرا لباس ورزشی به تن داشت بیشتر توجهم را جلب کرده بود یا نامش که در ذهن من نامی مردانه بود! که به آن دختر آرام و ظریف نمی‌آمد. با اینکه کم‌حرف بود، از یک زمانی به‌خوبی به اسم می‌شناختمش. کِنِدی از آن جمله دخترهایی بود که نه‌فقط لب‌ها که تمام صورتش می‌خندید. بیشتر اوقات؛ چه در کلاس درس یا معاشرت‌های بعد از کلاس، شلوار ورزشی و تی‌شرت‌های بسیار ساده می‌پوشید. معمولا ساکت بود، ولی وقتی صحبت می‌کرد، طنزی مخصوص به خود داشت و وقتی حرف می‌زد بسیار رک بود. با دوچرخه رفت‌وآمد می‌کرد و عاشق کوه‌نوردی بود. می‌دانستم تازه از کشور پِرو برگشته و چندسالی برای کار آنجا بوده‌ است. از بچه‌ها شنیده ‌بودم خانه‌شان در جزیره‌ای بسیار زیبا در حومه شهر واقع شده، گویا خانواده‌ای مرفه‌ داشت و پدر و مادرش هر دو وکیل بودند.

یک‌بار به مناسبتی تعدادی دستکش و جوراب پشمی آورده بود که در دانشگاه بفروشد. طراحی‌ها بسیار خاص و متفاوت بود. کندیِ آرام، آن روز پرانرژی و حتی پرحرف شده بود و قصه دانه‌دانه این بافته‌ها را با ذوق فراوان تعریف می‌کرد. تازه فهمیدم این دخترک کوه‌نورد، چندسالی است که مؤسس و مدیرعامل یک سازمان مدنی به نام «آواماکی» در یکی از روستاهای پرو است. معنایش را پرسیدم گفت «آواماکی به زبان بومیان ساکن کوه‌های ‌آند (کوئچوایی) به معنای دستباف است». کندی 30ساله، در 17 سالگی از طرف دبیرستان به پرو سفر کرده بود و در دم عاشق فرهنگ سرخ‌پوستان ساکن سلسله‌کوه‌های ‌آند شده بود. به محض بازگشت، همکاری داوطلبانه‌‌اش را با یک سازمان مردم‌نهادِ فعال در حوزه مهاجران آمریکای‌لاتین آغاز کرده و در دانشگاه هم در حوزه توسعه و آمریکای‌لاتین تحصیل‌ کرده بود. پس از پایان تحصیل در 22 سالگی به روستای موردعلاقه‌اش اولانتایتانبو سفر کرده و ساکن آنجا شده بود. دو سالی در آنجا کار کرده و بعد در همان روستا سازمان خودش را تأسیس کرده‌ بود. حالا که فعالیت‌هایش تا حدودی جا افتاده بود، برگشته بود تا تحصیلاتش را در حوزه مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد ادامه دهد.
‌یکباره دریچه‌ای به دنیای جذاب و نگاه عمیق دخترک ورزشکار به رویم باز شد؛ زندگی و کار با بومیان سرخ‌پوستی که حتی به زبان رسمی کشورشان هم نمی‌توانستند صحبت کنند. باور داشت بهترین راه برای بیرون‌آمدن جوامع محلی از فقر همیشگی‌شان، ایجاد درآمد برای زنان است، چراکه زنان «نیاز فرزندانشان را به‌درستی تشخیص می‌دهند و وقتی که پول دارند در راه حصول آن سرمایه‌گذاری می‌کنند». کندی همان‌قدر که به درآمدزایی برای زنان حساس بود، نسبت به نوع این فعالیت، زمانی که از زنان می‌گرفت و خصوصا امکان کار در خانه نیز حساسیت داشت. بعدتر برایم تعریف کرد که خاستگاه این حساسیتِ بسیار در تجربه کاری پدر و مادرش بوده‌ است. برایم گفت پدر و مادرش هر دو وکیل بودند و کار را با هم شروع کرده‌اند. با تولد کندی که فرزند اول خانواده بود، مادرش کارش را نیمه‌وقت کرد و نگهداری از فرزندان را اولویت کار خود قرار داد. این انتخاب مادر باعث شده تا فرصت‌های کاری بسیار کمتری پیش‌رویش باشد و رضایت شغلی چندانی نداشته باشد، برخلاف پدر کندی که از حرفه‌اش بسیار خشنود و حالا وکیلی شناخته‌شده بود. توصیه مادر به دخترانش این بوده که کاری را انتخاب کنند که بتوانند زمانشان را مدیریت کنند. کندی توصیه مادرش را به جان خریده بود و آن را فراتر از مرزهای فردی شخصی و حتی جغرافیایی، فرسنگ‌ها آن‌طرف‌تر برده بود؛ تا دوردست‌های دامنه کوه‌های‌ آند. او کسب‌وکاری راه انداخته که زنان بومی روستا برای کسب درآمد ناچار نباشند روزانه خانه‌شان را ترک کنند، نه‌تنها خانه که به قول خودش «در دنیای پرتلاطم اقتصاد امروز آنها نیاز ندارند از روستا، سنت‌ها و سبک زندگی‌شان بیرون بروند» تا بتوانند آینده فرزندانشان را تأمین کنند. آواماکی که با 10 زن بافنده کارش را آغاز کرده بود، امروز با 170 زن همکاری می‌کند و شرکت‌های بزرگ چندملیتی خریدار دست‌بافته‌های منحصربه‌فرد این زنان هستند.
کندی در دوران دانشگاه، با یکی از هم‌کلاسی‌هایمان ازدواج کرد. یک‌سالی را به پرو برگشت. حالا او قدم در راه مادرش گذاشته، با تولد پسرکی که اکنون دوساله است به شهر خودش بازگشته و بیشتر زمانش را به خانواده اختصاص داده‌ است. او توصیه مادرش را سرلوحه کار خود قرار داد. امروز علاوه‌بر 170 زن کوئچوایی که در آرامش خانه‌هایشان از طریق آواماکی کسب درآمد و هویت اجتماعی کرده‌اند، کندی آمریکایی نیز در کنار آشپزی، کوه‌نوردی و بچه‌داری، شغل موردعلاقه‌اش را پی گرفته‌ است. تفاوت او با مادرش این است که کارش را عاشقانه دوست دارد و آن را رقیبی برای رشد اقتصادی و اجتماعی خود نمی‌بیند. او با تمام صورتش می‌خندد و می‌گوید «این را از مادرم دارم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.